# isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2025, 34 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2025
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 34

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2025 · isizulu. Question paper, 34 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Confidential

            SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
        NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                            ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                       IPHEPHA LESIBILI (P2)

                              NHLABA/NHLANGULANA 2025

                                                                      AMAMAKI: 80

                                                          ISIKHATHI: Amahora ama-2½

                           Leli phepha linamakhasi angama-34.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                2            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo.

2.        Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhla lokuqukethwe
          olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emuva kwalokho,
          funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A:       Izinkondlo                        (30)
          ISIQEPHU B:       Inoveli/Ubuciko bomlomo           (25)
          ISIQEPHU C:       Umdlalo                           (25)

4.        Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A: Imibuzo EMITHATHU,
          ISIQEPHU B: Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C: Umbuzo OWODWA
          njengoba kukhonjisiwe ngezansi.

          ISIQEPHU A: IZINKONDLO
          IZINKONDLO EZIMISELWE – Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI.
          INKONDLO ENGAMISELWE – UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo.

          ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
          Phendula umbuzo OWODWA.

          ISIQEPHU C: UMDLALO
          Phendula umbuzo OWODWA.

5.        INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI/UBUCIKO
          BOMLOMO) KANYE NEYESIQEPHU C (UMDLALO).

          •    Phendula KUPHELA umbuzo wenoveli/ubuciko bomlomo kanye nomdlalo
               owufundile.
          •    Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
               OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude
               ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C.
               Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele
               uphendule umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba
               lokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukwelekelele ekukhetheni imibuzo.

6.        UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO

          •    Impendulo yombuzo omude ezinkondlweni mayibe ngamagama ayi-190
               kuya kwangama-240.
          •    Izimpendulo zemibuzo emide enovelini/ebucikweni bomlomo kanye
               nasemdlalweni mazibe ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.
          •    Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki
               anikeziwe okuyiwona ayolawula ohlolwayo ukuthi kumele aphendule
               kangakanani. Abafundi mabaqaphele ukuthi bangathemelezi kodwa
               baphendule okubuziwe.     2025

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                3            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

7.        Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso
          siqephu.

8.        Qaphela    ukuthi  izinombolo    ozisebenzise    ezimpendulweni      zakho
          ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni.

9.        Qalisa isiqephu NGASINYE ekhasini ELISHA.

10.       Ukusetshenziswa kwesikhathi kungahlelwa ngale ndlela:

          ISIQEPHU A:       Imizuzu engama-40
          ISIQEPHU B:       Imizuzu engama-55
          ISIQEPHU C:       Imizuzu engama-55

11.       Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 4

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                4            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

OKUQUKETHWE
Leli khasi liyolekelela abahlolwayo ukuba bakhethe imibuzo abazoyiphendula
ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI.
      INOMBOLO YOMBUZO                 UMBUZO           AMAMAKI              INOMBOLO
                                                                              YEKHASI
1.   'Isiziba Senhlakanipho'                Umbuzo omude       10                6
2.   'Uthunywe Ngubani?'                  Umbuzo omfushane     10                7
3.   'Idwala LikaShaka'                   Umbuzo omfushane     10                8
4.   'Ucu Olumhlophe'                     Umbuzo omfushane     10                9
                                                KANYE
Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.
5. 'Yebo-ke nsizwa'                Umbuzo omfushane            10                 10
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE. Uma ukhetha
         ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo omfushane
         ESIQESHINI C. Phendula umbuzo OWODWA ESIQESHINI B kanye nowodwa
         ESIQESHINI C.
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
INOVELI: Phendula umbuzo OWODWA kule noveli emiselwe.
6. Bengithi Lizokuna             Umbuzo omude                  25                 11
7.   Bengithi Lizokuna                    Umbuzo omfushane     25                 11
8.   Usumenyezelwe-ke Umcebo                Umbuzo omude       25                 14
9.   Usumenyezelwe-ke Umcebo              Umbuzo omfushane     25                 14
10. Kunjalo-ke                              Umbuzo omude       25                 16
11. Kunjalo-ke                            Umbuzo omfushane     25                 16
12. Impi Yabomdabu Isethunjini              Umbuzo omude       25                 19
13. Impi Yabomdabu Isethunjini            Umbuzo omfushane     25                 19
                                                 NOMA
UBUCIKO BOMLOMO: Phendula umbuzo OWODWA kolobu buciko bomlomo obumiselwe.
14. Uju Lwezizukulwane          Umbuzo omude         25              21
15. Uju Lwezizukulwane                    Umbuzo omfushane     25                 22
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA kule midlalo emiselwe.
16. Kudela Owaziyo                Umbuzo omude                 25                 26
17. Kudela Owaziyo                        Umbuzo omfushane     25                 26
18. Awuwelwa UMngeni                        Umbuzo omude       25                 29
19. Awuwelwa UMngeni                      Umbuzo omfushane     25                 29
20. Ubhuku Lwamanqe                         Umbuzo omude       25                 32
21. Ubhuku Lwamanqe                       Umbuzo omfushane     25                 32
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE
         ESIQESHINI B kanye NASESIQESHINI C. Akuvumelekile ukuphendula imibuzo
         EMIBILI emide noma EMIBILI emifushane.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 5

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                5                DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

Uhla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo.

Emuva kokuphendula imibuzo yaleli phepha sebenzisa lolu hla oluyinkomba
yokuphendulwa kwemibuzo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe ngokufanele
imibuzo okulindeleke uyiphendule.

               ISIQEPHU                     INOMBOLO             INANI         THIKA
                                            YEMIBUZO           LEMIBUZO
                                                             EPHENDULIWE
 A:     IZINKONDLO
        (Ezimiselwe)                            1–4               2
 A:     INKONDLO
        (Engamiselwe)                             5               1
 B:     INOVELI
        (Umbuzo omude NOMA                      6–13              1
        omfushane)
 B:     UBUCIKO BOMLOMO
        (Umbuzo omude NOMA                     14–15              1
        omfushane)
 C:     UMDLALO
        (Umbuzo omude NOMA                     16–21              1
        omfushane)

 QAPHELA: ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA
          OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE. Awuvumelekile
          ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI
          emifushane.

                ESIQESHINI B, khetha phakathi kwenoveli nobuciko bomlomo,
                uphendule UMBUZO OWODWA, ungaphenduli ngazo zombili lezi
                zinhlobo zemibhalo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 6

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                6            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

ISIQEPHU A: IZINKONDLO

IZINKONDLO EZIMISELWE

Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena emine ebuziwe elandelayo.

UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIZIBA SENHLAKANIPHO – EJ Mhlanga

1      Sizibꞌ esijulile Njulase,
2      Ngiphum' emzini kababa,
3      Kusempondozankomo ngovivi lokusa,
4      Ngithwel' izihlabathꞌ ekhanda,
5      Kwathiw' angonyusꞌ amaqele,
6      Ngiyoncelꞌ amanzi ngobhaqa;
7      Ngisuthisa wena Nzibase.
8      Kunamuhla lokhu ngisahamba,
9      Ngisathulula lesi sihlabathi,
10     Engisigeza ngamanzꞌ omfula,
11     Olokhu kwasa ugobhoza.

12     Uyimpambankwici weNjulase,
13     Ngokuhlomelꞌ ekudepheni.
14     Buphꞌ ubunzulu bakho
15     Lapho ngohlala ngiphumule,
16     Nginethezeke ngobuqhawe;
17     Lokhꞌ ungafunꞌ ukujula
18     Oseku ngixabanise nowethu,
19     Engabashiyꞌ osebeni,
20     Bezidobelꞌ inhlanzi ngodobo.
21     Ngiyokuthola ninꞌ ukuphumula,
22     Komzimbꞌ osifohlokꞌ umhlandla,
23     Ngithungathana nenjabulo yokudepha
24     Kwakho Nzuluse?
25     Sizinda sami ngiyophephelaphi,
26     Uma ngingapheleli kuwena?
27     Hleze ngothi sengiyithongo,
28     Basale bedalulꞌ imfumbe
29     Yobonzulu bakho siziba,
30     Ngoba namuhlꞌ uyimpicabadala.

Kule nkondlo imbongi iyabonakala ukuthi yomele ulwazi.

Fakazela ubuqiniso balesi sitatimende ngokubhekisa ekukhethweni kwamagama
agqamisa umoya kule nkondlo.

Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ibe namagama ayi-190 kuya
kwangama-240.                                                                              [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 7

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                7            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

 UTHUNYWE NGUBANI? – KNN Gcumisa

 1        We kufa, ak' ungihlebele,
 2        Uthunywa ngubani wena?
 3        Ukub' uzosibangel' usizi?
 4        Nguban' okuph' amandlakazi
 5        Angangawamabuth' akwaMandlakazi?
 6        Owephul' uphoqoze ngawo
 7        Izithomb' ezingamaklume
 8        Omthathe, omsimbithi nomthombothi?
 9        AbakwaMthombothi bangavuma.

 10       AbakwaMsimbithi bangavuma
 11       NabakwaMthathe bavume
 12       Ukuthi usuke wabenzakalisa,
 13       Kungabe uyisithunywa sikaSathane
 14       Noma uthunywe ngoMkhulumkhulu?

2.1       Gagula uhlobo lwesifengqo olutholakala emgqeni woku-1 bese unikeza
          incazelo yaso.                                                                   (2)

2.2       Chaza kafushane ngamaphuzu AMABILI umqondo oqukethwe wumugqa
          wesi-4 ukuya kowesi-5.                                                           (2)

2.3       Iyini inhloso yembongi yokusebenzisa umbuzombumbulu emgqeni wesi-8
          obhalwe ngokugqamile enkondlweni?                                                (2)

2.4       Ngabe umugqa we-10 kuya kowe-12 ukwelekelele kanjani ukuqonda umoya
          wale nkondlo?                                                                    (2)

2.5       Phawula ngempumelelo yembongi ekusethuleleni indikimba kule nkondlo.             (2)
                                                                                           [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 8

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                8             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

IDWALA LIKASHAKA – JM Sikakane

1     Yidwala likaShaka
2     EliseSibubulungu,
3     Elahlul' abelungu,
4     Ukuliqhephula

5     Yidwala likaShaka
6     Elengamel' ulwandle
7     Kuhle kwenkos' imele
8     Imikhosi yempi.

9     Yidwala likaShaka,
10    Elabikezel' umLungu,
11    Nempela wathi lungu
12    Emanzin' olwandle.

13     Yidwala likaShaka,
14     Elalibuk' amabutho
15     Ezam' ukwenz' ufutho
16     Kumadlamb' olwandle.

17     Yidwala likaShaka
18     Eligezw' amagagasi,
19     Won' adl' aMaqaqasi
20     Ejutshwa yiLembe.

21     Yidwala likaShaka
22     Eliyisisekelo.
23     Liseyisizekelo
24     NgoShaka kashayeki.

3.1       Hlobo luni lwesifengqo olubhalwe ngokugqamile ebinzeni loku-1?                    (1)

3.2       Chaza kafushane umqondo oqukethwe yibinza lesi-3.                                 (3)

3.3       Iyini inhloso yembongi yokusebenzisa i-enjambamenti etholakala ebinzeni
          lesi-4?                                                                           (2)

3.4       Chaza ukuthi amagama asetshenziswe yimbongi emgqeni we-14 kuya
          kowe-15 akwelekelele kanjani ekuqondeni umoya wale nkondlo.                       (2)

3.5       Phawula ngempumelelo yembongi ekugqamiseni indikimba yale nkondlo.                (2)
                                                                                            [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 9

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                9            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

UCU OLUMHLOPHE – CT Msimang

1      Kwakhethw' uzi oluwusinga lobumhlophe;
2      Kwaqokw' ubuhlal' obugabis' ubumhlophe;
3      Yeka leyo minjunju yothando kutshutshwa,
4      Luny' uhlamvu lwesiqalo nolwesiphetho,
5      Lolu cu alunasiqalo nasiphetho.

6      Ngamehlwana amhlophe luthi cwayicwayi;
7      Ngamehlwana amsulwa luthi phayiphayi;
8      Lungumhlanganisi kanye nomxhumanisi,
9      Luyisibopho sezifungo isibili;
10     Luyisizinda sezinhliziy' ezimbili.

11     Uzi oluhlanganise la maqanda wolwazisa,
12     Ungaluphatha gadalala luyogqashuka,
13     Ubuhlalu koba yisanhlaka senhlakanhlaka,
14     Kochitheka uphoko lwakwamfazi!

4.1       Gagula isifengqo esitholakala emgqeni wesi-4.                                    (1)

4.2       Chaza kafushane ukuthi isetshenziselweni imvumelwano etholakala emgqeni
          wesi-8 kuya kowe-10.                                                             (3)

4.3       Ngabe isenzasamuntu esitholakala emgqeni wesi-6 sinamthelela muni
          ekuqondeni kwakho le nkondlo?                                                    (2)

4.4       Ucabanga ukuthi uthini umyalezo oqukethwe yibinza lesi-3? Sekela
          impendulo yakho.                                                                 (2)

4.5       Hlaziya ngokuhlolisisa isigqi sale nkondlo.                                      (2)
                                                                                           [10]

                                            KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 10

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               10                    DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

NENKONDLO ENGAMISELWE (Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo)

UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

YEBO-KE NSIZWA – GC Nyanda no JJ Thwala

1      Yebo-ke nsizwa ngiyezwa,
2      Uqephuqephuza uzihaya,
3      Uncoma ubuhle ubabaza ubuhlakani,
4      Uhluphekile impela ngiyezwa,
5      Ukhalo kuseyilo, izintaba namathafa.

6      Nyakenye wabe uhuba ingoma efanayo,
7      Nonyak' usungibophela amanqinenyathi,
8      Angigqiziqakala angigubhazeli,
9      Bebelapha noNonyoni,
10     Kuphel' umbhongo bedlula.
11     Noma ngingenawo amandla,
12     Noma ngingenawo umphimbo wokumpongoloza,
13     Ngilingise wena ontazayo,
14     Ude ushaya umlozi wakho,
15     Lalela-ke nansi eyami ingoma:

16     Noma ngabe ngiyisipompolo setshitshi,
17     Noma ngabe ngingumjendevu weqele,
18     Ukuphila kwakho akukho kweyam' inhliziyo,
19     Angivunulelanga ukuhuha wena.
20     Isigege sami singebe isidwaba,
21     Eyam' impithi ingegqunywe ngesicholo,
22     Obam' ubuhle obukududuza uKhathazekile,
23     Ethi laph' engibona uSokudabuka amamatheke,
24     Soze wakhela ngamaqubu ami nsizwa,
25     Ngiyithemba le nduduzo kaSobantu.
                                                [Icashunwe: Intathakusa, GC Nyanda no JJ Thwala]

5.1       Tomula imvumelwano etholakala emgqeni wesi-3 kuya kowesi-4 bese usho
          uhlobo lwayo.                                                                             (2)

5.2       Chaza kafushane ngokusetshenziswa kwesikhawu/isizura ebinzeni loku-1.                     (2)

5.3       Chaza ngokusetshenziswa kokuxhumana okutholakala emgqeni we-11 kuya
          kowe-12.                                                                                  (2)

5.4       Iyini inhloso yembongi yokusebenzisa amagama adwetshelwe atholakala
          emgqeni we-16 nowe-17?                                                                    (2)

5.5       Phawula ngempumelelo yembongi ekudluliseni umqondo oqukethwe ibinza
          lesi-3.                                                                                   (2)
                                                                                                    [10]

                                                                  AMAMAKI ESIQEPHU A:               30
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                 Pheqa ikhasi

### Page 11

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               11             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO

Khetha uhlobo OLULODWA lombhalo phakathi KWENOVELI NOBUCIKO BOMLOMO,
uphendule ngokulandela imiyalelo enikiwe.

INOVELI

Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.

UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE)

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

Ukuzikhethela impilo othanda ukuyiphila kubalulekile ukuze ungabi nokuzisola kusasa.

Hlaziya ngokuhlolisisa lesi sitatimende ubhekise kokwenzeka kule noveli.

Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ibe namagama angama-340 kuya
kwangama-390.                                                                                   [25]

UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUSHANE)

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA A

Kayikho into okwakuvuma ukuba ayenze uXolani. Kuyo yonke into ayezama ukuyenza,
wayevele abone uMahlengi nje lapha phambi kwakhe, emamatheka, ehleka
ngesihoshwana sephimbo lakhe elalenza uXolani ezwe kubanda kwamancane, egajwa
wuthando okwase kuyiminyaka agcina ukuluzwa.

ꞌYinto engizoyithini lena madoda?ꞌ ebalisa ngenhliziyo ebuka iwashi.                        5
Walibuka isikhathi eside iwashi, wanikina ikhanda.
ꞌHhayi, akekho umasiza, ngizosanganelwa yikhanda uma kuqhubeka kanje,ꞌ esho
elinikina futhi ikhanda, ephuma eya emotweni. Wangena emotweni washaya iselula,
elokhu eqalaza ukuthi akabonwa muntu yini. Kwathi akasangane uma eselizwa
iphimbo likaMahlengi elindonda kamnandi, elisasihoshwana.                                   10
ꞌSawubona Mahlengi, nguXolani lona.ꞌ Ehlebeza ehefuzela.
ꞌNgiyakuzwa Xolani, Kunjani bandla?ꞌ
ꞌNgikhona. Nginenkinga lapha,ꞌ esho ngelinokuphuthuma.
ꞌInkinga?ꞌ ebuza ngokwexwaya.
ꞌYebo. Cha, ungethuki. Inkinga yami ngukuthi bengifisa ukukubona, manje …ꞌ                  15
ehefuzela, ephinde eqalaza ukuthi akaqhamuki yini umkakhe amphazamise
engakaluphothuli udaba lwakhe noMahlengi.
Yavele yamokha ngensini intokazi.
ꞌUngihlekiselani kodwa? Usungaze ukubize ngenkinga lokho?ꞌ
ꞌKangazi phela ukuthi uma ngicela ukuku …ꞌ                                                  20
ꞌUsungaze ucele? You are always welcome,ꞌ igcizelela ngelichichima injabulo
yodwa intokazi.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 12

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               12            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

ꞌAny time?ꞌ ebuza kuvela elomhlathi.
ꞌAny time,ꞌ egegetheka ngebhesi yakhe eyayenza uXolani adunyelwe yikhanda.
ꞌSengiyeza-ke. Ngiphatheni?ꞌ ebuza ngelinokungabaza engazi ukuthi intokazi 25
izowuhumusha kanjani umbuzo wakhe.

                                                                    [Isahluko sesi-5:79]

7.1       Chaza umsebenzi womlandi ekuqaleni kwalesi siqeshana.                             (2)

7.2       Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU izehlakalo ezaholela ekutheni uMahlengi
          agcine esethandana noXolani.                                                      (3)

7.3       Ngabe amazwi akhulunywa nguMahlengi abhalwe ngokugqamile aveza isimo
          senhlalo esinjani?                                                                (2)

7.4       Qhathanisa uthando uLungile analo ngoXolani nothando uMahlengi analo
          ngoXolani.                                                                        (3)

7.5       Uyazwelana nesimo uNkululeko azithola ekuso emuva kokuthi uNontobeko
          eziphonse emotweni yakhe, yamshayisa? Yikuphi ongakwenza uma
          ungabhekana nalesi simo?                                                          (2)

                                            KANYE

ISIQESHANA B

ꞌKhipha ukhiye wesisefo-ke Hlomuka. Ngifuna imali,ꞌ ekhangeza, esula umjuluko
esiphongweni ngesinye isandla.
ꞌHawu kodwa Sibalukhulu …ꞌ ezikhalela ngeliqhaqhazelayo, nakuye sekuqala
ukujuluka ibunzi.
ꞌKangikutshelanga yini ukuthi ngubani uSibalukhulu?ꞌ enxapha, emsikaza ngesibhamu. 5
ꞌHawu, ngemali yami madoda!ꞌ
ꞌShesha-ke, kasiyovula isisefo,ꞌ esho embeka isibhamu lapha emhlane emqhuba
ngaso. UNgidi usevele wabuna nje, usebonile ukuthi uma engadaza inkani angafa
ngomzuzwana nje. Waqhutshwa njalo-ke waze wafakwa ekamelweni, ehlohlolozwa
belu.                                                                              10
ꞌVula-ke isisefo. Shesha,ꞌ emdondonya ngesibhamu emhlane.

Wasivula isisefo uNgidi kuqhaqhazela izandla, kuxega amadolo, sekugobhoza
izithukuthuku manje ebusweni. ꞌImali engaka madoda!ꞌ kubabaza uNdumiso encinciza
sekuthi akashayeke phansi ngenxa yovalo olubangwa ngukubona imali eningi kangaka
angakaze ayibone nhlobo empilweni yakhe.                                         15
ꞌNgicela ungayithathi yonke Sibalu … ndoda yamadoda.ꞌ
ꞌMusa ukudakwa wena. Khipha imali uyifake lapha esikhwameni,ꞌ ekhomba isikhwama
sakhe sivele saba sincane kakhulu manje uma esebona le nsavunsavu yemali.
ꞌAkusheshe lapho,ꞌ emhahameza ngolaka. Nebala kwashesha lapho, wayifaka uNgidi
imali, kuduma ikhanda, kumcacela nokho ukuthi akukho nto angayenza.              20

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 13

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               13            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

'Sesigcwele isikhwama,' esho eneka izandla.
'Nx! Yinto engizoyithini lena?' kucasuka uNdumiso ekluluza kabi uNgidi sengathi
nguyena othe akaphathe i-briefcase encane. Washeshe wabona nokho uNdumiso
ukuthi umhobholo usungaze umenze athole amathonsi abanzi.

                                                                 [Isahluko sesi-8:122–123]

7.6       Shono isigameko esiyisingeniso sale siqeshana.                                      (2)

7.7       Chaza kafushane izenzo zomlingiswa onguNdumiso ukuthi                 zimveza
          engumlingiswa onjani. Bhekisa impendulo yakho kulesi siqeshana.                     (3)

7.8       Yini inhloso yombhali yokusebenzisa umlingiswa onguNyambose?                        (2)

7.9       Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela empilweni kaNgidi ukuba
          akamxoshanga uMhlengi?                                                              (3)

7.10      Phawula ngempumelelo yombhali ekuphetheni le noveli.                                (3)
                                                                                              [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 14

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               14             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Ukuzikhethela impilo othanda ukuyiphila kubalulekile ukuze ungabi nokuzisola kusasa.

Hlaziya ngokuhlolisisa lesi sitatimende ubhekise kokwenzeka kule noveli.

Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ibe namagama angama-340 kuya
kwangama-390.                                                                                     [25]

UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUSHANE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA C

Esozela uNomvula uChule wamkhombisa ikamelo lokulala alibiza ngelakwakhe.
Lalikhona phezulu esitezi, likufanele ukuba ngelikamengameli wezwe noma inkosi
nendlovukazi yayo. Wathothobala uNomvula. Kunokuba ajabule wazeya, wazizwa
eyize nezimali zakhe ebuka imbadlambadla yombhede, nekhabethe elinezibuko,
nesihladlwana esincane esasimbala ufana nekhanda lombhede, nomsakazo                         5
nomabonakude.
'Ngisayogeza ezansi Chule.'
'Qha, uyokwenzani ezansi ikhona nje indawo yokugezela lapha? Nansi,'
emkhombisa udonga olwalunoxhaxha lwezivalo athi akavule esinye sazo. Wasivula
kwavela enkulu indlu eyayihlanzekile, imanyazela ngamathayela phansi                         10
nasezindongeni. Yayinobhavu oyimabuli, usendaweni ephakeme, kucacwa nje
ngezitebhisi uma kuyiwa kuwo. Isethi yonke yendlu yangasese neyokugezela
yayiphelele, kukhona nezibuko, newashi odongeni, nezimbali, nezitudlwana zokuhlala
obezibhucunga esezesula.
Ngisho kwaDicey kwakungekuhle kanjeya. Konke lokhu enhliziyweni yakhe                        15
kwakumhlahlamelisa ngezicolo zokuhlonipheka uChule.
UNomvula wacela izimpahla zakhe efuna izimfanelo zokugeza. UChule wamphendula
ngokuvula esinye sezivalo zamakhabethe ayekhelwe odongweni. Wakhipha
amathawula amasha namashidi ayesanuka isitolo wamnika, wamshiya engena
ebhavini. Wazibhuxunga ngezinsipho ezinezindophi. Esekulowo bhavu owawuthi                   20
awulingane nedamu lokubhukuda, unompompi abayinsontensonte ecwazimulayo,
bemadlebe, beyizisefo, wavulela namanzi ashisayo, wazithela ngesineke. Waqeda
wagcoba, wazishaya embhedeni.
'Phumula Nzima omuhle. Ngeke ngikuphazamise. Ngiyazi usazilile ngenhliziyo.
Nokulala ubuthongo behle kade wagcina uphazanyiswa yizinxushunxushu zomcebo.'                25
Ehlala eceleni kwakhe.
                                                                     [Isahluko se-17:165]

9.1       Chaza umsebenzi womlandi ekuqaleni kwalesi siqeshana.                                  (2)

9.2       Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU izehlakalo ezaholela ekutheni uChule
          agcine esehlala noNomvula.                                                             (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 15

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               15            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

9.3       Ngabe amazwi akhulunywa nguChule abhalwe ngokugqamile asivezelani
          mayelana nesimo senhlalo?                                                             (2)
9.4       Qhathanisa uthando uChule analo ngoMirriam nothando uGenyeza analo
          ngoMirriam.                                                                           (3)
9.5       Uyazwelana nesimo uMaHadebe azithola ekuso sokulahlekelwa nguMahuzu
          ngenkathi emthume kuNomvula? Yikuphi ongakwenza uma ungabhekana
          nalesi simo?                                                                          (2)
                                            KANYE
ISIQESHANA D

'Ungaqali ngokungivusela umhlwenga fanyana ngoba uzokhathala.
Baningi ababehalazela njengawe kodwa namuhla asebeyizinyonga.
Uzongisiza-ke wenze lokhu engikushoyo. Kusukela manje Usuwugqayinyanga
ozohlaba umkhosi uma seliza leli qaba elinguGenyeza.'
Wathula isikhashana uHlulintombi embuka wayesethi, 'Yishwa lami yini? Ngilingwa             5
ngomuntu omdala owumfundisi.' Wamhola wamkhombisa ngomunwe umnyango
wendlu kaMirriam.
'Ngizokuholela amarandi angamashumi amahlanu ngobungqayinyanga.'
'Cha ngeke ngikwenze lokho. Wena ufuna ukungibona ngibulawa wuNtshangase.'
'Kulungile-ke, uzowenza mahhala lo msebenzi, uyathanda awuthandi.                           10
Uyabona-ke ntanga, uzohlala lapha eduze komnyango wendlu kaMirriam uqaphe.
Angifuni wehlukane namehlo ami ngoba uyimpimpi.'
Ngokucasuka uHlulintombi wathi, 'Uma ungibheka nje wena ngifanelwe ukuba yintanga
yamakhehla?'
'Ho, ho, ho,' ehleka uChule, 'kukhona ongakwazi. Uyabona fanyana kuseThekwini               15
lapha. Ungabolokotha ucabange ukuthi uhlakaniphile wedwa. Kumbe uzikhohlisa
ngokuthi asazi ukuthi wena weshela uMirriam mhlawumbe ocishe alingane nonyoko.
Wenza uGenyeza isiwula sakho.'
'Khehla ungabothi uma unemikhuba ucabange ukuthi sinayo sonke.'
'Yehlisa ijubane ndodana ngoba uzokhathala.' Wafaka isandla ekhikhini elingaphakathi        20
lebhantshi sabuya namaphepha awavula. Wahosha elilodwa elalithwetshulwe
ngomshini wamnika ethi, 'Nansi ikhophi yencwadi ebhalwe uwe mathupha weshela
uMirriam. Ngiyithole esikhwameni sakhe. Maningi amanye amakhophi engiwenzile.
Enye yawo ngizoyinika uGenyeza uma uqhubeka nobuwula oyibona.'
                                                                 [Isahluko sesi-9:80–81]

9.6       Shono ukuthi ludalwa yini udweshu olutholakala kulesi siqeshana. Bhekisa
          impendulo yakho ekuqaleni kwalesi siqeshana.                                          (2)
9.7       Chaza kafushane ukuthi izenzo zomlingiswa onguHlulintombi zimveza
          njengomlingiswa onjani ngokwalesi siqeshana.                                          (3)

9.8       Yini inhloso yombhali yokusebenzisa umlingiswa onguDaffo ekuqaleni kwale
          noveli?                                                                               (2)
9.9       Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela empilweni kaMeyili ukuba
          akamxoshanga uNomvula?                                                                (3)
9.10      Phawula ngempumelelo yombhali ekuphetheni le noveli.                                  (3)
                                                                                                [25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 16

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               16               DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)
KUNJALO-KE – ME Wanda
Ukuzikhethela impilo othanda ukuyiphila kubalulekile ukuze ungabi nokuzisola kusasa.
Hlaziya ngokuhlolisisa lesi sitatimende ubhekise kokwenzeka kule noveli.
Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ibe namagama angama-340 kuya
kwangama-390.                                                                                  [25]
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUSHANE)
KUNJALO-KE – ME Wanda
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA E

Ngenkathi engena ekilasini uthishanhloko, akazange amfice uthisha uMoloi. Wathi
uma ebuza kubafundi ukuthi ukuphi uthisha, bathi abamazi futhi bathi akazange
angene ekilasini labo. Waphuma engena emakilasini uthishanhloko, kodwa lutho
ukutholakala uthisha uMoloi. Kwathi noma ebuza kwabanye othisha ukuthi abazange
yini bona bambone, nabo balandule impela. Kwahluleka ngisho sekuyobhekwa 5
ekotishi, kodwa do ukutholakala. Kwathi ngesikade isikhathi kwaqhamuka umfundi
owayesanda kufika nje wathi umbonile uthisha uMoloi egibela ithekisi elibheke
eSiphingo. Kwazimuka ikhanda kuthishanhloko.
'Mh, useshaye wachitha ebalekela la mahlazo akhe! Ayikho kodwa impunga yehlathi.'
UThishanhloko wabuyela ehhovisi lakhe ukuyobikela abazali bakaDumazile ngalesi 10
simanga.
'Indaba ithi ingaba nkulu ingazekeki! Uthisha uMoloi akasabonwa nangalukhalo.
Sengimbheke yonke indawo kodwa lutho ukumthola. Kuyacaca ukuthi igazi limtshelile,
washaya utshani.'
'Awu Nkulunkulu wami, bengivele ngishilo kodwa! Uyabona-ke Majwara? Akasekho lo 15
muntu!'
'Yehlisa umoya MaNdovela. Yehlisa umoya mfazi kaKheswa.
Uyabona manje akusafuneki ukuba sixhamazele. Kufanele ukuba lolu daba
siyolwethula emaphoyiseni ukuze siboshwe isigebengu lesi.' UMaNdovela naye abone
ngaso linye noMaJwara.                                                           20
Akabanga esachitha sikhathi, wathata wathi:
'Thishomkhulu, sizithola siphoqekile ukuba siyobika emaphoyiseni. Ayikho futhi enye
indlela sukumani sihambeni makhosikazi!' Asho maqede bathi lacu.
                                                                    [Isahluko sesi-3:43-44]

11.1      Chaza umsebenzi womlandi ekuqaleni kwalesi siqeshana.                                (2)
11.2      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU izigameko ezaholela ekutheni uthisha
          uMoloi agibele itekisi.                                                              (3)
11.3      Chaza isimo senhlalo esitholakala kulesi siqeshana.                                  (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 17

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               17            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

11.4      Qhathanisa uthando lukaMoloi analo ngoMisi Hlophe nothando lukaMoloi
          analo ngoDumazile.                                                                  (3)

11.5      Uyazwelana nesimo uMaNzimande azithola ekuso sokushiywa nguSithole?
          Yikuphi ongakwenza uma ungabhekana nalesi simo?                                     (2)

                                            KANYE

ISIQESHANA F

'Kanti wena uphuma ngasikhathi sini emsebenzini?'

'Ubuzelani?' esho uDumazile esebiphe esengubani!
Izinhlonze seziyimivingqi esiphongweni.

'Ngisho ngoba angisaqondi nqindi nasibhakela manje. Namhlanjena usheshile
ukubuya. Izolo uphuzile ukufika, wafika sengilele, wabuye wahamba ngingakavuki. 5
Kuthangi awubuyanga kwanhlobo. Ngabe sengishaya ucingo ngibuza esibhedlela
ukuthi bakubambise i-ova yini, kodwa baphika. Sekuyangicacela-ke manje ukuthi
kukhona lapho wena wawukade uye khona.'

'Ungabozixaka uzixukuze ngami. Mina ngiyisosha elizikhuzayo. Angithi uyabona lapha
emunweni wami ukuthi angifake lucingo lwamuntu? Khohlwa-ke wukunakana 10
nentombi kaNozulu nesikhathi efika ngaso.'

Wajuluka bume uSithole uma ecabanga ukuthi yini lena emvelelayo. Wehlisa umoya.
Wacabanga:

'Kusho ukuthi uDumazile ufuna ukuba sishade naye ukuze ngikwazi ukuba nezwi
kuyena. Nakhu ekhala ngobungekho bendandatho emunweni. Ehhe kusho lokho. 15
Uyawufuna umshado.' Washo kwezakala:

'Kuzofanela siye kini siyohlela usuku lomshado.'

'Ini? Ushade nobani? Angithi wena uyindoda kaMaNzimande?' Aqale athule uSithole.
Wabe esezwakala ethi: 'Ngizozama ukumdivoza uMaNzimande.'

'Uyakwazi ukudivosa ukuthi kubiza malini? Ngiyabuza, uyakwazi? Wawuhlaleleni 20
ungamdivosi uMaNzimande? Sekuthi ngoba sewunguLazaru sewubona kufanele
ukuba udivose? Phinde, phindela kuyena!'

'Ukhuluma kanjani uma ukhuluma kanjena mntakwethu?' kubalisa uSithole ezama
ukuzehlisa ngoba eyibona seyiqonge kakhulu intokazi lena.

'Angiseyena umntakwenu mina. Sengizitholele i-boyfriend ethi mina!'                          25
                                                                [Isahluko sesi-7:122–123]

11.6      Shono ukuthi ludalwa yini udweshu lwangaphandle olutholakala kulesi
          siqeshana.                                                                          (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 18

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               18            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

11.7      Chaza kafushane izenzo zomlingiswa onguDumazile ukuthi zimveza
          njengomlingiswa onjani. Bhekisa impendulo yakho kulesi siqeshana.                (3)

11.8      Yini inhloso yombhali yokusebenzisa umlingiswa onguMthovovo kule ndaba?          (2)

11.9      Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela empilweni kaMtalaselwa ukuba
          walalela uMaShandu ngenkathi emyala ngoDumazile?                                 (3)

11.10     Phawula ngempumelelo yombhali ekuphetheni le noveli.                             (3)
                                                                                           [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 19

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               19             DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)

IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi

Ukuzikhethela impilo othanda ukuyiphila kubalulekile ukuze ungabi nokuzisola kusasa.

Hlaziya ngokuhlolisisa lesi sitatimende ubhekise kokwenzeka kule noveli.

Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ibe namagama angama-340 kuya
kwangama-390.                                                                                [25]

UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUSHANE)

IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA G

Kwathi xhifi kuPoppie ezwa elaseShowe. Wakhumbula ukuthi isitimela saseShowe
sisuka kwesikabhadakazi eThekwini nokuthi namatekisi aya eShowe avama
ukugcwala kabi. Wakhumbula ukuthi umalume kaBafana akathandi ukuhamba
ngamatekisi ngoba usakholwa yisitimela, futhi akezwani neze nabantu ababhemayo.
Njengoba ethola lo mbiko walo mfana waseShowe kwabuya kuye isithombe 5
sikamalume kaBafana ehleli esitesheni ilanga lonke elinde isitimela. Mhlawumbe
umvangeli waseShowe wayezifundela iBhayibheli khona laphaya esiteshini, noma
wayelibele ukuhuba izingoma zesonto. Izandla zikaPoppie zavula ibhuku waqala
wafunda kulo ngalo mfana waseShowe anduba aphendule unesi. Noma wayenduluza
nje ebhukwini, wathatha wathi, 'Nesi Jali lesi siguli saseShowe sigula kabi. Make 10
ngiyokudla. Ngothi ngingadla, ngiqale ngayo. How is that my dear?' Washo uPoppie
wathi lacu wakhipha isikhwama sakhe ekhabetheni, isandla saphuthaza kabili kathathu
sabuya nesibuko kanye nesipendazindebe esibomvu sagazi lembungulu. UPoppie
wabamba isibuko ngesandla sobunxele wase edlalisa isipendazindebe ngesandla
sokudla. Ebona ukuthi unesi Jali akahambi, wema ukwenza ubuso kancane uPoppie 15
wathi, 'Yini manje nesi Jali?'
'Bengithi mhlawumbe umathiloni angadlula nje ngase-H uma eseya edineni.'
'Impossible my dear' kusho uPoppie elungisa ibhande leyunifomu yakhe.
'Kufanele ngidlule kumathiloni Dladla le e-6A. Ungatatazeli nesi Jali uzokhathala.
                                                                  [Isahluko sesi-4:55–56]

13.1      Chaza umsebenzi womlandi ekuqaleni kwalesi siqeshana.                              (2)

13.2      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU isigameko esaholela ekutheni unesi Jali
          angahambi uma ekhuluma noPoppie kulesi siqeshana.                                  (3)

13.3      Ngabe amazwi akhulunywa nguPoppie abhalwe ngokugqamile akhombisa
          isimo senhlalo esinjani?                                                           (2)

13.4      Qhathanisa uthando lukaBafana analo ngezingane zikaPoppie nothando
          analo ngezingane zikaMaMthunzi.                                                    (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 20

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               20            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

13.5      Uyazwelana nesimo uMelody azithola ekuso sokuthola izingane
          engashadile/esemncane? Yikuphi ongakwenza uma ungabhekana nalesi
          simo?                                                                                   (2)

                                            KANYE
ISIQESHANA H

ꞌUyithatheleni imoto kathisha ungayicelanga?ꞌ
ꞌUbengeke anginike ukube ngiyicelile. Kodwa kungakuhluphi ukuthi ngihambe ngemoto
kaMiss Hawkins. Phela bengizohelela. UMiss Hawkins ungithuma njalo ukuba
ngimenzela lokhu nalokhu okungathi mina ngiyisisebenzi sakhe. Namuhla ngithe make
ngithathe ibhonasi ngalokhu kungithuma kwakhe. Futhi naye ngimtshelile ngenkathi              5
ngibuya ukuthi ngiyithatheleni imoto yakhe. Nothish'omkhulu ubengakwazi lokho ukuthi
mina ngiyibhoyi lika Miss Hawkins.ꞌ
ꞌUMiss Hawkins akakuthumi ngoba ethi uyibhoyi lakhe. Ukuthuma ngoba nakhu
uyingane. Abantu abadala bayazithuma izingane, bezithuma kufanele ngoba bona
bebadala.ꞌ                                                                                    10
UMiss Hawkins ngumLungu. Akangithumi ngoba ngiyingane. AbeLungu basithuma
thina ngoba bona bengabeLungu. Ngiye ngibone khona laphaya edolobheni abeLungu
bethuma amadoda amadala, ayi ngoba bona bebadala, kodwa nje ngoba bona
bengabeLungu. Mina-ke angenziwa njalo. Ngiqala manje ngiyenqaba ukuthunywa
ngabeLungu. Wena baba ungakhathazeki ngezindaba zethu noHawkins.ꞌ                             15
ꞌNgingathini ukuba ngingakhathazeki ngazi ukuthi usemgwaqweni ngaphandle
kwelayisensi yokuqhuba imoto?ꞌ
ꞌKulungile ngiyaxolisa ngokuthi ngishayele imoto nginganamalayisense, kodwa
angikuxoliseli ukuthatha imoto kaMiss Hawkins ngingayicelanga. Kuningi abeLungu
abakuthatha kithi bengakucelanga. Angikholwa ukuthi leli zwe balicela abelungu kithi          20
njengoba kusho uMiss Hawkins. Angikholwa ukuthi kungabe futhi bafika nalo leli zwe
nezinkomo lezi thina esesiqhamuka ngokuba sizozeba njengokusho kwemibhalo ka
Miss Hawkins.'
                                                                 [Isahluko sesi-7:117–118]

13.6      Shono ukuthi ludalwa yini udweshu lwangaphandle olutholakala kulesi
          siqeshana.                                                                              (2)

13.7      Chaza kafushane izenzo zomlingiswa ongu-Euthenasia ukuthi zimveza
          njengomlingiswa onjani. Bhekisa impendulo yakho kulesi siqeshana.                       (3)

13.8      Yini inhloso yombhali yokusebenzisa umlingiswa onguMadonsela kule noveli?               (2)

13.9      Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela empilweni kaBafana ukuba
          akamlalelanga uMaMsibi ngenkathi emyala ngokuthi aye eMpaphala?                         (3)

13.10     Phawula ngempumelelo yombhali ekuphetheni le noveli.                                    (3)
                                                                                                  [25]

                                            NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 21

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               21            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

UBUCIKO BOMLOMO: UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba
Phendula umbuzo OWODWA.
UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE)
Ubuciko bomlomo bungenye yezindlela zokufundisa, ukuxwayisa kanye nokudlulisa
umyalezo.
Fakazela lesi sitatimende ngokucaphuna izibonelo ezinembayo kulobu buciko
bomlomo.
Inganekwane: 'Ikhubalo likaFukwe'
Izibongo: 'Izibongo ZikaGcina Mhlophe'
Ihubo: 'Awuqiqe Umthwalo'
Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokwezigaba ze-eseyi ibe
namagama    angama-340   kuya   kwangama-390    sekuhlangene   impendulo
yenganekwane nezibongo.
ISIQESHANA I

IZIBONGO: IZIBONGO ZIKAGCINA MHLOPHE
1      Isihlahla somdlebe esimayikayika,
2      Esiyikazela ngezinhlobonhlobo zezithelo,
3      Ngoba siyikazela ngobuhle be-Afrika.
4      Usihlahla esigabe ngezithelo zaso,
5      Umkhiwane omuhle ongenazimpethu
6      Eminye yoniwa zibungu.
7      Abadla kuso abadeli,
8      Nezithelo zaso azipheli.
9      Usihlahla abaphumula kuso
10     Bamila izimpande
11     Isihlahla esikhulise
12     Safukamel' izinyoni zase-Afrika,
13     Saye safukamela nezinyoni
14     ZamaJalimane namaNtaliyane,
15     Abadala nabancane bethi sixoxele.
16     Isihlahla abasibone eLandane basichelela
17     NaseNyuvesi yaseThekwini basivukuzela
18     Isihlahla esimpande zaso zisabalele
19     Zinabele kwejulile
20     Imithombo.
21     Amaqabunga aso
22     Akhephuzela uthando,
23     Sithe singesakwaMhlophe
24     Samane sabamhlophe
25     Siphethe okumhlophe!
                                                                           [Ikhasi 127]

                                            KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 22

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               22            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

ISIQESHANA J

NEHUBO: AWUQIQE UMTHWALO

AWUQIQE UMTHWALO

IGOSA: Awuqiq' umthwalo
ABAVUMAYO: Awuqiq' umthwalo lo
IGOSA: Umthwalo
ABAVUMAYO: Umthwal' awuqiq' um …
IGOSA: Awuqiq' umthwalo
ABAVUMAYO: Awuqiq' umthwalo                                                                [25]

                                            NOMA

UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUSHANE)

INGANEKWANE: 'INGWENYA EDLA UTSHANI'

Fundisisa lesi siqeshana senganekwane esilandelayo bese uphendula imibuzo
ezolandela.

ISIQESHANA K

Umxoxi: Kwesukasukela...
Abalaleli: Cosu!

Izinto zazingamhambeli kahle uMazinyo, ingwenya endala eyayihlala echibini.
Umashayandawonye wawudlala ngaye. Inkinga yakhe kwakungukuthi zonke izilwane
zazingasayingeni eyokuphuza echibini. Ichibi leli kwakuyindawo lapho uMazinyo 5
ayezibambela khona izinyamazane zakhe uma zithi ziphuza amanzi.

  Engabe zase ziphuza kuphi lezi zilwane? Izilwane ndini zase ziphuza emakhaya azo,
sezinompompi bamanzi ngenxa yempucuzeko. Izinkawu kuphela ezase zifika
ziyophuza echibini kodwa nazo zazingasondeli eduze. Zazifika ziphonse ipayipi bese
zimunca amanzi zibuqamama.                                                          10

  ꞌYimihlola!ꞌ Wakhononda uMazinyo. ꞌKanti impucuzeko injena? Yindlala yodwa?ꞌ
wazibuza ezamula kabili, kathathu, kwaze kwakhala izikelemu esiswini sakhe.
Yazamula yaze yaphathwa yisiyezi into kaMazinyo.
   Kwaqhamuka okuyinkawana kwafike kwaphonsa ipayipi, kwamunca amanzi.
Kwathi makaqhume ukudinwa uMazinyo, kodwa wazibamba.                               15
   ꞌKodwa Nkawana sewungaze ube yivaka kangaka ngikwethembile!ꞌ kwabubula
uMazinyo.
  ꞌUhambe kabi Mazinyo, ngeke ungithole. Ukube nginguwe ngabe ngizidlela utshani,ꞌ
yasho inkawu yashaya isishwapha sayo yasithela ezihlahleni.
  UMazinyo waphuma echibini wathi ukulula imicondo yakhe. Wathi uma ephonsa 20
amehlo ngaphesheya wayibona impala ikha amanzi empompini.
Wakhumbula amazwi enkawu, ꞌukube nginguwe ngabe ngizidlela utshani.ꞌ

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 23

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               23            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

  Ngokuphazima kweso, uMazinyo wacabanga isu. Wamemeza, ꞌWe mngani wami
Mpala! Uyayibona ukuthi imnandi kanjani impucuzeko? Awusadingi ngisho
ukuyophuza echibini elingcolile. Mina impucuzeko ingisize kabi. Angisayilokothi 25
inyama. Asisekho isidingo sokucathamela izilwane zeNkosi.
Ngiyincwasimende manje. Sengiphucuzekile, sengidla utshani nemifino!ꞌ
  Impala yamisa amadlebe ukuze izwisise kahle. ꞌAwuphinde, uthini?' yasho ibuza.
                                                                          [Ikhasi 76–77]

15.1      Gagula isizinda sale nganekwane ngokwesikhathi. Bhekisa impendulo yakho
          kulesi siqeshana.                                                                 (1)

15.2      Chaza kafushane ngezinto ezabe zenza uNkawana eluleke uMazinyo
          ngokudla utshani ngokwakulesi siqeshana.                                          (2)

15.3      Qhathanisa umsebenzi womlandi otholakala ekuqaleni kwalesi siqeshana
          kanye nalowo osesiphethweni sale nganekwane. Bhekisa kumlingiswa
          onguMazinyo.                                                                      (3)

15.4      Chaza ngokusetshenziswa kwengwijikhwebu etholakala kule nganekwane.               (2)

                                            KANYE

INGANEKWANE: 'UNONSIKELELO'

Fundisisa lesi siqephu senganekwane esilandelayo bese uphendula imibuzo
elandelayo.

ISIQESHANA L

'Ukhona umuntu okade elapha. Nginesiqiniseko salokho. Angazi ngoba sakuyala kahle
ngesikhathi sikuthola ukuthi ungavumeli muntu ozongena lapha ngaphandle kwethu,'
lasho ngokuthukuthela elinye izimu.

Amazimu ajezisa uNonsikelelo ngokunquma umsila wengubo yakhe, abuye amsusa
embhoshongweni ayomhlalisa phakathi kwehlathi lapho engazi khona. Amazimu 5
athatha umsila wengubo ahamba nawo. Wahlala enesizungu uNonsikelelo ngoba
engasavakashelwa yinkosana.
Ngelinye ilanga elinye lamazimu lagibela embhoshongweni ngobukhulu ubuhlakani.
Lathi lisahleli selifikelwa ubuthongo, lethuswa umsindo womculo.

ꞌNonsikelelo! Nonsikelelo!                                                                 10
  Nkosazana yehlathi,
  Siphalaphala esibambezela umuntu emuka namanzi.
  Yehlisa umsila wengubo!'

Lathuka kakhulu, lasukuma lalunguza ngobunono. Lawehlisa umsila wengubo
kaNonsikelelo izimu. Wehlika kancane waze wayothi cababa phansi njengasemihleni. 15
Yabambelela indodana yenkosi, yakhuphuka. Yathi seyizongena embhoshongweni,
izimu lalunguza ngefasitela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 24

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               24            DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

  ꞌMameshane! Ngumuntu!ꞌ Lasho izimu likhuluma lodwa futhi lithukile. Dedeliyane
umsila, indodana yenkosi yaphahlazeka phansi. Yashayeka ngobuso yaquleka.
Yaphaphama ngemuva kwesikhashana.Yahamba iduka nehlathi ingazi ukuthi iyaphi. 20
Kwezinye izindawo yayijika iphindele emuva ngoba izwa umsindo wokugobhoza
kwamanzi. Yahamba yehla yenyuka inkosana yaze yafika lapho uNonsikelelo elahlwe
khona ngamazimu. UNonsikelelo wayibona inkosana wazama ukucasha ngoba
engafuni ukuthi imbone. Wayecabanga ukuthi inkosana izothi ayisafuni lutho
oluyihlanganisa naye. Ukuzama ukucasha kukaNonsikelelo akusizanga ngoba 25
inkosana yayivele isimbonile. Yajabula kabi inkosana ibona uNonsikelelo. Yathi
njengoba yayithembisile, izomkhipha kulolo sizi ayekulo ihambe naye iye esigodlweni
senkosi ukuze abe yinkosazane yesigodlo.
  Inkosana yathatha uNonsikelelo yahamba naye yaya esigodlweni senkosi yafika
yashada naye. Kwathi ngokufa kwenkosi, inkosana yaba yinkosi yesizwe, uNonsikelelo 30
yena waba yindlovukazi. Baphila bejabulile zonke izinsuku zokuphila kwabo.
Umxoxi: Cosi, cosi iyaphela.
Abalalele: Yaze yamnandi le ndaba!
                                                                            [Ikhasi 41]

15.5    Nikeza OKUKODWA okutholakala ekuqaleni kwalesi siqeshana okuveza
        ukuthi lo mbhalo uyinganekwane.                                                    (1)
15.6    Chaza kafushane ngokwenza amazimu ajezise uNonsikelelo.                            (2)
15.7    Ucabanga ukuthi kungani umxoxi asebenzise isu lokuphindaphinda iculo
        elitholakala kule nganekwane?                                                      (2)
15.8    Phawula ngempumelelo yomxoxi ekwethuleni isulubezi kule nganekwane.                (2)

                                            KANYE
Fundisisa la mabinza acashunwe ezibongweni, emahubeni kanye nasezishweni bese
uphendula imibuzo ezolandela ngezansi.
ISIQESHANA M

IZIBONGO: IZIBONGO ZENKOSI UDKT. SIBONGILE ZUNGU
1      Injini kagandaganda omanxakanxaka
2      Oth' ushayiswa umuhluzwa
3      Kwafana nokuthela amanz' edadeni;
4      Igiya eliya phambili liyangena
5      Eliy' emuva alingeni.
6      Ugandaganda omagiy' aya phambili,
7      Ugandaganda ongayi emuva.
8      Isihlahl' esigabe ngezithel' ezimnandi
9      Inguduza edukuze efwini kwakhanya
10     Yakhomba indlela kwabona nemvukuzane.
11     Zachwensa izichwensi zokuchwensa
12     Badelel' abazazi bona,
13     Wagwiny' amathe, uDokotela,
14     Wakhwehlela kanye, zehla izihlathi.
                                                                           [Ikhasi 123]

                                            KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 25

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               25                     DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

ISIQESHANA N

IHUBO: SENZENI

Igosa: Senzeni na?
Abavumayo: Senzeni na? Senzeni na?
                                                                                    [IKhasi 151]

                                            KANYE

ISIQESHANA O

ISISHO

Ukuba umtshingo ubethwa ngubani.

INCAZELO: Ukuba ngumuntu ongenamuntu                         azothola    kuye    usizo/ukuba
          yintandane/ukuba sesithubeni.

15.9     Nikeza okufanayo okuqukethwe umugqa wesi-4 kuya kowesi-7 ezibongweni
         ezingenhla.                                                                                (2)

15.10 Qhathanisa izenzo zenkosana enganekwaneni ethi, 'uNonsikelelo' nalezo
      'zeNkosi uDkt. Sibongile Zungu' ezikulezi zibongo ezingenhla.                                 (3)

15.11 Chaza ukuthi ihubo elithi, 'Senzeni' lixhumana kanjani nenganekwane ethi,
      uNonsikelelo.                                                                                 (2)

15.12 Xoxa ngokusetshenziswa               kwesisho      esingenhla     mayelana      nempilo
      kaNonsikelelo.                                                                                (3)
                                                                                                    [25]
                                                                  AMAMAKI ESIQEPHU B:               25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                 Pheqa ikhasi

### Page 26

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               26                      DBE/Nhlaba/Nhlangulana 2025
                                       SC/NSC Confidential

ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 16 (UMBUZO OMUDE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Awukho umuzi ongenazo izinkinga zawo.
Fakazela lesi sitatimende ngokucaphuna izibonelo ezinembayo emdlalweni othi,
Kudela Owaziyo.
Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokomgomo wokubhalwa kwe-eseyi
ibe namagama angama-340 kuya kwangama-390.                                                                  [25]
UMBUZO 17 (UMBUZO OMFUSHANE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA P

(Ntambama, emzini kaChivenga kwaHlomendlini, uChivenga uvakashelwe uHlengiwe.
Bahlezi kusofa ekamelweni lokuphola. Bayaxoxa.)
HLENGIWE:          (uyamoyizela) Ngizwile ngosibhincamakhasana mkhaya ukuthi
                   ubuyile izolo kusihlwa okungangoba busebunye nje kuphela ubusuku
                   osabulale lapha ekhaya selokhu ubuyile.                                              5
CHIVENGA:          (usikhuluma ubukwerekwere isiZulu) Ngibuyile nje lokho okungasho
                   lutho mkhaya, nakuba- ke isimo siya ngokwenyukela nje MaHlengi …
HLENGIWE:          (umangele) Hhayi bo! Kanti uphume esibhedlela ungakelapheki yini
                   mfowethu?
CHIVENGA:          (usikhuluma ubukwerekwere isiZulu) Ngiyakubona nje lokho mkhaya                      10
                   futhi-ke angikungqizi qakala ngoba sengicishe ngifinyelele eqinisweni
                   lokuthi kubangwa yini. Okuyiyona nto engiphethe kabi emoyeni
                   Ntombi wukuthi angilalanga neze ebusuku bayizolo, Kwale ngisho
                   sengibuzwa ubuthongo bubaba emehlweni kodwa abangehla
                   ngendlela efanele ngagcina sengilele obenyamazane                                    15
HLENGIWE:          Tshela mina wena mkhaya, bese kuvuke izinhlungu zama
                   ngezinyawo yini lapha esandleni?
CHIVENGA:          (usikhuluma ubukwererkwere isiZulu) Cha, ngithena ake sibubeke
                   eceleni lokho. Okuyikhona ngempela okubangele ukuba
                   bungehli ubuthongo yileli vumakabili ebelilokhu liqubula izikhawu                    20
                   lapha enhla komuzi … (aphazamiseke)
HLENGIWE:          (ngezwi eliphakeme, useqwebula amehlo, umangele) Hhayi wena bo!
                   Ivu-maka-bili? Ingani yinyoni yabathakathi nje leyo?
CHIVENGA:          (sikhuluma ubukwerekwere isiZulu) Nakho-ke njalo ngikulandisa.
                   Inkosi impela angikwazi okufana nalokho mina. Belilokhu liqovumula                   25
                   ivumakabili lansondo kuze kube sengathi libhadla emathunjini.
                   Kuzisho khona phela ukuthi kukhona umuntu kumbe abantu
                   abangangithandi kule ndawo engingathi nje bamelene nami.
                                                    [Inkundla Yesi-4, Isigcawu Sesi-4: Ikhasi 83-84]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                     Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu HL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9f73b216-3921-4cf5-a7cf-1426c0a915ae) — isiZulu HL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2022/c12abdd2-3957-43ac-b9d5-8a4040c4d392) — isiZulu HL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2019](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2019-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isizulu/681eb436-4b09-4d69-9235-9ca4942b9fa7) — isiZulu HL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2018/28e1d557-735f-4783-b4aa-520fe1c6f1b5) — isiZulu HL · QP · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2017/60f9ef45-9e8c-4859-9362-19888caab180) — isiZulu HL · QP · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2016/2eba6797-df3d-434a-8575-e8aa011e0fd1) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2024-mg/a379337e-4422-4b2f-9f2f-1a237ebeec70) — Memo · 2024 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
