# isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2018 Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 2 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2018, 37 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2018-memo/2ab38072-f157-47bb-a68a-04fc060e5697
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 37

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2018-memo/2ab38072-f157-47bb-a68a-04fc060e5697)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · isizulu. Memorandum, 37 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P2 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2018/be0cabec-c046-44a1-a7ec-f175d590d71b) — QP · 2018 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                  IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                FEBRUWARI/MASHI 2018

                                       IMEMORANDAMU

AMAMAKI: 80

                             Le memorandamu inamakhasi angama-37.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                2               DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

Imiyalelo yokumaka leli iphepha

1.        Uma ohlolwayo ephendule imibuzo engaphezulu kwalena ebekumele
          ayiphendule, maka kuphela impendulo yokuqala/okokuqala okuphenduliwe.
          (Ohlolwayo akumele aphendule umbuzo omude kanye nombuzo omfushane
          encwadini eyodwa/efanayo)

2.        Uma ohlolwayo ephendule yonke imibuzo emine esiqeshini A, (izinkondlo
          ezimiselwe), maka kuphela ezimbili zokuqala.

3.        Uma ohlolwayo ephendule imibuzo emibili emifushane noma emibili emide
          esiqeshini B no C, maka impendulo yokuqala ngesiqephu bese uyayiyeka
          impendulo yesibili. Uma ohlolwayo ephendule yonke imibuzo emine, maka
          impendulo yokuqala kuphela isiqephu ngasinye, uma kuya ngokuthi umbuzo
          omfushane kanye nomude uphenduliwe.

4.        Uma ohlolwayo ephendule imibuzo emibili bese impendulo yokuqala
          ingashayi emhlolweni kanti eyesibili ishaya emhlolweni, maka eyokuqala bese
          uyayiyeka eyesibili.

5.        Uma ohlolwayo ebhale izinombolo zemibuzo ngokungeyikho, maka njengoba
          izinombolo zikhonjiswe imemo.

6.        Uma isipelingi siguqule umqondo wempendulo, makanganikwa amamaki
          ohlolwayo. Uma isipelingi sinamaphutha kodwa singawuguquli umqondo
          wempendulo, makanikwe amamaki agcwele ohlolwayo.

7.        Imibuzo emide
          Uma ohlolwayo ephendule umbuzo omude waba mfushane kunenani
          lamagama anikeziwe ungamphuci amamaki ngoba vele useziphuce yena.
          Uma impendulo iyinde kakhulu maka ubheke umqondo oqukethwe impendulo
          bese uxoxisana nalowo ophethe iqembu labamakayo (Senior marker).
          Sebenzisa irubhriki eyisingezelelo A no B ukumaka nokunikeza amaphuzu
          ombuzo omude walowo ohlolwayo.

8.        Imibuzo emifushane
          Uma ohlolwayo engasebenzisi omacaphuna (inverted commas) uma ecelwe
          ukuba acaphune, ungamphuci amamaki.

9.        Imibuzo evulekile, awekho amamaki anikezwa u-YEBO/QHA noma
          NGIYAVUMA/ANGIVUMELANI.     Isizathu/ukwesekela/ukwenaba yikona
          okunikezwa amamaki.

10.       Awekho amamaki atholwayo ngo-YIQINISO/AKULONA IQINISO noma
          UMBONO/IQINISO. Isizathu, ukwesekela/ukwenaba yikona okunikezwa
          amamaki.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                3             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU A: IZINKONDLO

UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)

'NKOSI SIKELEL'I-AFRIKA' – CT Msimang

Isingeniso:
Umoya wenkondlo uchaza isimo imbongi eyayikuso kanye nomuzwa eyayinawo
ngenkathi ibhala inkondlo. Inkondlo ingaba nomoya owodwa ukusuka ebinzeni
lokuqala kuze kube ibinza lokugcina noma ibe nomoya oxubile. Inkondlo ingaveza
umuzwa wothando, intukuthelo, inzondo, ukugxeka, ukuncoma, ukuncenga, njll.
Umoya oqukethwe inkondlo uvezwa ukukhethwa kwamagama, imifanekisomqondo,
izifengqo, izisho nezaga ezisetshenziswe yimbongi enkondlweni.
Kule nkondlo imbongi isebenzise umoya oxubile. Kukhona umoya wokukhathazeka,
wokubumbana kanye nowethemba.

Umzimba:
Abahlolwayo bangabhekisa kula maphuzu alandelayo:
Ibinza loku-1
Umoya wokukhathazeka emigqeni woku-1 kuya kowesi-3 kanye nomoya wethemba
emgqeni wesi-4 kuya kowesi-6. Emgqeni woku-1 isebenzise igama 'bayasisitheka'
ukuveza indlela abakhungethwe yizinkinga ngayo. Emgqeni wesi-2 usebenzise
isingathekiso 'ijoka' ukugqamisa imithwalo abanayo nokuhlupheka okubakhungethe.
Emgqeni wesi-4 isebenzise isingathekiso 'yithemba' ukugqamisa ukuthi ithemba labo
lisekukholweni kwabo. Emgqeni wesi-5 iphinde yasebenzisa isingathekiso 'luwubhoko'
ukugqamisa umoya wethemba okuwumthandazo ozobatakula kulezi zinkinga abanazo.

Ibinza lesi-2
Imbongi      inomoya wethemba     iveza   ukubekezela abanakho   ezinkingeni
ezibakhungethe. Emgqeni we-10 isebenzise isifaniso 'Okwezimv …' ukugqamisa
ukuhlangana kwabantu yize besezinkingeni.

Ibinza lesi-3
Leli binza liqukethe umoya wobumbano/woxolo nokuzwana kwezinhlanga ezahlukene
bonke bayathandaza bacela uxolo. Emgqeni we-13 nowe-15 igcizelela indlela ababona
ngaso linye ngayo nokuthi konke abakwenzayo akubi khona ukuphikisana kukho
benza izinto ngomoya owodwa.

Ibinza lesi-4
Leli binza liqukethe umoya wokukhathazeka ithi imbongi kazi kwakhala nyonini
kubantu bona izinkinga zabo zizwiwa ndawo zonke. Igcizelela ukuthi lezi zinkinga
ezibakhungethe zizwakala macala onke phezulu naphansi.

Ibinza lesi-5
Leli binza liqukethe umoya wethemba. Imbongi ithi nakuba kunjalo bedumele kodwa
abapheli amandla ukuthi ngelinye ilanga kuyoba khona ukusa nokukhanyiseleka
nakubo babone kuphela izinkinga. Isebenzise isingathekiso ukugqamisa ukuphela
kwezinhlupheko e-Afrika.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                4               DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

Ibinza lesi-6
Leli binza liqukethe umoya wendumalo nowethemba, bathi sebehlangene kodwa kufike
isihlava sibaxabanise nanxa kunjalo bayathandaza ukuthi bazwane. Emgqeni wama-
31 kuya kowama-32 isebenzise i-okzimoron. Igcizelela indlela abenza ngayo izinto
ezinhle babuye futhi baphikisane nakho konke okuhle abakwenzayo 'bayahlangana
behlakazwa' ukugcizelela ukuthi kuyenzeka bathi benza into eyodwa kodwa bese
bephinde behlukaniswe.

Ibinza lesi-7
Leli binza liqukethe umoya wethemba wokuthi ngelinye ilanga imikhuleko yabo
iyozwakala iphelelise lokhu kuhlupheka kwabo e-Afrika. Igqamisa ukuthi ukukhala
kwabo kuyophela baqale impilo entsha.Imbongi isebenzise amagama; Zoba yisis' …,
Zohwamukela … kanye nelithi Zoshoqongana … ukugcizelela ukuthi ukuhlupheka
kwabo kuyophela. Emgqeni wama-40 isebenzise isingathekiso '… umvimbi'ukuveza
ukuthi usizi lophenduka izibusiso.

Isiphetho (uvo lohlolwayo):
Imbongi iphumelele kahle ukwethula umoya wale nkondlo ngoba isebenzise amasu
obunkondlo agqamisa umoya oxubile wokukhathazeka, wobumbano/woxolo
nethemba. Imbongi ithi ekugcineni bayophenduleka babusiseke abantu base-Afrika.             [10]

                                            NOMA

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUSHANE)

'NGIZW' UTHANDO' – JM Sikakane

2.1       Lungisa kwezidephil' iziziba,
          Lungisibekela ngenkung'ethe khuhle,√
          Imvumelwano siqalo.√                                                              (2)

2.2       Ebinzeni lesi-3 liqukethe umqondo wobumnandi nokujabula uma imbongi
          iluzwa lolu uthando√ kanti ebinzeni lesi-4 uthando luyayihlupha,
          luyayihlukumeza uma iluzwa.√                                                      (2)

2.3       Isimo sokukhuluma siyisenzasamuntu singelekelele ukuthi ngiqonde ukuthi
          lolu thando ayikwazi ukuluziba imbongi√ ngoba lilokhu luyihehe luyidonse
          njalo.√                                                                           (2)

2.4       Isibabazo esithi 'Maye! Maye!' Sigqamisa ithoni yokudabuka√ imbongi
          idatshukiswa ukuhlukumezeka ekutholayo lapho isizinikele othandweni
          isithola ukuthi alujabulisi njengoba ibilindele kepha luyayihlukumeza.√           (2)

2.5       Imbongi iyisebenzise kahle impindwa 'Ngizw' uthando ...' kahle.√ Igcizelela
          imizwa eyahlukehlukene evezwa uthando olukhulu imbongi eluzwayo. √                (2)
                                                                                            [10]

                                            NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                5               DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUSHANE)

'NGIBONGA NGIYANCONCOZA' – Imbongi ayaziwa

3.1        Okweguqa lithath' ubunkunzi√
           Lisacij'izimpond' okweklwa√
           Okwenzulu yeziziba ngisajula √
          (Okubili kwalokhu)                                                                (2)

3.2       Imbongi ithi kufanele ubonge uma usiziwe√ njengoba idlulisa ukubonga
          nokujabula okukhulu ngosizo elutholile kubaqeqeshi bayo abayifundisile yaze
          yagogoda.√                                                                        (2)

3.3       Le nkondlo inemigqa emifishane kanye nemide. Lokhu kwenza ukuba isigqi
          sisheshe ngoba imbongi ijabule iyabonga√ njengoba ithole ukuqeqeshwa
          okunzulu.√                                                                        (2)

3.4       Imbongi isebenzise isu lokuphindaphinda igama elithi 'cija' ukugcizelela
          ukuqeqeshwa kwalo muntu okukhulunywa ngaye okusezingeni eliphezulu.√√             (2)

3.5       Abaholi bakusasa batholakala ebantwini abancane.Imbongi ibonga abantu
          abayiqeqeshile futhi iyathembisa ukuthi nayo izokhula ifane nabo.                 (2)
                                                                                            [10]

UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUSHANE)

AKASEKHO – LTL Mabuya

4.1       Akagoduke kusho ukuthi kulungile/siyavuma angashona√
          Ugodukile kusho ukuthi useshonile. √                                              (2)

4.2       Umoya wendumalo/wokumangala/wokwethuka.√ Imbongi yethukile iyababaza
          ayilindele ukuthi angahamba.√                                                     (2)

4.3       Injambamenti iveza ukuthi imbongi ingumuntu wesilisa onothando. Ikhumbula
          izinsuku ezimnandi eyazichitha nothandiweyo wayo becula, bedansa futhi
          behleka ndawonye.√√
          (Nezinye izimpendulo ezinembayo).                                                 (2)

4.4       Imbongi igqamisa ukuthi naye lo muntu sekuseduze ukuthi ahambe futhi
          uyakulangazelela ukulandela isithandwa sakhe.√√                                   (2)

4.5       Lokhu okushiwo imbongi kuyiqiniso ngoba imbongi ikhombisa ubuhlungu
          obuzwiwa umuntu osuke eshonelwe. Kulo mugqa umuntu oshonelwe uthatha
          isinqumo esibuhlugnu sokuthi naye usefana nomuntu oshonile ngakho-ke
          uyazinikela ekufeni ngoba impilo ayikho ngaphandle kwesithandwa sakhe.√√          (2)
                                                                                            [10]

                                           KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                6              DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUSHANE)

'MNTANAMI NGIYOZIQHENYA NGAWE' – ASM Zuma

5.1       Manje uqhoshiqhoshise izinyawana
          Phansi kwalesi siphuku.√√                                                        (2)

5.2       Imvumelwano-sigcino ule- iyagcizelela iphinde ilethe ubumnandi uma umuntu
          ehaya inkondlo.                                                                  (2)

5.3       Imbongi isebenzise isizura ukugcizelela ubuhlungu engaba nakho uma
          kungenzeka ingane yenze okuphambene nomthetho ikhuzwa ngapha
          nangapha.√ Lokhu kudale isigqi ukuthi sinense. √                                 (2)

5.4       Umoya wothando/wentokozo.√ Ube nomthelela wokuthi ngiqonde ukuthi uma
          ingane isencane imsulwa ayinaso nesincane isici. Konke ekwenzayo isuke
          ikwenza ngomoya wothando. √                                                      (2)

5.5       Ithoni yokuncenga esetshenziswe kahle iveza amazwi anokuyala/
          anokuxwayisa ashiwo umzali enganeni yakhe. Iveza ukuthi uma ingane
          ingaqhubeka nokwenza okuhle nokugwema izilingo zomhlaba iyoba
          nezibusiso eziningi.√√                                                           (2)
                                                                                           [10]

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU A:            30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                7             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO

INOVELI

UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE)

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

QAPHELA:
 Ohlolwayo makaqikelele ukuthi kule noveli kubhekwa indawo, inkathi kanye
  nesimo senhlalo okuyizingxenye zesizinda.
 Ukuma kwempendulo yombuzo omude:

     Isingeniso: Ohlolwayo makethule abuye achaze isizinda.
     Umzimba: Ohlolwayo makaphendule agxile kokubuziwe.
     Isiphetho sempendulo (uvo lwakho): Ohlolwayo makaveze uvo lwakhe
      mayelana nesizinda sale noveli.

ISINGENISO
Isizinda sahlukaniswe izingxenye ezintathu kanje:

   Indawo: Lapha kubhekwa ukuthi indaba yenzeka kuyiphi indawo okungaba indawo
    yasemakhaya noma yasemadolobheni.
   Inkathi: Lapha kubhekwa ukuthi indaba yenzeka ngayiphi inkathi okungaba inkathi
    yamanje noma yakudala.
   Isimo senhlalo: Lapha kubhekwa indlela abalingiswa abaphilisana ngayo, abenza
    ngayo izinto nabaziphatha ngayo. Kungaba (isikhwele, uthando, ukuzicabangela
    wena, isibindi, ubugebengu, ukuzwelana)

Abahlolwayo bangasebenzisa la maphuzu alandelayo amayelana nesizinda sale
noveli.

UMZIMBA
 Indawo:
  Indawo kule noveli iyathutha. Indaba yenzeka ezindaweni ezahlukene. Yenzeka
  edolobheni laseKapa. Ibuye ithuthe iye edolobheni laseThekwini kanye
  nasezindaweni ezilizungezile: uMlazi, eNtuzuma kanye nasemakhaya eGcilima.

   EGcilima:

     Le indawo uMhlengi/Mahlengi azalelwa futhi wakhulela kuyo. Uyise uNgidi
      wayesahlala khona yize yena wayengasahlali khona ngenxa yesikole kanye
      nomsebenzi. Yilapho atshela khona uyise uNgidi ukuthi uyinkonkoni/uyi-gay.
     Yilapho uNdumiso abamba khona uNgidi inkunzi ukuze athole imali yokulobola
      uMahlengi/Mhlengi.
     UNontobeko waya eGcilima eyofuna uMhlengi ngethemba lokuthi uzomthola
      ukuze babuye bathandane futhi.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                8            DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

   EThekwini:

     UMhlengi/Mahlengi wayefunda ezikoleni zakhona eVukuzakhe nase-ML Sultan
      Technikon.
     EMlazi naseNtuzuma – izindawo lapho uNgidi kanye noNontobeko abaya kuzo
      ukuyofuna uMhlengi ngemuva kokuhluleka ukumthola efulethini ababegcine
      ehlala kulo.
     UMahlengi/Mhlengi wayenefulethi eThekwini ngenkathi esesebenza.
     UMahlengi/Mhlengi wayenebhizinisi le-bed and breakfast nelokucwala izinwele
      kuyo le ndawo.

   EKapa:

     Yilapho uMhlengi aguqula khona ubulili waba owesifazane. Wathatha umazisi
      omusha waguqula negama lakhe waba uMahlengi.

   Inkathi:
    Le ndaba yenzeka enkathini yamanje.

     Abalingiswa abaningi kule ndaba benza izinto ezinhlobonhlobo ezifakazela
      ukuthi yenzeka kulesi sikhathi samanje.
     Kukhona abesilisa abathanda abantu bobulili obufana nobabo njengoMhlengi
      owagcina ethathe isinqumo sokuthi kungcono aziguqule azenze umuntu
      wesifazane.
     Abantu abamnyama abaningi bazibandakanya futhi bayathuthuka
      kwezamabhizinisi. Lokhu kufakazelwa ukuthi uXolani unebhizinisi lokuthwala
      impahla. UNdumiso ubephila ngokuthola amathenda. UNgidi unamapulazi
      aqashe kuwo abantu abamsebenzelayo futhi kukhona nalelo alithengele
      uMhlengi.
     Kukhulunywa ngemiqhudelwano emikhulu yomhlaba yezemidlalo njengale
      Ndebe yoMhlaba yezi-2010 eyayizoba khona. Kunemiqhudelwano emikhulu
      yebhola njengalowo okwakwehlulwe kuwo iqembu le-Orlando Pirates
      okwagcina kudale ukuba uNkululeko ashayise uNontobeko ngemoto.
     Abalingiswa abangoXolani, uMahlengi, uNdumiso nabanye bavamile
      ukusebenzisa isiNgisi uma bekhuluma.
     Abantu besifazane bashayela izimoto, njengoNontobeko. Bayabhema,
      baphuza utshwala bagqoka amabhulukwe njengoMahlengi.
     Ukuthengwa kokudla notshwala emarestorenti anjengo-Something Fishy
      nePizza Hut nokulala emahhotela kwandile. UNontobeko noNgidi bangenisa
      ehhotela mhla beyothungatha uMhlengi eBlue Waters. UNdumiso naye uma
      eyobamba uNgidi inkunzi wangenisa eParidise Holiday Resort.
     Kunabaseshi abazimele abakwazi ukusiza umuntu athole lowo amfunayo
      njengoShezi osize uNgidi noNontobeko ukuba bathole uMhlengi.
     Kulalelwa imisakazo ukwethula ezisematheni njengodaba lobugebengu
      obabenziwe uNdumiso. UZakithi wezwa udaba lokubanjwa kukaNgidi inkunzi
      kanye nokubulawa kukaNyambose emsakazweni. Lokho kwenza ukuba
      ashayele amaphoyisa ucingo, kwase kuba ukuboshwa kukaNdumiso.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                9               DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

     Isimo senhlalo/sezinto:
      Isimo senhlalo/sezinto siyaguquguquka kule ndaba.         (isikhwele,   uthando,
      ukuzicabangela wena, isibindi, ubugebengu, ukuzwelana).

    Ekuqaleni kwendaba sithola uMahlengi noXolani izinto zibahambela kahle
      bahambela umhlangano wokuthuthukisa amabhizinisi abo.
    UXolani unamaphupho okukhulisa ibhizinisi lakhe ukuze nomkakhe uLungile
      ayeke umsebenzi azomelekelela. Isimo siyaguquka emzini kaXolani ngenxa
      yokufika kukaMahlengi empilweni yakhe. Uxabana nenkosikazi yakhe ugcina
      eseshelwe umuzi nezingane.
    UMahlengi unesoka lakhe elimthandayo uNdumiso. Siyaguquka-ke isimo uma
      uMahlengi esebonana noXolani agcina esethandana naye. Lokho kwadala
      ukuba uNdumiso abuyele ebugebengwini ayesezitshele ukuthi uphumile kubo.
    UNkululeko izinto zimhambela kahle njengoba ezoshada noNontobeko kodwa
      lokho kuyaguquka uma uNontobeko emtshela ngosuku olwandulela
      elomshado ukuthi useyahluleka ukuqhubeka ngenxa yokuthanda uMhlengi.
      UNkululeko wagcina ezibulele.
    UNomalanga izinto zimhambela kahle ngoba sebethembisene umshado
      noNgidi kodwa isimo siyaguquka uma uNgidi esethungatha uMhlengi
      ngaphandle kokumazisa futhi ayethe usemkhiphile enhliziyweni yakhe.
    UNgidi ubuyelwa ithemba lokwakha kabusha ubudlelwano bakhe noMhlengi
      emva kokufika kukaNontobeko ezomfuna. Ekugcineni uyaphoxeka ngoba ufica
      ukuthi useze waziguqula ubulili.
(Amukelekile namanye amaphuzu asekela isizinda)

ISIPHETHO (Uvo lohlolwayo)
Isizinda sale noveli siyibumbe kahle indaba. Indawo nenkathi kanye nesimo senhlalo
kule ndaba kuyakholeka futhi kuyahambelana.

(Ohlolwayo angasebenzisa namanye amaphuzu akhona endabeni ukukhombisa ukuthi
indaba uyayazi.)
(Ohlolwayo makaveze uvo lwakhe, akhombise ukuthi useyayiphetha impendulo
yombuzo.)
(Ohlolwayo kulindeleke ukuthi abhale impendulo yombuzo njenge-eseyi.)                        [25]
UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUSHANE)

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

7.1       Wayenodaba afisa ukuluxoxela uyise uNgidi/Wayefisa ukubuyela ekhaya
          ukuze akhulume nobaba wakhe uNgidi ngesinqumo ayesesithathile ngempilo
          yakhe.√                                                                            (1)

7.2       Ludalwa ukuthi uyazibuza uyaziphendula ukuthi zindaba zini lezi uMhlengi
          ayemzela nazo ayefuna ukuzikhuluma ocingweni.√ Ucabanga ukuthi
          mhlawumbe umzela namacala okungenza ukuthi axabane naye.√ Ubuye
          azikhuze ukuthi uMhlengi usekhulile njengoba esesebenza.√                          (3)

7.3       UNgidi ubuyelwa yithemba lempilo emva kokuhlangana noNomalanga
          ezihambela ebhishi baze bagcina behlela ukushada.√√                                (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               10            DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

7.4       La magama agqamisa umoya wokukhathazeka/wokuphelelwa ithemba.√
          UNgidi ukhumbula usuku lapho indodana yakhe imtshela izindaba zokuthi
          yona iyi-gay. √ Ukhumbula nangendlela akujabulela ngayo ukufika
          kwendodana yakhe ngokuyihlangabeza ayivulele nesango.√ Emuva kokuzwa
          lezi zindaba aphela onke amathemba aye nayo ngayo wazibona
          engaseyilutho. √                                                               (4)

7.5       UNkulululeko washayisa uNontobeko ngemoto bagcina sebethandana.√
          Washiya bonke ayethandana nabo wanquma ukuba ashade naye. Kwathi
          ngosuku olwandulela umshado uNontobeko wanquma ukumtshela ukuthi
          uyahluleka ukuqhubeka nomshado ngoba inhliziyo yakhe isathanda uMhlengi
          wabe esemshiya kanjalo.√ UNkululeko wahluleka ukubhekana nosizi
          lokwaliwa uNontobeko ngisho nomndeni uzama ukumduduza waqhubeka
          wayozikhunga.√                                                                 (3)

7.6       Umphumela wawuzoba mubi ngoba uNontobeka wayezohlala nomuntu
          angamthandi, inhliziyo yakhe ilokhu ibambelele kuMhlengi bese begcina
          behlukanisile.√√

                                               NOMA

          Umphumela wawuzoba muhle ngoba uNkululeko wayezomphatha kahle
          uNontobeko njengoba ayelazi iqiniso lokuthi uNontobeko wayesenalo
          uthando lukaMhlengi bagcine behlezi kahle uNontobeko esekhohliwe
          uMhlengi. √√                                                                   (2)

7.7       Bobabili babemthanda uMhlengi kodwa benamathemba angefani .√ UNgidi
          wayenethemba lokuthi uMhlengi akaqhubekanga nale nto ayemtshele yona
          yokuthi uyi-gay√ kanti uNontobeko wayenethemba lokuthi uma emthola
          uMhlengi babeyoxoxisana baqhubeke nothando lwabo.√                             (3)

7.8       Simveza njengomlingiswa onolaka nongaguquki kulokho akushoyo.√
          Nangempela kwaphela isikhathi eside emkhiphile uMhlengi enhliziyweni
          yakhe waze waguqulwa ngukufika kukaNontobeko ethi uzobheka uMhlengi.√          (2)

7.9       Ngiyavumelana ngoba uvuthondaba yilapho kufika khona oNgidi efulethini
          likaMhlengi bethola amaqiniso ebebengawalindele ngoMhlengi okuthi
          uMhlengi sewaziguqula waba uMahlengi.√√                                        (2)

7.10      Isethulo sale noveli kulapho uMahlengi ebonana noXolani emhlanganweni
          wosomabhizinisi abasafufusa, uXolani afikelwe uthando lukaMahlengi.√
          Ngokwamagugu akwamukelekile ukungawucabangeli umndeni wakho√
          njengoba uXolani wahamba wayobona uMahlengi ngosuku lokuqala.
          Wakhohlwa ukuthi kwakumele ahambise izingane emcimbini.√                       (3)
                                                                                         [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               11             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

QAPHELA:
 Ohlolwayo makaqikelele ukuthi kule noveli kubhekwa indawo, inkathi kanye
  nesimo senhlalo okuyizingxenye zesizinda.
 Ukuma kwempendulo yombuzo omude:
   Isingeniso: Ohlolwayo makethule abuye achaze isizinda.
   Umzimba: Ohlolwayo makaphendule agxile kokubuziwe.
   Isiphetho sempendulo (uvo lwakho): Ohlolwayo makaveze uvo lwakhe
       mayelana nesizinda sale noveli.

ISINGENISO
Isizinda sahlukaniswe izingxenye ezintathu kanje:

   Indawo: Lapha kubhekwa ukuthi indaba yenzeka kuyiphi indawo okungaba indawo
    yasemakhaya noma yasemadolobheni.
   Inkathi: Lapha kubhekwa ukuthi indaba yenzeka ngayiphi inkathi okungaba inkathi
    yamanje noma yakudala.
   Isimo senhlalo: Lapha kubhekwa indlela abalingiswa abaphilisana ngayo, abenza
    ngayo izinto nabaziphatha ngayo. Kungaba (isikhwele, uthando, ukuzicabangela
    wena, isibindi, ubugebengu, ukuzwelana)

Abahlolwayo bangasebenzisa la maphuzu alandelayo amayelana nesizinda sale
noveli.
UMZIMBA
 Indawo:
   Indawo kule noveli iyathutha. Indaba yenzeka ezindaweni ezahlukene. Yenzeka
   edolobheni laseThekwini, eThusini, eMlazi kanye nasemakhaya eMangwaneni.

   EMangwaneni:
     Yindawo uNomvula/Mirriam azalelwa futhi wakhulela kuyo. Sithola umndeni
      wakubo, unina uMaNdelu, uyisemncane uMeyili, uDininja, uCalalakhe
      noBhozimili noninomncane uMaHadebe nabanye abalingiswa.
     Yilapho uChule athumela khona oDaffo ukuba bayomlobolela uNomvula,
      bafike bashaywa ngoba bekhokhe imali yelobolo eyayiwuhlweza lodwa
      ngenhloso yokubalutha kanti bazobanjwa.

   EThekwini–eThusini:
     Yilapho uNomvula/Mirriam wayehlala khona futhi esebenzela uDicey
       nowakwakhe uBrenda. Wagcina esenomuzi khona esegane uGenyeza.

   EMlazi:
     Yilapho kwakuhlala khona uNomvula ngenkathi eseshade noChule. Bakha
       nesuphamakethe kwaSicingamazibuko.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               12                    DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

   Inkathi:
    Le ndaba yenzeka enkathini yamanje kodwa kusenobandlululo kusadingeka
    izimvume zokusebenza edolobheni. Kuningi okwenziwa abalingiswa abehlukene
    kule ndaba okufakazela inkathi yamanje.

     UNomvula/Mirriam wayedlala umjaho wamahhashi nabelungu bakhe
      okwamenza wagcina ewine ipick-six. Wayefunde kancane ngoba wayekwazi
      ukubhala incwadi nokushayela imoto.
     Kunomshado     wesilungu    owabe   uphakathi    kukaNomvula  noChule
      owawuhlanganisa amafa ngoba uChule wayegaqele umcebo kaMirriam.
     Kunabadayisi abanhlobonhlobo esasibabona bezodayisela uNomvula
      imishwalense, amafenisha nezimoto emva kokuwina ipick-six.
     Kudlange ubugebengu, njengabefundisimbumbulu abafuna imali yabafelokazi
      neyabanye abantu besifazane abayizigwili. UChule waqola uMaDludla imali
      ayeyishiyelwe umyeni wakhe uCindi ngokuthi azenze umfundisimbumbulu.
      Waqhubeka nalobu bugebengu wafuna imali kaNomvula ngakho ukuzenza
      Umfundisi mbumbulu.

   Isimo senhlalo/sezinto:
    Isimo senhlalo/sezinto siyaguquguquka           kule    ndaba.   (Umona,    isikhwele,
    ubuthakathi, ukubulala noxolo)

     Ekuqaleni kwendaba uNomvula usebenza emajalidini, unesoka lakhe
      uGenyeza nalo elisebenza emajalidini. Uwina i-pick six. Uhlangana noChule
      omthanda ngendlela uGenyeza angakaze amthande ngayo, bagcina
      sebeshadile. UChule uyamjikela usefuna ukubuyela kuMaMkhabela umkakhe
      ngoba ecabanga ukuthi uNomvula uzodla ifa labo enoGenyeza. Ugcina
      ngokushona uChule ngenxa yomona emva kokuzama ukubulala uNomvula
      ukuze lonke ifa lize ngakuyena.
     UMaHadebe uninomncane kaNomvula ufikelwa umona uma ezwa ngomcebo
      kaNomvula. Uhlela ukubabulala ngoshevu benoMaNdelu, uma ehluleka
      uthumela indodana yakhe uMahuzu owagcina ngokushona. Ekugcineni
      uNomvula uyabaxolela bonke ababemonile ushintsha isimo sabo sempilo
      ngokubakhela umuzi kanokusho (kwaJekiphothi) emaNgwaneni.
      Wakhela noyise omncane uDininja isitodlwana.
     UGenyeza uthandana noNomvula, uhlala ngokumshaya umbhanqa noZodwa.
      Unesikhwele kodwa akamshadi.
     Ukuwina kukaNomvula i-pick six kwavusa uGenyeza emaqandeni ngoba
      uNomvula wathathwa uChule. Lokho kwenza ukuba uGenyeza avuke
      azithathe alolonge ikhono lakhe lokushaya isiginci abe umculi kamasikandi
      odume umhlaba wonke. UGenyeza uyamxolela uNomvula bagcina
      ngokushada.
(Amukelekile namanye amaphuzu asekela isizinda)
ISIPHETHO (Uvo lohlolwayo)
Isizinda sale noveli siyibumbe kahle indaba. Indawo inkathi kanye nesimo senhlalo
kule ndaba kuyakholeka futhi kuyahambelana.
(Ohlolwayo makabeke uvo lwakhe, akhombise ukuthi useyayiphetha impendulo
yombuzo.)                                                                                        [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               13                DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUSHANE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

9.1       Wayedinwe isenzo sikaDicey sokuqabula uMirriam.√                                   (1)

9.2       Ukusebenzisa igama likamnakwethu kukaGenyeza eqondise kumlungu
          kaNomvula.√ Ukubongela umlungu osephuzile naye.√ Ukuphuza kakhulu
          utshwala kukaGenyeza okugcine engasakwazi ukuzimela.√                              (3)

9.3       Usiphethe ngokukhombisa ukuthi utshwala abuyi ngokuba umafikizolo.√
          UGenyeza wazithola esesimweni somlungu ayemhleka ngoba naye wazithola
          esephuze ngokweqile engasakwazi ukuhamba.√                                         (2)

9.4       La magama agqamisa umoya wokubhuqa nendelelo.√ UGenyeza unomoya
          wendelelo nokubhuqa. Ubhuqa indoda eziphuzelayo eyabe uma ibheka
          iminwe yayo uyibiza ngesigwili.√ Udelela uMirriam umtshela ukuthi naye
          uzobe esebala ubala njengendoda uma sekufike imali yakhe√. Uyaqhubeka
          nokukhuluma amazwi abhuqayo la encoma khona ukuthi utshwala
          ayisabuphuzi isibeka nje izandla ngendlela esiphuze ngayo indoda
          yomlungu.√                                                                         (4)

9.5       Wavuka ekuseni wapheka isibhuklabhukla senkukhu. Sangadliwa muntu,
          wase ebatshengisa ukuthi akunabuthi abufakile ngokuthi ahlephulele uMeyili
          ithanga.√ Wajuluka wangabe esaba nasinqe njengoba ushevu
          wawusozipheni wawudla ngephutha.Wacela uMeyili ukuthi akamnike ubisi
          kodwa alwasiza ngalutho ngoba ushevu wawusumjuqa.√ Waphuthunyiswa
          edolobheni kwadokotela kwenziwa izaba. Wase dluliselwa esibhedlela.√               (3)

9.6       Umphumela wawuzoba mubi ngoba kwakungenzeka ukuthi uMirriam kugcine
          kufikile ukuthi izinombolo zakhe ziwine i-Pick six bese angaphinde abathembe
          abelungu bakhe.

                                               NOMA

          Wawuzoba muhle ngoba wayezoqhubeka asebenze kwa-Dicey engalokhu
          elandelwa amanqe ayefuna ukumbulala ngoba befuna ukuthola imali
          yakhe.√√                                                                           (2)

9.7       Bobabili babenothando olungefani ngomcebo kaNomvula.√ Uthando
          lukaChule kwakungelona olweqiniso wayeze ngokuzoqola uNomvula efuna
          umcebo ube ngowakhe√ kanti uGenyeza wayengafuni abanye abantu
          basondele kuNomvula bezodla umcebo kaNomvula.√                                     (3)

9.8       Simveza njengomlingiswa onozwelo ongathandi ukubona omunye umuntu
          ehlekisa ngomunye.√ Njengoba naye uGenyeza bagcina bumhlulile utshwala
          wagcina esefana nendoda yomlungu ayehlekisa ngayo.√                                (2)

9.9       Ngiyavumelana ngoba upholovuthondaba lulapho isimo sesibuyela njengoba
          sasinjalo ekuqaleni.UNomvula ubuyelana noGenyeza, bayashada, bathenga
          umuzi eThusini baxolela bonke ababebonile. √√                                      (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               14             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

9.10      Isethulo sale noveli ngokwamagugu akwamukelekanga ukuthola ingane
          ungashadile.√ UNomvula wathola ingane engashadile okwaholela ekutheni
          axoshwe ngubaba omncane wakhe uMeyili.√ UNomvula esesebenza
          kwaDicey uthandana noGenyeza owayembiza ngezici aphinde amshaye.√               (3)
                                                                                          [25]

UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)

KUNJALO-KE – ME Wanda

QAPHELA:
 Ohlolwayo makaqikelele ukuthi kule noveli kubhekwa indawo, inkathi kanye
  nesimo senhlalo okuyizingxenye zesizinda.
 Ukuma kwempendulo yombuzo omude:
   Isingeniso: Ohlolwayo makethule abuye achaze isizinda.
   Umzimba: Ohlolwayo makaphendule agxile kokubuziwe.
   Isiphetho sempendulo (uvo lwakho): Ohlolwayo makaveze uvo lwakhe
       mayelana nesizinda sale noveli.

ISINGENISO
Isizinda sahlukaniswe izingxenye ezintathu kanje:

   Indawo: Lapha kubhekwa ukuthi indaba yenzeka kuyiphi indawo okungaba indawo
    yasemakhaya noma yasemadolobheni.
   Inkathi: Lapha kubhekwa ukuthi indaba yenzeka ngayiphi inkathi okungaba inkathi
    yamanje noma yakudala.
   Isimo senhlalo nesezinto: Lapha kubhekwa indlela abalingiswa abaphilisana
    ngayo, abenza ngayo izinto nabaziphatha ngayo. Kungaba (isikhwele, uthando,
    ukuzicabangela wena, isibindi, ubugebengu, ukuzwelana.

Abahlolwayo bangasebenzisa la maphuzu alandelayo amayelana nesizinda sale
noveli.

UMZIMBA

   Indawo:
     Indawo kule noveli iyathutha. Indaba yenzeka ezindaweni ezahlukene. Yenzeka
       eMzimkhulu kanye naseThekwini nakwezinye izindawo ezilizungezile iTheku.

   EMzimkhulu:
     Yilapho kwazalelwa, kwakhulela futhi kwafunda khona uDumazile esikoleni
      samabanga aphansi.

   EMbumbulu:
     Yilapho kwakufunda khona uDumazile eZenzele High School, akakwazanga
      ukuphothula ngoba waxoshwa ngenxa yokukhulelwa. Kwakunesiteshi
      samaphoyisa lapho oMaNdovela noMaJwara babika khona indaba
      yokukhulelwa kukaDumazile ekhuleliswa uMoloi. UDumazile       waqala
      ukusebenza emzini nasesitolo sikaSithole e-Adams mission.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                 15                   DBE/Februwari–Mashi 2018
                                         NSC – Imemorandamu

   EMlazi (eMafezini):
     Yilapho uDumazile ayehlala khona noSithole emzini owawuthengwe uSithole
       wagcina esethandana naye waze wamtholisa nengane uMtholephi. Waqhuba
       izifundo zobuhlengikazi ehlala kule ndawo.
     UDumazile uphinde ubonana noMoloi eCity Hall bayabuyelana.
     UMoloi uhlangana noLerato esitolo sezingubo zokugqoka okokuqala lapho
       amthengela izimpahla zokugqoka.
   KwaNongoma:
     UDumazile wayelaliswa esibhedlela sakhona ngezinsuku zakhe zokugcina
       waze washonela khona.
   EMid-Illovo kwaJilafohlo:
     Kubo kaMtalaselwa,               lapho   kwakugane      khona   uDumazile    wagcina
       engcwatshelwe khona.
   Isikhathi:
    Le ndaba yenzeka esikhathini yamanje. Kuningi okwenziwa abalingiswa
    abehlukene kule ndaba okufakazela isikhathi samanje.
     Kuyafundwa: UDumazile ufunda amabanga aphansi esikoleni esingakubo
      wase eyofunda amabanga aphezulu eMbumbulu.
     Othisha bathandana nezingane zesikole. Ukuthandana kukathisha uMoloi
      noDumazile aze amkhulelise ebe eyingane yesikole.
     Abanye abantu besifazane bashayela izimoto lokho kufakazelwa ukuba
      nemoto kukaDumazile.
     Isifo sengculazi: Abanye abantu bayashona ngenxa yokubhebhetheka kwesifo
      sengculazi. Ukungathembeki kwabalingiswa kule noveli kwenze ukuba kufe
      abalingiswa abaningi nababengenacala.
   Isimo senhlalo/sezinto:
    Isimo senhlalo/sezinto siyaguquguquka kule ndaba. (ukungabi nesimilo,
    ukubambisana ezinkingeni, ukuthanda izinto, ukungezwani komakoti nomamezala)
     UDumazile ubuya ekhaya esekhulelwe. Lokho kudala ingxabano phakathi
      kukaKheswa noMaNdovela ngoba uKheswa wayengafuni ukuthi uDumazile
      ayofunda eMbumbulu. Kwadingeka ukuba uDumazile ayosebenza ukuze
      akhulise uLerato.
     Isimo siphinde siyonakala kwaKheswa uma uDumazile esefika ephethe
      uMtholephi okuyingane yesibili ayithola engashadile. Abazali bakhe bagcina
      beduduzwe inhlawulo eyakhokhwa uSithole kanye nokulotsholwa kwakhe
      uMtalaselwa.
     USithole noMaNzimande bahamba inkantolo yezahlukaniso zemishado.
     USithole ugcina engasenalutho ngokucekelwa phansi uDumazile ngemuva
      kokushisa isitolo sakhe.
     UMtalaselwa udumaza abazali bakhe ngokuthatha uDumazile abe inkosikazi
      yakhe ebe enezingane ezimbili. Abazali bakhe bebebheke ukuthi uzoganwa
      intombi yakhe yakwaZungu ayesenengane nayo.
     UDumazile unuka uninazala ngokuthakatha ingane yabo uSanele okwamenza
      anqabe nokuyokwakha umuzi eJilafohlo kubo kaMtalaselwa.
     Isimo emzini kaMtalaselwa noDumazile saqala ukonakala ngenkathi sekubuya
      oSithole noMoloi empilweni kaDumazile.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               16             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

(Amukelekile namanye amaphuzu asekela isizinda)

ISIPHETHO (Uvo lohlolwayo)
Isizinda sale noveli siyibumbe kahle indaba. Indawo nenkathi kanye nesimo senhlalo
kule ndaba kuyakholeka futhi kuyahambelana.

(Ohlolwayo makabeke uvo lwakhe, akhombise ukuthi useyayiphetha impendulo
yombuzo.)                                                                                 [25]

UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUSHANE)

KUNJALO-KE – ME Wanda

11.1      Babezobikela uthishomkhulu udaba lokukhulelwa kukaDumazile.√                    (1)

11.2      Ukungalekeleli uthishomkhulu ngenkathi kubhoka abazali mayelana
          nokukhulelwa kwabafundi.√ Omemu bathi bona abakufundelanga
          ukubelethisa, abanalo ikhono lokubelethisa futhi kubucayi.√                     (2)

11.3      Uthishomkhulu uthatha isinqumo mayelana nodaba lokukhulelwa
          kukaDumazile ukuthi ayolanda abazali bakhe bazochazela umkhandlu
          ngokufanele kwenziwe uma eseteta njengoba isikole singenayo
          i-ambulensi.√√                                                                  (2)

11.4      La magama agqamisa umoya oxubile. UMisi Hlophe unomoya wentukuthelo
          ayikhombisa kuDumazile uma embona engaphenduli futhi engambuki
          emehlweni uthishomkhulu ngenkathi ekhuluma naye.√√ Uthishomkhulu
          unomoya wokuncoma omemu indlela abalusingathe ngalo udaba
          lokukhulelwa kukaDumazile nokuthi bakwazi ukuqapha ukuthi izinto zihambe
          kahle esikoleni.√√                                                              (4)

11.5      UDumazile waphathwa kabi ukuthi uSithole akamlobolanga.√ Wase efuna
          ukuzikhokhela ngokuthi athole imali kaSithole wenza iqhinga lokuthi
          ahlangane noMthivovo Mkhize ukuthi amsize bagqekeze babuye bashise
          nesitolo  sikaSithole.√ Ngebhadi    uSithole  wayengawukhokhelanga
          umshwalense, wangakwazi ukuba akhokhelwe ngokusha kwesitolo sakhe. √            (3)

11.6      Wawuzoba muhle ngoba uMtalaselwa wayezoshadelwa yintombazane
          yasendaweni eyayizowuhlonipha umuzi wakhe, angathuthi kubo futhi
          angalitholi igciwanei lengculazi njengoba kwenzeka emshadweni wakhe
          noDumazile.√√                                                                   (2)

11.7      Bobabili babengaziphethe kahle kodwa benothando lukaDumazile.√ UMoloi
          wayeshadile, wathandana noMisi Hlophe kanye noDumazile, wagcina
          ngokugula washona√ kanti uSithole wayeshadelwe uMaNzimande
          wathandana noDumazile wagcina ngokugula naye washona.√                          (3)

11.8      Simveza njengomlingiswa obalalelayo abazali.√ Kuthe uma kufika umbiko
          wokuthi uDumazile ukhulelwe wamyalela ukuba alande abazali.√                    (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               17              DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

11.9      Ngiyavumelana ngoba upholovuthondaba lulapho kungcwatshwa khona
          uDumazile.Umamezala kaDumazile wavuma ukuba ayongcwatshelwa
          eJilafohlo nakuba ayembize ngomthakathi. √√                                      (2)

11.10     Isethulo sale noveli ngokwamagugu sibonisa ukuthi akwamukelekanga
          ukuthandana kothisha nezingane zesikole.√ Uthisha uMoloi ushela uDumazile
          eyingane yesikole eZenzele.√ UDumazile waxabana noMisi Hlophe
          owayekhuleliswe uthisha uMoloi.√                                                 (3)
                                                                                           [25]

UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)

IMPI YOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi

QAPHELA:
 Ohlolwayo makaqikelele ukuthi kule noveli kubhekwa indawo, inkathi kanye
  nesimo senhlalo okuyizingxenye zesizinda.
 Ukuma kwempendulo yombuzo omude:
   Isingeniso: Ohlolwayo makethule abuye achaze isizinda.
   Umzimba: Ohlolwayo makaphendule agxile kokubuziwe.
   Isiphetho sempendulo (uvo lwakho): Ohlolwayo makaveze uvo lwakhe
      mayelana nesizinda sale noveli.

ISINGENISO
Isizinda sahlukaniswe izingxenye ezintathu kanje:

   Indawo: Lapha kubhekwa ukuthi indaba yenzeka kuyiphi indawo okungaba indawo
    yasemakhaya noma yasemadolobheni.
   Inkathi: Lapha kubhekwa ukuthi indaba yenzeka ngayiphi inkathi okungaba inkathi
    yamanje noma yakudala.
   Isimo senhlalo nesezinto: Lapha kubhekwa indlela abalingiswa abaphilisana
    ngayo, abenza ngayo izinto nabaziphatha ngayo. Kungaba (isimo somnotho,
    ukuzicabangela wena, isibindi, amasiko, ukuzwelana, esezombangazwe/
    mbusazwe).

Abahlolwayo bangasebenzisa la maphuzu alandelayo amayelana nesizinda sale
noveli.

UMZIMBA

   Indawo:
    Indawo kule noveli iyathutha. Indaba yenzeka ezindaweni ezahlukene. Yenzeka
    eThekwini kanye naseShowe nakwezinye izindawo.

   EMLAZI
     UCele efika eMlazi emzini womshana wakhe uJohn Mbhabhadisi Ngubane.
      Ufikele ukuzocela umshana wakhe ukuba azomethula umthwalo wezingane
      zikaLinono, uHlanganisani no-Uzithelile.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               18              DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

   ESHOWE-EMPAPHALA
     UBafana wakhulela kule ndawo, umalume wakhe uCele noMakhumalo bahlala
       kuyo.
     U-Euthenasia uyeqa ekhaya uya esikoleni sikaHlanganisani i-BW Vilakazi.
     U-Euthenasia wenzelwa isiko umkhulu wakhe uCele, umthela ngenyongo.
     UNgubane ubuyela eMpaphala njengokuyalelwa uMaMsibi.

   LALUCIA
     Iyachuma impilo kaJohn nomkakhe uMaMthimkhulu baze bathenga omunye
       umuzi eLa Lucia.
     Izingane zabo o-Euthenesia noMelody bafunda ezikoleni eziphambili,
       ezibizayo zakhona eLa Lucia ngenhloso yokuthola imfundo engcono
       nephambili.

   EMANDENI
     Kuphela iminyaka emihlanu uJohn Ngubane ephilisa okwemvukuzane
      ekhonjwa ngapha nangapha.
     Usebenza eMandeni kwa-SAPPI, aphinde akhonjwe emshinini kashukela
      eFelixton.

   NEWCASTLE
     Udlulela eBhalanki ngaseNewcastle.
     Emuva kokuthengiswa komuzi waseMlazi, uthenga imoto iLexus.
     Uyazinza eMadadeni, udumo luyanda uze ubizwa ngoJohnny uNgubane.
     Bayaxabana noMaMthunzi emva kokuba indodakazi yakhe uPrisca igingqa
      iLexus ihamba nesoka layo.
     Uyashiya kwaMaMthunzi uJohnny

   KWAMASHU
     UNgubane ulibhekisa kwamngani wakhe ohlala kwaMashu, ogama lakhe
      linguGetro Masuku.
     UNgubane uhlala izinyanga ezimbili kwaGetro agcine esehlangene nodade
      waboGetro, u-Alice.
     U-Alice ungumhloli wezikole, abuye abe yithwasa usehlala noNgubane obuye
      amhlambele izimpahla zokugqoka.

   PHESHEYA-UNITED STATES OF AMERICA
     Uhlanganisani, uZithelile kanye noVikizitha baqhuba izifindo zabo phesheya.

   Inkathi:
    Le ndaba yenzeka enkathini yamanje. Kuningi okwenziwa abalingiswa abehlukene
    kule ndaba okufakazela inkathi yamane.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               19           DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

   Ukufunda
     U-Euthenasia bafunda esikoleni esixube izinhlanga i-Dr West High.
     UHlanganisani no-Uzithelile bafunda eBW Vilakazi.
     UPoppie uqhubeka nokufunda i-PHD akanaso isikhathi somndeni wakhe.
     UNgubane unikezwa inkampani izincwadi zokuthi azithuthukise njengoba
       inkampani ithuthuka.
     OHlanganisani, Vikizitha noZithelile bafunda baze bagogoda phesheya.
     UVukuzithathe uphindela esikoleni emva kokuba nezingane ezimbili.

   Baphila impilo ephambili
     UNgubane ugaya izingcezu zikashizi emshinini ufaka ulethisi.
     UMaMthimkhulu ufundisa uMelody ukwenza i-french bread.
     U-Euthenasia ugqoka izingubo ezibizayo azithenga esitolo esiphambili
       esiseThekwini kuGrey Street.
     UMelody ugqoka amacici, wenza izinzipho nezinwele esikoleni.
     UPoppie ugqoka izingubo ezimfushane emsebenzini futhi uhamba ngekhanda.
     UNgubane uhamba ngohlobo oluphambili lwezimoto, wathenga i-mercedes
       kanye neLexus.
     UPoppie uthengela u-Euthenasia noMelody imoto.

   Isimo senhlalo/sezinto:
     Isimo senhlalo/sezinto siyaguquguquka kule ndaba. (Ukungabi nesikhathi
        somndeni, ukungabambisani ezinkingeni, ukuthanda izinto, ukuzwana
        kwezingane, ukubukelana phansi, ukuxolelana.

Isimo senhlalo emzini kaBafana Ngubane.
Emzini kaBafana bayizigwili, bafundile, abanabo ubuntu, ababambisene kugcina
kuhlakazeke umuzi.
 Ukungemukeleki kukaCele emzini kaBafana.
 Ukungabingeleli komakhelwane eMlazi ngabakwaNgubane.
 Ukunqaba kukaPoppie ukuthatha izingane zikaLinono.
 Ukungalaleli kukaPoppie uNgubane ngodaba lokuqolwa kwemali kaMaXakushe u-
    Euthenasia.
 Ukuxoshwa kukaMaXakushe ngenxa yokubikela uNgubane udaba kuqala kanti
    uPoppie nguyena obheka izingane.
 Ukweqa kuka-Euthenasia ekhaya.
 Ukuhamba kukaNgubane ekhaya emva kokuba uPoppie ethengele izingane imoto
    bengavumelananga wagcina edube ikhaya wabuyela eMlazi.
 Ukuphelelwa kukaNgubane umsebenzi emva kokuhluleka ukufunda izincwadi.
 Ukuntshontshwa kwemoto kaNgubane uNkebelele kwenza aphelelwe yindawo
    kwaMaMthunzi
 Ukulimaza imoto kaSibeko nekaMaMsibi kwenza aphelelwe indawo kwaMashu
    uNgubane

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               20             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

Isimo senhlalo eMpaphala
Emzini kaCele eMpaphala bawumndeni oswele kodwa ohleli ngokuzwana, ngokuthula,
bazisa amasiko, bayakholwa, futhi banoxolo.
 Ukwamukelwa nokwenzelwa isiphandla kuka-Euthenasia.
 Ukwamukelwa kukaNgubane noMaMthimkhulu nokuhlangana komndeni.
 Ukungenela kukaZithelile ubukhansela ukuze kusizakale umphakathi wakubo.
 Ukukhuliswa kwabazukulu bakaBafana uCele.
 Ukufundela kukaBafana umsebenzi wokuba umlimi ukuze engamele amapulazi
    oHlanganisani.

(Namanye amaphuzu asekela isizinda ayokwamukelwa)

ISIPHETHO (Uvo lohlolwayo)
Isizinda sale noveli siyibumbe kahle indaba. Indawo nenkathi kanye nesimo senhlalo
kule ndaba kuyakholeka futhi kuyahambelana.

(Ohlolwayo makabeke uvo lwakhe, akhombise ukuthi useyayiphetha impendulo
yombuzo.)                                                                                 [25]

UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUSHANE)

IMPI YOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi

13.1      Wethuswa imiswenko yendodana yakhe ayengazi ukuthi iyithenge ngani futhi
          nemali yabe iyithathephi. √                                                     (1)

13.2      Ludalwa ukunyamalala kuka-Euthenasia. √ Wayengakholwa ukuthi
          ibhoxongwane elife engozini yemoto kungabe indodana yakhe. √ Uyazibuza
          uyaziphendula ukuthi abathinte yini abameli bakhe kodwa wabuye
          wazikhuza. √                                                                    (3)

13.3      Siphethe ngodweshu lwangaphandle phakathi kukaBafana no-Euthenasia
          babanga ukunyamalala kuka-Euthenasia engashongo ukuthi uyaphi.
          U-Euthenasia agcine ngokumphendula ukuthi uphuma esikoleni.√√                   (2)

13.4      La magama agqamisa umoya wentukuthelo. √ UNgubane uyalela u-Euthy
          ukuba ahlale phansi emva kokunyamalala engazi ukuthi ubekuphi.√ U-
          Euthenasia kuyamjabulisa ukubona ubaba wakhe ethukuthele. √ Ngokuka
          Euthy wayengalindele ukuthi kungaba ubaba wakhe owayengambuza ukuthi
          uphumaphi ngoba wayengabakhathalele. √                                          (4)

13.5      Izinga lenkampani laselithuthuka sekufuneka abanezinga elingcono
          ayengenalo uJohn Ngubane.√ Inkampani yamcela ukuba ayozithuthukisa
          ngokwezemfundo, wanikwa izincwadi ayezozifunda. Kwafika uPoppie
          wazithatha ehhovisi lakhe, wahamba nazo wase emtshela ukuthi
          usezishisile.√ Wazama ukuthenga ezinye wathola eyodwa kuzona wase
          edikibala wangabe esaya emsebenzini, wagcina ngokubuyisa zonke izinto
          zenkampani wesula emsebenzini.√                                                 (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               21           DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

13.6      Wawuzoba mubi ngoba uPoppie wayengazithandi izingane zikaLinono
          kwakwala   noma    bemncenga      emsebenzini    ukuthi makazithathe
          Wayengathutha noma agcine ehlukanisile emshadweni. √√

                                               NOMA

          Wawungaba muhle ngoba uPoppie wayezogcina eseguqukile esezithanda
          izingane ngenxa yokuziphatha kukaHlanganisani no-Uzithelile.√√                (2)

13.7      Bobabili basebebadala benobuntu nothando lwezingane zikaBafana,
          benenkolelo ethi uma singabantu kumele sisizane.√ UMaXakushe nguyena
          owayefundisa izingane umsebenzi wasekhaya abazali bengekho
          besemsebenzini √ kanti uCele nguyena owasiza u-Euthenasia
          wamthandazela kwanqamuka ukucinana kwesifuba, wamenzela nesiko.√              (3)

13.8      Simveza njengomlingiswa odelelayo/ongahloniphi.√ Uma ubaba wakhe
          embuza ukuthi uphumaphi ukamphenduli kuphela uqudula umlomo.√                 (2)

13.9      Ngiyavumelana ngoba upholovuthondaba lulapho kubuyisana umndeni
          kaCele nokaBafana. UPoppie noBafana badayisa umuzi waseLa Lucia
          bayohlala eMpaphala, uBafana wafundela ezolimo uPoppie wathola
          umsebenzi wokufundisa.√√                                                      (2)

13.10     Isethulo sale noveli kulapho uBafana exosha umalume wakhe ngoba ethi
          akashongo ukuthi uyeza nokuthi akathathe izingane zikaLinono.√
          Ngokwamagugu akwamukelekanga ukungazamukeli izingane zikadadewenu
          azitholele ekhaya.√ UBafana usekhohliwe ukuthi naye wakhuliswa uyena
          umalume wakhe njengoba basebeshonile abazali.√                                (3)
                                                                                        [25]

UBUCIKO BOMLOMO

UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba

UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE)

INGANEKWANE:

QAPHELA:
 Ohlolwayo makaqikelele ukuthi kulobu buciko bomlomo kubhekwa indawo, inkathi
  kanye nesimo senhlalo okuyizingxenye zesizinda.
 Ukuma kwempendulo yombuzo omude:
   Isingeniso: Ohlolwayo makethule abuye achaze isizinda.
   Umzimba: Ohlolwayo makaphendule agxile kokubuziwe.
   Isiphetho sempendulo (uvo lwakho): Ohlolwayo makaveze uvo lwakhe
     mayelana nesizinda salobu buciko bomlomo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               22              DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

ISINGENISO
Isizinda sahlukaniswe izingxenye ezintathu kanje:

    Indawo: Lapha kubhekwa ukuthi indaba yenzeka kuyiphi indawo okungaba
     indawo yasemakhaya noma yasemadolobheni.
    Isikhathi: Lapha kubhekwa ukuthi indaba yenzeka ngasiphi isikhathi okungaba
     isikhathi samanje noma sakudala.
    Isimo senhlalo nesezinto: Lapha kubhekwa indlela abalingiswa abaphilisana
     ngayo, abenza ngayo izinto nabaziphatha ngayo. Kungaba (isimo somnotho,
     ukuzicabangela wena, isibindi, amasiko, ukuzwelana, esezombangazwe/
     mbusazwe).
Abahlolwayo bangasebenzisa la maphuzu alandelayo amayelana nesizinda sale
noveli.

UMZIMBA

   Indawo
    Indawo kule nganekwane iyathutha. Inganekwane yenzeka ezindaweni
    ezahlukene. Yenzeka emhlabeni, ehlathini, emgodini, emkhathini kanye
    nasesibhakabhakeni.

   Izilwane zonke zazihlala ehlathini, yindawo lapho izinyoni zasukela khona
    ngelanga lomcintiswano wokubekwa kwenkosi.
   Yenzeka nasezulwini lapho uMdali ayehlala khona nalapho izinyoni ezazindiza
    zize zifike khona, eyofika khona kuqala yayiyoba yinkosi yezilwane.
   Emgodini wemvukuzane kwaba yindawo lapho ungcede abaleka wazithukusa
    khona ngenkathi exoshwa yiqola.

   Isikhathi
    Le nganekwane yenzeka esikhathini sasemandulo.

   Izinyoni zazisazwana zonke, Izilwane zisakhuluma, izinyoni zakhuluma noMdali
    zikhonondela ukubuswa yibhubesi.
   Umdali wanquma ukukhetha inkosi yezinyoni njengesicelo sezinyoni lapho
    kwaphumelela ungcede ngobuqili.
   Wabaleka ungcede wacasha emgodini wemvukuzane, izinyoni zanquma ukubeka
    isikhova ukuthi siqaphe lo mgodi kodwa wazumeka. Wathola ithuba lokubaleka
    ungcede.
   Kwaqala kanjalo ukuthi isikhova silale emini sikhululeke ebusuku lapho ezinye
    izinyoni zisalele.

   Isimo senhlalo
    Sishubile ngoba izinyoni azanelisekile yisenzo soMdali sokukhetha ibhubesi ukuba
    libe yinkosi yazo ngoba aliyazi impilo yezinyoni.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               23              DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

   Zathukuthela izinyoni, iqola lathukuthela ngokweqile lafuna ukumbamba limchome
    emthini. Kwasuka lapho ukuthi iqola lihlasele ungcede limchome emthini limudle
    noma esebolile.
   Izinyoni zathukuthela ngoba ukhozi lingawenzanga umsebenzi elaliwunikwe wona
    zase zisishaya, sabaleka.
   UMdali uthe esekhetha inkosi yazo ingxabano yakhula ngoba ungcede waqokwa
    waba yinkosi yezilwane ngobuqili.
   Izinyoni zamshaya wabaleka wagcina eseyisitha esikhulu seqola.
   Isikhova naso saba yisitha sazo zonke izinyoni ngoba sayeka ungcede ukuba
    aphunyuke.
IZIBONGO:
   Indawo
    Lezi zibongo zenzeka endaweni yaseNingizimu Afrika.
   Yenzeka endaweni yasemadolobheni lapho kuhlangana khona izinhlanga eziningi
    ezahlukahlukene kepha ezihlala endaweni eyodwa.
   Le ndawo yenza abantu bafune ukuziguqula ebuhleni bobuzwe babo baphile
    impilo yabanye abantu asebebonakala sengathi bahle.
   Isikhathi
    Lezi zibongo zenzeka esikhathini samanje lapho sekuneholide lokugubha usuku
    lamagugu.
   Izinhlanga ezahlukahlukene zithola ithuba lokukhumbula nokugubha ubuzwe bayo.
   Kulezi zibongo abantu bathola ithuba lokuba bakhumbule imvelaphi yabo ngoba
    iningi labo seliphila ngamasiko ezinye izizwe ikakhulukazi ulimi abalukhulumayo
    akusilona olwabo.
   Kulezi zibongo abantu sebehliswa isithunzi ngoba baqhathaniswa futhi balindeleke
    ukuthi bafane nabakhangisi ababizwa ngamamodeli baze bazinyeze.
   Njengoba kulesi sikhathi sekuhlangene izinhlanga lolu suku kukhuthazwa ukuthi
    abantu bazigqaje baveze ubuzwe babo ikakhulukazi ngemvunulo yabo.
   Yize abantu behlukene bakhuthazwa ukuba bahlalisane ngokuthula ngoba baphila
    esikhathini samanje lapho behlala ezweni elilodwa laseNingizimu Afrika
    elihlanganise izinhlanga zahlukene. Ezinamagugu ahlukahlukene.
   Isimo senhlalo
    Isimo senhlalo sinokuthula
   Abantu bezinhlanga ezahlukene banikwa ithuba lokugubha amasiko abo.
   Ubumbano nenjabulo kuyabonakala ngoba zonke lezi zinhlanga zibumbene yize
    zahlukene ziphila ezweni elilodwa.
ISIPHETHO (UVO LOHLOLWAYO):
Isizinda salobu buciko bomlomo sibumbeke kahle kule nganekwane kanye nezibongo.
Indawo nenkathi kanye nesimo senhlalo kuyakholeka futhi kuyahambelana.

(Ohlolwayo makabeke uvo lwakhe, akhombise ukuthi useyayiphetha impendulo
yombuzo.)                                                                                  [25]

                                            NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2018-memo/268f6417-c7b6-4dcd-8115-fd0e7ad6d4d7) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2018-memo/40b13d1d-88cb-4477-b691-a7ef1592a7b3) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2018-memo/4c6b5013-44af-462f-b8af-de6dcb802fac) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2018 FINAL MEMO](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2018-final-memo/9c189541-96e2-4884-a352-f7bfe4ea407b) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2016-memo/8ce69583-201a-4198-8b12-78cee012d496) — isiZulu HL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2015-memo/2813575d-0a4a-44f7-bbd8-1835c9df8108) — isiZulu HL · Memo · 2015 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
