# isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2017, 31 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2017-memo/24930573-6384-45e3-abf0-604b637299e6
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 31

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2017-memo/24930573-6384-45e3-abf0-604b637299e6)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · isizulu. Memorandum, 31 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P2 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2017/ffffd8e9-bdac-4261-99b1-da85f200ae72) — QP · 2017 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                         ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                 IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2017

                                       IMEMORANDAMU

AMAMAKI: 80

                            Leli phepha linamakhasi angama-31.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                2                     DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

Imiyalelo yokumaka leli iphepha

1.        Uma ohlolwayo ephendule imibuzo engaphezulu kwalena ebekumele
          ayiphendule, maka kuphela impendulo yokuqala/okokuqala okuphenduliwe.
          (Ohlolwayo akumele aphendule umbuzo omude kanye nombuzo
          omfushane encwadini eyodwa/efanayo)

2.        Uma ohlolwayo ephendule yonke imibuzo emine esiqeshini A, (izinkondlo
          ezimiselwe), maka kuphela ezimbili zokuqala.

3.        Uma ohlolwayo ephendule imibuzo emibili emifushane noma emibili emide
          esiqeshini B no C, maka impendulo yokuqala ngesiqephu bese uyayiyeka
          impendulo yesibili. Uma ohlolwayo ephendule yonke imibuzo emine, maka
          impendulo yokuqala kuphela isiqephu ngasinye, uma kuya ngokuthi umbuzo
          omfushane kanye nomude uphenduliwe.

4.        Uma ohlolwayo ephendule imibuzo emibili bese impendulo yokuqala
          ingashayi emhlolweni kanti eyesibili ishaya emhlolweni, maka eyokuqala bese
          uyayiyeka eyesibili.

5.        Uma ohlolwayo ebhale izinombolo zemibuzo ngokungeyikho, maka njengoba
          izinombolo zikhonjiswe imemo.

6.        Uma isipelingi siguqule umqondo wempendulo, makanganikwa amamaki
          ohlolwayo. Uma isipelingi sinamaphutha kodwa singawuguquli umqondo
          wempendulo, makanikwe amamaki agcwele ohlolwayo.

7.        Imibuzo emide
          Uma ohlolwayo ephendule umbuzo omude waba mfushane kunenani
          lamagama anikeziwe ungamphuci amamaki ngoba vele useziphuce yena.
          Uma impendulo iyinde kakhulu maka ubheke umqondo oqukethwe impendulo
          bese uxoxisana nalowo ophethe iqembu labamakayo (Senior marker).
          Sebenzisa irubhriki eyisingezelelo A no B ukumaka nokunikeza amaphuzu
          ombuzo omude walowo ohlolwayo.

8.        Imibuzo emifushane
          Uma ohlolwayo engasebenzisi omacaphuna (inverted commas) uma ecelwe
          ukuba acaphune, ungamphuci amamaki.

9.        Imibuzo evulekile, awekho amamaki anikezwa u-YEBO/QHA noma
          NGIYAVUMA/ANGIVUMELANI. Isizathu/ukwesekela/ukwenaba yikhona
          okunikezwa amamaki.

10.       Awekho amamaki atholwayo ngo-YIQINISO/AKULONA IQINISO noma
          UMBONO/IQINISO. Isizathu, ukwesekela/ukwenaba yikhona okunikezwa
          amamaki.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                3                    DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU A: IZINKONDLO

UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)

'Unoxolo'/'Unoluxolo' – KNN Gcumisa

Isingeniso
Umqondo wenkondlo yilokho okusuke kusemqondweni wembongi ngenkathi ibhala
inkondlo. Umqondo wenkondlo wehlukaniswe kabili, umqondo osobala kanye
nomqondo ocashile. Le nkondlo iqukethe umqondo osobala ngoba konke lokhu
okushiwo inkondlo kuhambisana nesihloko sayo esithi uNoxolo/UNoluxolo namagama
ewasebenzise ngokubaluleka koxolo empilweni yabantu.
Umzimba
Abahlolwayo bangabhekisa kula maphuzu alandelayo:
Ibinza loku-1
Imbongi iyabonga, iyatusa inika uxolo udumo. Uxolo lunakekela bonke abantu
abalufunayo. Uma umuntu esenoxolo uba nokujabula. Emgqeni wesi-2 isebenzise
isifaniso, ifanisa uxolo nempophoma eyehlisa amanzi amtoti. Emgqeni wesi-3
isebenzise umfanekiso-mqondo '… uphuzisa bonke …' ukuveza ubumnandi umuntu
aba nakho uma enoxolo.
Emgqeni wesi-5 isebenzise isingathekiso/ukwenzasamuntu. Ibiza uxolo ngoMduduzi
ngoba uxolo luyabaduduza abakhathazekile.
Ibinza lesi-2
Imbongi igqamisa imisebenzi eyenziwa uxolo lapho kukhona ukungezwani phakathi
kwabantu. Emgqeni wesi-6 isebenzise umfanekiso-mqondo '… ukuheleza komoya …'
ukugqamisa ukungahambi kahle kwesimo phakathi kwabantu. Emgqeni wesi-7 nowesi-
8 isebenzise isifengqo esiyihaba '… ukugeleza ...' ukukhombisa ukuthi abantu
bayabulalana kuyakhalwa nsuku zonke alukho uxolo. Emgqeni wesi-9 imbongi
isebenzise isisho 'Kubhekenwe ngeziqu zamehlo' ukugqamisa ukuzondana okukhulu
kubantu. Emgqeni we-10 kuya kowe-12 iphinde yasebenzisa isifenqo esiyihaba,
i-enjambamenti kanye nomfanekiso-mqondo '… ikhafula okumuncu …' ukukhombisa
ukuthi bantu bayajikelana bakhulume izinto ezimbi ezingamukeleki futhi ezibuhlungu
ngabanye abantu kungekho nomuntu oyedwa okwazi ukubakhuza. Iphinde
yasebenzisa ukuxhumana (okusekuqaleni, okuphakathi nokusekugcineni) ukugcizelela
izinto ezimbi ezikhulunywa ngabantu ngabanye.
Ibinza lesi-3
Leli binza liyimpendulo yezinto ezingezinhle ezenziwa nezikhulunywa abantu
ngabanye abantu. Emgqeni we-13 isebenzise ukwenzasamuntu '… uNoluxolo'
ukuchaza ukuthi uma abantu benoxolo bazoziyeka izenzo ezimbi babe nokujabula
nothando, izinhliziyo zabo zihlale zikhululekile. Ekugcineni babe nokwaneliseka
ngaphakathi. Emgqeni we-17 kuya kowe-19 imbongi isebenzise i-enjambamenti
ukuphelelisa umqondo olethwa uxolo. Ithi abantu bayohlale bejabule/bethokozile/
benelisekile uma benothando nomusa noxolo.
Isiphetho
Imbongi iphumelele kahle ukwethula umqondo osobala wale nkondlo ngoba isebenzise
amasu obunkondlo agqamisa uxolo. Ibuye inikeze nesiqiniseko sokuthi ukuze ube
nomusa nokuthula emoyeni wakho, kufanele ube noxolo.                                      [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                4                         DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUSHANE)

2.1       Abasaluhloniphi nokuluhlonipha/Sekungumdlalo wamagendo.√                             (1)

2.2       Okwenziwa ngabasha esikhathini samanje nokwakwenziwa ngabasha
          esikhathini sakudala ezindabeni ezimayelana nothando.√ Emigqeni we-12
          kuya kowe-15 imbongi ikhuluma ngesikhathi samanje lapho intsha yenza
          izinto ezingafanelekile ngothando singakafiki isikhathi√ kanti emgqeni wama-
          23 kuya kowangama-28 imbongi ikhuluma ngesikhathi sasemandulo lapho
          uthando kwakungolwempela engenziwa noma kanjani phambi kwabantu
          abadala.√                                                                            (3)

2.3       Imbongi isebenzise ithoni yokujabha/ukudangala/ukukhathazeka√ igxeka
          abantu abasha ngendlela abangazihloniphi ngayo uma bethandana.√                      (2)

2.4       Imbongi ihlose ukuveza ubumbali okungubuhle/ukuthandeka komuntu
          omusha/ubuntombi.√ Lapho imbongi iqonde ukuthi abantu abasha
          balahlekelwa ubuhle babo ngenxa yokujaha izinto ezikude nabo/uthando. √              (2)

2.5       Imbongi iphumelele kahle ukusebenzisa i-enjambamenti ukukhombisa ukuthi
          umqondo walokhu ekhuluma ngakho usuka emgqeni wama-29 uphelele
          emgqeni wama-31.√ Imbongi ikhombisa ukudideka/ukumangala nokuzibuza
          ngendlela intsha ekhombisa ngayo uthando nakuba ingenakuthola
          mpendulo.√                                                                           (2)
                                                                                               [10]

UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUSHANE)

3.1       Ukwenzasasilwane. √                                                                  (1)

3.2       Okufanayo ukuthi la mabinza agqamisa indikimba yemfundo.√ Ibinza lesi-4
          likhombisa ukuthi igalelo lale Nyuvesi alipheleli kwaZulu kuphela libuye
          lifinyelele ezindaweni ezahlukahlukene.√ Ibinza lesi-5 ligqamisa ukuthi ulwazi/
          izinga lemfundo etholakala eNyuvesi yakwaZulu lijulile. √                            (3)

3.3       Imbongi iyancoma/iyatusa/iyabonga√ ngokuthi baningi abantu abafunde kule
          Nyuvesi abathole ulwazi oluningi kunalabo abaphume kuyo le Nyuvesi
          bengagogodile/bengaqedile/bengaphothulile.√                                          (2)

3.4       Inhloso yembongi ukugqamisa/ukugcizelela ukuthi lesi sikhungo
          sibaluleke/sikhulu ukwedlula uMhlathuze olapho lesi sikhungo esakhiwe
          khona.√√                                                                             (2)

3.5       Kuba nomuzwa wokujabula/wokuzigqaja√ ukugcizelela ukuthi imbongi
          ayigcinanga ngokuzwa ngalesi sikhungo kepha nayo uqobo yagcina
          isiyingxenye yabafunde kulesi sikhungo. √                                            (2)
                                                                                               [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                5                       DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUSHANE)
4.1       Zinyanya.√                                                                         (1)
4.2       La magama adwetshelwe agqamisa umoya wokukhathazeka/
          wokulangazelela√ okudalwa ukuphindaphindwa kwamagama agcizelela
          ukuthi akekho oqondayo nonolwazi lokuthi kwenzekani emuva kokufa futhi
          akekho obuyayo azosho ukuthi kuhlaliwe kanjani ngale.√√                            (3)
4.3       Umqondo wale migqa uphelela kolandelayo osho ukuthi umuntu uzibonela
          eseyedwa ngale kwethuna ukuthi kwenzakani emuva kokufa. Nasebeshonile
          ababuyi ukuzosho ukuthi kwenzekani ngale kwethuna.√√
          (Neminye imibono enembayo)                                                         (2)
4.4       Umyalezo uthi zikhona izinto empilweni esingeke sikwazi ukuthumela abantu
          basitshele ngazo.√ Lesi simo sokukhuluma sisetshenziswe kahle ukugqamisa
          okwenzeka ngale kwethuna ukuthi okwenzeka ngale kwethuna akwaziwa,
          ngeke futhi uthumele umuntu azokwazisa ngokwenzekayo.√                             (2)
4.5       Imbongi ingumuntu okholelwayo kwabangasekho ngokuthi abahambi
          unomphela kodwa ikhona indlela ababuya ngayo kithina/bayasivakashela
          ngamaphupho besilethele okuhle nokubi.√ Noma kunjalo abangakholelwa
          kwabangasekho bathi abantu abangasekho basuke beziphumulele abanawo
          amandla okuletha okuhle noma okubi njengoba kusho imbongi.√
          (Nezinye izimpendulo ezinembayo)                                                   (2)
                                                                                             [10]
                                            KANYE
UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUSHANE)
5.1   Ngiphakathi kwezitezi ezigwaza izulu
      Ngigebisa ikhanjana ngizibukabuka; Imvumelwanosiqalo./,

                                           NOMA
          Mina ngishaya ngonobhaqa kuklokloza isisu
          Ngilala ngivuke ngingakuthanga mbibi.;√ Imvumelwanomaphakathi.√                    (2)
5.2       Le mifanekiso-mqondo iletha umoya wokukhathazeka.√ Imbongi ithi ihamba
          ngezinyawo futhi ilambile.√                                                        (2)
5.3       Le-okzimoroni ingelekelele ukuba ngiqonde ukuthi lo muntu akaphathekile
          kahle/akanelisekile ngomsebenzi awenzayo ngoba uyawuthola umsebenzi
          kodwa uyaye athi esajabula uphele futhi umsebenzi/uyawuthola umsebenzi
          kodwa ungazifezi izidingo zakhe.√√                                                 (2)
5.4       Imbongi isebenzise imigqa evalekile edala ukuthi isigqi sinense.√ Imbongi
          ikhombisa ubumsulwa babantu abadalwa kuqala, base benza okubi ngenxa
          yokuyengwa nguSathane kepha okwaziyo ukubona amaqhinga kaSathane
          uyakwazi ukuphila.√                                                                (2)
5.5       Imbongi kuleli binza igcizelela ukuthi masiyeke ukubalisa nokwenza izinto
          ezingayisani phambili. Ngakho-ke masivuke sizithathe/masenze izinto
          ezizosiqhubela phambili ngokubambisana/nokuzwana.√√                                (2)
                                                                                             [10]
                                                             AMAMAKI ESIQEPHU A:             30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                6                   DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
INOVELI
UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE)
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
QAPHELA:
•   Ohlolwayo makaqikelele ukuthi kule noveli kubhekwa izigameko eziqukethe
    udweshu nokuthi ziyikhulisa kanjani inoveli.
•   Ukuma kwempendulo yombuzo omude:
    Isingeniso: Ohlolwayo makethule abuye achaze udweshu.
    o Umzimba: Ohlolwayo makaphendule agxile kokubuziwe.
                 Ohlolwayo makaphawule aphinde acaphune izigameko ezigqamisa
                 udweshu.
    o Isiphetho sempendulo (uvo lohlolwayo): Ohlolwayo makaveze uvo lwakhe
       ngempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu kule noveli.
ISINGENISO
Udweshu luwukungqubuzana phakathi kwabalingiswa nakumlingiswa eyedwa.
Udweshu lwehlukene kabili. Kukhona udweshu lwangaphakathi kanye nodweshu
lwangaphandle. Udweshu lwangaphakathi luwukungqubuzana kwemicabango
okudalwa okuthile umlingiswa asuke ecabanga ngakho. Udweshu lwangaphandle
luwukungqubuzana kwemibono yabalingiswa okungaholela ekutheni bagcine
sebebambana ngezihluthu.
UMZIMBA
(Ohlolwayo angasebenzisa lezi zigameko zodweshu ezilandelayo.
• Udweshu lwangaphakathi
    UXolani
   o Ushaywa uvalo, uhluleka nokugxilisa ingqondo yakhe kokwenzeka
      emhlanganweni akuwona ngenxa yokubuka uMahlengi.
   o Uthando lukaMahlengi lumenza ashaywe uvalo uma ecabanga ngomkakhe.
   o Ucabanga aze azisole ngokujaha ukuganwa.
    UMahlengi
   o Uyabalisa ubuyekeza obekwenzeka ngenkathi behleli kamnandi noXolani.
   o Uthi ehleli nesoka lakhe uNdumiso kodwa ingqondo yakhe ibe iphithene
      ngokucabanga uXolani okwakumshayisa ngovalo.
   o UMahlengi ubuyelwa umfanekiso kaXolani uze uyakhala. Ubalisa ngothando
      aluzwayo ngoXolani ekubeni uXolani ubengakamtsheli ukuthi uyamthanda.
   o Ushaywa uvalo ecabanga imihlola abeyitshelwa isoka lakhe uNdumiso yokuya
      eSouth Coast kodwa engasho ukuthi uyokwenzani.
   o uzizwa esephelelwa uthando lukaNdumiso enhliziyweni yakhe ngenxa
      yothando oselumgabha lukaXolani.
    UNdumiso
   o Uthatha uyabeka, inhliziyo iququdwa uthando lukaMahlengi futhi useyambona
      ukuthi usemshintshele, uyazibuza ukuthi wayezoyithathaphi imali yokumlobola.
   o Ngemuva kwengxoxo yakhe noS'bu mayelana nomcebo kaNgidi wafikelwa
      umcabango wokuyobamba uNgidi inkunzi ukuze athole imali yokulobola
      uMahlengi.
   o Uyabalisa emuva kokwaliwa uMahlengi ngencwadi.
    UNgidi
   o Udunyelwa ikhanda ngenxa yemicabango eminingi ayenayo ngemuva kokufika
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                7                     DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

         kukaNontobeko emzini wakhe ezofuna uMhlengi.          (Nezinye   izigameko
         ezikhombisa udweshu lwangaphakathi zemukelekile)
•     Udweshu lwangaphandle:
      UXolani
      o Uxabana nenkosikazi yakhe uLungile ngoba ebalindisile nezingane, efike unuka
         isiqholo sabesifazane futhi ephuzile nokubiza igama likaMahlengi elele.
      o Uxabana noNdumiso bebanga uMahlengi.
      o Uxabana nenkosikazi yakhe uLungile futhi ngodaba lokushona kwezingane
         zabo.
      UNontobeko
      o Wala uNkululeko ngosuku olwandulela olomshado.
      o UNontobeko akaboni ngaso linye noNkululeko ngenxa yodaba lomshado wakhe
         noNkululeko.
      UNdumiso
      o Ubamba uNgidi inkunzi ugcina ngokudubula uNyambose ambulale.
      o Uxabana noMahlengi ngoba uyambona ukuthi useshintshile umsabisa
         ngokumdubula uma angase ambambe ukuthi useqomile.
      UNgidi.
      o Uxabana noNomalanga ocingweni ngodaba lukaMhlengi.
      o Uyethuka uma efika efulethini likaMahlengi lapho uMahlengi evuma ukuthi
         unguyena uMhlengi owayeyindodana kaNgidi.
        (Nezinye izigameko ezikhombisa udweshu lwangaphandle zemukelekile)

ISIPHETHO (UVO LOHLOLWAYO): Umbhali ukwazile ukusebenzisa udweshu
ukukhulisa inoveli yakhe, evusela abalingiswa izinkinga okumele bazixazulule. Lokhu
kufakazelwa udweshu lwangaphakathi kanye nolwangaphandle olukule noveli.

Ohlolwayo:
   • agasebenzisa namanye amaphuzu akhona endabeni ukukhombisa ukuthi
      indaba uyayazi.
   • ohlolwayo makaveze uvo lwakhe, akhombise ukuthi useyayiphetha impendulo
      yombuzo.
   • ohlolwayo kulindeleke ukuthi abhale impendulo yombuzo njenge-eseyi.                  [25]

UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUSHANE)

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

7.1        •   Wamshayela ucingo wamchazela ngengxoxo yabo noNkululeko.√
           •   Uyaxolisa kunina ngesenzo sakhe.√
           •   Umchazela ukuthi ngeke esatholakala kule nombolo yocingo ayaziyo
               unina kodwa nguye osezomshayela ucingo.√
               (Okubili kwalokhu)                                                         (2)

7.2        Wayengafuni ukuba abantu bamthinte emuva kokuba ekhethe ukwala
           uNkululeko nokuthi wayehambe washiya abantu bakubo wayakocinga
           uMhlengi.√√                                                                    (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                8                    DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

7.3       Bobabili banothando lweqiniso.√ UNontobeko wayesenqumile ukuqhubeka
          nempilo ashade noNkululeko kepha uthando ayenalo noMhlengi lwenza
          ahambe ayomfuna yize wayemphoxile. Kanjalo noNomalanga wayesemdubile
          uNgidi owayengazifezanga izethembiso zakhe kepha wathi uma Ngidi
          esebuya emncenga wamxolela ngenxa yothando. √                                   (2)
7.4       Isizinda ngokwesikhathi sikhombisa izinto ezenzeka ngesikhathi samanje
          kulesi siqeshana:
          • Ukusetshenziswa kukamakhalekhukhwini-uNontobeko ukhipha ucingo
               lwakhe ulalela imiyalezo eyayishiywe kulo njengoba ebeluvalile.√
          • Omama sebevulelekile ngezindaba ezithinta uthando ezinganeni zabo-
               Unina kaNontobeko uxoxisana noNontobeko ngothando lukaNkululeko.√
          • Isibindi sikaNontobeko sokuya kubo kasoka-uNontobeko uyakofuna
               uMhlengi kubo njengoba inhliziyo yakhe yayisanamathele kuye.√
          • Izindawo zokudla nezokuthela uphethiloli-uNontobeko udlula egalaji
               uthela uphethiloli, udla erestorenti yakhona ngaphakathi.√                 (4)
7.5       UDlaba kwabe kungumseshi owaletha ithemba lokuthi uMhlengi
          usengatholakala njengoba bona basebehlulekile.√ Nangempela walibuyisa
          ithemba wamthola uMhlengi lapho asehlala khona efulethini, wabakhombisa
          lapho uMhlengi ayesehlala khona.√√                                              (3)
7.6       UMahlengi wayenalo uvalo lokuthi ingabe uXolani uyothini mhlazane walazi
          iqiniso ngobulili bakhe.√ Baqhubeka babonana kwaze kwafika lapho uXolani
          eshiya izingane zodwa ebusuku zaqhunyelwa igesi zasha zangqongqa.√
          UXolani, izingane sezishile nenkosikazi yakhe ikhala, uyaqhubeka uyobona
          uMahlengi lapho afika wathola amaqiniso ngoMahlengi.√                           (3)
7.7       UNontobeko wala uNkululeko ngaphambi kosuku lomshado okwaba
          nomphumela wokuthi uNkululeko agcine ezibulele ngenxa yesinqumo
          esathathwa uNontobeko.√√                                                        (2)
7.8       Umbhali uhlose ukugqamisa uthando lukaNontobeko noNkululeko ukuthi
          aluqinile ngokwanele inhliziyo kaNontobeko yayisabambelele kuMhlengi√
          njengoba uNontobeka wagcina emkhumbuzile ngamazwi akhe ngokuthi
          amale ngobusuku olwandulela olomshado.√                                         (2)
7.9       Ngiyavumelana, ukushaywa kukaXolani nguNdumiso kwenza uNdumiso
          athathe isinqumo sokuthi ayobamba isigwili saseGcilima inkunzi ukuze
          alobole uMahlengi ngokushesha.√ Wayesebona ukuthi uMahlengi
          wayengamphunyuka noma inini.√                                                   (2)

7.10      Ngiyezwelana noNontobeko ngoba wayesenethemba lokuthi babesengakwazi
          ukuxoxisana noMhlengi babuyelane baphile impilo eyayizobajabulisa impilo
          yabo yonke.√ Ngangiyohlanza ngedela/ngingakhohlwa bese ngiqhubekela
          phambili nempilo ngoba ngangizobe sengilitholile iqiniso lokuthi uMhlengi
          usengumuntu wesifazane onguMahlengi.√√
                                           NOMA
          Angizwelani noNontobeko ngoba washiya uNkululeko owayemthanda
          ngokweqiniso wakhetha ukuyobheka umuntu owayemalile wathi ucela
          amukele isicelo sakhe sokuba bahlukane.√ Ngangiyobuyela ekhaya ngiqale
          phansi impilo. Ngangingeke ngiphinde ngilahle okukhona ngokungekho. √√          (3)
                                                                                          [25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                9                      DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

QAPHELA:
• Ohlolwayo makaqikelele ukuthi kule noveli kubhekwa izigameko eziqukethe
  udweshu nokuthi ziyikhulisa kanjani inoveli.
• Ukuma kwempendulo yombuzo omude:
  o Isingeniso: Ohlolwayo makethule abuye achaze udweshu.
  o Umzimba: Ohlolwayo makaphendule agxile kokubuziwe.
                Ohlolwayo makaphawule aphinde acaphune izigameko ezigqamisa
                udweshu.
  o Isiphetho sempendulo (uvo lohlolwayo): Ohlolwayo makaveze uvo lwakhe
    ngempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu kule noveli.

ISINGENISO
Udweshu luwukungqubuzana phakathi kwabalingiswa nakumlingiswa eyedwa.
Udweshu lwehlukene kabili. Kukhona udweshu lwangaphakathi kanye nodweshu
lwangaphandle. Udweshu lwangaphakathi luwukungqubuzana kwemicabango
okudalwa okuthile umlingiswa asuke ecabanga ngakho. Udweshu lwangaphandle
luwukungqubuzana kwemibono yabalingiswa okungaholela ekutheni bagcine
sebebambana ngezihluthu.

(Ohlolwayo angasebenzisa lezi zigameko zodweshu ezilandelayo.

•    Udweshu lwangaphakathi
     UNomvula
     o Uyazibuza uyaziphendula ukuthi awuyeke noma angawuyeki umsebenzi
       njengoba esewine izizumbule zemali emjahweni.
     o Uqwashile ucabanga ngothando ayeseluzwa ngoChule okwakwenza uGenyeza
       abe isithunzana emcabangweni wakhe.
     o Udinda isililo uma ecabanga ngezingxabano zasemndenini wakhe ezazidalwe
       ukubamba izizumbulu zemali, ngokuphuma kwezidumbu, ngezinxushunxushu
       ezase zenzeke kwaDicey, ngemibiko yamaphephandaba kanye nokuboshwa
       kukaGenyeza.
     o Ukhathazekile emoyeni ngenkathi ezohamba noChule ukuya eMlazi uzithola
       ezibuza ukuthi kazi uyoke aphinde alale yini eThusini kule ndlu ayehlala kuyo.
     o Uyazibuza ukuthi amsize noma angamsizi uChule njengoba esecindezelwa
       imoto kanti uChule ubethi oDaffo mabamsonte intamo uNomvula.
    UGenyeza
     o Udliwa imicabango yokuzenyeza ubona sengathi uMirriam ngeke aphinde
       amlalele ngoba nakhu yena eyisichaka.
     o Uyacabanga, uyasonga ufunga uyagomela ukuthi wayezoziphindisela
       koHlulintombi noDicey ngoba ethi babenesandla ekuhambeni kukaNomvula/
       kukaMirriam.
    UChule
     o Ucabanga ukuthi angawuthola kanjani umcebo kaMirriam.
     o Ucabanga indlela angazuza ngayo uMirriam ukuze angasoli ukuthi umthandela
       imali yakhe.
     o Ucabanga indlela angabulala ngayo uMirriam.
    UDaffo
    • Ucabanga ukuthi angamzuza kanjani uMirriam ngenkathi uChule esesibhedlela.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                10                    DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

   UMeyili
   o Ucabanga aze aphimisele ngokuthi ufukuza nje kanti usecebile ngemuva
     kokuzwa ngoDladla ngomcebo kaNomvula. Ukhathazekile ngokuthi amahuzu
     aseThekwini azoyitapa le mali njengokusho kukaDladla.

 Udweshu lwangaphandle:
  UNomvula
  o Ulwa noMchitheni noMsonteni ababehamba noMahuzu indodana kaMaHadebe
     eyayithunyelwe ukuba izombulala.
  o Ulwa noDaffo noJamu emsahweni, abathengwe uChule ukuba bambulale.
  UGenyeza
  o Uxabana noSikiti obeze ukuzobonisana noMirriam ukuthi akhishwa kanjani
     amashwa emalini yamahhashi.
  UMeyili
  o Uthethisa uMaNdelu embangisa ukuthi uNomvula ubhalele yena incwadi
     emazisa ngendaba yokubamba ipick-six.
  o Uthethisa uMaHadebe ngoba ethi ungenaphi endabeni kukaNomvula
     nokuthatha kwakhe imali kaMaNdelu.
  o Uxabana nabakhongi bokuqala oDaffo mayelana nenani lemali elibhalwe
     eshekeni abazolobola ngalo nokuthi bebengamloboli ngani uMirriam
     engakawubambi umjaho wamahhashi.
  UChule
  o Uxabana noMaDludla bebanga ukuthi usemkhipha emzini wakhe ukuze
     kungene uNomvula.
  o Ushaywa uMaDludla ngamaqanda ngosuku lomshado wakhe noMirriam.
  o Uxabana noMirriam bebanga umculo kaGenyeza.

ISIPHETHO (UVO LOHLOLWAYO): Umbhali ukwazile ukusebenzisa udweshu
ukukhulisa inoveli yakhe, evusela abalingiswa izinkinga okumele bazixazulule. Lokhu
kufakazelwa udweshu lwangaphakathi kanye nolwangaphandle olukule noveli.

Ohlolwayo:
   • agasebenzisa namanye amaphuzu akhona endabeni ukukhombisa ukuthi
      indaba uyayazi.
   • ohlolwayo makaveze uvo lwakhe, akhombise ukuthi useyayiphetha impendulo
      yombuzo.
   • ohlolwayo kulindeleke ukuthi abhale impendulo yombuzo njenge-eseyi.                   [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                11                   DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUSHANE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

9.1       • Ingoba wayezizwa ekhumbula unina.√
          • Ingoba wayefuna ukuyocela uyise uMeyili ukuthi avumele unina ukuba
            azohlala naye.√                                                                 (2)

9.2       UMaHadebe wayefuna ukuba balidle kahle ifa likaNomvula bezohlala
          nengane kaNomvula bethi bayayikhulisa ibe ingasoze yakhula.√√                     (2)

9.3       UMaHadebe ukhombisa ukungabi nonembeza, wayezamile ukubulala
          uMandelu usaqhubeka usafuna ukubulala uNomvula kanye nendodana
          kaNomvula√ kanti UMeyili akathandi ukuba babulawe, usenonembeza
          njengoba egxeka izenzo zikaMaHadebe futhi uyakwazi ukubonga
          abakwenzelwa nguNomvula.√                                                         (2)

9.4       Isizinda ngokwesikhathi sikhombisa izinto ezenzeka ngesikhathi samanje
          kulesi siqeshana:
          • Ukusetshenziswa kwezimoto-uNomvula ufika ngemoto kanokusho,
              uphethe izibiliboco.√
          • Amalungelo abesifazane - uMaHadebe yize eyinkosikazi yomuzi kodwa
              sekunguye othatha izinqumo ezibalulekile.√
          • Ukusetshenziswa kwezitofu - UNomvula uvuka ekuseni, ubasa isitofu,
              uvusa abazali bakhe ngetiye nokudla.√
          • Imizi esemadolobheni - uNomvula uhlala esithabathabeni sendlu
              eThekwini.√                                                                   (4)

9.5       USkiti nguye owatshela uNomvula ukuthi imali yomjaho inamabhadi ngakho
          kumele awakhiphe ngokuthi ayikhiphe ebhange.√ Uma eseyikhiphile
          ayiphonse phezulu ukuze icoshwe ngabantu abahluphekayo kanti inhloso
          yakhe kwakuwukuthola ingxenye yomcebo kaNomvula.√√                                (3)

9.6       Wayengeke aqhubeke nobohlobo bokuba ngabangani.√ Wayengahamba
          ayotshela uNomvula ngetulo elenziwa nguChule lokumbulala.Wayengazisa
          amaphoyisa ngokuhlelwe uChule ngomkakhe.√
          Wayengamshaya amhlasela uma ezwa ukuthi nguye isesheli senkosikazi
          yakhe.√
          (Nezinye izimpendulo ezinembayo)                                                  (3)

9.7       UNomvula walandela igama lakhe ngokwehlisela izibusiso kwabanye abantu
          wawudlulisa lo mcebo kunina uMaNdelu kanye noyise omncane uMeyili kuhle
          kwegama lakhe.√√                                                                  (2)

9.8       Umbhali uhlose ukugqamisa uthando lukaGenyeza kuNomvula nakuba
          besahlukene isikhathi eside njengoba√ uNomvula emuva kokufa kukaChule
          babuyelana nogenyeza, bagcina beshadile.√                                         (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                12                  DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

9.9       Ngiyavumelana ngoba emuva kokuhlaselwa kukaNomvula ngabangani
          bakaMahuzu, uChule wamyisa kwadokotela, wamphatha kahle kwaze
          kokheleka uthando kuNomvula.√ Okwagcina ngokuthi uNomvula avume
          ukuhamba noChule ayohlala naye eMlazi ngenhloso yokuphephisa uNomvula
          ezigebengwini waze wagcina ehlukene noGenyeza wahlala noChule.√               (2)

9.10      Ngiyezwalana noMaHadebe ngoba wehlulwe ukulwa nomona.√
          Ngangiyoyeka ukulokhu ngizama imizamo yokubulala abantu ngiguquke futhi
          ngilalele umyeni wami uma engikhuza.√√

                                               NOMA

          Angizwelani noMaHadebe ngoba ubelokhu eqalile efuna ukubulala uNomvula
          nonina ngenxa yomhobholo wokufuna imali yakhe.√ Ngangiyoyeka ukulokhu
          ngifunana nokubulala kepha ngibonge konke okuhle engikwenzelwa
          uNomvula. √√                                                                  (3)
                                                                                        [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                13               DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)
KUNJALO-KE – ME Wanda
QAPHELA:
• Ohlolwayo makaqikelele ukuthi kule noveli kubhekwa izigameko eziqukethe
  udweshu nokuthi ziyikhulisa kanjani inoveli.
• Ukuma kwempendulo yombuzo omude:
  o Isingeniso: Ohlolwayo makethule abuye achaze udweshu.
  o Umzimba: Ohlolwayo makaphendule agxile kokubuziwe.
                 Ohlolwayo makaphawule aphinde acaphune izigameko ezigqamisa
                 udweshu.
  o Isiphetho sempendulo (uvo lohlolwayo): Ohlolwayo makaveze uvo lwakhe
     ngempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu kule noveli.
ISINGENISO
Udweshu luwukungqubuzana phakathi kwabalingiswa nakumlingiswa eyedwa.
Udweshu lwehlukene kabili. Kukhona udweshu lwangaphakathi kanye nodweshu
lwangaphandle. Udweshu lwangaphakathi luwukungqubuzana kwemicabango
okudalwa okuthile umlingiswa asuke ecabanga ngakho. Udweshu lwangaphandle
luwukungqubuzana kwemibono yabalingiswa okungaholela ekutheni bagcine
sebebambana ngezihluthu.
UMZIMBA
(Ohlolwayo angasebenzisa lezi zigameko zodweshu ezilandelayo.)
• Udweshu lwangaphakathi
  UMoloi
  o Uyabalisa ukhuluma yedwa edidwe ubuhle bukaDumazile.
  o Kuyamkhathaza ukuthi omemu sebeyazi ngendaba yakhe noDumazile.
  o Ucabanga ngodaba lokukhulwelwa kukaDumazile, uMisi Hlophe kanye
    nenkosikazi yakhe eyayikhulelwe ekhaya.
  UDumazile
  o ukhuluma yedwa emuva kwenkulumo kamemu Ngcamu benoMemu Mpungose
    ngendaba yokuthi uthandana nothisha uMoloi.
  o Unquma ukuqoma uMoloi ngencwadi.
  o Udidwa amazwi kaSithole wokuthi ufuna ukumenza umamncane kaMpisendlini.
  o Ucabanga ngokukhulelwa kwakhe ingane kaSithole uze ufikelwa umcabango
    wokuhushula isisu kodwa uyawuphebeza lowo mcabango ngoba esaba ukuthi
    angafa.
  o Ucabanga ukuhlela isu noMthovovo lokuzuza imali ngesitolo sikaSithole.
  UMaNdovela
  o Ucabanga ngomyeni wakhe abuye acabange ngoMoloi. Uthatha uyabeka ufisa
    sengathi ngabe uDumazile akazalwanga.
  USithole
  o Ucabanga ngokulanda ugedla lwenyanga ukuze aqonywe uDumazile.
• Udweshu lwangaphandle:
  UDumazile
  o Uqophisana noMisi Hlophe ngendaba yokuqoma uthisha uMoloi.
  o Uxabana nabazali bakhe ngenxa yokukhulelwa ingane kaMoloi.
  o Uyashaywa futhi uyethukwa uSithole.
  o Utshela uSithole ukuthi akasayingeni indaba yakhe.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                  Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                14                    DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

   o Uxabana noMtalaselwa bebanga ukuyokwakha ekhaya kubo kaMtalaselwa.
   o Uxabana noMtalaselwa ngendaba kaSithole.
   USithole
   o Uxabana noMaNzimande bebanga indaba kaDumazile.
   o Uphuma ejele ulwa noMoloi bebanga uDumazile.
   UMaNzimande
   o Uhilizisana noLizy ngoba etshele uSithole ukuthi yena uzwe ngoLizy ngezinsolo
     zokuthandana kwakhe noDumazile.
   o Uxabana noSithole bebanga ukuthi akezanga esitolo ngenkathi uSithole
     embizela ukuzokhuluma ngodaba lokuthandana kwakhe noDumazile ayeluzwe
     ngoLizy.
   o Uxabana noSithole ngokuthi akuxoshwe uDumazile emzini wabo.
   o Uxabana noSithole bebanga ukuthi uSithole ulala noDumazile, ebe uDumazile
     ethandana noMkhize.

ISIPHETHO (UVO LOHLOLWAYO): Umbhali ukwazile ukusebenzisa udweshu
ukukhulisa inoveli yakhe, evusela abalingiswa izinkinga okumele bazixazulule. Lokhu
kufakazelwa udweshu lwangaphakathi kanye nolwangaphandle olukule noveli.

Ohlolwayo:
   • agasebenzisa namanye amaphuzu akhona endabeni ukukhombisa ukuthi
      indaba uyayazi.
   • ohlolwayo makaveze uvo lwakhe, akhombise ukuthi useyayiphetha impendulo
      yombuzo.
   • ohlolwayo kulindeleke ukuthi abhale impendulo yombuzo njenge-eseyi.                   [25]

UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUSHANE)

KUNJALO-KE – ME Wanda

11.1      • Ingoba wayefuna ukubona ingane yakhe uMtholephi.√
          • Wayefuna nokuzobheka iveni yakhe ayeyishiye egcekeni lapha emzini
            wabo noDumazile.√                                                              (2)

11.2      Wafica uDumazile eme emgwaqeni nendoda angayazi ehamba ngeloli wathi
          uma ebuza umsebenzi wathola ukuthi inguyise kaMtholephi wayesesola
          ukuthi isathandana noDumazile.√√                                                 (2)

11.3      UMaNzimande wayeyinkosikazi kaSithole owayeshiywe nguye umyeni wakhe
          wayohlala noDumazile eMlazi√ kanti uDumazile kwabe kuyintombi kaSithole
          eyathola ingane naye okunguMtholephi .√                                          (2)

11.4      Isizinda ngokwesikhathi sikhombisa izinto ezenzeka ngesikhathi samanje
          kulesi siqeshana:
          • Ukusebenza kwabantu besifazane - uDumazile wayengena ebusuku
              ngenkathi kufika uSithole ezobona ingane yakhe. √
          • Ukuthuthwa kwenkucunkucu elokishini - uSithole uthole umsebenzi
              wokuthutha inkucunkucu elokishini.√

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                15                   DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

          • Ukuba khona kwabasebenzi basezindlin i- umsebenzi utshela uDumazile
            ukuthi ufunwa ubaba kaMtholephi kanjalo utshela uMtalaselwa ukuthi
            ngubaba kaMtholephi lo omi ngeloli. √
          • Amalungelo abesimame-uDumazile utshela uSithole ukuthi umuzi
            ungowakhe nakuba wathengelwa nguye uSithole.√                                 (4)

11.5      ULizy nguyena owahamba wayotshela uMaNzimande inkosikazi kaSithole
          ngokungaziphathi kahle kukaDumazile noSithole ngoba ethi bayathandana.√
          Ekugcineni bathandana ngempela yize uSithole eshadelwe. UDumazile
          wagcina esekipite noSithole emzini amthengele wona eMlazi.√√                    (3)

11.6      Wayengeke aqhubeke nokuthandana noDumazile uSithole.√ Wayengazisa
          amaphoyisa uSithole agcine ngokuboshwa.√ Wayengaphelelwa umsebenzi
          wobuhlengikazi.√ Wayengadlelwa nendlu ayeyithengelwe nguSithole uma
          eseboshiwe.√
          (Nezinye izimpendulo ezinembayo)                                                (3)

11.7      UDumazile wadumaza abazali bakhe ngokuziphatha kwakhe
          okungemukelekile nangokuthola izingane zabantu abahlukene engashadile.
          Wagcina ngokushona ngenxa yokuthola isifo kuhle kwegama lakhe.√√                (2)

11.8      Umbhali uhlose ukugqamisa ukuthi noma kungenzekani empilweni abantu
          abake bathandana baphinde bathandana√ njengoba uDumazile emuva
          kokuhlukana isikhathi eside noMoloi bathi la bebonana khona baqhubeka
          bathandana.√                                                                    (2)

11.9      Ngiyavumelana ngoba emuva kokulwa kukaMoloi noSithole uMtalaselwa
          wacasuka wasuka emsebenzini waqonda emzini wakhe, wafica uDumazile
          esebalekile.√ Abazange baphinde bahlangane kwashona uMtalaselwa kuqala
          kwaphinde kwalandela uDumazile.√

          Angivumelani ngoba emuva kokulwa kukaSithole noMoloi, uDumazile
          akahlukananga noMtalaselwa√ kodwa wabaleka waya ezihlotsheni
          kwaNongoma esaba uMtalaselwa.√                                                  (2)

11.10     Ngiyezwalana noMtalaselwa ngoba wayemthandile uDumazile engacabangi
          ukuthi angaze amthelele ngesifo.√ Ngangiyomthungatha ngihlale naye phansi
          sixoxisane ukuthi sizobhekana kanjani nalesi sifo futhi sikhulume
          ngokubaluleka kokuthembeka emshadweni wethu.√√

                                               NOMA

          Angizwelani noMtalaselwa ngoba wehlukana nentombi yakwaZungu
          ayesethandane nayo isikhathi eside wakhetha ukuthandana noDumazile yize
          unina ayemxwayisile ngaye.√ Ngangingemukela ukuthi ngiyagula
          ngehlukanise naye ngizinakekele ngiqwashise / ngiqaphelise nabanye
          ngobungozi bokuziphatha budedengu.√√
          (Nezinye izimpendulo ezinembayo)                                                (3)
                                                                                          [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                16               DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)

IMPI YOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi

QAPHELA:
• Ohlolwayo makaqikelele ukuthi kule noveli kubhekwa izigameko eziqukethe
  udweshu nokuthi ziyikhulisa kanjani inoveli.
• Ukuma kwempendulo yombuzo omude:
  o Isingeniso: Ohlolwayo makethule abuye achaze udweshu.
  o Umzimba: Ohlolwayo makaphendule agxile kokubuziwe.
                Ohlolwayo makaphawule aphinde acaphune izigameko ezigqamisa
                udweshu.
  o Isiphetho sempendulo (uvo lohlolwayo): Ohlolwayo makaveze uvo lwakhe
     ngempumelelo yombhali ekusebenziseni udweshu kule noveli.

ISINGENISO
Udweshu luwukungqubuzana phakathi kwabalingiswa nakumlingiswa eyedwa.
Udweshu lwehlukene kabili. Kukhona udweshu lwangaphakathi kanye nodweshu
lwangaphandle. Udweshu lwangaphakathi luwukungqubuzana kwemicabango
okudalwa okuthile umlingiswa asuke ecabanga ngakho. Udweshu lwangaphandle
luwukungqubuzana kwemibono yabalingiswa okungaholela ekutheni bagcine
sebebambana ngezihluthu.
UMZIMBA
(Ohlolwayo angasebenzisa la maphuzu alandelayo amayelana nodweshu)

• Udweshu lwangaphakathi
  UCele
  o Ucabanga ngokuvithizwa nguBafana aze abone nekhishi elicwebezelayo.
  UBafana
  o Udliwa umcabango esitadi ngodaba aluzwe ngoMaXakushe lokuthi
     u-Euthenasia uyiqedile imali uze akhulume yedwa.
  o Ucabanga impilo ababeyiphila eMpaphala ngenkathi esula izicathulo kanye
     neziphithiphithi zakwakhe.
  o Ucabanga ngakho konke akutshelwe uDokotela uMdlalose ongumeluleki
     wezengqondo.
  o Ucabanga unina uMaMbhele olwalungafakwa kuye njengoba uMaMthimkhulu
     engafuni izingane zakhe zithethiswe.
  o Ucabanga ngezincwadi ezithathwe nguPoppie ukuthi udaba uzolwenze njani
     emsebenzini, wancamela ukuyozithenga.
  o Ucabanga iBhayibheli elashiywa uMaMthimkhulu endlini yabo eMlazi ayelinikwe
     ngunina uMaMbhele.
   UPoppie
  o Ucabanga udaba lwezingane ezigijima zedlule ezakhe.
  o Ucabanga ngodaba luka-Euthanasia lokushayela imoto nokuhamba kwakhe aye
     eShowe.
• Udweshu lwangaphandle:
   UCele
  o Uqophisana noBafana ngodaba lwezingane zikaLinono.
   UBafana
  o Uxabana noPoppie uthi akabafuni abantu baseMpaphala.
  o Uxabana noPoppie babanga ukuntshontshwa kwemoto kaMiss Hawkins athi
     uPoppie ingane yakhe ayiyintshontshanga.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                   Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                17                  DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

   o Ukuphendulana phakathi kuka Mnu.Martin ngodaba lukaVelemseni 'Madala'.
   o Uhilizisana no-Euthanasia emuva kokubuya eShowe.
   o Uhilizisana noVeronica ngodaba lokukhulelwa kukaPrisca.
   o Uxabana noMgwazeni emuva kokulimala kwemoto yakhe.
   o Uxabana noMaMsibi emuva kokushayisa kwemoto kaMaMsibi.
   u-Euthanasia
   o Uxabana noPoppie umama wakhe bebanga izimpahla ….
   o Uhilizisana nabazali bakhe ngenkathi enqabela uMelody ukuthi aphuze iwayini.
   UPoppie
   o Uhilizisana noMaXakushe ongumsebenzi kwakhe waze wamxosha.
   o Uhilizisana noHlanganisani ngodaba lokweqa kuka-Euthanasia.
   o Uxabana nomyeni wakhe bebanga ukufunda e-UNISA kanye nempilo yaleli
      khaya.
   o Akaboni ngaso linye nomathiloni Mkhize ngodaba lwezingane abebeluxoxa
      noGretta.
   o Uhilizisana noVikizitha ngokwamukela igama lamaqaba nokufuna ukufunda
      eNyuvesi yasoNgoye.
   UZithelile
   o Uhilizisana nomnumzane thizeni emhlanganweni uthi ngeke akhulume nomfazi.

ISIPHETHO (UVO LOHLOLWAYO):
Umbhali ukwazile ukusebenzisa udweshu ukukhulisa inoveli yakhe, evusela
abalingiswa izinkinga okumele bazixazulule. Lokhu kufakazelwa udweshu
lwangaphakathi kanye nolwangaphandle olukule noveli.

Ohlolwayo:
   • agasebenzisa namanye amaphuzu akhona endabeni ukukhombisa ukuthi
      indaba uyayazi.
   • ohlolwayo makaveze uvo lwakhe, akhombise ukuthi useyayiphetha impendulo
      yombuzo.
   • ohlolwayo kulindeleke ukuthi abhale impendulo yombuzo njenge-eseyi.                 (25)

UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUSHANE)

IMPI YOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi

13.1      AbaseZimbabwe bathi uma udonsa igatsha elinamcembe, wamukela
          namacembe alelo gatsha.√
          Izingane zikaLinono ngamcembe kaLinono.√                                       (2)

13.2      Isimo esibhekene nezingane zikaLinono, zalahlwa nguyise seziphinde futhi
          zilahlwa ngunina. √√                                                           (2)

13.3      UBafana ukhombisa ukungawathandi amasiko akhe nokubukela phansi
          umndeni wakhe waseMpaphala√ kanti uCele ukhombisa ukuba nomthetho
          nokunakekela umndeni wakhe njengoba ezocelela izingane zikaLinono
          indawo yokuhlala./UBafana ukholelwa ekutheni umndeni wakhe yinkosikazi
          yakhe nezingane zabo zegazi kuphela, kanti uCele ukholelwa ekutheni
          umndeni uyedlula kulabo ufake nezihlobo, okuba yizingane zodadewabo
          nozalo lonkana.√                                                               (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                18                     DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

13.4      Isizinda ngokwesikhathi sikhombisa izinto ezenzeka ngesikhathi samanje
          kulesi siqeshana:
          • Ukuba nekhishi lesimanje - Ekhishini kaBafana kwakukhona, usinki,
              ompompi abasendlini.√
          • Inkolo yobuKristu - UCele noBafana batomula amavesi eBhayibhelini.√
          • Ukufunda kwabantu abamnyama - UBafana ucobelela uCele
              ngokwenzeka kwamanye amazwe anjengoZimbabwe ngoba efunde
              kakhulu.√
          • Izidlo zesimanje - UBafana usebenzisa ushizi, uletisi notamatisi ukwenza
              isidlo sakhe sasemini emsebenzini.√                                           (4)

13.5      UZithelile ukwazile ukuthuthukisa indawo yaseMpaphala ngokufundisa abantu
          izindlela zokuqeda ubumba njengokulima.√ Ukwamukela nokufundisa
          umalume wakhe uBafana indlela yokuphila ngokutshala.√ Ukwazile ukwehlisa
          isibalo sabantu besifazane abasebenza emakhishini basebenze emafemini.√           (3)

13.6      Wayezoqhubeka nokuntshontsha izimoto kugcine sekungumkhuba wakhe
          owawungamfaka engozini.√ Wayengagcina esezintshontsha ngokwampela
          esenza ubugebengu ngazo.√ Wayengagcina ebanjiwe, aboshwe agcine
          ejele.√/Wayengagcina eshayise ngazo, mhlawumbe ashone.√/
          Wayengashayisa nabanye abantu bagcine beshone.√
          (Nezinye izimpendulo ezinembayo)                                                  (3)

13.7      UVukuzithathe wakwazi ukuthi emaphutheni akhe onke awenzile walale
          iziyalo zodadewabo nabafowabo wavuka wazithatha waqhubeka nempilo
          wafunda wagcina esephumelele.√√                                                   (2)

13.8      Umbhali uhlose ukuxwayisa ukuthi ukungalaleli abantu abadala kugcina
          kukufaka ezinkingeni√ njengoba kwenzeka kuBafana owanqaba ukuthatha
          izingane zikaLinono, wagcina enamashwa.√                                          (2)

13.9      Angivumelani ngoba akuzange kube khona udweshu phakathi kukaPoppie
          noBen kodwa udweshu mayelana nezincwadi lwaluphakathi kukaPoppie
          noBafana ngoba uPoppie efuna ukuthi uBafana abuyele ekhaya.√√                     (2)

13.10     Ngiyezwela noJonny (uBafana) ngoba wayezama ngamandla akhe onke
          ukujabulisa uMaMthunzi nezingane zakhe kepha ekugcineni uMgwazeni
          wamphoqa ukuthi angalifaki icala lokulinyalelwa imoto.√ Ngangiyobika
          emaphoyiseni ukuthi uNkebelele isoka likaPrisca untshontshe imoto bese
          ngishiya ngiyofuna enye indawo ukuze ngingagcini ngilinyazwe uMgwazeni.
          √√
                                             NOMA

          Angizwelani noJonny (Bafana) ngoba washiya umuzi wakhe nenkosikazi
          yakhe esikhundleni sokuba axazulule izinkinga zakwakhe wayohlala
          eNewcastle kwaMaMthunzi.√ Ngangiyophindela emzini wami eLa lucia ngifike
          ngicele uxolo kuPoppie ngifune nomsebenzi bese siyabambisana./
          Ngangiyohamba ngiyocela uxolo kumalume ukuze ngibuyisane nomndeni                 (3)
          wami.√√                                                                           [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                19                       DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

UBUCIKO BOMLOMO: UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba
UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE)
INGANEKWANE: 'IMPISI EYISIMINZI'

ISINGENISO
Ukuchaza: Umyalezo yilokho okushiwo umbhali kumfundi wencwadi noma
inganekwane. Umbhali usuke ekuxwayisa, ekweluleka noma ekunika isifundo
ngombhalo wakhe. Umyalezo wale nganekwane kanye nezibongo ‘Isiqhingi
SaseRobben Island’ uthi, 'Umhobholo awukhokheli'.

UMZIMBA

Kule nganekwane umlingiswa oyimpisi ubonakala enomhobholo.Ekugcineni
umhobholo wale mpisi awuzange uyisebenzele, yagcina ingesenamazinyo
ingasakwazi ukudla ngisho nenyama.
• Impisi yayinomhobholo ifuna konke ukudla kube ngokwayo.
• UHlakanyane wawubona lo mhobholo wempisi wase enquma ukuwuqeda.
• UHlakanyane wahlangana nempisi kade izingela wayixoxela ngehhashi ayelibulele
   elalingasemfuleni.
• Waqala phansi umhobholo empisini yafuna ukuzithathela yonke inyama yehhashi
   elalibulewe uHlakanyane.
• Impisi yaya emfuleni yabophela umsila wayo emsileni wehhashi ngenhloso
   yokulisusa kule ndawo engakafiki uHlakanyane namanqe.
• Waqhamuka uHlakanyane isesemzabalazweni wokulidonsa wabuza ukuthi ulisaphi
   ngoba kungelakhe, kuwo lowo mzuzu laphaphama ihhashi ngoba lalivele lingafile
   lizilalele.
• Ihhashi selivukile laqala lagijima lihudula impisi liyishayisa ematsheni, layikhahlela
   yaze yakhumuka amazinyo.
• Impisi yahlala eside isikhathi ekhaya isalulama, yayingasakwazi nokudla inyama.
• Waphela kanjalo umhobholo wempisi.
• Impisi yayingeke izithole ingesenamazinyo isilimele ukube ayizange ibe nomona /
   umhobholo. Ihhashi lalingafile lalizilalele kodwa ukuthi lifile kwakuyilisu
   likaHlakanyane ukuqeda umhobholo wempisi.

                                            KANYE
IZIBONGO: 'ISIQHINGI SASE-ROBBEN ISLAND'
• Umyalezo womhobholo uyavela kulezi zibongo.
• Umhobholo wabelungu wenza ukuthi bafune ukuzithathela lonke izwe
  laseNingizimu Afrika baphinde bajezise amaqhawe ayezama ukubanqanda
  ngokubayisa e-Robben Island.
• La maqhawe athola ithuba lokufunda aba ngoSolwazi.
• Lesi siqhingi sagcina sesihlonishwa, amahlazo abamele ubandlululo avela obala
  kwagcina kuyibo abahlambazekayo, umhlaba wabampisholo wabuyela kubanini
  bawo.
• Ubuqili babo babaziwa umhlaba wonke abanye bagcina bebaleka belishiya izwe
  laseNingizimu Afrika. Waphela kanjalo umhobholo owagqanyiswa yilesi siqhingi
  ngoba sagcina sihlonishwa ngoba kwakuboshelwe amaqhawe, agcina esebusa
  eNingizimu Afrika.                                                                           [25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                20                     DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

ISIPHETHO (Uvo lomfundi)
Umbhali uphumelele ukusixwayisa/ukusivezela ukuthi umhobholo awubuyiseli
enganekwaneni kanye nasezibongweni. Kulobu buciko sibuye sithole nesifundo
sokuthi ungabi nawo umhobholo. Ukugqunywa kwamaqhawe ezepolitiki akuzange
kuwusize umbuso wobandlululo kanjalo nempisi yagcina ingasakwazi ukudla nenyama
eyayifuna ukuba iyidle yodwa ngenxa yokungabi nawo amazinyo.

UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUSHANE)
IZINGANEKWANE: 'UNWABU NENTULO'
15.1      Abantu babengafi/umuntu wayethola izingane ngokuthanda kwakhe/
          zazingekho izindlela zokuhlela imindeni.√                                         (1)
15.2      Unwabu lwathunywa nguMdali ukuba liyotshela abantu ukuba bangafi kepha
          endleleni lwalibala ukudla ubukhwebezane lwasutha kakhulu √ lwahamba
          kancane ngenxa yokusutha kakhulu lwafika uMdali esethumele intulo.√               (2)
15.3      Unwabu luyakwazi ukushintsha isikhumba salo sibe yimibala efana nendawo
          elikuyo ukuze luzivikele ezitheni.√√                                              (2)

15.4      Isaga esihambisana nomlingiswa oyintulo esithi, sibambe elentulo sisebenze
          kahle√ ngoba sichaza inkulumo / amazwi ashiwo intulo kubantu okuthi
          mabafe.√ Abantu bawemukela kwaba ukuqala kokufa kubantu√.                         (3)
                                            KANYE
15.5      Lolu uhlobo lwenganekwane esamlando engumzekeliso√ ngoba uGala
          ngumuntu owayekhona kwaZulu kepha ukukhuluma kwenyoni akukholeki. √               (2)
15.6      Ngiyavumelana ngoba kule nganekwane kukhulunywa ngesizwe sakwa
          Ndaba√ kanti nakula mahubo kuhutshwa ngenkosi yohlanga
          okaNdaba./Ngiyavumelana ngoba enganekwaneni kukhulunywa ngenkosi
          uShaka kanti nakuleli hubo kuhutshwa ngenkosi yohlanga okubandakanya
          uShaka owayeyisizukulwane sikaNdaba√                                              (2)

15.7      Lezi zinganekwane zibalulekile futhi zibambe iqhaza elikhulu empilweni
          yethu ngoba zigqamisa indikimba emayelana nokudaleka kokufa kanye
          nobuqhawe.√ Enganekwaneni yonwabu nentulo sifundiswa ngendikimba
          yokuthi ukufa kwadaleka kanjani njengoba kuwuMdali owathumela ukuba
          abantu baziswe ngokufa.√ Enganekwaneni yesibindi sikaGala kaNodade
          sifundiswa ngendikimba yobuqhawe lapho uGala wakhombisa ukuthi uma
          unobuqhawe, abantu bangasinda ezintweni eziningi.√                                (3)

15.8      Ukuxhumana okutshekile – eliya … eliya …/
          Ukuxhumana sigcino – liyangena: alingeni./
          Ukuxhumana-siqalo – Ugandaganda omagiy’aya phambili,
                              Ugandaganda ongayi emuva.√                                    (1)
15.9      Kubo bokubili kuchazwa ukuphikelela noma isimo esinzima√ njengoba
          abasebenzi beqhubeka noma umsebenzi unzima√ kanti nezenzo
          zikaDokotela uZungu zibonisa ukuthi uyaqhubeka noma kukhona
          abamcindezelayo.√                                                                 (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                21                   DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

15.10     Imbongi ihlose ukukhombisa ukuthi isithakazelo sakwaZulu sinomlando
          othinta uShaka owayeyinkosi yakwaZulu eyayiyiqhawe ihlasela ihlule amanye
          amakhosi nawo ayedume ngobuqhawe.√√                                             (2)
15.11     Ifanele ngoba umbele usenga ubisi lungapheli waneliseke√ kanjalo nemfundo
          etholwa ngabantu bahlala benayo nakubo uqobo ayipheli.√                         (2)
15.12     Lesi saga sexwayisa ngokuthi ungabomeyisa umuntu ngoba umbona
          emncane kanti angenza izenzo ezinkulu kunawe akumangaze.√ Njengoba
          kwakunabantu ababemdelela uDokotela uSibongile Zungu ngoba bezibona
          sengathi bangcono kunaye √ kepha wathi uma esenza izenzo ezinkulu
          badumala.√                                                                      (2)
                                                                                          [25]
                                                            AMAMAKI ESIQEPHU B:           25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                22                 DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU C: UMDLALO
UMBUZO 16 (UMBUZO OMUDE)

KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
QAPHELA:
•   Ohlolwayo makaqikelele ukuthi kulo mdlalo kubhekwa indikimba.
•   Ukuma kwempendulo yombuzo omude:
    o Isingeniso: Ohlolwayo makachaze indikimba.
    o Umzimba: Ohlolwayo makaphendule agxile kokubuziwe aphinde abhekise
      ezahlakalweni ezinembayo zalo mdlalo ezigqamisa indikimba.
    o Isiphetho sempendulo (uvo lohlolwayo):
    o Ohlolwayo makaveze uvo lwakhe mayelana nendikimba yalo mdlalo.
ISINGENISO
Indikimba ingachazwa ngokuthi ingumongo wendaba yonke. Iphendula ukuthi umdlalo
ukhuluma ngani. Ingaba igama elilodwa noma umusho owodwa. Lokhu kufakazelwa
indikimba esinikezwe yona emayelana nodlame lwasekhaya nolwezifiki kuleli.
Abahlolwayo bangasebenzisa la maphuzu alandelayo ayizibonelo mayelana
nendikimba yalo mdlalo:
UMZIMBA
Indikimba yalo mdlalo othi, Kudela Owaziyo imayelana nodlame lwasekhaya kanye
nolwezifiki / nolwasemphakathini.
Kulo mdlalo sibheka ubudlelwano phakathi kwale ndikimba nokwenzeka emdlalweni.
•   Udlame lwasekhaya luvezwa izehlakalo ezisuka ngemuva kokuba uMdaluli
    adilizwe emsebenzini.
•   Isimo siyaguquka ekhaya, uMdaluli uphenduka ibhubesi uqobo lwalo.
•   Ubuya kuMbhebhezeli umngane wakhe uthola umndeni wakhe usetafuleni udla
    ukudla kwakusihlwa.
•   UMaMlanduli unikeza ukudla uMdaluli uyakunqaba.
•   Amazwi kaMaMlanduli athi kusho ukuthi sekukhona abangcono kunaye
    amthukuthelisa kakhulu uMdaluli wagcina eseshaya inkosikazi yakhe.
•   ULondiwe indodakazi yabo endala uzama ukuwubhula lo mlilo ayewubona
    usuhanguka kodwa-ke naye wahlangabezwa induku.
•   Udlame luyaqhubeka kusihlwa lapho efuna indabandaba ngenkani kuMaMlanduli.
•   Ukwenqaba kukaMaMlanduli kudala ukuba uMdaluli ambhaxabule ngemvubu.
•   UMdaluli uxosha uLondiwe ekhaya ngoba ukhombisa ukungahloniphi emzini
    wakhe uze ulanda isibhamu ngoba uLondiwe ala ukuhamba waze wamlandela
    ngesibhamu.
•   UMaMlanduli naye uyalubhebhethekisa lolu dlame lomyeni wakhe ngokuthi
    angamsoli ngezenzo zakhe kodwa asole uLondiwe ngokungahloniphi uyise.
•   UMdaluli ubiza uChivenga ngekwerekwere ngoba ethi umthathele umsebenzi.
•   Uyaqhubeka nokumthakatha ubola isandla uze uyolala esibhedlela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2017-memo/1626c2e4-c814-4601-b626-7de68e1e6b69) — isiZulu HL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2017-memo/43f23eb4-d9fa-445a-a48b-d8699d5b2576) — isiZulu HL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2017-memo/cdfe93f1-0a3e-43f6-8ad4-64546f084f49) — isiZulu HL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2023-mg/038776b6-5079-4e52-8d5f-43174bade79f) — isiZulu HL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2022-mg/38abf8da-b73f-4b78-be9f-b79a166c7f48) — isiZulu HL · Memo · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2021-mg/83b06236-62c6-4922-b531-655cb7637472) — isiZulu HL · Memo · 2021 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
