# isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2016, 21 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2016/2eba6797-df3d-434a-8575-e8aa011e0fd1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2016/2eba6797-df3d-434a-8575-e8aa011e0fd1)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · isizulu. Question paper, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2016-memo/71b179e9-a852-4cf3-86d9-5393522b92f0) — Memo · 2016 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       GRAAD 12

                   SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                   IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                           2016

                                                                    AMAMAKI: 80

                                                        ISIKHATHI: Amahora ama-2½

                            Leli phepha linamakhasi angama-21.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                   Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           2                                 DBE/2016
                                          SCE

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo.

2.        Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhla lokuqukethwe
          olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emva kwalokho,
          funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A:       Izinkondlo           (30)
          ISIQEPHU B:       Inoveli              (25)
          ISIQEPHU C:       Umdlalo              (25)

4.        Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A: Imibuzo EMITHATHU,
          ISIQEPHU B: Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C: Umbuzo OWODWA
          njengoba kukhonjisiwe ngezansi.

          ISIQEPHU A: IZINKONDLO
          IZINKONDLO EZIMISELWE – Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo
          EMIBILI.
          INKONDLO ENGAMISELWE – UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo.

          ISIQEPHU B: INOVELI
          Phendula umbuzo OWODWA.

          ISIQEPHU C: UMDLALO
          Phendula umbuzo OWODWA.

5.        INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI) KANYE
          NEYESIQEPHU C (UMDLALO).

          •    Phendula KUPHELA imibuzo yenoveli kanye neyomdlalo owufundile.
          •    Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
               OMFUSHANE.      Uma     ukhetha   ukuphendula     umbuzo     omude
               ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C.
               Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele
               uphendule umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba
               lokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukwelekelele ekukhetheni imibuzo.

6.        UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO

          •    Umbuzo omude ezinkondlweni mawuphendulwe ngamagama ayi-190
               kuya kwangama-240.
          •    Imibuzo emide enovelini kanye nasemdlalweni mayiphendulwe
               ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.
          •    Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki
               anikeziwe okuyiwona ayolawula ohlolwayo ukuthi kumele aphendule
               kangakanani. Abafundi mabaqaphele ukuthi abathemelezi, kodwa
               baphendula okubuziwe.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            3                                 DBE/2016
                                           SCE

7.        Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso
          siqephu.

8.        Qaphela    ukuthi  izinombolo    ozisebenzise    ezimpendulweni     zakho
          ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni.

9.        Qalisa isiqephu NGASINYE ekhasini ELISHA.

10.       Uyayalwa ukuba usebenzise isikhathi sokubhala ngale ndlela elandelayo:

          ISIQEPHU A:       Imizuzu engama-40
          ISIQEPHU B:       Imizuzu engama-55
          ISIQEPHU C:       Imizuzu engama-55

11.       Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2         4                              DBE/2016
                                        SCE

OKUQUKETHWE
Leli khasi liyolekelela abahlolwayo ukuba bakhethe imibuzo abazoyiphendula
ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke.

ISIQEPHU A: IZINKONDLO
Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI.
       INOMBOLO YOMBUZO                 UMBUZO           AMAMAKI      INOMBOLO
                                                                       YEKHASI
1.   'Isililo'                          Umbuzo omude         10           6

2.   'Juba Lami'                       Umbuzo omfushane      10             7

3.   'Uyobongwa njalo'                 Umbuzo omfushane      10             8

4.   'Ngingephile ngaphandle kwakho'   Umbuzo omfushane      10             10
                                       KANYE
Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.
5. 'Noma nini'                     Umbuzo omfushane       10                11
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE.
         Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI B, kufanele
         uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Phendula umbuzo OWODWA
         ESIQESHINI B kanye ESIQESHINI C.
ISIQEPHU B: INOVELI
Phendula umbuzo OWODWA kule noveli.
6. Bengithi Lizokuna                Umbuzo omude             25             12
7.   Bengithi Lizokuna                 Umbuzo omfushane      25             12
8.   Usumenyezelwe-ke Umcebo            Umbuzo omude         25             14
9.   Usumenyezelwe-ke Umcebo           Umbuzo omfushane      25             14
10. Kunjalo-ke                          Umbuzo omude         25             16
11. Kunjalo-ke                         Umbuzo omfushane      25             16
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA kule midlalo emiselwe.
12. Kudela Owaziyo                Umbuzo omude               25             18
13. Kudela Owaziyo                     Umbuzo omfushane      25             18
14. Awuwelwa uMngeni                    Umbuzo omude         25             20
15. Awuwelwa uMngeni                   Umbuzo omfushane      25             20

QAPHELA:         ESIQESHINI B no C phendula umbuzo OWODWA OMUDE kanye
                 nombuzo OWODWA OMFUSHANE. AWUVUMELEKILE ukuphendula
                 imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI emifushane.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                  Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           5                           DBE/2016
                                          SCE

Uhla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo.

Emuva kokuphendula imibuzo yaleli phepha, sebenzisa lolu hla oluyinkomba
yokuphendulwa kwemibuzo olulandelayo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe
ngokufanele imibuzo okulindeleke uyiphendule.

             ISIQEPHU                  INOMBOLO       INANI        THIKA
                                       YEMIBUZO     LEMIBUZO
                                                  EPHENDULIWE
 A: Izinkondlo
    (Ezimiselwe)                         1–4           2
 A: Inkondlo
    (Engamiselwe)                         5            1
 B: Inoveli
    (Omude NOMA Omfushane)               6–11          1
 C: Umdlalo
    (Omude NOMA Omfushane)              12–15          1

 QAPHELA: ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA
          OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE. Awuvumelekile
          ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI
          emifushane.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                 Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                6                          DBE/2016
                                               SCE

ISIQEPHU A: IZINKONDLO

IZINKONDLO EZIMISELWE

Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena emine ebuziwe elandelayo.

UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula umbuzo olandelayo.

ISILILO – FY Ncube

1         Ngizihambile izindawo ngezindawo
2         Ngafic' abazali bekhihl' isililo
3         Bekhihl' esezimal' ezemuke namanzi.

4         Izingane zihambe iminyaka
5         Ziyothekela ulwazi olunzulu
6         Oluzoleth' intokozo ngomuso.

7         Liphumile lashona
8         Wagamanxa, waphel' unyaka,
9         Yalandela neminye.

10        Lugcine lufikil' olwamanqamu
11        Bagoduk' oNjabulo noNonjabulo
12        Bananela ngenkul' injabul' abazali
13        Bencoma bebonga benconcoza.

14        Ziphume zizinhl' izinsizwa nezintokazi
15        Ziphume zagcwal' izinkalo namathafa
16        Zihamba zithungath' imisebenzi;
17        Zigabe ngemfund' eziyijulukele.

18        Zonke ziphum' inqina kamabuyaze;
19        Izikhulu neziphathimandla ndawo zonke
20        Zikhuze zababaza umhlola
21        Zikhala ngezikhungo ezingaziwa
22        Ezikhiph' iziqu zomgunyathi.

23        Kusuke esinamathambo
24        Kuqhume isililo esikhulu
25        Sebeshay' utshan' omahamba nendlwana
26        Sebeyobhubhisa phambili.

27        Zikhulu zemfundo sukumani,
28        Vulan' amehlo kuliwe nale mpi
29        Nas' isizwe sifa siphela
30        Naz' izimali zabazali zicwila,
31        Naz' izingane zabantu zijulukel' ubala!

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             7                          DBE/2016
                                            SCE

Phawula ngempumelelo yembongi ekusebenziseni imifanekisomqondo ukudlulisa
umyalezo wale nkondlo. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama
ayi-190 kuya kwangama-240.

Impendulo yakho mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Makuchazwe imifanekisomqondo.
• Makuchazwe umyalezo.
• Makuphendulwe kunikezwe imifanekisomqondo ebinzeni nebinza lapho itholakala
   khona bese iyamaniswe nomyalezo.
• Ukuveza uvo lwakho esiphethweni sempendulo.                                        [10]

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

JUBA LAMI – JJ Thwala

1         Hlala entendeni yesami,
2         Ngikubukisise ngikudlalise,
3         Inhliziyo yami iyokwenama,
4         Yenamiswe ubuhl' obungaphuphi
5         Obuyohlala njalo ingunaphakade,
6         Kuze kulamul' uNokufa.

7         Lapho undiza ezinkalweni,
8         Ungakhohlwa intende yekhethelo,
9         Owadalelwa ukuhlala kuyona,
10        Nayo yadalelwa wena,
11        Iyilokhu eyikhona ngawe,
12        Uyilokhu owuyikhona ngayo.

13        Lapho undiza ezigangeni
14        Ukhangwa ubukhwebezane namahlala,
15        Ukhangwa amakhiwane namathunduluka,
16        Ukhangwa ngamajikijolo namanumbela,
17        Ukhangwa ngamabhelebhele namaphozi,
18        Uz'ungangilibali juba lami.

19        Kimina uluphawu lwempilo,
20        Kumina uyisizinda somusa,
21        Kimina uyizimpande zothando,
22        Kimina uyisisekelo sobunye,
23        Kimina uluphawu lokukhanya-
24        Hlal' entendeni yekhethelo!

25        Ndiza juba lami
26        Elingefaniswe nedlanga indlanyama,
27        Elingenakufaniswa nevukuthu indlamabele,
28        Elingefaniswe nomandukulu ivumakabili,
29        Elingefaniswe nesakabuli unontandakubukwa-
30        Uyisipho sami sakwamhlaba.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                  Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          8                             DBE/2016
                                         SCE

31        Jubalala juba lami
32        Ngizishay' isifuba ngawe,
33        Nom' ukwelojobela emihlangeni,
34        Nom' ukwelofukwe emihosheni,
35        Nom' ukwelamajubantendele emaweni,
36        Ungowami namuhla nangomuso.

2.1       Gagula imigqa EMIBILI enokufana ekhombisa ukuthi imbongi ifisa
          ukungehlukani nesithandwa sayo. Bheka umugqa owodwa ebinzeni loku-1
          nowodwa ebinzeni lesi-5.                                                   (2)

2.2       Fingqa umqondo oqukethwe umugqa we-13 kuya kowe-18.                        (2)

2.3       Qhathanisa ukukhethwa kwamagama adwetshelwe emgqeni wesi-7 kanye
          nowama-31 uveze indlela asetshenziswe ngayo emabinzeni akuwo.              (2)

2.4       Iyini inhloso yembongi yokuqhathanisa isithandwa sayo nalezi zinyoni
          ezinikeziwe ebinzeni lesi-5?                                               (2)

2.5       Phawula ngempumelelo yembongi ekusebenziseni ukuxhumana emgqeni
          we-19 kuya kowama-23.                                                      (2)
                                                                                     [10]

UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

UYOBONGWA NJALO – NL Luthuli

1         Wathath' imicabango nemizwa
2         Wakusheba nongwaqa nonkamisa
3         Owabancel' ebeleni.
4         Ukubamb' izinkanyezi kwakho kwasiza,
5         Walubamb' usiba kwaphum' izinkondlo.
6         Wabongwa.

7         Ngokuphazima kweso benganakil' abantu.
8         EManyiseni sebekhiph' uqweqwe
9         Isifundiswa sesithenjwa sakoMathenjwa
10        Esiklwiklwiza ngosiba nxa kuvuk'usinga
11        Kukhihlike ingwebu yolwaz' engqondweni,
12        Namhlanje bayabonga ngaso.

13        Ngomzuzwana ungakazinzi
14        Phansi komthunzi welanga,
15        Usucathulise wachushisa wacongisa,
16        Kwaphum' izingqwayingqwayi zezifundiswa,
17        Eziphekwe kweyakh' imbiza.
18        Namhlanje ziyahalalisa ngenjabulo
19        Namhlanje uyabongwa yizo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                  Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            9                                   DBE/2016
                                           SCE

20        Kuzwakal' inhlokomo namacilongo.
21        Kuzamazam' izizwe zonke uyabongwa.
22        Nawe jabula uhalalis' uzibongele.
23        Likhul' igalel' osulenzile.
24        Usuyibekil' induk' ebandla.
25        Ufanel' ukubongwa.

26        Asebadlul' emhlabeni bekwazi
27        Ukuphekwa kweyakh' imbiza,
28        Babonga bayanconcoza.
29        Nanamhlanje lokh' usabongwa.

30        Uyoshabalala kuhle kotalag' emehlweni
31        Alo mhlaba omagade,
32        Nokho liyosal' igama lakho,
33        Liphile libongwe njalo njalo.
34        Ufike nakwelamathongo, libongw'
35        Elakh' igama.

36        USomandl' akakuhol' ezinyathukweni
37        Zakh' akuhlahlamelise.
38        Uz' ukhehlisw' isicoco sokunqoba.
39        'Ze ubongwe nayizizukulwane,
40        Laph' usuzikhombisil' indlela yempumelelo
41        Ngodondolo lwamaqhawe.

3.1       Caphuna YONKE imigqa equkethe i-enjambamenti ebinzeni loku-1.                    (2)

3.2       Yikuphi okufanayo okuqukethwe umqondo webinza lesi-3 nelesi-5 mayelana
          noMathenjwa?                                                                     (2)

3.3       Ngabe umugqa wama-26 kuya kowama-27 otholakala ebinzeni lesi-5
          ikwelekelela kanjani ukuqonda umoya waleli binza? Sekela impendulo yakho.        (2)

3.4       Chaza umthelela wokusetshenziswa kwefuzamsindo elitholakala ebinzeni
          lesi-2.                                                                          (2)

3.5       Phawula ngekhono lembongi ekusebenziseni isifaniso ebinzeni lesi-6.              (2)
                                                                                           [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            10                               DBE/2016
                                           SCE

UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

NGINGEPHILE NGAPHANDLE KWAKHO – P Ngubo

1         Ngaphandle kwakho ngingephile,
2         Wen' oyisihluthulelo semizwa nenjabulo,
3         Wen' oleth' inkazimul' ebumnyameni,
4         Wen' oyisisekelo nodondolo lwami.

5         Ngingaphila kanjani ngingasabuthokozel' ubumnandi bempilo?
6         Ngingathemba themba lini ususithele wena themba lami?
7         EzikaSomandla ngihlala ngisikhihla themba lami,
8         Sondela sithintanis' izindebe ngizwe ukuthokomala kwenhliziyo.

9         Ngisala ngihogela usi
10        Laph' usungishikilele wanginik' isiphundu,
11        Ngikhumbul' izihasho laph' usungiwotawota,
12        Ngithokoze ngizw' ukugida kwesifuba
13        Kuyobanjani laph' usunginik'isiphundu,
14        Walibhekisa kwaVezunyawo?

15        Ngisal' ezintabeni zangakithi ngibe isiduphunga,
16        Ontanga baviyoz' imilozi mina ngidlal' umzwangedwa,
17        Lo mzwangedwa uthi awuz' ukuba umhobholo,
18        Ngibe umbulali obulal' impilo emnandi?

19        Ukuthokomala akukh' empilweni yesidalw' esiyigobongo,
20        Intokoz' ingiqhelele ngijezis' iqhawekaz' elibomvu,
21        Ngiphambeke ngibhek' izinkangala zehl' ezimathonsi,
22        Ngiyoqalaza ngibon' igodi umhlab' usungishayile,
23        Ingabe kunjalo nakuwe Bhungane omuhle?

4.1       Yisho ukuthi iluhlobo luni le nkondlo bese unikeza nesizathu sempendulo
          yakho.                                                                          (2)

4.2       Fingqa ngawakho amagama umyalezo oqukethwe umugqa wesi-9 kuya
          kowe-12.                                                                        (2)

4.3       Chaza inhloso yembongi ekusebenziseni umbuzombumbulu emgqeni wesi-5
          kuya kowesi-6.                                                                  (2)

4.4       Chaza indikimba equkethwe yile nkondlo.                                         (2)

4.5       Phawula ngokuhlolisisa ikhono lembongi ekusebenziseni igama elithi
          'umzwangedwa' emgqeni we-16 nowe-17.                                            (2)
                                                                                          [10]

                                         KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                  11                                      DBE/2016
                                                 SCE

INKONDLO ENGAMISELWE (Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.)
UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

NOMA NINI – GVJ Nkumane
1         Sekuyiminyakanyaka ngizama ngehluleka,
2         Imijuluk' isiphenduk igaz' elimuncu,
3         Izinyembezi zeminyaka sezoma qha,
4         Amandl' am' angiwaboni laph' ophelela khona,
5         Kodwa noma nini ngobekezela.
6         Lomqans' engiwugibelay' unzima,
7         Amandl' engiwakhiphay' aseyaphela,
8         Ukubekezela kuya ngokuncipha mihla le,
9         Lomqans' awukaze wagitshelwa mbongolo,
10        Noma kunjalo noma nini ngiyozinikela.
11        Engaluqala nabo loluhambo sebadinwa,
12        Sebahlala badl' endala,
13        Kepha kimi akunakuphumula;
14        Ngingaphumula kanjani ngingakaphumeleli?
15        Noma nini ngophumelela.
16        Lentokaz' engaziw' isehlulile,
17        Sengiyeshel' unyaka kepha kayangiqoma,
18        Kakho noyedw' oyaziy' impendul' angayithola,
19        Impendul' iyophuma ngokuphela konyaka;
20        Noma nini ngoyilindela.
21        Umzali wam' usebenza kanzima,
22        Esebenzela min' ukuba ngilobole lentombi,
23        Ngosizi lwentombi kaMaS' khakhan' ekhala,
24        Ngezinyembezi zentombi kaNkos' ilila kanzima,
25        Ilangazelel' ukubon' elam' ikusasa liqhakazile;
26        Noma nini ngophumelela.
                                       [Icashunwe encwadini ethi, IHLUZO 1 – Ncamsile Makhambeni]

5.1       Tomula umugqa oqukethe ihaba ebinzeni loku-1 bese unikeza isizathu
          sempendulo yakho.                                                                            (2)
5.2       Nikeza okungumehluko okutholakala ebinzeni lesi-3 phakathi kwembongi
          nalabo eyaqala nabo uhambo.                                                                  (2)
5.3       Ngabe ukukhethwa kwegama elidwetshelwe elitholakala emgqeni wesi-9
          kukwelekelele kanjani ekuqondeni isimo imbongi eyayibhekene naso?                            (2)
5.4       Ucabanga ukuthi ukusetshenziswa kwesenzukuthi                      ebinzeni     loku-1
          kunamthelela muni ekuqondeni kwakho le nkondlo?                                              (2)
5.5       Ngokwakho ukubona ngabe imbongi ikwazile yini ukusebenzisa kahle
          impindwa kule nkondlo? Sekela impendulo yakho.                                               (2)
                                                                                                       [10]
                                                                    AMAMAKI ESIQEPHU A:                30
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                    Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          12                                DBE/2016
                                         SCE

ISIQEPHU B: INOVELI

Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.

UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE)

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

Xoxa ngempumelelo yombhali ekudluliseni umyalezo othi: Izinqumo esizithathayo
ngezimpilo zethu zingaba nemiphumela engemihle kwabanye abantu nakithina uqobo
bhekisa kule noveli ethi: Bengithi Lizokuna. Impendulo yakho mayibe ubude
obuphakathi kwamagama angama-340 kuya kwangama-390.

Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
•    Ukwethula nokuchaza umyalezo.
•    Ukuphendula umbuzo ngokuxoxa, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
•    Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekugqamiseni umyalezo
     wenoveli.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                                [25]

UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUSHANE)

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA A

Kulowo mnyama esashaya kancane ngemoto yakhe, enyuka ngomgwaqo
owawungaphithizeli bantu nazimoto njengoba kwase kuntambama nje kwaqhamuka
intokazi esikhaleni nje, yavele yaqonda ngqo emotweni kaNkululeko. Kwakhala
amathaya ngenkathi uNkululeko ethi uzama ukuyivika intokazi ayengasangabazi ukuthi
idle amanzi amponjwana, yiwo lana ayenza iziphonse emotweni yakhe kanokusho
okungakapheli nanyanga eyithengile. Kwase kusemva kwendaba nokho ukuzama
ukuvika nokuhlala emabhulekini ngoba imoto yayikhwele phezu kwayo intokazi kwathi
qhufu, kuzwakala nje ukuthi imlimazile lo muntu emshayisile. 'Ngivelelwe yini
emhlabeni madoda!' kubalisa uNkululeko kuduma ikhanda ngenkathi ephuma
ngejubane emotweni, eyishiya iduma, isicabha sithe gengelezi.

Wayefike waguqa phambi kwayo intokazi eyayisithule inganyakazi kugobhoza
impophoma yegazi ekhanda lapho eyayilimele khona, wabeka isandla esifubeni efuna
ukuzwa ukuthi isashaya yini inhliziyo yayo. Ngenhlanhla yayisashaya kancane
inhliziyo.

'Hhayi, akakafi,' esho ehefuzela, eyiqukula eyifaka emotweni, ekhanda kuduma
izihlonono. Wathi lapho eseyisusa imoto wakhumbula ukuthi bekunesikhwama eduze
kwentokazi, wehla wasithatha, wabuyela emotweni, esahefuzela belu, wayishaya
yazula isiphuthuma esibhedlela e-Addington. Amarobhothi yayingasawalindi nokuthi
avule, wayenele abone nje ukuthi kakukho moto azoshayisana nayo, angene libomvu

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           13                                  DBE/2016
                                          SCE

linjalo irobhothi. Ngomzuzwana nje wayesefikile esibhedlela, kwakhala amathaya
ngenkathi ebhuleka ngamawala, evula isicabha, eyiqukula intokazi eyayithe ja, isisinda
lokhu okuxaka ukwenza. Babemqhelukela bonke abantu ngenkathi eyongena nayo
ngaphakathi, kungasekho nesidingo sokuba achazele abahlengikazi ukuthi kubi,
lo muntu angafa noma nini.

Nangaphakathi esibhedlela kwaba ubutatata konesi nodokotela sekuphuthunywa
ukusindisa impilo yentokazi. Ngenhlanhla odokotela bathi umonakalo wawungemubi
kangako nanxa yayingakwazi ukukhuluma ngenxa yokulimala kakhulu ekhanda.
Bamqinisekisa ngokuthi cishe izohlala isikhashana nje, ilulame, idedelwe.
Kakubangakho mininingwane etholakalayo mayelana nezihlobo zentokazi lena. Kwase
kwethenjwa khona nje ukuthi okuningi isiyokuchaza mhla yaphaphama.

Kwaphela amasonto amathathu egqigqa esibhedlela uNkululeko. Nalapha esibhedlela
base bemazi, uma efika engabuzwa okuningi, esevele akhonjwe kulo igumbi
elalinombhede okwakulele kuwo intokazi eyayibonakala ngisho ingakaphaphami ukuthi
hhayi, nguphumalangasikothe wentokazi lena.

7.1       Emuva kokufunda lesi siqeshana gagula umlingiswa okunguyena isiqeshana
          esingaye kanye nenkinga abhekene nayo.                                            (2)

7.2       Ngolwazi lwakho lwencwadi sizathu sini esadala ukuba le ntokazi iziphonse
          emotweni kaNkululeko?                                                             (2)

7.3       Chaza indlela umlingiswa onguNkululeko avezwe ngayo kulesi siqeshana.             (2)

7.4       Chaza kafushane ukulandelana kwezigameko ezisemqoka empilweni
          kaNkululeko ngemuva kokuphaphama kukaNontobeko kule noveli.                       (4)

7.5       Qhathanisa isimo azithola ekuso uNgidi uma etshelwa nguMhlengi ukuthi
          uyi-gay nangenkathi esemtshela ukuthi nguyena le ntokazi abayifice
          efulethini.                                                                       (3)

7.6       Ngabe umlingiswa onguMahlengi ube namthelela muni ngokwesimo senhlalo
          emndenini wakwaMpanza? Sekela impendulo yakho.                                    (3)

7.7       Ucabanga ukuthi udweshu lwangaphakathi kumlingiswa onguNkululeko
          olumenza acabange isaga esithi, 'oseyishayile akakayosi' lukwelekelele
          kanjani ekuqondeni uthando phakathi kwakhe noNontobeko? Sekela
          impendulo yakho.                                                                  (4)

7.8       Uyavumelana nombono othi uNomalanga ungumlingiswa               oyindilinga?
          Sekela impendulo yakho ngokwenzeka kule noveli.                                   (2)

7.9       Xoxa ngokuphumelela kwesu lombhali ekusebenziseni umlandi kulesi
          siqeshana.                                                                        (3)
                                                                                            [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          14                               DBE/2016
                                         SCE

UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Xoxa ngempumelelo yombhali ekudluliseni umyalezo othi: Ukuthanda imali ngokweqile
kungaba nemiphumela engemihle ezimpilweni zethu nakwabanye abantu bhekisa kule
noveli ethi: Usumenyezelwe-ke Umcebo. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi
kwamagama angama-340 kuya kwangama-390.

Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
•    Ukwethula nokuchaza umyalezo.
•    Ukuphendula umbuzo ngokuxoxa, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
•    Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekugqamiseni umyalezo
     wenoveli.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                               [25]

UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUSHANE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA B

'Kanti unjani nje baba umfundisi? Impela emhlabeni akukho ukukholwa,' esho
emoyizela    ebuka   ibhodlela  nemali   esandleni. Ukungqongqoza    kothile
kwamphaphamisa uMirriam. Wazi ukuthi kwase kuwukuqala kotalatiya. Wazitshela
ukuthi wayezomxwayisa ngokuba asheshe ahambe zingakamnethi. Wathi akangene.
Ngokuvuleka kwesivalo uChule ethi memfu emnyango wethuka, wamuzwa lo muntu
emsinda. Wasukuma wambekela isitulo ngasemnyango, wayesehlala embhedeni
embingelela.

'Mina ndodakazi ngiwu-The Very Rt Reverend Bishop Nkosiyaphakade Ebernezer
Sebastian Chule. Ngingowokudabuka lena enhla eDanawozi. Sengizinze eMlazi lapho
ngihola khona ibandla eliNgcwele elaziwa ngokuthi wuKholo Lwezithunywa. Ngilapha
nje ngihamba ngithungatha intokazi yakwaMazibuko ewuMirriam,' emamatheka
embuka. 'Angazi noma uwena yini?'
'Yebo baba yimina uMirriam.'

'Igama leNkosi malibongwe mtanami. Ameni. Bengingazi ukuthi ngingangena kulo
muzi osudume ngokuphenduka isithando somlilo kwabalubhada kuwo. Malibongisiswe
igama layo iNkosi iyinhle. E, okuyikhonakhona okungisuse phansi wukudabuka
engibenakho ngokuzwa ukuthi inhlanhla obenayo ngokusindiswa osizini isikuthe dlwa
kolunye utaku. Awusabuthi quthu ubuthongo wethuswa abantu ababambana mihla
ngezihluthu befuna ukubulalana phambi kwakho. Konke lokhu kungamaqhinga
kaSathane owaxoshwa ezulwini ngamacala, wehlela emhlabeni ukuzohlupha
abantwana bakaNkulunkulu,' ekhuluma elokhu emthapha ngeso, noMirriam ethule
embuka sengathi ubanjwa wugesi.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               15                              DBE/2016
                                              SCE

Wayelokhu evuma kancane ethi, 'Yebo, kunjalo Nkosi yami.'
Yingakho nje mntanami uyihlo ethe noma engelutho akeze lapha azokubeka
esiguqweni. Angazi noma uwumuntu oyithandayo nokholwayo yini yiNkosi yaphakade?
'Usho yiphi-ke baba?' enamahlonyana.

'Ngisho yona impela mntanami,' ekhomba phezulu, 'leyaya ephezulu. Uyakholwa
yiyona?' emthapha ngeso qede elibalekisa, limshiya uMirriam ekhophoza
ebhucabhuca izandla, evuma ukuthi uyakholwa. 'Mntanami kukho konke esikwenzayo
ngizocela siqhube iNkosi phambili' evula isikhwama esimnyama ekhipha incwadi
yamahubo. 'Ngoba iNkosi sizoyihubela ihubo elisesihlabelelweni ongenaso, ngizocela
sibambisane ngayo incwadi lena.' Wasukuma ezama ukuba bahlale balinganise
embhedeni.

UMirriam waqhela ethi, 'Bandla mfundisi ngiyaxolisa. Isoka lami linolaka. Uma
lingaselamela sibambisene ngencwadi lingasidla lisifele.'

9.1       Emva kokufunda lesi siqeshana gagula umlingiswa okunguyena isiqeshana
          esingaye kanye nenkinga abhekene nayo.                                            (2)

9.2       Ngolwazi lwakho lwencwadi sizathu sini esadala ukuba umlingiswa
          onguChule avakashele uMirriam?                                                    (2)

9.3       Chaza indlela avezwe ngayo umlingiswa onguNomvula kulesi siqeshana.               (2)

9.4       Chaza kafushane ukulandelana kwezigameko ezisemqoka empilweni
          yomlingiswa onguGenyeza emuva kokuba uMirriam eseshade noChule.                   (4)

9.5       Qhathanisa isimo abakuso uMeyili uma ebuzwa nguDladla ukuthi kungani
          beyekelela uNomvula adlale amahumusha eTheku nangenkathi esembuza
          ukuthi ubesezwile yini ukuthi uNomvula uwine imali emjahweni wamahhashi.          (3)

9.6       Ngabe umlingiswa onguChule ube namthelela muni ngokwesimo senhlalo
          emndenini wakwaSithole? Sekela impendulo yakho.                                   (3)

9.7       Ucabanga ukuthi udweshu lwangaphandle oluqukethwe yila mazwi kaChule
          athi, 'Phuza utshwala lobu uvale le nkebelele yomlomo' ayewasho
          kuHlulintombi ngenkathi efuna ukubona uMirriam akwelekelele kanjani
          ekuqondeni uthando lukaChule ngoMirriam? Sekela impendulo yakho.                  (4)

9.8       Uyavumelana nombono          othi   uMaHadebe   ungumlingiswa   oyindilinga?
          Sekela impendulo yakho.                                                           (2)

9.9       Xoxa ngokuphumelela kwesu lombhali ekusebenziseni umlandi kulesi
          siqeshana.                                                                        (3)
                                                                                            [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          16                                 DBE/2016
                                         SCE

UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)

KUNJALO-KE – ME Wanda

Xoxa ngempumelelo yombhali ekudluliseni umyalezo othi: Ukungabi nesimilo esihle
kungaba nemiphumela engemihle ezimpilweni zethu nezabanye abantu bhekisa kule
noveli ethi: Kunjalo-ke. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama
angama-340 kuya kwangama-390.

Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
•    Ukwethula nokuchaza umyalezo.
•    Ukuphendula umbuzo ngokuxoxa, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
•    Ukuveza uvo lwakho mayelana nempumelelo yombhali ekugqamiseni umyalezo
     wenoveli.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                                [25]

UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUSHANE)

KUNJALO-KE – MJ Wanda

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA C

Kwathi kugamanxa ihora lesishiyagalolunye ekuseni, indlu yesonto yabe seyigcwele
phama. Amalungu omphakathi ayegcwele ngothi lwawo. UMzimkhulu wawudilike
wonke ukuzophelezela indodakazi kaNozulu. Kwakulokhu kuhlatshelelwa, iculo
likhishwa ngelinye. Umphathi wohlelo wawuqala-ke umsebenzi wakhe.

'Mndeni wakwaZuma, baba umfundisi nani nonke enikhona endlini ngiyanibingelela
egameni elihle leNkosi yethu uJesu Krestu. Ngaphandle kokuchitha isikhathi sizocela
ubaba umfundisi asivulele ngomthandazo,' Asukume ngeculo umfundisi. Kwathi
lingakapheli wacela indlu ukuba igebise amakhanda, ivale namehlo. Nempela kwaba
njalo. Waqala-ke umuntu weNkosi, waqeqebula, kwagquma, kwancinciza wonke
umuntu endlini. Wathi eyoqeda zabe zigobhoza kwabaningi.

Umfundisi wahlala phansi kwasukuma umphathi wohlelo. Wathatha wathi:

'Siyabonga kubaba umfundisi ngomkhuleko. Siyabonga kakhulu. Sengizothatha leli
thuba ngilinikeze omunye ozokhulumela umndeni.' Kwasukuma uninazala kamufi,
wathatha wathi:

'Mphathi wohlelo, baba umfundisi nani nonke bantwana beNkosi ngiyanibingelelela.
Ngaphambi kokuba siqhubeke nomsebenzi weNkosi, ngithanda ukuba ngidlule
enhlambulukweni bathandwa bakaThixo.' Asho maqede izinyembezi zigcwale amehlo.
Akhicileke akhale. Kwabe sekuqalwa iculo. Ekupheleni kwalo wathatha wathi:

'UMaKheswa lo ngumalokazana wakwami ebengimthanda kabi. Ngeshwa lami bandla
ubengangithandi yena. Ubekhombisa ngokusobala ukuthi yena akavundlanga kulesi
sami isisu. Ngikhuluma nje wahamba kule ndawo enginukile ethi ngiyamthakatha; ethi
ngithumela omantindane bami ukuba babulale ingane yakhe.'

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               17                               DBE/2016
                                              SCE

Akhale futhi. Kuqalwe iculo. Kwathi lapho liphela khona, wathatha wathi:

'Nakuba kunjalo bathandwa beNkosi, angizange nakancane ngamzonda umfazi
womntanami. Kuthe khona sesithola umbiko ngabalingani bethu wokuthi umalokazana
wakwami uyagula esibhedlela, saphatheka kabuhlungu kabi. Asibange sisananaza
sinomyeni wami, kodwa saphikelela khona. Samfica-ke umfazi womntanami.
Okungithokozisayo bazalwane wukuthi wazixolisela ngomlomo wakhe kimina. Awu,
babusisiwe labo abayokwazi ukuvuma izono zabo ngaphambi kokuba badlule kulo
mhlaba. Nomalokazana wakwami waba naleyo nhlanhla.' Baqale iculo lokumbongela
eNkosini.

Kwathi lingaphela, uninazala waqhuba futhi:

'Ezinyangeni ezimbalwa ezedlule, besifihla indodana yami uMtalaselwa khona lapha
ekhaya.'

11.1      Kwakungubani igama lomlingiswa oyindodakazi kaNozulu nembangela
          yokuhlangana ngayo kule ndawo?                                                     (2)

11.2      Sizathu sini esadala ukuba uMaShandu akhulume ngomalokazana wakwakhe
          kanjena nalokho okwenza athi ubengamthandi ngokwalesi siqeshana?                   (2)

11.3      Chaza indlela abantu ababesemngcwabeni kaMaKheswa abavezwe ngayo
          kulesi siqeshana.                                                                  (2)

11.4      Chaza kafushane ukulandelana kwezigameko ezisemqoka empilweni kaMoloi
          ngemuva kokuxoshwa kwakhe esikoleni eZenzele.                                      (4)

11.5      Qhathanisa isimo abakuso uMaNzimande ngenkathi uLizzy emtshela ukuthi
          aqaphele uDumazile nangenkathi uSithole engalalanga ekhaya okokuqala.              (3)

11.6      Ngabe umlingiswa onguMoloi ube namthelela muni ngokwesimo senhlalo
          emndenini wakwaKheswa? Sekela impendulo yakho.                                     (3)

11.7      Ucabanga ukuthi la mazwi omlingiswa onguMaShandu athi, 'angizimisele
          nakancane ukuba ngime endleleni yakhe noMdali wakhe' awethula
          ngosuku lomngcwabo kaDumazile akwelekelele kanjani ekuqondeni uthando
          phakathi kukaMaShandu noMaKheswa? Sekela impendulo yakho.                          (4)

11.8      Uyavumelana nombono          othi    uKheswa   ungumlingiswa     oyindilinga?
          Sekela impendulo yakho.                                                            (2)

11.9      Xoxa ngokuphumelela kwesu lombhali ekusebenziseni umlandi kulesi
          siqeshana.                                                                         (3)
                                                                                             [25]

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU B:              25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             18                                 DBE/2016
                                            SCE

ISIQEPHU C: UMDLALO

Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.

UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)

KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo

Phawula ngokuphumelela kombhali ukwethula isakhiwo somdlalo othi: Kudela
Owaziyo, ngaphansi kwalezi zihlokwana: Isethulo, ukubhebhetheka kodweshu,
isixakaxaka, uvuthondaba, isiphetho. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi
kwamagama angama-340 kuya kwangama-390.

Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
•    Ukwethula nokuchaza isakhiwo somdlalo.
•    Ukuphendula umbuzo ngokuphawula, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi
     kubhekiswa kulokhu: Isethulo, ukubhebhetheka kodweshu, isixakaxaka,
     uvuthondaba, isiphetho.
•    Ukuveza uvo lwakho ngempumelelo yombhali ekwethuleni isakhiwo kulo mdlalo.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                                    [25]

UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUSHANE)

KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo

Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA D

(Khona manjalo ehle eseshwibeka embhedeni esalokhu egqoke amaphijama akhe
lawo maqedane ahoshe insilana ngaphansi kombhede. Amhlubule ingubo umkakhe
amdonse ngengalo maqedane akhwele adilike ngayo emhlane, ezinqeni ayehlise
nangamahlombe imbala. Azame ukumephuca esandleni kodwa imizamo yakhe
iphelele ezeni. Akhale abe wuqanduqandu uMaMlanduli.)

MAMLANDULI:         (Ukhuluma enhlinhliza) Kulungile! Ngithi ngishaye uze ungibulale
                    uma uthanda kodwa okusalayo wukuthi uyoyithola ngifile le nto
                    oyifunayo. Akumele ume ngeqholo lokuthi wangilobola ngoba ufuna
                    konke ngempoqo nangendlovu yangena. Awungilobolelanga khona
                    phela ukuba ngibe yisigqili socansi okumele usehle isitafu nje noma
                    yikanjani ukuze kwaneliseke izinkanuko zakho.
(Kuwo lowo mnyama kuzwakale ukudlukuzeka kwehendlela lesicabha sekamelo yilona
ongaphandle. Kuxakekwe nje ukuthi uLondiwe lona ubusevuke nini ekamelweni lakhe
maqedane washwibeka emhubheni wendlu eqondene nekamelo labazali bakhe
ngokushesha okungangokucwayiza kangaka.)

LONDIWE:            (Uzwakala engaphandle kwekamelo) Kodwa kwakhala nyonini kulo
                    muzi bakithi? Ngivuleleni ngizokhuza umhlola.

(Umsindo wokudlukuzisa ihendlela nokubhaklaza isicabha usalokhu uqhubekile nje
ngokungenamkhawulo lapha kuLondiwe ngakolunye uhlangothi lwekamelo.)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             19                                   DBE/2016
                                            SCE

MDALULI:            (Uzwakala ngesankahlu engaphakathi.) Udlala ngesikhathi nje wena
                    Londiwe uma ucabanga ukuthi uzongena eyethu bazali bakho. Mina
                    ngisaziqondisela izigwegwe nje lapha kunyoko.
LONDIWE:            (Uzwakala engaphandle ngezwi elinokuhefuzela.)
                    Enough is enough! Ngithi sekwanele-ke manje baba namanje
                    awukafuni wena ukuwuyeka lo mkhuba wakho wokudlala ngomame?
                    Kungcono ngisale sengifa lapha kofela khona umame mina
                    kunokuba ngibekezelele la manyala. Ngiyasigqekeza futhi manje lesi
                    sicabha mina ngoba angivulelwa muntu.
MDALULI:            (Uzwakala    engaphakathi)   Sengathi    ungake    ulinge  nje.
                    Inkosi  impela     uyokubona  okwabonwa      ngumlisa    mumbe
                    owanyathela     umthente engafake     zingxabulela ezinyaweni.
                    (UMaMlanduli usalokhu ekhala lapha ngaphakathi njengalokhu
                    sisamnetha nje isibhaxu.)
LONDIWE:            (Uzwakala ngaphandle) Kodwa nawe mame uthatha kude kakhulu.
                    Angazi nje ukuthi uncengeni kubaba kangaka njengalokhu
                    ekuhlukumeza kangaka ngalolu hlobo kodwa wena ujike
                    ungambophisi. Abantu besilisa abenze nje badinga ukuboshwa
                    ngempela. Kungagcini lapho futhi. Kuphinde kucelwe nencwadi
                    yesivikelo emaphoyiseni ukuze ibenqabele ukwenza noma yini kuwe
                    ngesihluku. Mina ukuba umuntu owenza njengobaba uganwe
                    yimina nje, bengingamgeza igilo libemhlophe qwa ngimkhombise
                    ukuthi angisiyona neze into yokudlala. (Ngokushesha uLondiwe
                    aphumele phandle kwendlu nemfonomfono yakhe leyo ebizwa
                    ngomakhalekhukhwini.)
13.1      Nika izizathu EZIMBILI ezaba yimbangela yesimo senhlalo esingesihle kulesi
          siqeshana.                                                                           (2)
13.2      Yiziphi izinyathelo EZIMBILI ezathathwa uLondiwe ukuze kunqandwe lolu
          dweshu olukulesi siqeshana.                                                          (2)
13.3      Chaza indikimba equkethwe yilesi siqeshana.                                          (3)
13.4      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU               iphupho    likaMdaluli     elethulwe
          esingenisweni salo mdlalo.                                                           (3)
13.5      Umphumela wokwenzeka kumlingiswa           onguHeshane     unikeza     sifundo
          sini/myalezo muni kumfundi walo mdlalo?                                              (3)
13.6      Ngabe inkulumo yomlingiswa onguChivenga mayelana nezizathu azibalayo
          uma ezoqomisa uHlengiwe imveza njengomlingiswa onjani uChivenga?
          Sekela impendulo yakho.                                                              (3)
13.7      Iyini inhloso yombhali yokwethula ipholavuthondaba kulo mdlalo? Sekela
          impendulo yakho.                                                                     (4)
13.8      Ucabanga ukuthi isenzo somlingiswa onguHlengiwe sokuqoma uChivenga
          enesoka lakhe uManqina siyakholakala? Sekela impendulo yakho.                        (2)
13.9      Uyazwelana yini nomlingiswa onguMemela mayelana nesigameko
          sokuboshwa kwakhe ngemuva kokushaya uChivenga? Yikuphi ongakwenza
          wena uma ungahle ubhekane nalesi simo?                                               (3)
                                                                                               [25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2              20                                     DBE/2016
                                             SCE

UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE)
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Phawula ngokuphumelela kombhali ukwethula isakhiwo somdlalo othi: Awuwelwa
Umngeni, ngaphansi kwalezi zihlokwana: Isethulo, ukubhebhetheka kodweshu,
isixakaxaka, uvuthondaba, isiphetho. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi
kwamagama angama-340 kuya kwangama-390.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
•    Ukwethula nokuchaza isakhiwo somdlalo.
•    Ukuphendula umbuzo ngokuphawula, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi
     kubhekiswa kulokhu: Isethulo, ukubhebhetheka kodweshu, isixakaxaka
     uvuthondaba, isiphetho.
•    Ukuveza uvo lwakho ngempumelelo yombhali ekwethuleni udweshu kulo mdlalo.
(Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi, hhayi ngokwamaphuzu.)                                         [25]
UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUSHANE)
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA E
SALIMANI:         Ngilapha phakathi kwenu namuhla ukuzonazisa ukuthi uHulumeni
                  ngomlomo kaZithulele ethunywa uSomtsewu uthi le ndawo yakwa
                  Vimbingwenya kanye nephakathi kwemifula uMngeni noMkhabela
                  enakhe kuyona useyangephuca yona uyinika abelungu bakubo.
                  (Ahwaqabale.)
ABANTU:           Hhawu! (Baxokozele kubenobuxokololo bekhononda bezwakalisa
                  ukungavumelani nalokhu okushiwo nguSomtsewu.)
MCONDO:           (Asukume) Ake        kuphinde    kuthule-ke   futhi   iNkosi   isaqhubeka
                  nokuchaza.
ABANTU:           (Kubekhona abathi) Usiwelisa uMngeni ngasizathu sini nje nempela?
                  (Abanye bathi) Unamagangangozi. (Kubekhona nabathi.) Uzidlalela
                  ngegeja kuziliwe. (Kubuye kuthule futhi kuthi cwaka.)
SALIMANI:         Kuzwakala ngemvunge yokuvungama kwenu ukuthi aneneliswa
                  nakancane yilesi senzo. Angithi kunjalo?
BONKE:            Kunjalo! (Bephakamisa izandla ngobuningi babo)
SALIMANI:         UZithulele ngimtshelile lokhu. UZithulele ngimtshele ngamdonsa
                  ngendlebe ukuthi nina aniwuweli uMngeni. Ngimtshelile ukuthi
                  abelungu abawuweli uMngeni. Uthi-ke isizathu salokhu kwenza
                  kwabo, yingenxa yesicelo sabelungu. Bathi njengoba umfula uMngeni
                  waphanjulwa uzamcolo nje esikhondweni sawo, zolo lokhu, ingxenye
                  yawo enkulu yase ishaya nganeno, lowo yiwona mngcele omdala
                  wendabuko. Uthi bathi-ke uma umngcele wawuvele unjena
                  uVimbingwenya wayeyoba yingxenye yamapulazi.
ABANTU:           Hhawu! (Kube nokuvungama nobuxokololo.)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                               Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            21                                DBE/2016
                                           SCE

SALIMANI:         Lolu daba sesilunkankanye kabanzi nabafowethu nezinduna
                  NoNdabazabantu uZithulele sengimtshele kwaze kwakabili ukuthi
                  kuhlala kuthiwa uHulumeni akaphikiswa nje, ngaleso senzo, udlala
                  ngomlilo. Ngizothanda ukuzwa elenu ilaka ngoba ngimtshelile izolo
                  ukuthi nanxa ngingahambisani nakancane nalesi sinqumo sabo kodwa
                  ngizonixoxela le nsumansumane. Ngizothanda ningakaphefumuli
                  kekuphefumule nazi izinduna nabafowethu bona asebeke babanami
                  ngiyilwa le mpi.
MBONGOLO:         Nomadlikidlikana ngokudlikiz'indod'ivunule. Wena kaMashwilansimbi!
                  (Esukuma) Mina ngibona kufanele kuqine bona abantu
                  bakwaVimbingwenya, baseMngeni nabaseMkhabela ekwesekeleni
                  iNkosi emizamweni yayo yonke yokuvimba ukufezeka kwale nhloso
                  enganambitheki ngalezi ndawo. Sonke asisabulali ubuthongo ngenxa
                  yalolu daba. Lolu daba olungadingi nje ukumelwa ngezinyawo
                  uMntakaManyosi lona eyedwa noma noVimbingwenya, uMngeni
                  noMkhabela bebodwa. Udaba lolu oludinga amaqhinga esizwe sonke
                  sikaManyosi.
ABANTU:           Elethu!
MBONGOLO:         Okubalulekile kakhulu kodwa ngokubona kwami ukuba nina nonke
                  ngothi lwenu nime niqine nibambisane neNkosi nozalo nezinduna
                  emizamweni yethu yokuhebeza la magangangozi. (Anyukubale)
                  Yinselelo enkulu cishe kunazo zonke lena kwesake sabhekana nazo,
                  ngaphandle kwezimpi. (Ahlale phansi)
15.1      Nika izizathu EZIMBILI ezaba yimbangela yesimo senhlalo esingesihle kulesi
          siqeshana.                                                                     (2)
15.2      Yiziphi izinyathelo EZIMBILI ezathathwa nguSalimani ukuze kunqandwe
          udweshu olwalungase luqubuke ngenxa yokuthathwa kwezindawo ezibalwe
          kulesi siqeshana?                                                              (2)
15.3      Chaza indikimba equkethwe yilesi siqeshana.                                    (3)
15.4      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU abekwa uZithulele esingenisweni salo
          mdlalo enza uHulumeni afune ukuklama kabusha imingcele.                        (3)
15.5      Myalezo muni umbhali awedlulisa kulo mdlalo? Bhekisa impendulo yakho
          kumlingiswa onguMphiliphili?                                                   (3)
15.6      Ngabe isinqumo sejaji laseMgungundlovu sokubuyisela iNkosi uSalimani izwe
          layo siliveza njengomlingiswa onjani ijaji. Sekela impendulo yakho.            (3)
15.7      Iyini inhloso yombhali yokuphetha ngovuthondaba kulo mdlalo? Sekela
          impendulo yakho ngokwenzeka kulo mdlalo.                                       (4)
15.8      Ucabanga ukuthi isenzo somlingiswa onguNomehlo sokwethembeka
          emsebenzini wakhe kulo mdlalo siyakholeka? Sekela impendulo yakho.             (2)
15.9      Uyazwelana yini nabantu basemapulazini mayelana nesimo abazithola
          sebekuso kulo mdlalo? Yikuphi ongakwenza wena uma ungahle ubhekane
          nalesi simo?                                                                   (3)
                                                                                         [25]
                                                           AMAMAKI ESIQEPHU C:           25
                                                           AMAMAKI ESEWONKE:             80
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2016/2e73edec-f7f3-40c9-8ea3-d742f7be2911) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2016/acb03cab-8e30-4d51-bfa0-4f5bc291e25d) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2016/da05bfb3-94f1-4d44-9d5e-8b3bea35aa27) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2016/6611599d-9a95-4a49-9b5d-44f4d432bdd8) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9f73b216-3921-4cf5-a7cf-1426c0a915ae) — isiZulu HL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2022/c12abdd2-3957-43ac-b9d5-8a4040c4d392) — isiZulu HL · QP · 2022 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
