# isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2019, 30 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2019/f20418de-81bb-4905-a290-b43cd6a66b2d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 30

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2019/f20418de-81bb-4905-a290-b43cd6a66b2d)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · isizulu. Question paper, 30 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2019-memo/1897f1aa-710a-4676-8176-8ef04156c9af) — Memo · 2019 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                  IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                       NOVEMBA 2019

AMAMAKI: 80

ISIKHATHI: Amahora ama-2½

                            Leli phepha linamakhasi angama-30.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                             Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             2                        DBE/Novemba 2019
                                            NSC

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.        Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo.

2.        Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhla lokuqukethwe
          olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emuva kwalokho,
          funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula.

3.        Leli phepha LINEZIQEPHU EZINTATHU:

          ISIQEPHU A:       Izinkondlo                (30)
          ISIQEPHU B:       Inoveli/Ubuciko bomlomo   (25)
          ISIQEPHU C:       Umdlalo                   (25)

4.        Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A: Imibuzo EMITHATHU,
          ISIQEPHU B: Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C: Umbuzo OWODWA
          njengoba kukhonjisiwe ngezansi.

          ISIQEPHU A: IZINKONDLO
          IZINKONDLO EZIMISELWE – Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo
          EMIBILI.
          INKONDLO ENGAMISELWE – UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo.

          ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
          Phendula umbuzo OWODWA.

          ISIQEPHU C: UMDLALO
          Phendula umbuzo OWODWA.

5.        INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI/UBUCIKO
          BOMLOMO) KANYE NEYESIQEPHU C (UMDLALO)

              Phendula KUPHELA imibuzo yenoveli kanye neyomdlalo owufundile.
              Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
               OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI
               B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Uma ukhetha
               ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele uphendule
               umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba
               lokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukwelekelele ekukhetheni imibuzo.

6.        UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO

              Umbuzo omude ezinkondlweni mawuphendulwe ngamagama ayi-190
               kuya kwangama-240.
              Imibuzo emide enovelini kanye nasemdlalweni mayiphendulwe
               ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.
              Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki
               anikeziwe okuyiwona ayolawula ohlolwayo ukuthi kumele aphendule
               kangakanani. Abafundi mabaqaphele ukuthi abathemelezi, kodwa
               baphendula okubuziwe.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            3                       DBE/Novemba 2019
                                           NSC

7.        Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso
          siqephu.

8.        Qaphela    ukuthi  izinombolo    ozisebenzise    ezimpendulweni     zakho
          ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni.

9.        Qalisa ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

10.       Ukusetshenziswa kwesikhathi kungahlelwa ngale ndlela:

          ISIQEPHU A:       Imizuzu engama-40
          ISIQEPHU B:       Imizuzu engama-55
          ISIQEPHU C:       Imizuzu engama-55

11.       Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           4                      DBE/Novemba 2019
                                          NSC

OKUQUKETHWE
Leli khasi liyolekelela abahlolwayo ukuba bakhethe imibuzo abazoyiphendula
ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI.
      INOMBOLO YOMBUZO                 UMBUZO             AMAMAKI       INOMBOLO
                                                                         YEKHASI
1.   'Uthando'                          Umbuzo omude         10             6
2.   'Ngizw' uthando'                  Umbuzo omfushane      10             7
3.   'Thumela uzamcolo Nkosi!'         Umbuzo omfushane      10             9
4.   'UNoxolo/UNoluxolo'               Umbuzo omfushane      10             11
                                         KANYE
Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.
5. 'Uthando lukaBaba'               Umbuzo omfushane          10             12
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE. Uma
           ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo
           omfushane ESIQESHINI C. Phendula umbuzo OWODWA ESIQESHINI B kanye
           NOWODWA ESIQESHINI C.
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
INOVELI: Phendula umbuzo OWODWA kule noveli emiselwe.
6. Bengithi Lizokuna              Umbuzo omude               25              13
7.   Bengithi Lizokuna                 Umbuzo omfushane      25              13
8.   Usumenyezelwe-ke Umcebo            Umbuzo omude         25              15
9.   Usumenyezelwe-ke Umcebo           Umbuzo omfushane      25              15
10. Kunjalo-ke                          Umbuzo omude         25              17
11. Kunjalo-ke                         Umbuzo omfushane      25              17
12. Impi Yabomdabu Isethunjini          Umbuzo omude         25              19
13. Impi Yabomdabu Isethunjini         Umbuzo omfushane      25              19
                                         NOMA
UBUCIKO BOMLOMO: Phendula umbuzo OWODWA kolobu buciko bomlomo obumiselwe.
14. Uju Lwezizukulwane           Umbuzo omude           25           21
15. Uju Lwezizukulwane                 Umbuzo omfushane      25              22
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA kule midlalo emiselwe.
16. Kudela Owaziyo                 Umbuzo omude              25              25
17. Kudela Owaziyo                     Umbuzo omfushane      25              25
18. Awuwelwa UMngeni                    Umbuzo omude         25              27
19. Awuwelwa UMngeni                   Umbuzo omfushane      25              27
20. Ubhuku Lwamanqe                     Umbuzo omude         25              29
21. Ubhuku Lwamanqe                    Umbuzo omfushane      25              29
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE
         ESIQESHINI B kanye NASESIQESHINI C. Akuvumelekile ukuphendula imibuzo
         EMIBILI emide noma EMIBILI emifushane.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                   Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          5                    DBE/Novemba 2019
                                         NSC

Uhla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo.

Emuva kokuphendula imibuzo yaleli phepha sebenzisa lolu hla oluyinkomba
yokuphendulwa kwemibuzo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe ngokufanele
imibuzo okulindeleke uyiphendule.

               ISIQEPHU                INOMBOLO       INANI        THIKA
                                       YEMIBUZO     LEMIBUZO
                                                  EPHENDULIWE
 A:      IZINKONDLO
                                         1–4           2
         (Ezimiselwe)
 A:      INKONDLO
                                          5            1
         (Engamiselwe)
 B:      INOVELI
         (Umbuzo omude NOMA              6–13          1
         omfushane)
 B:      UBUCIKO BOMLOMO
         (Umbuzo omude NOMA             14–15          1
         omfushane)
 C:      UMDLALO
         (Umbuzo omude NOMA             16–21          1
         omfushane)

 QAPHELA: ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA
          OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE. Awuvumelekile
          ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo EMIBILI
          emifushane.

                ESIQESHINI B, khetha phakathi kwenoveli nobuciko bomlomo,
                uphendule UMBUZO OWODWA, ungaphenduli ngazo zombili lezi
                zinhlobo zemibhalo.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            6                     DBE/Novemba 2019
                                           NSC

ISIQEPHU A: IZINKONDLO

IZINKONDLO EZIMISELWE

Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena emine ebuziwe elandelayo.

UMBUZO 1: UMBUZO OMUDE

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

UTHANDO – KNN Gcumisa
1         Abasha badume nezothando,
2         Okwalolu thando kuyadumaza,
3         Ngalolu thando sebeyaziqhenya,
4         Abasaluhloniphi nokuluhlonipha
5         Sekungumdlalo wamagendo.
6         Laph' abantu abasha, bethi banothando,
7         Ibhungu linothando lwetshitshi,
8         Bahlulwa yini ukuzihlonipha?
9         Kungani bekhohlisana?
10        Bayaziqhayisa ngalo
11        Omunye ethi ungowomunye?
12        Izimbali zanamuhla zilahlekelwa
13        Ubumbali bazo ngokuphang' umdaka.
14        Ongaphangi mdaka ubukelwa phansi,
15        Akhishwe inyumbazane anyundelwe,
16        Ngokuqinisel' umvuzo uyakuwuzuza,
17        Ekugcineni ebuhlanzweni bayo iyabuyela.
18        Nalapho umzali eqhamuka,
19        Abantu abasha abasamazisi,
20        Kugcwalwa imigwaqo kungaziwa nanyaka,
21        Kumelwe emakhoneni, nasezigxotsheni,
22        Wena mzali awusenasithunzi.
23        Wo, yeka kusadliwa ngoludala!
24        Kusadliwa ngoludala
25        Lwaluhlonishw' uthando.
26        Uthando kwakungolweqiniso,
27        Uthando lwalungaqhayiswa,
28        Abantu abadala babehlonishwa.
29        Kungabe lolu thando
30        Intsha edume ngalo
31        Olweqiniso na?

Ngokubhekisisa       ukukhethwa     kwamagama       anjengemifanekisomqondo/
izithombemagama kule nkondlo, xoxa ngomoya ovezwa yimbongi mayelana nendlela
intsha eziphatha ngayo.
Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ibe namagama ayi-190 kuya
kwangama-240.                                                                           [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             7            DBE/Novemba 2019
                                            NSC

UMBUZO 2: UMBUZO OMFUSHANE
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

NGIZW' UTHANDO – JM Sikakane
1         Ngizw' uthand' olujulileyo,
2         Lungisa kwezidephil' iziziba,
3         Lungisibikela ngenkung' ethe khuhle,
4         Ngimfom' izithukuthuk' ezipholileyo.
5         Ngizw' uthand' olunzonzobele,
6         Lungidoba lungiqhwebaqhweba,
7         Ngizibe nje ngingazibe lutho,
8         Ngithule nje ngingathule cwaka.
9         Ngizw' uthand' oluntofontofo,
10        Lungintofoza lunginwayanwaya,
11        Ngizwe ngiswakama wonk' umzimba,
12        Ngijuluk' ungiyojuluka.
13        Ngizw' uthando lungiphenduphendula,
14        Ngibe ngiyathe ngiyalala ngingalali,
15        Ngibe ngiyathe ngiyazumeka ngingazumeki,
16        Ngiqwash' ungiyoqwasha.
17        Ngizw' uthando solokhu lungibelesele,
18        Lungiphendul' isiduphunga sansondo,
19        Lungiphaphathekisa lungiphuphuthekisa,
20        Ngizul' izinkalo nezinkangala.
21        Ngizw' uthando lungithi dinsi fumbe,
22        Ngomthwal' engingenakuwuthwala;
23        Ngisho ngisebenza ungisind' ungisithibeze,
24        Imicabango yami izul' unozulane.
25        Ngizw' uthand' olungumzwangedwa,
26        Lunginakile ludlala ngami,
27        Lungiphehl' enhliziyweni,
28        Ngingawuthi mbibi ngisho nowami nje.
29        Ngizw' uthand' olusanganisayo
30        Lungiphonsa la lungiphonse le,
31        Lungihlome phezulu lungihlome phansi,
32        Lungimise ngekhanda ngizululeke.
33        Yebo, yebo, ngiyazisa luthando?
34        Ngiyayivum' eyakh' induku,
35        Ngiyazinikela Kuwe, ngiyathela,
36        Phinde ngithi ngiyaKubalekela;
37        Ngingeze neze neze ngenz' enjalo.
38        Maye! Maye! Kant' unje luthando?
39        Usungigolele kowakh' umgod' ojulileyo,
40        Umgod' oyisimuk' esifuthelene!
41        Akusenani, usungahlule singalwanga!

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                           Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             8                          DBE/Novemba 2019
                                            NSC

2.1       Bhala isifengqo esiyindida esitholakala ebinzeni loku-1.                           (1)

2.2       Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU umqondo oqukethwe yibinza
          lesi-2.                                                                            (3)

2.3       Yini inhloso yembongi yokusebenzisa ifanangwaqa emgqeni we-14?                     (2)

2.4       Chaza ukusetshenziswa kwemvumelwano emgqeni we-18 kuya kowe-19.                    (2)

2.5       Phawula ngokuphumelela        kwembongi     ekusebenziseni   isizura/isikhawu
          emgqeni wama-35.                                                                   (2)
                                                                                             [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             9            DBE/Novemba 2019
                                            NSC

UMBUZO 3: UMBUZO OMFUSHANE

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

THUMELA UZAMCOLO NKOSI! – BT Msimang

1         Wena wedwa ojuba amazulu
2         Ukuba asifafaze ngemikhemezelo;
3         Wena wedwa oyalela ilanga
4         Ukuba lisibusise ngenkazimulo;
5         Nguwena wedwa - nguwena wedwa!

6         Inile yakhemezela,
7         Kulo mhlabathi olugagadu! ogwadule,
8         Phinde ukuzwela kule nkundla
9         Yesishingishane, lapho kuke kusuke
10        Ifu lezintuli zikhuhle khuhle;
11        Baxhoshwe zinsunsu bacikic' amehlo,

12        Kubemnyama bhuqe.
13        Wena wedwa
14        Odala ubugqikolo bedwala;
15        Wena wedwa
16        Olola ukucija kwameva;
17        Nguwena wedwa - nguwena wedwa!

18        Lidumile langqangqazela,
19        Leza nezihlambi layidliva,
20        Kubemanzi wena tshe wena dwala,
21        Zamuncamunca izimpande ngethemba
22        Lokusimama. Yaphuma inhlamvu
23        Yakhotha konke, idwala eliyimi lasala
24        Lome geqe.

25        Nguwena wedwa
26        Ongaqhekeza ubutshe bedwala;
27        Nguwena wedwa
28        Ongathuntubeza izinciji zameva;
29        Wena wedwa – wena wedwa!

30        Thumela uzamcolo, Baba,
31        Amadwala amatiswe amanziswe
32        Ubulukhuni bukhunyuzwe;
33        Kuqhekeke nezimfa ukuze
34        Izwele imvula yempilo;
35        Aphile amatshe namadwala,
36        Alimemeze igama longabonwayo!

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                           Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           10                         DBE/Novemba 2019
                                          NSC

3.1       Bhala isimo sokukhuluma esethulwa igama elidwetshelwe ebinzeni lesi-3.           (1)

3.2       Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU umqondo oqukethwe yibinza
          lesi-2.                                                                          (3)

3.3       Yini inhloso yembongi yokusebenzisa ukuphindaphinda emgqeni we-17?               (2)

3.4       Chaza ukusetshenziswa kwemvumelwanosiqalo emgqeni wama-35 kuya
          kowama-36.                                                                       (2)

3.5       Phawula ngokuphumelela       kwembongi   ekusebenziseni    isizura/isikhawu
          emgqeni wama-30.                                                                 (2)
                                                                                           [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2            11                           DBE/Novemba 2019
                                           NSC

UMBUZO 4: UMBUZO OMFUSHANE

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

UNOXOLO/UNOLUXOLO – KNN Gcumisa

1       Udumo lakho luyababazeka
2       Ufana namanz' apholil' ehla entabeni.
3       Upholil' uphuzisa bonke abakulangazelelayo,
4       Ubaph' ukujabul' imizimba yethakase
5       Bekufumene wena Mduduzi wabadumele.

6       Lapho kukhon' ukuheleza komoy' obandayo,
7       Lapho kugelez' igazi emaweni athambekileyo,
8       Izinyembezi zigeleza ingelezane,
9       Kubhekenwe ngeziqu zamehlo.
10      Imilomo ikhafula okumuncu kodwa
11      Kungazeki okumuncu kodwa
12      Kungazeki ngubani oyakusiza.

13      Munye kuphel' ongaba umsizi, UNoluxolo,
14      Oleth' injabulo kubo bonke abaxabeneyo,
15      Onhliziyo zabo zibamtoti, ngothando
16      Oluletha ukufudumala okungunaphakade.
17      Kuletha ukuthokoza okungeke
18      Kwalethwa yilutho ngaphandle
19      Kothando, umusa noxolo.

4.1       Bhala isifengqo esidwetshelwe esitholakala ebinzeni loku-1.                         (1)

4.2       Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU umqondo oqukethwe yibinza
          lesi-2.                                                                             (3)

4.3       Yini inhloso yembongi yokusebenzisa ifanankamisa emgqeni wesi-8?                    (2)

4.4       Chaza ukusetshenziswa        kwemvumelwanosiqalo     emgqeni    we-14    kuya
          kowe-16.                                                                            (2)

4.5       Phawula ngokuphumelela        kwembongi     ekusebenziseni    isizura/isikhawu
          emgqeni we-19.                                                                      (2)
                                                                                              [10]

                                          KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                           Pheqa ikhasi

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2              12                              DBE/Novemba 2019
                                             NSC

INKONDLO ENGAMISELWE (Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo)

UMBUZO 5: UMBUZO OMFUSHANE

Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.

UTHANDO LUKABABA – Flora FS Sibisi

1        Maye ngothando lwakho Baba,
2        Olukhul' olwedlul' olobaba;
3        Wayidela iNdodana yakho
4        Iyodwa, iyosindis' abakho,
5        Sahlala sinelihle ithuba,
6        Sofinyelel' ekhaya sihuba.

7        Ngingabonga ngithini kuwe?
8        Enginakho nengiyikho nguwe,
9        Ngilele, ngisezandleni zakho,
10       Ngivuka nginganakil' unami,
11       Ngiyasebenza ngothando lwakho,
12       Ngihleka ngikhala wen' unami.

13       Bekufanele ngikuthande,
14       Wen' ube phambili ngisahamba,
15       Ithuba lide, mangiphenduke,
16       Ngilw' umhlaba nobuhle ngehlule;
17       Siza Menzi ngikuthande njalo.

18       Ngisize Baba wami njalo,
19       Ungibuyise njalo ngothando,
20       Thel' umoya wakh' enhliziyweni,
21       Ngikuthande emphefumulweni,
22       Kim' ube ngaphezu kwakho konke,
23       Ngikwethembe ngezinswelo zami,
24       Kuze kuphel' izinsuku zami.
                                                   [Icashunwe: Imisebe Yelanga II, S Nyembezi]

5.1       Bhala uhlobo lwemvumelwano edwetshelwe emgqeni wesi-5 nowesi-6 bese
          uphinde usho ukuthi isebenze ukwenzani kule migqa?                                        (2)

5.2       Chaza kafushane ithoni equkethwe umugqa we-17.                                            (2)

5.3       Iyini inhloso yembongi ekusebenziseni umbuzombumbulu emgqeni wesi-7?                      (2)

5.4       Ngabe imbongi iyigqamise kanjani indikimba yothando emgqeni we-18 kuya
          kowama-24? Sekela impendulo yakho.                                                        (2)

5.5       Hlaziya isigqi esitholakala kule nkondlo.                                                 (2)
                                                                                                    [10]

                                                                 AMAMAKI ESIQEPHU A:                30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                 Pheqa ikhasi

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          13                           DBE/Novemba 2019
                                         NSC

ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO

Khetha uhlobo OLULODWA lombhalo phakathi KWENOVELI NOBUCIKO BOMLOMO,
uphendule ngokulandela imiyalelo engezansi.

INOVELI

Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.

UMBUZO 6: UMBUZO OMUDE

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

Umbhali wenoveli uyaye aveze abalingiswa bakhe ngobunjalo babo esebenzisa
amasu ahlukene.

Phawula ngalesi sitatimende esingenhla ubhekise impendulo yakho kulaba balingiswa
abalandelayo: UNgidi, UMhlengi, UNontobeko kanye noNkululeko.

Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokwezigaba ze-eseyi ibe
namagama angama-340 kuya kwangama-390.                                                     [25]

UMBUZO 7: UMBUZO OMFUSHANE

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA A

'Mhlengi, hawu Mhlengi, yini lena ongenza yona?' kuhayiza uNontobeko.
'Wo, ithemba kalibulali, bengithi …' Wo, ahluleke ukuqhubeka bandla uNgidi,
zigobhoze izinyembezi. Adideke manje uNomalanga ukuthi uzoduduza bani ayeke
bani.
'Ngiyaxolisa kakhulu kinina nonke. Yiyona mpilo esengiyiphila lena.' esho esula 5
izinyembezi ebabuka endlini.

Wayesababuka kanjalo ngenkathi kungqongqozwa kanye emnyango, kuvuleka
isicabha, kungena uXolani ehefuzela, amehlo egcwele izinyembezi. Wangena
esalokhu ehayizile uNontobeko, ebalisa, ebalisa.
'Yeka ukukuthanda kwami Mhlengi!'                                                 10
'Ngiyaxolisa Nontobeko.'
'Yisona sizathu owangalela sona lesi?'
'Yebo,' evuma ngamahloni.
'Wawungangitsheli ngani pho?'
'Kwakulukhuni. Kwakungelula neze,' ephendula ngezinyembezi.                       15
'Yeka ukukuthanda kwami! Yeka ukuzethembisa kwami ukuthi sizotholana, sibuyelane,
siqhubeke lapho esasigcine khona, si …' Akhale kakhulu. Usevele wankema nje
uXolani. Kakulula nokuthi kube khona abuza kuyena. Kuyamdida konke lokhu
akuzwayo.
'Mahlengi, kwenzenjani?' ebuza ezidela amathambo.                                 20

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           14                          DBE/Novemba 2019
                                          NSC

'Wo, kulukhuni Xolani bakithi,' ehlengezela izinyembezi, engabaza nokusondela
kuyena uXolani, amwole, amduduze.
'Yini elukhuni?' esabuza emangele, ebabuka bonke endlini ngawo lawo mehlo agcwele
imibuzo.
'Kangazi ukuthi ngizochaza ngithini,' ekhala kakhulu uMahlengi.                            25
'Cha, kangikuchazele ndodana. Mina nginguNgidi, uyise kaMhlengi … kaMahlengi.
Lona nguNontobeko owayethandana noMhlengi, lona nguNomalanga, isithandwa
sami.'
'Kangikuzwa baba.'
'Kufanele ungangizwa ndodana. Nakithina, yiso leso, kuningi okusixakayo.                   30
Mhlawumbe nguyena uMhlengi … uMahlengi wakho ongakuchazela kahle.'
'Yeka ukukuthanda kwami Mhlengi wami,' kubalisa uNontobeko.
'Mahlengi, yini lena ongenza yona? Awu, yeka ukukutha …' Abihlike naye uXolani
kudlange izinyembezi, lubuye lonke usizi lwakhe, akucabange konke okumlahlekele,
akucabange konke okungamathemba namaphupho ekusasa eliqhakazile abezitshela                35
ukuthi libalindele noMahlengi wakhe. Konke lokhu kumdiyazelise, kulenze lizule
kakhulu kunakuqala ikhanda lakhe. Wazibona esehlehla kancane, kancane, eqheluka,
efulathela, ebashiya besalokhu bekhamisile endlini, bebhalwe usizi okungekho
owaziyo ukuthi luyoke lushabalale yini. Waphuma ebhocobele, kuqhaqhazela
amadolo, kumnyama amehlo, engangabazi nakancane ukuthi lolu sizi abhekene nalo             40
manje luzomgubuzela, lumgwinye, lumminzise, azike, azike, azike.
                                                                   [Isahluko 10:136–137]

7.1       Chaza umoya otholakala esingenisweni salesi siqeshana.                             (2)

7.2       Nikeza umyalezo otholakala kulesi siqeshana. Sekela impendulo yakho.               (2)

7.3       Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU umsebenzi womlandi ubhekise
          impendulo yakho kulesi siqeshana.                                                  (3)

7.4       Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU izehlakalo ezaholela esigamekweni
          sokusha kwezingane nomuzi kaXolani.                                                (3)

7.5       Chaza isizathu sokuthi uNgidi asebenzise uShezi ekwenzeni uphenyo.                 (2)

7.6       Yini inhloso yombhali yokuveza isigameko sokubulawa kukaNyambose?                  (2)

7.7       Isinqumo esathathwa uMhlengi sokuzishintsha ubulili saba namthelela muni
          empilweni kaNontobeko, uXolani noNdumiso? Sekela impendulo yakho
          ngephuzu ELILODWA ngomlingiswa ngamunye.                                           (3)

7.8       Qhathanisa uthando lwabalingiswa uNontobeko           kanye      noNdumiso
          ekuthandeni umuntu oyedwa onguMhlengi.                                             (3)

7.9       Ngabe isenzo sikaNgidi sokuxosha uMhlengi ngesikhathi emtshela ukuthi uyi
          'gay' samukelekile kuwena? Sekela umbono wakho.                                    (2)

7.10      Phawula ngempumelelo yombhali ekuphetheni le ndaba.                                (3)
                                                                                             [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           15                          DBE/Novemba 2019
                                          NSC

UMBUZO 8: UMBUZO OMUDE

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Umbhali wenoveli uyaye aveze abalingiswa bakhe ngobunjalo babo esebenzisa
amasu ahlukene.

Phawula ngalesi sitatimende esingenhla ubhekise impendulo yakho kulaba balingiswa
abalandelayo: UNomvula, UChule, UMeyili kanye noMaHadebe.

Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokwezigaba ze-eseyi ibe
namagama angama-340 kuya kwangama-390.                                                        [25]

UMBUZO 9: UMBUZO OMFUSHANE

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA B

Nx, woza lapha wena,' kusho izwi emnyameni ngesiNgisi.
Wethuka woma uNomvula lapho amehlo ezithela emadodeni amabili ezemboze ubuso,
obunye bungobemfene, evele ngamehlo, ephethe imimese.
'Awuzwa ukuthi ngithini? Ngithi woza lapha chalaha!' isho iziqinisa izinhlamvu zamazwi
indoda yesiNgisi.                                                                        5
'Sixoleleni bafowethu ningasibulali!' ezikhalisa uChule eshosheleka kakhulu ngaphansi
kwemoto.
'Ungabe usaphuma lapho wena nja ndini! Sizogcina ngawe. Mbambe Shosholoza!'
Wabaleka uNomvula wazungeza imoto eya ngasesiweni. Engasazi nokuthi wenzani
wacosha amanye amatshana ababengawasebenzisanga ekushokeni imoto ngoba                   10
beweya, walilahlela ebusweni bukaJamu. Lahlala lezwela esiphongweni. Lahlekiyane
phansi umese lapho uJamu ebamba isiphongo opha ngesikhathi.
'Mbambe wena qhaqhazela!' uJamu ekhankatha uDaffo owalibala wukukhamisa
nommese, ecimeza lapho uNomvula owelusa emnemba ngelinye itshe. Lahlala
emhlathini kaDaffo, lamshiya ewubambile ekhamisile.                                      15
'Kodwa nenzani? Mphuthumeni mani! Nx! Kanti benginikhokhelelani? Nabukelela ifa
lami liya kwaNtshangase. Le ndoda isivele iwuzuzile umphefumulo. Sekusele ukuba
aziyise kuyo. Mphuthumeni!'
'Hhawu uyangibulala impela Chule ngikuthanda kangaka?'
 Ukuphila kwakho wukufa kwami. Ukufa kwami wukuphila kwakho.                             20
Msonteni intamo!'
UNomvula wagulukudela emotweni, wazihluthulela ngokushesha izivalo. Elimele enjalo
uJamu weqa amangqibithi wayinyukunya imoto ezama ukuyivula, phinde. Washiya
uDaffo eyinyukunya, watatazela futhi waqonda kuChule eyofuna isihluthulelo, kepha
wethuswa yisondo elaligingqika.                                                          25
Wakhubeka ephakathi kwezimoto, wahlala phansi ngezinqe liphose limshayisa isondo
elaligingqika layokhala phansi esiweni.
'Sukuma Jamu! Bhasobha wafa!' ememeza uDaffo eyibona inyakaza imoto kaChule,
uphuma ujeke ugingqikela eweni, ibhazalala.
'Nkosiyaphakade! Phuma ngaphansi kwemoto! Nansi inyakaza! Sukuma Jamu!                   30
Ihlehlela kuwe!'

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           16                          DBE/Novemba 2019
                                          NSC

'Eshu! Ngafa mina kababa!' ezikhalela ngaphansi uChule. 'Ngilekelele Daffo!'
UDaffo wayemxwayisa ngemuva kwendaba uJamu owathi uyasukuma, laliduma lidla
umunge nomtholo. Zangquzulana izimoto, isinqe sikaChule simhlanganisa nekhala
lemoto yabo. Zampaqaza isifuba nezimbambo, wavela ngekhanda kuphela phakathi 35
kwekhala nesinqe.
'Ngafa! Ngisize sho ...! Gudluza imoto!'
'KaMazibuko! Nomvula mntakwethu! Ngilekelele mkami! Ngafa sithandwa!' ebubula
ngaphansi kwemoto uNkosiyaphakade.
UNomvula wamuzwa, wabuza edidekile wathi, 'Ngenzenjani Chule njengoba nonke 40
nifuna ukungibulala nje?' Wavula ifasitela walunguza, walibona igazi ligeleza nomyeni
ejanduza ngaphansi kwemoto. Wavula isivalo waphuma endiza ethi, 'Phuma Chule!
Kodwa Nkosi yami ngizothini ezweni?'
                                                                   [Isahluko 24:241–242]

9.1       Chaza umoya otholakala esingenisweni salesi siqeshana.                             (2)

9.2       Nikeza umyalezo otholakala kulesi siqeshana. Sekela impendulo yakho.               (2)

9.3       Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU umsebenzi womlandi ubhekise
          impendulo yakho kulesi siqeshana.                                                  (3)

9.4       Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU izehlakalo ezaholela esigamekweni
          sokufa kukaMahuzu.                                                                 (3)

9.5       Chaza isizathu sokuthi abakwa-Dicey banike uMirriam ithikithi lakhe
          le-pick six.                                                                       (2)

9.6       Yini inhloso yombhali yokuveza udweshu lwangaphandle                phakathi
          kukaGenyeza noNomvula ngenkathi uNomvula ewine i-pick six?                         (2)

9.7       Isinqumo esathathwa uNomvula sokuyohlala eMlazi saba namthelela muni
          empilweni kaGenyeza, uChule noDaffo? Sekela impendulo yakho ngephuzu
          ELILODWA umlingiswa ngamunye.                                                      (3)

9.8       Qhathanisa uthando lwabalingiswa uGenyeza kanye noChule. Impendulo
          yakho mayibe ngamaphuzu AMATHATHU.                                                 (3)

9.9       Ngabe isenzo sikaMeyili sokufunda incwadi kaMaNdelu evela kuNomvula
          samukelekile kuwena? Sekela umbono wakho.                                          (2)

9.10      Phawula ngempumelelo yombhali ekuphetheni le ndaba.                                (3)
                                                                                             [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          17                           DBE/Novemba 2019
                                         NSC

UMBUZO 10: UMBUZO OMUDE

KUNJALO-KE – ME Wanda

Umbhali wenoveli uyaye aveze abalingiswa bakhe ngobunjalo babo esebenzisa
amasu ahlukene.

Phawula ngalesi sitatimende esingenhla ubhekise impendulo yakho kulaba balingiswa
abalandelayo: UDumazile, USithole, UMoloi kanye noMisi Hlophe.

Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokwezigaba ze-eseyi ibe
namagama angama-340 kuya kwangama-390.                                                     [25]

UMBUZO 11: UMBUZO OMFUSHANE

KUNJALO-KE – ME Wanda

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA C

'Nx!' kunxapha uMaNzimande. Wathi lacu, waphuma waqonda endlini yabo yokulala.
Wafika wangena maqede wazivalela. Kwake kwathi akasikhiye ngaphakathi isicabha,
kodwa wabuye wayeka. Wazihlalela kuleyo ndlu kwaze kwashaya isikhathi sokulala.

USithole wagcina ephumile naye ekhishini ukuya endlini yokulala. Wathi engena nje
uThukela lwabe selugola izintethe. Umkakhe wahluleka ukubekezela. Wathatha wathi: 5
'Yise kaMpisendlini, ufunelani ukungenza isiphukuphuku mina? Bewungibizela
ukuzobukisa ngami ezintombini zakho? Hhi? Angiyona into yokudlala wena mina.'

Asho maqede azigubuzele ngengubo.USithole wazikhuza sekuthi akamyabule,
amsonge kanye nezingubo, amjikijele phandle umkakhe. Wacabangela umntwana
wakhe ukuthi uzosuke abe yintandane kanti usemncane. Wathula isikhashana esadla 10
amathambo ekhanda, wangena embhedeni. Kwathi ngesikade bafika ubuthongo.
Walala zwi kwaze kwasa.

Ukusa kwabonwa nguye uMaNzimande. Igwebu lemfezi lalisalokhu lithe ciki entanyeni
kuyena. Wazithola ephoqelekile ukuba akhiphe ingonyuluka yakhe.

'Yise kaMpisendlini, vuka uhambise uDumazile. Angisamdingi nje lapha kwami. 15
Angisamdingi nje.' Athi ukuthula kancane uSithole, bese ethi:
'Ngimhambise ngimyise kuphi?'
Wabuza kimina, awazi yini lapho wamthatha khona?' Isho imanzi yakhe ingamnike
thuba. Athi ukuthula kancane futhi uSithole. UMaNzimande aqhube futhi:

'Uma ungamhambisi, ngizomhambisa mina. Uzobona isimanga! Angibhenywa mina! 20
Angibhenywa   nje!'   USithole   wafikelwa    wumcabango  wokuzisola ukuthi
wayechanguzelani nalesi similamongo somfazi ongunompempe.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           18                        DBE/Novemba 2019
                                          NSC

USithole waphumela phandle, wamemeza uDumazile. Kwathi angavela emnyango
wendlu yakhe, wamtshela ukuba athathe zonke izimpahla zakhe azifake emotweni.
Kwathi cosololo kuMaNzimande ukubona ukuthi intando yakhe iyenzeka ngempela. 25
UDumazile wayifunda ivaliwe, wenza njengoba kuthiwa makenze. Yasuka-ke imoto
seyiphikelele esitolo. Kuthe besesendleleni, uSithole wathi:

'UMaNzimande unezimpawana zokungakhululeki ngobukhona bakho phakathi komuzi
wakhe. Manje ngibona kungcono ukuba wena uyohlala kule ndlu yami engemuva
kwasesitolo.'                                                               30

Kumethuse lokho uDumazile.

'Ungethuki, ukhona uMthovovo oqaphe isitolo. Awuzukuhlala wedwa. Nami futhi
ngizolokhu ngivela nje ngizonilunguza.'
Abuye abone uDumazile ukuthi yikhona okungcono ukuyohlala esitolo kunokuba ahlale
emzini kaMaNzimande.                                                              35

Yathi ingafika imoto esitolo, uSithole wanikeza uDumazile ukhiye waleyo ndlu ukuba
avule afake izimpahla zakhe. Nempela kwaba njalo. Wandlala umbhede: wafaka
amashidi amabhangqubhangqu, wathi bhu isibhalala ngaphezulu. Kwathi angaqeda,
wavala endlini, waya esitolo ukuyoqala umsebenzi.
                                                                     [Isahluko 4:75–76]

11.1      Chaza umoya otholakala esingenisweni salesi siqeshana.                            (2)

11.2      Nikeza umyalezo otholakala kulesi siqeshana. Sekela impendulo yakho.              (2)

11.3      Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU umsebenzi womlandi ubhekise
          impendulo yakho kulesi siqeshana.                                                 (3)

11.4      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU izehlakalo ezaholela esigamekweni
          sokuhamba kukaSithole emzini wakhe.                                               (3)

11.5      Chaza isizathu sokuthi uDumazile asebenzise uMthovovo ekugqekezeni
          isitolo.                                                                          (2)

11.6      Yini inhloso yombhali yokuveza udweshu lwangaphandle phakathi kukaMisi
          Hlophe noDumazile?                                                                (2)

11.7      Isinqumo sikaDumazile sokuthandana noSithole saba namthelela muni
          empilweni kaManzimande, uMtalaselwa, noMthovovo? Sekela impendulo
          yakho ngephuzu ELILODWA ngomlingiswa ngamunye.                                    (3)

11.8      Qhathanisa uthando lwabalingiswa uMoloi kanye noSithole ekuthandeni
          kwabo uDumazile. Impendulo yakho mayibe ngamaphuzu AMATHATHU.                     (3)

11.9      Ngabe isenzo sikaKheswa sokuxosha uMaNdovela ngesikhathi ethola ukuthi
          uDumazile ukhulelwe samukelekile kuwena? Sekela umbono wakho.                     (2)

11.10     Phawula ngempumelelo yombhali ekuphetheni le ndaba.                               (3)
                                                                                            [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          19                           DBE/Novemba 2019
                                         NSC

UMBUZO 12: UMBUZO OMUDE

IMPI YOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi

Umbhali wenoveli uyaye aveze abalingiswa bakhe ngobunjalo babo esebenzisa
amasu ahlukene.

Phawula ngalesi sitatimende esingenhla ubhekise impendulo yakho kulaba balingiswa
abalandelayo: UBafana, uPoppie, uNjini Cele noHlanganisani.

Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokwezigaba ze-eseyi ibe
namagama angama-340 kuya kwangama-390.                                                      [25]

UMBUZO 13: UMBUZO OMFUSHANE

IMPI YOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi

Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.

ISIQESHANA D

'Angazi ukuthi kwenze njani mfowethu,' kusho uNgubane esondela kumfana
owayephakathi emotweni ngenkathi ihamba. 'Wenzeni lapha phakathi mfana?
Uthinteni?'
'Angithintanga lutho mina. Imoto izihambele nje. Yini ebiniyisunduza ngemuva,'
kulanda umfana ehlehla, wase ebaleka elandelwa ngumngani wakhe.                        5
'Kade ngakutshela Ngubane lesi siphukuphuku ukuthi akukhona eMadadeni lapha,
izindawo zaseThekwini ziyehlela, kuhle umuntu azijwayeze ukufaka amabhuliki
esandla uma ephuma emotweni. Ubuwafakile amabhuliki esandla?'
'Khona bengingawafakanga,' kusho uNgubane ebuka umnikazi we-Mercedez
ababembamba ngoba wayefuna ukuzifikela ngezandla kuNgubane.                            10
Phakathi kwababehamba nomnikazi we-Mercedez kwakukhona uSibeko namadodana
akhe amabili. USibeko wathi amadodana akhe mawathathe umfowabo ayomngenisa
endlini. Nguye owayezokhuluma nomakhelwane ngale ngozi. Wayechiliza izandla
uSibeko ethi, Hamba Zabalaza! Ngena endlini, mina ngizokhuluma nomakhelwane.
Kayilimalanga kakhulu imoto. Kuphuma umkhokha ndodana. Xola Maziya.'                   15
Waphendukela kuMaMsibi wathi, 'Yini lo sathane osuxova umoya sakhisene kahle
kangaka mhloli?'
'Impela nami angazi ukuthi sathane muni lona osusidunga sihleli ngokuthula
komazakhele. Angazi ukuthi uNgubane ungenwe yini ukuba ashiye imoto ingafakiwe
amabhuliki esandla? Ngiyaxolisa makhelwane. Ngiyaxolisa impela Mcusi. Kuhle            20
ungixolisele nakuZabalaza.'
'Kulungile makhelwane woza siyokhulumela kwakho ukuze izindaba zethu
zingangenwa yilezi zibukeli esezigcwele umgwaqo,' kusho uSibeko.
Bahamba-ke bobabili beyongena endlini uNgubane ebalandela elengise indwangu
yokusula imoto, isiphundu sakhe simtshela ukuthi wonke amehlo akuye. Endlini           25
baqhubeka oSibeko noMaMsibi bekhalelana ngokulimala kwezimoto zabo.
Bavumelana ngokuthi kusasa izimoto ziyongena kubacangcathi ukuze basho ukuthi
kuzobiza malini ukuzibuyisela endaweni yazo. 'Khona singethande ukuba sikukhokhise
ngale ngozi ngoba siyazi ukuthi akekho obethanda ukuba kwenzeke ingozi, kodwa
uma kusho wena uthi uzozikhokha zonke izindleko zethu, siyabonga mhloli.'              30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           20                          DBE/Novemba 2019
                                          NSC

'Kufanele ngikhokhe ngoba yimi engaletha uNgubane. Nami ngangingazi ukuthi
sengifuye umxabanisi,' kusho umhloli.
'Kuthiwa lembula ingubo lingene makhelwane. Akunani ngoba akekho umuntu olimele.
Mina ngike ngethuka sengiyibona imoto yakho iqonda kwaMncwabe. Bengithi izosho
ngaphakathi,' kulanda uSibeko esesukuma evalelisa.                               35
Wasukuma nomhloli wavalelisa wamphelezela umakhelwane behamba bexoxa
bekhomba uNgubane ngekhanda. Kwathi esengena kwakhe uSibeko, waphindela
emuva umhloli. Kwammangalisa ukuthi eyakhe imoto yayigobe ibhampa nje kuphela
yangalimala kakhulu. Ebuyela endlini, wathola uNgubane esedlala ngayo indwangu
yokusula imoto, ehleli ebheke phansi.                                            40
                                                                   [Isahluko 15:266–267]

13.1      Chaza umoya otholakala esingenisweni salesi siqeshana.                             (2)

13.2      Nikeza umyalezo otholakala kulesi siqeshana. Sekela impendulo yakho.               (2)

13.3      Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU umsebenzi womlandi ubhekise
          impendulo yakho kulesi siqeshana.                                                  (3)

13.4      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU izehlakalo ezaholela esigamekweni
          sokuhamba kukaNgubane emzini wakhe eLa Lucia.                                      (3)

13.5      Chaza isizathu sokuthi uBen Martins ahlangane noNgubane ngenkathi efuna
          ukusiza umphakathi waKwaMashu.                                                     (2)

13.6      Yini inhloso yombhali yokuveza        udweshu   lwangaphandle       phakathi
          kukaMaXakushe noPoppie?                                                            (2)

13.7      Isinqumo sikaHlanganisani sokunakekela uMelody no-Euthenasia saba
          namthelela muni empilweni kaPoppie, uBafana kanye noCele? Sekela
          impendulo yakho ngephuzu ELILODWA ngomlingiswa ngamunye.                           (3)

13.8      Qhathanisa uthando lwabalingiswa uMaMthunzi kanye noMaMsibi
          ekuthandaneni kwabo noBafana. Impendulo yakho mayibe ngamaphuzu
          AMATHATHU.                                                                         (3)

13.9      Ngabe isenzo sikaMaMsibi sokuwashisa uBafana izingubo samukelekile
          kuwena? Sekela umbono wakho.                                                       (2)

13.10     Phawula ngempumelelo yombhali ekuphetheni le ndaba.                                (3)
                                                                                             [25]

                                        NOMA

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          21                    DBE/Novemba 2019
                                         NSC

UBUCIKO BOMLOMO

UMBUZO 14: UMBUZO OMUDE

UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba

Phendula umbuzo OWODWA.

Umbhali wobuciko bomlomo uyaye aveze abalingiswa bakhe ngobunjalo babo
esebenzisa amasu ahlukene.

Xoxa ngalesi sitatimende esingenhla ubhekise impendulo yakho kulaba balingiswa
abalandelayo enganekwaneni ethi, Unwabu nentulo: UNkulunkulu, unwabu, nentulo.
Ezibongweni zenkosi u-Albert Luthuli: Inkosi u-Albert Luthuli.

Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokwezigaba ze-esseyi ibe
namagama    angama-340   kuya    kwangama-390    sekuhlangene   impendulo
yenganekwane nezibongo.

ISIQESHANA E

IZIBONGO ZENKOSI U-ALBERT LUTHULI

1      Ingqungqul' eshay' amaphiko phezu koMvoti,
2      Kwanyakaz' abamhloph' abeLungu,
3      Kwathi i-American Board
4      Yamthwesa isicoco.
5      Abelungu bakufundisa ulim' lwenkomo kaHaga
6      Kant' uzobaphendukela esiswini njengotshwala.
7      Umkhombi wendlela ayikhathule,
8      Umhambi wendlela ayikhombile.
9      Ongagcinanga ngokuyikhomb' inkululeko,
10     Kodwa wayifaka wayitshikitshela,
11     Wayifaka esikoleni,
12     Wayifaka esontweni
13     Indlela yenkululeko.
14     Ngiyasesaba isibindi sakho we Mandlanduna!

15     Ndlovu kayibhekeki.
16     Ndlovu edel' ukubusa
17     Yaqoma ukuhlupheka.
18     Indlovu ethe iwela ibheke kwaBulawayo
19     Babeyixokozelela abasekhaya,
20     Indlovu ethe iwela ibheke koNoweyi,
21     Babeyihlanganisela abasezitheni.
22     Nanamhlanje basakhexile ngeNobel Peace Prize.

23     Mqali wezindlela ezenyukelayo,
24     Mqambi wezindlel' eziya ku-1994,
25     Uyibekile induku ebandla,
26     Wabashaya engeqiw' ntwal' abaMhlophe,
27     Mandlanduna awuseyukubhubha.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                  Pheqa ikhasi

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           22                       DBE/Novemba 2019
                                          NSC

28     INkosi evivise ngepensela,
29     AbeLungu bevivisa ngemijojantaba.
30     Wabengul' inkung' abakithi,
31     Kwath' abeLumbi wabagez' ubebebe,
32     Sewungenisile mfo kaMvumbi.
33     Zaziyishumi kuZibandlela 1961,
34     Bekwethwesa imyezane yokuthula,
35     Kwamangala umhlaba wonke,
36     Awusalweli uKhongolose kuphela,
37     Awusalweli ama-Afrika kuphela,
38     Sewulwela umhlaba wonke.
39     Uyingqwayingqwayi, uyingqonyela!                                                   [25]

UMBUZO 15: UMBUZO OMFUSHANE

IZINGANEKWANE: 'UNONSIKELELO'

Fundisisa lesi siqeshana senganekwane bese uphendula imibuzo elandelayo
ngezansi.

ISIQESHANA F

Yema inkosana, isanganiswe ngumculo omnandi kangaka. Yasondela kancane,
ihamba izifihla ngoba ingafuni ukubonwa. Yagcina iwubona umbhoshongo kodwa
yangawubona umnyango. Yaphinda yabheka nesikhwelo sokugibela kodwa
yangasibona. Yajika inkosana yaqhubeka nendlela yayo.
Umculo omnandi waqhubeka nsuku zonke, nenkosana yaqhubeka nokulalela. Njalo 5
ngosuku, indodana yenkosi yayihamba iye phakathi ehlathini lapho yayizozwa umculo
embhoshongweni. Kwakuthi ungaphela umculo, ibuyele ekhaya ithokozile.
Kwakumnandi ukuzwa amaphimbo ngaphandle kokubona abaculayo.
Ngelinye ilanga ekuseni ngovivi, inkosana yabona amazimu eduzane kombhoshongo.
Yabe seyicasha khona lapho ukuze ibheke ukuthi kuzokwenzekani. Ngokujwayelekile, 10
acula amazimu.
       'Nonsikelelo! Nonsikelelo!
       Nkosazana yehlathi,
       Siphalaphala esibambezela umuntu emuka namanzi,
       Yehlisa umsila wengubo!'                                                      15
Nembala, wehla umsila wengubo uphuma embhoshongweni. Weza kancane, wagcina
ufike wathi cababa phansi. Sonke lesi sikhathi, uNonsikelelo uvele ngefasitela, wehlisa
umsila wengubo yakhe. Yayingasacwayizi inkosana ngoba ingafuni ukuphuthelwa
ukubona konke okwenzekayo. Okunye, yayiqala ukubona ubuhle obunje, selokhu
yazalwa. Agibela amazimu abambelela emsileni ebheke phezulu embhoshongweni. 20
Inkosana yawabona amazimu engena embhoshongweni kwaze kwaba umsila
uyadonswa kungasabambelele muntu kuwona.
Ayilalanga indodana yenkosi ngalobo busuku. Yayizifundisa ukucula iculo eliculwa
embhoshongweni. Ngakusasa ekuseni, yanikela embhoshongweni. Yafika kungakafiki
muntu yaqala ukucula:                                                            25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2               23                       DBE/Novemba 2019
                                              NSC

       Nonsikelelo! Nonsikelelo!
       Nkosazana yehlathi,
       Siphalaphala esibambezela umuntu emuka namanzi,
       Yehlisa umsila wengubo!'

15.1      Nikeza umlingiswa omkhulu nenkinga abhekene nayo kulesi siqeshana.                 (2)

15.2      Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU isizinda ngokwalesi siqeshana.                (3)

15.3      Qhathanisa isenzo sokuphikelela somlingiswa inkosana enganekwaneni
          kanye nesenzo sokuphikelela sikaDkt. uSibongile Zungu emgqeni wesi-4
          kuya kowesi-7. Bheka isiqeshana G ngezansi.                                        (3)

15.4      Iyini inhloso       yokusetshenziswa      kokuphindaphindwa   komculo   kule
          nganekwane?                                                                        (2)

15.5      Uyazwelana noNonsikelelo ngesimo azithola ekuso kule nganekwane. Sekela
          umbono wakho.                                                                      (2)

15.6      Phawula ngempumelelo yomxoxi yokuphetha le nganekwane.                             (3)

                                       KANYE NEZIBONGO

Fundisisa lezi zibongo bese uphendula imibuzo elandelayo ngezansi.

ISIQESHANA G

IZIBONGO: IZIBONGO ZENKOSI UDKT. SIBONGILE ZUNGU

1       Injini kagandaganda omanxakanxaka
2       Oth' ushayiswa umuhluzwa
3       Kwafana nokuthela amanz' edadeni;
4       Igiya eliya phambili liyangena
5       Eliy' emuva alingeni.
6       Ugandaganda omagiy' aya phambili,
7       Ugandaganda ongayi emuva.
8       Isihlahl' esigabe ngezithel' ezimnandi
9       Inguduza edukuze efwini kwakhanya
10      Yakhomba indlela kwabona nemvukuzane.
11      Zachwensa izichwensi zokuchwensa
12      Badelel' abazazi bona,
13      Wagwiny' amathe, uDokotela,
14      Wakhwehlela kanye, zehla izihlathi.

15      UDokotel' odokotel' isizwe ngemfudumalo
16      Abanye bedokotela ngezinsungulo,
17      UDokotel' odokotel' isizwe ngentuthuko
18      Abanye bedokotela ngezibuko.
19      Isizwe sonke siwuzwil' umjovo
20      Usijove ngomjovo wothando,
21      Wasijova ngomjovo wentokozo,
22      Abangaphilanga yilab' asebeyoxakwa ngobisi.
23      Awukho umjovo wabangaphilanga ngekhanda.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2             24                      DBE/Novemba 2019
                                            NSC

24      Umfazi omabelemade,
25      Umbele ugwansile;
26      Nonganeno komful' uyancela,
27      Nongaphesheya komful' uyanela.
28      Ungalifun' ukhala nal' emlonyeni,
29      Omuny' ulidukluza ngezibhakela,
30      Omuny' aliklwebhe ngezinzipho
31      Eth' ujezis' unina
32      Kant' uzilambisa yena.

33      Inkunzi kayihlehli
34      Engafani nopikiliyeza,
35      Ngob' oncinde kuy' akafi,
36      Isigqobhela esigcine ugwayi wesizwe,
37      Abantongela kuso babheme bakholwe,
38      Ngiyafis' ukwazi ngentelezi abakuchela ngayo,
39      Nezibib' abakubhemisa zona.

                                       KANYE NE

SISHO: UKUPHUMA KWEQHINA EMBIZENI

Incazelo: Ukuphuma kwento ebifihliwe

                                       KANYE NE

SIPHICAPHICWANO: ESIPHATHELENE NEMBIZA/IBHODWE

15.7      Tomula bese ugagula isifengqo esitholakala emgqeni woku-1 ezibongweni.         (2)

15.8      Fingqa ngamaphuzu AMABILI umqondo oqukethwe umugqa wesi-8 kuya
          kowe-10.                                                                       (2)

15.9      Chaza isizathu sokusetshenziswa kwamagama agqamile emgqeni we-19
          kuya kowama-21.                                                                (2)

15.10     Uyavumelana nokuthi lesi       sisho esingenhla      sihambelana   kahle
          nenganekwane engenhla? Sekela umbono wakho.                                    (2)

15.11     Qamba isiphicaphicwano esihambelana nebhodwe kanye nempendulo yaso.            (2)
                                                                                         [25]

                                                          AMAMAKI ESIQEPHU B:            25

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 25

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2          25                           DBE/Novemba 2019
                                         NSC

ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 16 (UMBUZO OMUDE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
'Umbhali uyaye akhethe isizinda esifanele emdlalweni awubhalayo.'
Phawula ngekhono lombhali ekwethuleni isizinda salo mdlalo.
Impendulo yakho mayibe yi-eseyi ehleleke kahle ngokomgomo wokubhalwa kwe-eseyi
ibe namagama angama-340 kuya kwangama-390.                                                 [25]
UMBUZO 17 (UMBUZO OMFUSHANE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA H
MAMLANDULI: (Umangele) Kwenzenjani baba? Wabuya ungasemnandi nje manje?
            Iphi manje le njabulo ohlale ubuya nayo, uma ngabe uqhamuka
            emsebenzini esikhathini esiphambilini? Kusengenzeka yini ukuthi
            ukungangenameli kwakho ukuthi kuhambisana nezinkomba zokuthi
            akusimina okumele akuhlangabeze kodwa yizingane zakho lezi                 5
            esezingithathele lowo msebenzi?
MDALULI:    (Ujabhile) Kanti-ke akumele neze uze uzihluphe ngalowo mcabango
            mkami. Iqiniso elisalayo nje lisekutheni izinsuku lezi zoMdali
            kazefani. Ngingaphuma lisabalele lapha ekhaya kepha ngibuye
            selihosha umoya obandayo ohambisana namakhaza ashubisa                     10
            umnkantsha. Kanjalo futhi singehlukana ekuseni ngihleka kukuhle
            kunjeyaya kodwa lishone sengikhala.Yingakho nje nencwadi
            yomShumayeli eBhayibhelini esahlukweni sesithathu ikubeka kucace
            lokhu engikushoyo ngaphansi kwesihloko esithi konke kunesikhathi
            sakho lapha phansi komthunzi welanga.                                      15
MAMLANDULI: (Ubukeka      esekhathazekile)     Ngiphuthume     baba.  Ngabe
            sekwenzenjani?
MDALULI:    (Ubhocobele udangele) Lisilahlile nina wabantabami …
MAMLANDULI: (Amenqakele phezulu ekhathazekile) Kanjani? Ungake uphelelise
            inkulumo wena yisekaLondiwe! Ngabe kukhona isihlobo sethu segazi           20
            yini mhlawumbe esesedlule kulo mhlaba?
MDALULI:    (Ujabhile) Cha akunjalo mkami.
MAMLANDULI: (Uncondile) Uma kungenjalo, kunjani-ke pho? Wabaleka neqiniso nje
            wena?
MDALULI:    Angazi ukuthi ngizoyibeka kanjani le ncazelo kuwe mkami. Ngisho            25
            ngoba ulimi luvele lwagcwala umlomo kwasekuqaleni nje usaqala
            ukungibuza (kuthuleke) Hho! Yalunga-ke le nto. Nangu uManqina
            eza neno. Mhlawumbe yena uzoba naso isibindi sokuyibeka
            kangcono eyaleli shwa elisisibekele …
            (Asondele uManqina kuze kube sebengenisana kanye kanye                     30
            kuvulandi maqedane abonakale uMdaluli esebeka isinqe esihlalweni
            ngalesi sikhathi uManqina esekhonjiswa usofa okumele athinsike
            kuwo. UMaMlanduli yena afole phambi kwabo esehlahle amehlo
            enziwa ukumangala.)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 26

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2           26                         DBE/Novemba 2019
                                          NSC

MAMLANDULI: (Ukhathazekile) Izosale seyehlukaniswa nguwe-ke Manqina le nhloko            35
            nesixhanti ngoba sengibone kahle kuthi umhlabi nomhlinzi
            wenkomo useyehluleka manje wukuyetha nokuyikhipha nezitho
            zayo …
            (Kuthuleke) Tshela mina wena Manqina nabuya emini kangaka
            emsebenzini namuhla kube kungesilona nelanga langoLwesihlanu,                40
            ngabe sekwenzekeni? Kungenzeka yini ukuhi sekuphinde kwasuka
            esinye isiteleka futhi?
MANQINA:    (Ujabhile) Alishoni lingenandaba zalo mame wasekhaya. Njengoba
            usibona nje sidiliziwe emsebenzini … (Aphazamiseke)
MAMLANDULI: (Usehlahle amehlo umangele) Hawu! Kahle ukungethuka ngethambo                45
            likadadewethu uKhangisile wena esewaba mathambo amhlophe. Yini
            kodwa lena engiyizwayo?
MANQINA:    Nje. Kunjengoba ngisho nje mame. Kholwa yile ncazelo engikunika
            yona wena. Uma ungakholelwa kuyona angazi noma uyoze uyizwe
            kangcono ngoba isiphuma ezindebeni zomlomo wabaphuma                         50
            eNgilandi yini?
                                               [Inkundla yoku-1: Isigcawu Sesi-5]

17.1      Nikeza isizathu sokuba isimo senhlalo singabi sihle ekuqaleni kwalesi
          siqeshana.                                                                         (2)

17.2      Nikeza ithoni etholakala enkulumweni yomlingiswa onguManqina kulesi
          siqeshana bese unika isizathu sempendulo yakho.                                    (2)

17.3      Chaza kafushane ngamaphuzu AMATHATHU ukuthi indaba eyethulwa
          nguManqina kuMaMlanduli kulesi siqeshana iyithuthukise kanjani indikimba
          yalo mdlalo.                                                                       (3)

17.4      Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU             iphupho    likaMdaluli     ngenkathi
          esesitokisini esiteshini samaphoyisa.                                              (3)

17.5      Yini inhloso yombhali yokwethula umlingiswa onguMbhebhezeli kulo mdlalo?           (2)

17.6      Qhathanisa izenzo zomlingiswa onguZayeka            kanye        nomlingiswa
          onguZenyezile. Sekela ngamaphuzu AMATHATHU.                                        (3)

17.7      Chaza okushiwo ngamagama abhalwe ngokugqamile kulesi siqeshana.                    (2)

17.8      Ucabanga ukuthi wawuzoba njani umphumela empilweni kaLondiwe ukube
          akayanga kusonhlalakahle onguZenyezile? Sekela umbono wakho
          ngamaphuzu AMATHATHU.                                                              (3)

17.9      Ngabe isenzo somlingiswa onguHlengiwe sokuqoma uChivenga enesoka
          lakhe siyamukeleka kuwena? Sekela impendulo yakho.                                 (2)

17.10     Xoxa ngamaphuzu AMATHATHU ngempumelelo yokwethulwa kwesingeniso
          kulo mdlalo.                                                                       (3)
                                                                                             [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                          Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2019/e93194f6-2be5-4404-ba3b-7b2d3b86fccb) — isiZulu HL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2019/181b1420-a2c5-435e-a360-73fe77b102f1) — isiZulu HL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2019](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2019-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isizulu/681eb436-4b09-4d69-9235-9ca4942b9fa7) — isiZulu HL · QP · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2023/2e5d94ae-bee5-42e8-a121-aa57c71b15b4) — isiZulu HL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2022/716dabc5-ae95-489e-bb72-f5b76f280596) — isiZulu HL · QP · 2022 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2021/b80cc957-f0ac-42ca-b1bc-70d790e2451e) — isiZulu HL · QP · 2021 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
