# isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2016, 30 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2016/da05bfb3-94f1-4d44-9d5e-8b3bea35aa27
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 30

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2016/da05bfb3-94f1-4d44-9d5e-8b3bea35aa27)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2016 · isizulu. Question paper, 30 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P2 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2016-memo/af05be07-f818-4c4d-9712-0b277441ec65) — Memo · 2016 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                  IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2016

AMAMAKI: 80

ISIKHATHI: Amahora ama-2½

                            Leli phepha linamakhasi angama-30.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           2                         DBE/Novemba 2016
                                          NSC

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo.

2.        Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhla lokuqukethwe
          olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emuva kwalokho,
          funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A: Izinkondlo                         (30)
          ISIQEPHU B: Inoveli/Ubuciko bomlomo            (25)
          ISIQEPHU C: Umdlalo                            (25)

4.        Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A: Imibuzo EMITHATHU,
          ISIQEPHU B: Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C: Umbuzo OWODWA
          njengoba kukhonjisiwe.

          ISIQEPHU A: IZINKONDLO
          IZINKONDLO EZIMISELWE – Phendula imibuzo EMIBILI.
          INKONDLO ENGAMISELWE – UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo.

          ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
          Phendula umbuzo OWODWA.

          ISIQEPHU C: UMDLALO
          Phendula umbuzo OWODWA.

5.        INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI/UBUCIKO
          BOMLOMO) KANYE NEYESIQEPHU C (UMDLALO).

          •    Phendula KUPHELA imibuzo yenoveli/ubuciko bomlomo kanye
               neyomdlalo owufundile.
          •    Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
               OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI
               B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Uma ukhetha
               ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele uphendule
               umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba
               lokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukwelekelele ekukhetheni imibuzo.

6.        UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO

          •    Impendulo yombuzo omude ezinkondlweni mayibe ngamagama ayi-190
               kuya kwangama-240.
          •    Izimpendulo zemibuzo emide enovelini/ebucikweni bomlomo kanye
               nasemdlalweni mazibe ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.
          •    Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki
               anikeziwe okuyiwona ayolawula ohlolwayo ukuthi kumele aphendule
               kangakanani. Abafundi mabaqaphele ukuthi bangathemelezi kodwa
               baphendule okubuziwe.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            3                       DBE/Novemba 2016
                                           NSC

7.        Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso
          siqephu.

8.        Qaphela    ukuthi  izinombolo    ozisebenzise    ezimpendulweni     zakho
          ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni.

9.        Qalisa isiqephu NGASINYE ekhasini ELISHA.

10.       Ukusetshenziswa kwesikhathi kungahlelwa ngale ndlela:

          ISIQEPHU A:       Imizuzu engama-40
          ISIQEPHU B:       Imizuzu engama-55
          ISIQEPHU C:       Imizuzu engama-55

11.       Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           4                        DBE/Novemba 2016
                                          NSC

OKUQUKETHWE
Leli khasi liyolekelela abahlolwayo ukuba bakhethe imibuzo abazoyiphendula
ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI.
      INOMBOLO YOMBUZO                 UMBUZO             AMAMAKI            INOMBOLO
                                                                              YEKHASI
1.   'Ngingumnqobi'                     Umbuzo omude           10                6
2.   'Noma sekunje'                    Umbuzo omfushane        10               7
3.   'Sasingazange simbone'            Umbuzo omfushane        10               8
4.   'Ngaphansi komthunzi'             Umbuzo omfushane        10               9
                                         KANYE
Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.
5. 'Iqondephi Intsha?'           Umbuzo omfushane          10         10
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE. Uma
           ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI B, kufanele uphendule
           umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Phendula umbuzo OWODWA ESIQESHINI B
           kanye ESIQESHINI C.
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
INOVELI: Phendula umbuzo OWODWA kule noveli emiselwe.
6. Bengithi Lizokuna            Umbuzo omude                   25               11
7.   Bengithi Lizokuna                 Umbuzo omfushane        25               11
8.   Usumenyezelwe-ke Umcebo            Umbuzo omude           25               14
9.   Usumenyezelwe-ke Umcebo           Umbuzo omfushane        25               14
10. Kunjalo-ke                          Umbuzo omude           25               17
11. Kunjalo-ke                         Umbuzo omfushane        25               17
                                         NOMA
UBUCIKO BOMLOMO:       Phendula umbuzo OWODWA             kolobu    buciko    bomlomo
                       obumiselwe.
12. Uju Lwezizukulwane             Umbuzo omude                25               20
13. Uju Lwezizukulwane                 Umbuzo omfushane        25               22
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA kule midlalo emiselwe.
14. Kudela Owaziyo               Umbuzo omude                  25               25
15. Kudela Owaziyo                     Umbuzo omfushane        25               25
16. Awuwelwa UMngeni                    Umbuzo omude           25               28
17. Awuwelwa UMngeni                   Umbuzo omfushane        25               28

QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE
         ESIQESHINI B kanye NASESIQESHINI C. Akuvumelekile ukuphendula imibuzo
         EMIBILI emide noma EMIBILI emfushane.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          5                    DBE/Novemba 2016
                                         NSC

Uhla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo.

Emuva kokuphendula imibuzo yaleli phepha sebenzisa lolu hla oluyinkomba
yokuphendulwa kwemibuzo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe ngokufanele
imibuzo okulindeleke uyiphendule.

               ISIQEPHU                INOMBOLO       INANI        THIKA
                                       YEMIBUZO     LEMIBUZO
                                                  EPHENDULIWE
 A:     Izinkondlo
        (Ezimiselwe)                     1–4           2
 A:     Inkondlo
        (Engamiselwe)                     5            1
 B:     Inoveli
        (Umbuzo omude NOMA               6–11          1
        omfushane)
 B:     Ubuciko bomlomo
        (Umbuzo omude NOMA              12–13          1
        omfushane)
 C:     Umdlalo
        (Umbuzo omude NOMA              14–17          1
        omfushane)

 QAPHELA: ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA
          OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE. Awuvumelekile
          ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI
          emifushane.

                ESIQESHINI B, khetha phakathi kwenoveli nobuciko bomlomo,
                uphendule UMBUZO OWODWA, ungaphenduli ngazo zombili lezi
                zinhlobo zemibhalo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           6                      DBE/Novemba 2016
                                          NSC

ISIQEPHU A: IZINKONDLO

IZINKONDLO EZIMISELWE

Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena emine ebuziwe elandelayo.

UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula umbuzo olandelayo.

NGINGUMNQOBI – NL Luthuli

1       Ngingumnqobi munt' ongazi.
2       Nginqob' izinkinga ziza zelakanyana.
3       Ngesihlangu sam' esinguMfundo
4       Ngakhand' uphahla lwenkawu,
5       Ngazivika.

6       Ngiyingqwele mina munt' ongazi
7       Ngiphephezel' uphaphe lwegwalagwala
8       Ngazifojisa kweziny' izingqwele,
9       Ngaphophothwa zingqwele zakwangqondonkulu,
10      Abafokazana bakhwec' imisila.

11      Ngingumvemve mina munt' ongazi.
12      Ngincel' imibel' egwansile yakoMfundo.
13      Ngithol' ukwazi izinto ngibe nolwazi
14      Uma sengincele ngadela
15      Ngiyobhodla, ngibhonge,
16      Qede kusizakal' abaningi,
17      Kwazise ayihlatshwa mvusi.

18      Ngiyilanda mina munt' ongazi.
19      Inyon' emhloph' esus' imikhaza
20      Imikhaza yokungazi ezinkomeni zikaZulu.
21      'Ze nangomuso kube khon' oSolwazi,
22      Abanenzululwazi yokwazi izinto,
23      Bakwaz' ukuphons' umbalane nabo.

Xoxa ngekhono lembongi lokusebenzisa imifanekisomqondo ekugqamiseni umoya
oqukethwe yile nkondlo ngokwamabinza. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi
kwamagama ayi-190 kuya kwangama-240. Ulindeleke ukuthi uphendule lo mbuzo
njenge-eseyi.

Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:

•    Makuchazwe imifanekisomqondo kanye nomoya wenkondlo.
•    Makuphawulwe ngokucaphuna izibonelo zemifanekisomqondo kanye nomoya
     otholakala enkondlweni.
•    Makuveze uvo lwakhe.                                                               [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             7                          DBE/Novemba 2016
                                            NSC

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

NOMA SEKUNJE – LF Mathenjwa

1       Ngibon' amakhand' ekhedamisile,
2       Ubuso bembethe usizi nokujabha,
3       Ukushabalala kwamathemba akubuzwa.
4       Imuva kalisabonwa,
5       Ikusasa liluvindi, kuzothiwan' uma kunje?

6       Amathemb' ayizolo ashabalele
7       Izethembiso ziyagxotshwagxotshwa,
8       Isibindi simiswa ngelilodwa,
9       Qhubekani kuzolunga,
10      Umzabalazo awukapheli,
11      Silwela impilo engcono.

12      Njengobani olwa elambile?
13      Njengoban' odukuz' umnyama engaboni?
14      Likhethekile bala emasini,
15      Badansazile kwamakhelwane.
16      Basho ngelilodwa:
17      Qinan' isibindi sekuzolunga.

18      Ngabe ntombi usawakhumbula awakho?
19      Lon' usuku usalwazi na?
20      Kodwa ngingalulibala khona kanye?

21      Mhla sichwaza ngenhlokomo.
22      Inhliziy' ish' ukuphuma ngomlomo.
23      Phinde ngizophila noma sekunje.

2.1       Siyini isizathu     sokusetshenziswa    kombuzombumbulu   ebinzeni    loku-1
          kule nkondlo?                                                                     (2)

2.2       Chaza kafushane ithoni equkethwe umugqa we-12 nowe-15.                            (2)

2.3       Qhathanisa umehluko womqondo oqukethwe umugqa wesi-6 nowama-23
          kule nkondlo.                                                                     (2)

2.4       Ngabe amazwi atholakala emgqeni wama-21 akwelekelele                 kanjani
          ekuqondeni kwakho leli binza? Sekela impendulo yakho.                             (2)

2.5       Phawula ngokusetshenziswa         kwesifenqo   esiwumbhinqo     esiqukethwe
          umugqa we-10.                                                                     (2)
                                                                                            [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             8            DBE/Novemba 2016
                                            NSC

UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

SASINGAZANGE SIMBONE – SZB Muthwa
1        Nguye-ke lona,
2        Esasimuzwa ngendaba,
3        Sifunda ngay' emaphepheni,
4        Singakholwa noma sebesho,
5        Selokhu sazalwa sakhul' siyalwa.
6        Ulw' eyokuthula neyokulingana.
7        Sasizitshela sizikhohlisa,
8        Ukuthi uyoth' angaphuma
9        Asifumbathis' umbayimbayi
10       Asigxish' inzondo negqubu,
11       Ngob' egqunyiwe wagqilazwa.
12       Cha, akubanga njalo.
13       Wasinik' udondolo sadondolozela,
14       Injobo wayithungel' ebandla.
15       Wasixhawulis' ukukhanya,
16       Waselul' imizimba,
17       Eyabe iwugogo uvalo
18       Ngokudans' iMadiba Jive.
19       Sakuzwa lokho kwesasa.
20       Wadum' uhlezi ungeyen' okaMenzi.
21       Wathandwa umhlaba wonke,
22       Wathanda umhlaba wonkana,
23       Ngoba uleth' ukuthula,
24       Ngoba uleth' intethelelo.
25       Waphuma wafana nenyanga,
26       Inyang' exosh' ubumnyama,
27       Yavuleka gengelez' iminyango
28       Kwaqhibuk' iBafana Bafana,
29       Kwaqhakaz' aMabhokobhoko,
30       Sawela sayoligenda phesheya
31       Okwayizolo kwab' okwayizolo,
32       Wasikhomb' emasangwen' emfundo,
33       Ezomzabalazo zaphenduk' amakhuba,
34       Ngoba ebumb' isizwe.
35       Ume njalo wena wakoMandela!
36       Ume njalo wena wakoMadiba!
37       Ume njalo nqaba ye-Afrika!
38       Ethe inganqoba yadl' umhlanganiso,
39       Yawelela pheshey' iyobaqaqela khona,
40       Angeke silibale ngeCodesa,
41       Angeke silibal' umjayivo wakho,
42       Othi ungawudansa,
43       Kugid' inhliziyo,
44       Kwenanele nawokhokho,
45       Bebon' abangazange bakubone.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                           Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            9                          DBE/Novemba 2016
                                           NSC

3.1       Shono ukuthi hlobo luni lwenkondlo lolu bese unikeza nesizathu sempendulo
          yakho.                                                                             (2)

3.2       Yikuphi okungumehluko ngokomqondo oqukethwe ibinza lesi-2 nelesi-3?                (2)

3.3       Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela ukube uMadiba akazange
          akwenze lokhu okuqukethwe umqondo womugqa odwetshelwe? Sekela
          impendulo yakho.                                                                   (2)

3.4       Chaza ngokusetshenziswa kwesenzukuthi esitholakala ebinzeni lesi-5.                (2)

3.5       Ake uncome ukusetshenziswa kokuxhumana-maphakathi emgqeni wama-40
          kuya kowama-41.                                                                    (2)
                                                                                             [10]

UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

NGAPHANSI KOMTHUNZI – P Ngubo

1       Ungilondile ngalondeka ngathokoza,
2       Ngahlala ngenaba ngamamfuza nganwampel' izangqondo,
3       Izindebe zehla amafutha zaba bushelelezi,
4       Iso labona nokungabonwa sangoma nampholofithi,
5       Ingqondo yaphakama yangangezulu,
6       Yajula yathokoza ngahalalisa kuSomaqhinga,
7       Ngayindab' ezweni ngingumuntu odlal' amakhubalo-
8       Amakhubal' engawathol' enyangeni yakwaNgqondonkulu.
9       Ngininik' uphaphe lwendlondlo Sonane noMaMtimande omkhulu,
10      Ngokunginika ithuba ngisike kwelinonile.
11      Ngiphakamisa nobabili ngokungemulisa ngisik' insonyama.
12      Lezi zenz' enangipha zona naningihlomisa;
13      Noma kunini ngithokozel' ukungadlali Ndiya naBhunu.
14      Lesi sibani kasicimi nom' izivunguvungu zihlasela.

4.1       Tomula ukuxhumana okutholakala kule nkondlo bese usho uhlobo lwakho.               (2)

4.2       Beka ngokufingqiwe indikimba equkethwe yile nkondlo.                               (2)

4.3       Humusha ukusetshenziswa kwezinhlanga ezahlukene emgqeni we-13
          ubhekise emqondweni wale nkondlo.                                                  (2)

4.4       Kungani imbongi isebenzise isifengqo esiyihaba esitholakala emgqeni
          wesi-5?                                                                            (2)

4.5       Hlaziya ubuciko bembongi bokukhetha igama 'isibani' kule nkondlo.                  (2)
                                                                                             [10]

                                           KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            10                       DBE/Novemba 2016
                                           NSC

INKONDLO ENGAMISELWE (Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.)

UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUSHANE)

Fundisisa le nkondlo bese uphendula umbuzo olandelayo.

IQONDEPHI INTSHA? – MM Mathabela

1        Nantuy' uquqaba lwamabhungu namatshitshi kaZulu,
2        Nali iqholo nokuzazisa kukaZulu.
3        Nant' ithemba nengomuso lakithi lifiphala;
4        Izingane zakho zibhuza ngaphandle kwesibaya
5        Kuhle okwezimvu zintula umelusi.

6        Nantiy' iqembu lihay' izingoma zokubhina,
7        Kungabe umnyombo walokh' uphina?
8        Nempela basho ngesikhul' isankahlu lesi,
9        Kanti babamb' umkhonto ngasekudleni
10       Nasempini ikhohlisana ihlomile Zulu.

11       Ntsha kaZulu zinza ucabangisise,
12       Kungabe wenzela ukwenelisa ithumbu
13       Noma wenzela ukwenelisa ingqondo?
14       Mus' ukuthatha inhlonipho uyibeke ethala,
15       Fund' ubekezele uyeke ukuphendulela izinto.

16       Ngitshele-ke mbhiyozindini
17       Iphi imbuyiselo yokubhiyoza kwakho?
18       Usuzilulazile wakhombis' ubuluhlaza,
19       Shintsha ithuba lisekhona, funa uzisole.

20       Baholi bentsha kaZulu nithuleleni?
21       Nasi isizwe siphuphutheka!
22       Masifundeni ukuzibamba,
23       Singabi yinhlekisa kweziny' izinhlanga;
24       Vuka munt' oNsundu, ungaluthwa ubala.

5.1       Caphuna isifengqo esiyisifaniso esitholakala ebinzeni loku-1 bese unikeza
          nomqondo oqukethwe yisona ngokwaleli binza.                                     (2)

5.2       Fingqa umyalezo oqukethwe yile nkondlo.                                         (2)

5.3       Iyini inhloso yembongi ngokusebenzisa imvumelwano maphakathi ebinzeni
          lesi-2?                                                                         (2)

5.4       Ucabanga ukuthi sizathu sini esenza imbongi iphindaphinde igama 'likaZulu'
          kule nkondlo?                                                                   (2)

5.5       Hlaziya ngokuhlolisisa ukusetshenziswa kophawu lokubabaza emgqeni
          wama-21.                                                                        (2)
                                                                                          [10]
                                                           AMAMAKI ESIQEPHU A:            30
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          11                           DBE/Novemba 2016
                                         NSC

ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
Khetha uhlobo OLULODWA lombhalo phakathi KWENOVELI NOBUCIKO BOMLOMO,
uphendule ngokulandela imiyalelo engezansi.
INOVELI
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE)
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Phawula ngempumelelo yombhali ekwethuleni umoya kanye nengwijikhwebu ubhekise
ezingxenyeni ezithile zale noveli ethi: Bengithi Lizokuna.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza umoya kanye nengwijikhwebu.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngekhono lombhali, ukucaphuna nokwesekela
   ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho nempumelelo yombhali ekwethuleni umoya kanye
   nengwijikhwebu.                                                                         [25]

UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUSHANE)
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA A
'Kunjani baby?' ebuza uMahlengi ngamahlonyana engazi ukuthi ulwandle lunjani emva
kwengxabano yayizolo.
   'Ngiyaphila, unjani wena?' kubuza uMahlengi ngezwi elisivivi nje elingakhombisi
kujabula okutheni noma ukuphatheka kabi. Kwake kwamdidizelisa lokhu uNdumiso
akaze azi ukuthi uzoqhubeka athini, kakhulukazi ngoba nentokazi nayo yayithule nje
sengathi ithi, 'khuluma phela ngoba nguwena ongishayele ucingo.'
'Ngikukhumbule. Ngicela ukufika ngizokubona.'
'Uqale nini ukucela ukuzongibona ngoba uma ungikhumbule ngempela ngiye ngibone
ngawe usutheleka nje?' ebuza ngokumangala uMahlengi. Wehluleka ukuphendula
uNdumiso, kwamcacela nje ukuthi kufanele akhulume ngokuwakhetha amazwi akhe
ngoba sengathi ucushiwe impela lapha. Kazi yini lena esiyenze isithandwa sakhe
samshintshela ngomzuzwane nje bakithi? Kungenzeka ngempela yini madoda
ukuthi …?
Lwamqala phansi uvalo lwamuthi thwansu, nesikhwele savukuzeka manje. Wezwakala
enxapha yedwa ngenkathi eqonda endlini emva kokuba bevalelisane ngaleyo ndlela
nje engenamdlandla otheni benoMahlengi, ehamba eqanganisa ngosizi olumenza
angabi namali.
'Nx, ngizoyithathaphi kodwa imali madoda ngivele ngimlobole kusashisa nje uMahlengi
angaze angiphunyuke ngisale ngincela izithupha?' ebalisa ngenhliziyo bakithi,
sekumcacela nje ukuthi into ezomkhulula wukuthola imali ngokukhulu ukushesha lokhu
ukuze aphephe kule ngebhe esisho ukumbulala nya. Yayisambulala nangenkathi
eqethuke phezu kombhede ebambelele esiphundu elwa nesu lokuthola imali.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          12                           DBE/Novemba 2016
                                         NSC

7.1       Nikeza izizathu EZIMBILI ezabe zenza umlingiswa onguNdumiso ehluleke
          ukuqhubeka nenkulumo yakhe nomlingiswa onguMahlengi ngokwalesi
          siqeshana.                                                                       (2)

7.2       Chaza kafushane ngodweshu lwangaphakathi olutholakala kulesi siqeshana.          (2)

7.3       Amazwi kaMahlengi adwetshelwe kulesi siqeshana amveza njengomlingswa
          onjani? Sekela impendulo yakho.                                                  (2)

7.4       Mcabango muni ofika kuwena ngesigameko sokushaya ucingo kukaNdumiso
          eshayela uMahlengi okutholakala kulesi siqeshana?                                (2)

7.5       Ake uncome ikhono lombhali lokuqamba isihloko sale noveli ukugqamisa
          indikimba yaso.                                                                  (3)
                                          KANYE
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA B

Wangena enyonyoba ekamelweni. Nebala wayengalele uLungile, ehleli phezu
kombhede egqolozele emnyango.
'Sawubona bandla,' ebingelela ngamahloni.
'Yebo,' evumela phansi.
'Kawulele bandla?' ebuza eshalaza.
'Bengingalala kanjani ungafikile ngingazi noma kunengozi ekuvelele yini? Phela mina
nginendaba nawe. Kangifani nawe ovele ...' Acinaniswe wukucasuka, ehluleke
ukuqhubeka nenkulumo.
'Awu s'thandwa, ngicela idlule leyo,' encenga ngelidabukisayo. Anikine ikhanda
uLungile, asukume embhedeni.
'Uzodla?'
'Ngiyabonga. Ngidlile,' esho ebakaza.
'Bala-ke mame, inkulu indaba. Uqale nini manje ukungadli uma kade uhambe
ngomsebenzi?' ebuza ehwaqa.
Wakhetha ukuwuthunga umlomo wakhe uXolani, waqhubeka nokukhumula izimpahla
zakhe ngenjongo yokusheshe azishutheke ezingutsheni alale, aphumule yindaba
yokubaliselwa nguLungile.
'Utheni ngenkathi ngikubuza indaba yokuphuza?'
Nya.
'Hhayi-ke, awusakwazi nokukhuluma manje,' ehleka kancane ngokubhuqa. Aqhubeke
nokuzivalela umlomo wakhe umntakaMpanza.
'Unuka nane-Red Door,' esho ehwaqa.
'IRed Door?' ebakaza ezihogela. Nebala liyezwakala iphunga lesiqholo sabesifazane.
Kusho ukuthi ngenkathi bebambene behagana noMahlengi ...
'Ngisaphinde ngiyabuza Xolani. Usuqonyiwe yini?'
'Ngingayenza kanjani into enjalo?'
Kangazi s'thandwa sami. Into nje, hhayi, uyangixaka namuhla, kusho uLungile enikina
ikhanda egqolozela umyeni wakhe ezinhlamvini zamehlo. Waphinde washalaza bandla
uXolani, akaze azi nokuthi uzowathathaphi amazwi okubhula lobu buhanguhangu
bomlilo osusho ukumgojela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           13                        DBE/Novemba 2016
                                          NSC

7.6       Yiziphi izinto EZIMBILI ezikulesi siqeshana ezaziyinkomba yesimo senhlalo
          sokungaphilisani kahle kwabalingiswa abanguLungile noXolani?                   (2)

7.7       Chaza kafushane ngomoya kaLungile ngesikhathi elinde uXolani bezoya
          emcimbini kanye nangenkathi ayelinde uXolani ngesikhathi uXolani
          ayezikhiphe ngawo noMahlengi.                                                  (4)

7.8       Chaza ingwijikhwebu etholakala esiphethweni sothando lukaNontobeko
          noNkululeko.                                                                   (3)

7.9       Ucabanga ukuthi kungani umbhali enze umlingiswa onguShezi ashiye oNgidi
          esangweni lefulethi likaMahlengi? Sekela impendulo yakho.                      (3)

7.10      Ngokubona kwakho ngabe umbhali wale noveli uphumelele yini ukubhala
          ngobunkonkoni? Sekela impendulo yakho.                                         (2)
                                                                                         [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          14                           DBE/Novemba 2016
                                         NSC

UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Phawula ngempumelelo yombhali ekwethuleni umoya kanye nengwijikhwebu ubhekise
ezingxenyeni ezithile zale noveli ethi: Usumenyezelwe-ke Umcebo.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza umoya kanye nengwijikhwebu.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngekhono lombhali, ukucaphuna
   nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho nempumelelo yombhali ekwethuleni umoya kanye
   nengwijikhwebu.                                                                         [25]

UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUSHANE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA C

   'Nx, Silima! Musa ukulibala wukusakaza umbombo! Iphi imali? HHawu, sengingaze
ngibanjwe, ngilahlekelwe nawumsebenzi, kulambe abantabami ngithi ngiyakuzamela
muntu wakithi.'
       'Ilapha ekhukhwini phoyisa. Angikwazi ukuyikhipha ngisekozankosi.
Sesikhona njalo eshantshi eKhingilesi?'
       'Sikhona impela eshantshi enkulu. Nawe ibheyili yakho uzoyikhokha etsheni
likaPanday.' Washo emkhuthuza uJerome. Wayithola, wayishaqa yonke wayifaka
ekhukhwini. 'Awuzwe-ke, uma sithi chama, ubochama uketshezi oluyigolide eligeleza
kanje. Ungasitsheli indaba yomchamo onenyongo.' Wedlulela nakwamanye
amakhukhu wawakhuthuza, wathola amarandi ayishumi. Wawashiya wathi, 'Lena
eyebhasi ozobuyela ngayo emuva.' Wabonga khona lokho uGenyeza. Uyabona-ke,
ngizokwenza kanje. Ngizokudedela, ngifike laphaya eshantshi ngithi angikutholanga
ngoba kuthiwa sewashiya emsebenzini, awaziwa nokuthi washonaphi.
Wena-ke ungalinge uvele khona uyompompa ngoba uyotholana nabanye abayovele
bakugqume phakathi. Siyezwana?
    'Ngiyezwa baba wami. Ngiyezwa Nkosi yami.' Egedezela ehlahle amehlo.
    'Uma wenza umathanda, nawe uyozibonela. Umdala uyindoda.' Wakhipa izikhiye
wabaqaqa ozankosi, wamkhulula esamkhombe ngaso isibhamu. Ngisho usufika
kumlungu wakho ungayithi vu le ndaba ngoba uzosuke ashayele esiteshini ethi
uyakusiza kanti uyakushisela. Siyezwana?'
     'Ngiyezwa baba wami.'
UJerome wayemenqena uGenyeza. Wahlehla njalo esamkhombe ngaso isibhamu
waze wafika emotweni. Wakhipha umshiza nemvubu wakujika phansi. Wangena
wayiphendula wayibhekisa ngalapho yayivele ngakhona, yanyamalala esimobeni.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           15                          DBE/Novemba 2016
                                          NSC

9.1       Nikeza OKUBILI athi umlingiswa onguJerome kwakuzokwenzeka kuyena
          uma kwakungenzeka abanjwe ngokwalesi siqeshana.                                  (2)

9.2       Chaza kafushane ngodweshu lwangaphandle olutholakala kulesi siqeshana.           (2)

9.3       Amazwi kaJerome adwetshelwe kulesi siqeshana amveza njengomlingiswa
          onjani? Sekela impendulo yakho.                                                  (2)

9.4       Mcabango muni ofika kuwena ngesigameko sokulethwa kukaGenyeza
          endaweni ayeyibiza ngeshantshi laseKhingilisi umlingiswa onguJerome kulesi
          siqeshana? Sekela impendulo yakho.                                               (2)

9.5       Ake uncome ikhono lombhali lokuqamba isihloko sale noveli ukugqamisa
          indikimba yaso.                                                                  (3)

                                           KANYE

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA D

Nempela ngoMgqibelo lisanda kuthi chaphasha ezintabeni, wagaleleka ngayo ekhaya
uNomvula, ezishayelela nokusho. Abawakholwanga amehlo. Ngabe uNomvula impela
lona owahamba lapha ekhaya engakwazi ngisho ukugibela ibhayisikili lodwa leli
osebuya namuhla ezishayelela imoto, efake izibuko zelanga? UMaMthimkhulu,
ekhumbula indaba kaMahuzu, wamvukela futhi ugovana, weswela ukuthi umshaya
kanjani ngomkhonto wangaphakathi afe ujuqu engakayidaluli eyobugebengu
bendodana.
    Yagezwa imoto yamanyazela, basho phakathi oMeyili noMaNdelu, wayishaya
kancane uNomvula iqonde edolobheni, phakathi kusho opholile umculo. Edolobheni
wehla waqholosha uMeyili, kwayexoxa nabo wagqamisa ubugwili babo. UNomvula
wodumo lwamaphephandaba wangungwa.
    'Nami ngaze ngajabula namhlanje ukunibona,' kusho uMaSikhakhane eziveza
nakuMaNdelu ukuthi uyena owayethumele isigijimi. ONomvula nonina babonga
banconcoza, banikezelana ngaye bemanga.
     Oyise nonina wabanika imali bathenga bakhithiza. Wangena esitolo
noMaSikhakhane, naye wamkhithizela impahla. Kwamthokozisa uyise ukwenza
kwendodakazi, wakhipha nezimbuzi zokuhlabisa abakhwenyana.
     Emini yantambama yatheleka ibhasana nababezokwembesa.
Kwahlatshwa, kwembeswa, kwakuhle kwanjeya. Banikezwa nosuku lomshado, inqobo
nje uma sebekhiphe ezihambayo. Ulimi oluhle lwabakhongi lwazibonakalisa
nangokuba bazizuzele ubungani noDininja abamshaya ngasese ngemfalakahlane
yamakhulu amarandi, nangebhodlela lobushisayo. Umsebenzi waze wonakala
emaphethelweni eseshayashayile uMeyili. Wavuka umbhejazane ethi amafa akwabo
awakhishwe ebhangi azokwethulwa emsamo. Wabanjiswa udonga, oNomvula
baphindela eThekwini.

9.6       Yiziphi izinto EZIMBILI ezikulesi siqeshana ezaziyinkomba yesimo senhlalo
          sokuphilisana kahle kulesi siqeshana? Bhekisa impendulo yakho kokwenzeka
          edolobheni.                                                                      (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                16                        DBE/Novemba 2016
                                               NSC

9.7       Chaza kafushane ngomoya kaMaHadebe ngesikhathi ebona uNomvula
          eshayela imoto nangenkathi uMaHadebe ayehambele ngayo umshado
          kaNomvula noGenyeza eThusini.                                                        (4)

9.8       Chaza ingwijikhwebu          etholakala   esiphethweni   somshado   kaNomvula
          noChule.                                                                             (3)

9.9       Ucabanga ukuthi kungani umbhali enze umlingiswa ongumdayisi wezimoto
          akhulume ngale ndlela akhulume ngayo ngesikhathi oNomvula noGenyeza
          beyobuka izimoto egalaji?                                                            (3)

9.10      Phawula ngokuhlolisisa ikhono lombhali lokuqamba abalingiswa kule noveli.
          Bhekisa impendulo yakho kumlingiswa onguSonosemali.                                  (2)
                                                                                               [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          17                           DBE/Novemba 2016
                                         NSC

UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)

KUNJALO-KE – ME Wanda

Phawula ngempumelelo yombhali ekwethuleni umoya kanye nengwijikhwebu ubhekise
ezingxenyeni ezithile zale noveli ethi: Kunjalo-ke.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza umoya kanye nengwijikhwebu.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngekhono lombhali, ukucaphuna
   nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho nempumelelo yombhali ekwethuleni umoya kanye
   nengwijikhwebu.                                                                         [25]

UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUSHANE)

KUNJALO-KE – MJ Wanda

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA E

UDumazile wazithola esehlezi ezweni lemicabango; imicabango eyindida engqondweni
yakhe.

 'Kanti mina ngenza iphutha yini ukwenzela uthisha itiye? Angithi nabanye abafundi
bayathunywa nje ezitolo kodwa bangakhishwa inyumbazane, pho mina? Bangathini
abazali bami uma bengase bezwe le nkulumo eshiwo womemu ngami? Ngizomtshela
uthisha uMoloi. Futhi ngifuna lolu daba luhambe luze lufike kuthishomkhulu.
Bazongitshela kahle labo memu ukuthi ngelikabani leli gama abalihudulela phansi
kanjena.' UDumazile wathuka esehlekwa ngabafundi. Babembona esendwazile nje
sengathi kade entongela. Uthisha wabakhuza, bathula. Baqhubeka-ke nokufunda.

Kwathi ngenhlabakhefu, uDumazile wathatha izincwadi zakhe wakhala wemuka.
Endleleni wayehambisa okohlanya. Imicabango yayifika igqibelana.

'Akekho phela umuntu ongabekezelela into enjena. Ubhecwe ngobubende inyama
ungayidlanga! Ngeke! Kodwa bona bazongitshela kahle ukuthi ngelikabani leli gama
abalihudulela phansi kanjena! Ukube lo gogo engihlala kwakhe akayena
uphoshozwayo, bengizomtshela le nto. Ngizokwenza njani pho? Ngihlale nale nto
ilokhu iyisilungulela enhliziyweni? Cha ngeke! Okungcono angivuke kakhulu kusasa
ngiyobikela uthisha uMoloi. Ehhe, kungcono ngenze njalo.'

Wahamba njalo uDumazile waze wafika lapho eqashe khona.

'Washesha wabuya namhlanjena mntanomntanami, kwenzenjani?'
'Akukho lutho gogo, wukuthi ngijahe ukuzowasha.' Avule endlini yakhe uDumazile.
Angene, avale, azishutheke engutsheni, ziye amasolokohlo. Waphaphama
sekuhwalele, nokho wabuye waqhubeka nokulala. Ukusa kwabonwa nguyena
UDumazile.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           18                          DBE/Novemba 2016
                                          NSC

11.1      Nikeza izinyathelo EZIMBILI ezitholakala kulesi siqeshana ezazizothathwa
          umlingiswa onguDumazile ngokuhudulelwa kwegama lakhe phansi
          ngokwalesi siqeshana.                                                            (2)

11.2      Chaza kafushane ngodweshu lwangaphakathi olutholakala kulesi siqeshana.          (2)

11.3      Amazwi omlingiswa onguDumazile adwetshelwe kulesi siqeshana amveza
          njengomlingiswa onjani? Sekela impendulo yakho.                                  (2)

11.4      Mcabango muni ofika kuwena ngesigameko somlingiswa onguDumazile
          sokweqa esikoleni emva kokuba ezwe oMemu bemhleba?                               (2)

11.5      Ake uncome ikhono lombhali lokuqamba isihloko sale noveli ukugqamisa
          indikimba yayo.                                                                  (3)
                                          KANYE
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA F

Ngakusasa uDumazile wahlangana noMtalaselwa esibhedlela ngesikhathi
senhlabakhefu. Bathathana besalula izinyawo nje. Babehamba bezixoxela baze bafika
endaweni yokuphumula ngaphansi kwemithi.
'Uhambe kanjani ekhaya mntakwethu?' kubuza uMtalaselwa.
'Ngihambe kahle sweetheart, wena?'

'Nami ngihambe kahle. Ngibatshelile ukuthi ngizothumela abakhongi ekupheleni
kwenyanga. Hhayi ayibanga khona inkinga,' Bazihlalela kamnandi ngaphansi kwemithi
kwaze kwashaya isikhathi sokubuyela emsebenzini. Balulangazelela-ke lolo suku
lokuphela kwenyanga.
Zahamba izinsuku lwafika usuku olwabe lulindelwe. Abakhongi batheleka ngesikhathi
senhlazane emagcekeni akwaKheswa eMzimkhulu. Bakhuleka, bawathamunda
amabheka sebengaphakathi. UKheswa wathumela ukuba kubizwe amantombazane
onke ukuze abakhongi bakhombe okuyiyona abazoyilobola. Nempela afika
amantombazane, ahlala phansi ngasesinini sawomame. Abakhongi bamkhomba-ke
umakoti wabo ngendlela yakhona. Amantombazane asukuma, aphuma futhi.
Umfowabo kaKheswa wabatshela-ke abakhongi ukuthi isibizo selobolo siyimalini.
Bajabula banconcoza abakhongi ukuthola umtitilizo kamazitapele onjena. Bayikhipha-
ke imali beyibhacaza esicephini. Kwathi bangaqeda abakhongi, abakwaKheswa
bayiqoqa yonke imali bayikhweza. Kwakikiza omame kwakuhle kwanjeyaya.
Abakhongi babona kufanele ukuba balisebenzise leli thuba ukuba baxoxisane
nabalingani babo ngosuku lomshado. Bavumelana ngokuthi kufanele kudlule
amasonto amabili bese behlangana kumfundisi ababhale. Bathi umshado omkhulu
uyobuye ulandele. Babonga. Kwakhishwa okuya ngasethunjini bathi choko choko nje
basheshe bayeka. Basukuma, bavalelisa, baphuma.

11.6      Yiziphi izinto EZIMBILI ezikulesi siqeshana ezaziyinkomba yesimo senhlalo
          sokuphilisana kahle? Bhekisa impendulo yakho kokwenzeka esibhedlela.             (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                19                        DBE/Novemba 2016
                                               NSC

11.7      Chaza kafushane ngomoya otholakala ngesikhathi sokufika kwabakhongi
          eMzimkhuli nangenkathi kudilike uMzimkhulu uzophelezela indodakazi
          kaKheswa.                                                                            (4)

11.8      Chaza ingwijikhwebu          etholakala   esiphethweni   somshado   kaDumazile
          noMtalaselwa.                                                                        (3)

11.9      Ucabanga ukuthi kungani umbhali enze umlingiswa onguthishanhloko
          uMzobe akhulume ngale ndlela akhulume ngayo ngesikhathi kufike umemu
          Mpungose noMisi Hlophe ehhovisini ukuzobika ukuthi uDumazile ukhulelwe?              (3)

11.10     Phawula ngokuhlolisisa ikhono lombhali lokuqamba abalingiswa kule noveli.
          Bhekisa impendulo yakho kumlingiswa onguZitike.                                      (2)
                                                                                               [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             20                           DBE/Novemba 2016
                                            NSC

UBUCIKO BOMLOMO
UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba
Phendula umbuzo OWODWA.
UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)
Phawula ngempumelelo yombhali/yembongi ekwethuleni umoya kanye nengwijikhwebu
ubhekise ezingxenyeni ezithile zalobu buciko bomlomo obuthi inkinga yeselesele kanye
nezibongo zeNkosi u-Albert Luthuli.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390 sekuhlangene impedulo yenganekwane nezibongo. Ulindeleke ukuba
uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukwethula nokuchaza umoya kanye nengwijikhwebu.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngempumelelo yombhali/yembongi,
   ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho nempumelelo yombhali ekwethuleni umoya kanye
   nengwijikhwebu.
QAPHELA: Lobu buciko obubhalwe ngezansi bucashuniwe. Ohlolwayo kulindeleke
         ukuba impendulo yakhe ibe mayelana nomoya kanye nengwijikhwebu
         enganekwaneni yonke kanye nasezibongweni zonke.
INGANEKWANE: 'INKINGA YESELESELE'
ISIQESHANA G

Umxoxi: Kwesukasukela
Abalaleli: Cosu
Ezweni elithile lezilwane, amakhosi ayebhidlangile ezindaweni zawo efuna intela
izinyanga zonke. Ehlathini, ibhubesi lalithi ngilapha, lifuna intela ezilwaneni. Ekujuleni
kwamanzi, inyoka enkulu inkanyamba yayithi ngilapha, ifuna intela yayo kuyo yonke
into esemanzini.
Isele njengesilwane esihlala emhlabeni nasemanzini lazithola lisenkingeni kula
makhosi amabili. Isele lakhononda kabi ngoba lona kwakufanele liwakhokhele
womabili lamakhosi. Lalingakujabuleli lokho. Lathi lisazigxumela kahle ngelinye ilanga
lehlwaya izimpukane, lahlangana nendlovu, induna yenkosi uBhubesi. 'Ungabe
usuyikhokhile yini intela ugxumagxuma emhlabeni weBhubesi nje?' Kubuza indlovu.
Isele lethuka lahlahla amehlo laze lawaqhunsula ngaphandle. 'Khuluma ngingaze
ngikugxobe ngonyawokazi lwami,' yamemeza ngolaka indlovu.
Lathuthumela isele laphendula, 'Wena wakomkhulu, isikhwama semali ngisilibale
emanzini.' Lathula, lagwinya amathe labuya laqhubeka lathi, 'Okunye ukuthi
besengiyikhokhile intela yenkosi yami uNkanyamba, inyoka yamanzi. Imali ngiyinike
ingwenya, induna yenkosi yamanzi.'
Yathi ikuzwa lokhu indlovu yacobeka amandla yajokola, yahamba. Ntambama isele
lalizintwezela kamnandi emanzini apholile. Lalintweza lize lilale nangomhlane. Amanzi
ayelokhu ethi ntwe uma lishwiza leneme. Lathi lingazelele lethuka selizithela
engwenyeni.

                                        KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           21             DBE/Novemba 2016
                                          NSC

IZIBONGO: 'IZIBONGO ZENKOSI U-ALBERT LUTHULI'

ISIQESHANA H

1         INgqungqul' eshay' amaphiko phezu komvoti,
2         Kwanyakaz' abamhloph' abelungu,
3         Kwathi i-American Board
4         Yamthwesa isicoco.
5         Abelungu bakufundisa ulim' lwenkomo kaHaga
6         Kant' uzobaphendukela eziswini njengotshwala.
7         Umkhombi wendlela ayikhathule,
8         Umhambi wendlela ayikhombile.
9         Ongagcinanga ngokuyikhomb' inkululeko,
10        Kodwa wayifaka wayitshikitshela,
11        Wayifaka esikoleni,
12        Wayifaka esontweni
13        Indlela yenkululeko.
14        Ngiyasesaba isibindi sakho weMandlanduna!

15        Ndlovu kayibhekeki.
16        Ndlovu edel' ukubusa
17        Yaqoma ukuhlupheka.
18        Indlovu ethe iwela ibheke kwaBulawayo
19        Babeyixokozelela abasekhaya,
20        Indlovu ethe iwela ibheke koNoweyi,
21        Babeyihlanganisela abasezitheni.
22        Nanamhlanje basakhexile ngeNobel Peace Prize.

23        Mqali wezindlela ezenyukelayo,
24        Mqambi wezindlel' eziya ku-1994,
25        Uyibekile induku ebandla,
26        Wabashaya engeqiwa ntwal' abamhlophe,
27        Mandlanduna awuseyikubhubha.

28        INkosi evivise ngepensela,
29        Abelungu bevivisa ngemijojantaba.
30        Wabengul' inkung' abakithi,
31        Kwath' abeLumbi wabagez 'ubebebe,
32        Sewungenisile mfo kaMvumbi

33        Zaziyishumi kuZibandlela 1961,
34        Bekwethwesa imyezane yokuthula,
35        Kwamangala umhlaba wonke,
36        Awusalweli uKhongolose kuphela,
37        Awusalweli ama-Afrika kuphela,
38        Sewulwela umhlaba wonke.
39        Uyingqwayingqwayi, uyingqonyela!                                    [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                           Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            22                        DBE/Novemba 2016
                                           NSC

UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUSHANE)

IZINGANEKWANE: 'INKOSI YEZINYONI'

Fundisisa lesi siqeshana senganekwane bese uphendula imibuzo elandelayo
ngezansi.

ISIQESHANA I

Ibhubesi lalisanda kubekwa njengenkosi yasehlathini. Izilwane eziningi zazijabulile
kodwa kwavela ukungeneliseki nokukhononda ezinyonini ngoba zithi ibhubesi alazi
lutho ngezinkinga ezibhekene nezilwane ezindizayo.
    'Singabuswa kanjani yinkosi engazi izidingo zethu thina nesindizayo?' sezwakala
sikhononda isikhova.
     UMdali wathi uma ezwa ukukhala kwezinyoni wakhipha isimemezelo sokuthi ufuna
zonke izinyoni zindizele phezulu esibhakabhakeni ukuze kubekwe inkosi yezinyoni.
Ngenjabulo enkulu, zahlangana-ke izinyoni ukuze zindize futhi zisuke kanye kanye
zilibhekise kuMdali. Kwase kucacile ukuthi ubukhosi ngeke zibuthole ngokwesatshwa
ngezinye izinyoni njengoba kwenzeka ebhubesini. Ngokwalo mhlangano, ubukhosi
babuzotholwa yinyoni ezondiza, iphume phambili ishiye ezinye. Kwakulula kanjalo
ngoba inyoni ezondiza ifike phezulu kakhulu, yiyona eyayizoba yinkosi. Yayingekho
eminye imigomo ebekiwe.
     Waqala-ke umjaho seziphelele zonke izinyoni. Qhude manikiniki! Ezidume ngokuba
nejubane zabonakala ngokuziqhenya. Enye inyoni eyayibhekwe ngabomvu yihobhe.
     Libonakala kahle ihobhe uma lindiza lizihambela lodwa. Lindiza lishiye unyazi
ligcine ngokunyamalala emehlweni.
     'Ubukhosi lobu ngobami,' washo ungcede ebuka ezinye izinyoni ezihlekela.
    'Kubukeka kusahlaya ukuthi usigaqele kabi lesi sikhundla ngcede. Uzazi kahle
ukuthi awukwazi ukundiza,' laphendula iqola.
     Walala ephenduka ungcede ecabanga amazwi eqola. Wabheka zonke izinyoni
ezazingenela       umncintiswano.     Wabona      kungumathebethebane        ozokudla
umhlanganiso.

13.1      Hlobo luni lwenganekwane lolu?                                                   (1)

13.2      Yisho umklomelo owawuzotholwa inyoni endize yazishiya zonke ezinye
          yafinyelela phezulu esibhakabhakeni.                                             (2)

13.3      Chaza kafushane udweshu lwangaphakathi olwalukhungethe umlingiswa
          ongungcede kulesi siqeshana.                                                     (3)

13.4      Chaza ingwijikhwebu etholakala kule nganekwane.                                  (2)

13.5      Nika isaga esinembayo osaziyo useyamanise nomyalezo wale nganekwane.             (4)

13.6      Phawula ngokuhlolisisa ikhono lombhali mayelana nobunganeko bale
          nganekwane.                                                                      (3)

                                       KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2              23                 DBE/Novemba 2016
                                             NSC

IZINKONDLO ZOMDABU

Funda 'Izibongo zeNkosi u-Dkt Sibongile Zungu' bese uphendula uphendula imibuzo
ezolandela ngezansi.

ISIQESHANA J

IZIBONGO: 'IZIBONGO ZENKOSI U-DKT. SIBONGILE ZUNGU'

1       Injini kagandaganda omanxakanxaka
2       Oth' ushayiswa umuhluzwa
3       Kwafana nokuthela amanz' edadeni;
4       Igiya eliya phambili liyangena
5       Eliy' emuva alingeni.
6       Ugandaganda omagiy' aya phambili,
7       Ugandaganda ongayi emuva.
8       Isihlahl' esigabe ngezithel' ezimnandi
9       Inguduza edukuze efwini kwakhanya
10      Yakhomba indlela kwabona nemvukuzane.
11      Zachwensa izichwensi zokuchwensa
12      Badelel'abazazi bona,
13      Wagwiny' amathe, uDokotela,
14      Wakhwehlela kanye, zehla izihlathi.

15      UDokotel' odokotela isizwe ngemfudumalo
16      Abanye bedokotela ngezinsungulo,
17      UDokotel' odokotel' isizwe ngentuthuko
18      Abanye bedokotela ngezibuko.
19      Isizwe sonke siwuzwile umjovo
20      Usijove ngomjovo wothando,
21      Wasijova ngomjovo wentokozo,
22      Abangaphilanga yilab'asebeyoxakwa ngobisi.
23      Awukho umjovo wabangaphilanga ngekhanda.

24      Umfazi omabelemade,
25      Umbele ugwansile;
26      Nonganeno komful' uyancela,
27      Nongaphesheya komful' uyanela.
28      Ungalifun' ukhala nalu' emlonyeni,
29      Omuny' ulidukluza ngezibhakela,
30      Omuny' aliklwebhe ngezinzipho
31      Eth' ujezis' unina
32      Kant' uzilambisa yena.

33      Inkunzi kayihlehli
34      Engafani nopikiliyeza,
35      Ngob' oncinde kuy' akafi,
36      Isigqobhela esigcine ugwayi wesizwe,
37      Abantongela kuso babheme bakholwe,
38      Ngiyafis' ukwazi ngentelezi abakuchela ngayo,
39      Nezibib' abakubhemisa zona.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                   Pheqa ikhasi

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2         24                       DBE/Novemba 2016
                                        NSC

13.7      Tomula i-enjambamenti etholakala ebinzeni    loku-1   egqamisa   ukuthi
          uDokotela Zungu ungumuntu ophikelelayo.                                     (2)

13.8      Nikeza okungumehluko oqukethwe umqondo womsebenzi kaDokotela
          uZungu okutholakala ebinzeni lesi-2 kanye nasebinzeni lesi-4.               (2)

13.9      Humusha inhloso yembongi yokusebenzisa amasu omsindo oyifanangwaqa
          emgqeni we-11.                                                              (2)

13.10     Ucabanga ukuthi kungani imbongi isebenzise ukuxhumana siqalo ebinzeni
          lesi-3.                                                                     (2)

13.11     Ngokwakho ukubona imbongi ifanele yini ukungathekisa u-Dkt.Zungu
          nesigqobhela? Sekela impendulo yakho.                                       (2)
                                                                                      [25]

                                                       AMAMAKI ESIQEPHU B:            25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                   Pheqa ikhasi

### Page 25

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            25                         DBE/Novemba 2016
                                           NSC

ISIQEPHU C: UMDLALO

Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.

UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE)

KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo

Hlaziya ngokuhlolisisa impumelelo yombhali ekugqamiseni udweshu kulo mdlalo othi,
Kudela Owaziyo.

Impendulo nyakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.

Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
• Ukwethula nokuchaza izinhlobo zodweshu.
• Ukuphendula umbuzo ngokuphawula ngempumelelo yombhali ekugqamiseni
   udweshu olukhulisa umdlalo, ukucaphuna nokwesekela ngokwencwadi.
• Ukuveza uvo lwakho ngodweshu lomdlalo.                                                   [25]

UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUSHANE)

KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo

Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA K

(Erenki yezimoto zaseSamungu ngakwaSiqumbe eMandeni, uChivenga umi nentokazi
yimbe ebizo layo nguHlengiwe ngaphansi kompheme)

CHIVENGA:          (usikhuluma ubukwerekwere isiZulu, uyakhuzela)
                   Dudlu ntombi sidudla siyangidudula! Nongenankomo uyayidla inyama
                   kanti nongenabhasikidi uyaya emakethe. Ngilala embhedeni
                   kuyangibhedela, ngibesathe ngilala ecansini lingicasukele, ngithi
                   lapho sengilala esikhunjeni singikhumbuze wena ntokazi. Khona
                   ngizothi ngiyakwazi ngoba angisaqali neze ukukubona kule ndawo,
                   kodwa sengikhohlwe wukuthi ungubani ongowakwabani.

HLENGIWE:          (ambuke sakuthiyizela lo muntu) Hhayi suka! Musa ukuhubhuza
                   amanga lapha wena. Awungazi wena bo. Nami futhi ngokunjalo
                   angikwazi. Siqalana khona nje lapha ukwazana futhi sizogcinana
                   khona lapha, ngakho-ke musa ukungidlalela ukuhlakanipha
                   okufishane lapha wena kwerekwere okungangendlela eya endlini
                   yangasese. Ngisaphinda futhi ngithi ubholoza aluhlaza cwe amanga
                   uma ngabe uthi uyangazi.

CHIVENGA:          (usikhuluma ubukwerekwere isiZulu) Uyazi ukuthini? Ek is baie mnca
                   vir jou ntokazi. Ngincanywa ngibuya eBhayi nguwena, yingakho nje
                   ngicela ukukwazi. Njengoba nami futhi ngisazozichaza lapha kuwe.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 26

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             26                        DBE/Novemba 2016
                                            NSC

HLENGIWE:          (umbuka sakumchizela) Akubalulekile ukuba ungazi ukuthi ngingubani
                   njengoba nami futhi ngokunjalo ngingasiboni nesincane nje isidingo
                   sokuba ngazi ukuthi ungubani. Futhi-ke awusilo neze ikilasi lami
                   wena. Yehlukana nawo wonke lowo msangano wakho futhi ngoba
                   uma lingase likuzwe isoka lami engisalilindile lapha ulokhu
                   ungifundekela ngala mazwana akho, ngiqinisile kangidlali futhi uma
                   ngabe    ngithi   lizokwehlukanisa   imihlathi   ngomkhalambazo
                   ndodamphini.
                   (Kuwo lowo mnyamana kubonakale umlisa mumbe esehambela
                   phezulu eqonde ngqo kulo mpheme okumi uChivenga noHlengiwe
                   ngaphansi kwawo.)

15.1      Yikuphi OKUBILI okushiwo umlingiswa onguHlengiwe okutholakala kulesi
          siqeshana okukhombisa ukuthi umbukela phansi umlingiswa onguChivenga?             (2)

15.2      Chaza kafushane ngesisusa sodweshu kulesi siqeshana.                              (3)

15.3      Iyini inhloso     yombhali   ngokusebenzisa   amazwi   adwetshelwe    kulesi
          siqeshana?                                                                        (2)

15.4      Wawungaba njani umphumela wesenzo sikaHeshane sokushadisa abantu
          bokufika nabantu bakuleli ngokungemthetho ukuba akabanjwanga? Sekela
          impendulo yakho.                                                                  (3)

15.5      Phawula ngempumelelo yombhali yokwethula isingeniso salo mdlalo.                  (3)

                                             KANYE

Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA L

(Ekuseni emzini kaMbhebhezli, akusikhathi nesingakanani uMdaluli efikile
ukuzofakana umlomo odabeni oluthile noMbhebhezeli. Umfica ezibusisa ngomhozo.
Athi angawathatha amathamo awadingayo maqedane aluthathe udiyo alwedlulisele
kuMdaluli, nakuye futhi kube yiso leso.)

MBHEBHEZELI: Sehlukane izolo ekuseni usayolanda amathuluzi akho ntanga
             uzohamba nawo ulibangise emzini wakwaNtenga eMangethe lapho
             obuyokwakhela khona umlisa mumbe indlu obizo lakhe nguSaziwayo.
             Tshela mina-ke, ngabe uwuqalile nje umsebenzi? Uma kunjalo, kube
             khona nje ukuvumelana maqondana nenkokhelo okumele ingene
             kwelakho iphakethe?
MDALULI:           Uyazi   ukuthini   mngane?     Ukuba     bengikwazi    ukuzenzela
                   bengizokunqinda ngemfingo ngomabopha nangobulibazi mina ukuze
                   ukhohlwe nya ukungibuza lo mbuzo ongibuza wona njengamanje
                   ngenxa yokuthi ufana ncamashi nesihhudli esingithunuka amanxeba.

                   Akusekhona ukuphoxeka kanye nokudumala lokhu engibuye nakho
                   emzini walo muntu ongibuza ngaye ... (aphazamiseke)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 27

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           27                        DBE/Novemba 2016
                                          NSC

MBHEBHEZELI: (amenqakele phezulu) Ngiphuthume ntanga yethu kanti kwenzekeni?

MDALULI:           Ithemba kalibulali mngane, ukuba liyabulala ngabe ngifele khona
                   emzini kaSaziwayo lapho. Bheka ngoba bengilale ngosuku
                   lwakuthangi sesifonelene savumelana ngakho konke njengokuthi nje
                   mangifike ngisheshe ngiqale ukwakha, savumelana nangepulani
                   yendlu engizoyakha ukuthi yinhle uma inomumo wendlu kaMcebisi
                   waseDokodweni kanye nangenkokhelo ukuthi izoba ngeyamalini.
                   Ngithe ngifika nje ngosuku lolo ebengizowuqala ngalo umsebenzi,
                   ngafana nomuntu osesindwe zinyawo. Wuzwani wena sengifikela
                   ezinyaweni zomlisa mumbe oyikwerekwere naye ongumeselandi
                   obese ebiziwe ukuzokwakha? Ngifice esewuqephulile umhlabathi le
                   nto eyisicefe kangangoba bese usesimweni sokuba asiqalele kuleso
                   siza isisekelo sendlu eyakhiwayo ...

15.6      Gagula isigameko esaphoxa uMdaluli ngenkathi efika kwaSaziwayo.                  (2)

15.7      Ngemuva kokufunda lesi siqeshana kanye nokwashiwo nguMbhebhezeli
          kuChivenga ngenkathi eyombona esibhedlela, yimuphi umyalezo odluliswa
          umbhali ngobungani phakathi kukaMdaluli noMbhebhezeli?                           (3)

15.8      Ucabanga ukuthi kungaba yini isixazululo sodweshu phakathi kwabantu
          bakuleli nabokufika? Bhekisa impendulo yakho kumlingiswa onguChivenga.           (3)

15.9      Ngokomyalezo wokuzokwenzeka enkundleni yokudlalela,humusha imbangela
          yokufika kukaMdaluli ekuseni emzini kaMbhebhezeli.                               (2)

15.10     Ngokwakho ukubona bekufanele yini umbhali ukuba asethulele ibohlololo kulo
          mdlalo? Nikeza isizathu sempendulo yakho.                                        (2)
                                                                                           [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2016/4ef152dc-1e3f-43b6-94a2-4f57075a11ce) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2016/4dc5d679-a1a3-48de-a759-d818ed2c9c8f) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2016/2eba6797-df3d-434a-8575-e8aa011e0fd1) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2016/6611599d-9a95-4a49-9b5d-44f4d432bdd8) — isiZulu HL · QP · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2023/2e5d94ae-bee5-42e8-a121-aa57c71b15b4) — isiZulu HL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2022/716dabc5-ae95-489e-bb72-f5b76f280596) — isiZulu HL · QP · 2022 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
