# isiZulu HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 2 memorandum from the November 2024 NSC, 34 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2024-mg/785fc9e0-ce58-49b7-9f39-a4836cf4093e
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 34

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 2 November 2024 NSC Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2024-mg/785fc9e0-ce58-49b7-9f39-a4836cf4093e)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · isizulu. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE
                                        NATIONAL

                                       IBANGA LE-12

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                  IPHEPHA LESIBILI (P2)

                                        LWEZI 2024

                           UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA

AMAMAKI: 80

                  Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi angama-34.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                 2                       DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

Imiyalelo yokumaka leli iphepha

1.        Uma ohlolwayo ephendule imibuzo engaphezulu kwalena ebekumele
          ayiphendule, maka kuphela impendulo yokuqala/okokuqala okuphenduliwe.
          (Ohlolwayo akumele aphendule umbuzo omude kanye nombuzo
          omfushane encwadini eyodwa/efanayo)

2.        Uma ohlolwayo ephendule yonke imibuzo emine esiqeshini A, (izinkondlo
          ezimiselwe), maka kuphela ezimbili zokuqala.

3.        Uma ohlolwayo ephendule imibuzo emibili emifushane noma emibili emide
          esiqeshini B no C, maka impendulo yokuqala ngesiqephu bese uyayiyeka
          impendulo yesibili. Uma ohlolwayo ephendule yonke imibuzo emine, maka
          impendulo yokuqala kuphela isiqephu ngasinye, uma kuya ngokuthi umbuzo
          omfushane kanye nomude uphenduliwe.

4.        Uma ohlolwayo ephendule imibuzo emibili bese impendulo yokuqala
          ingashayi emhlolweni kanti eyesibili ishaya emhlolweni, maka eyokuqala bese
          uyayiyeka eyesibili.

5.        Uma ohlolwayo ebhale izinombolo zemibuzo ngokungeyikho, maka njengoba
          izinombolo zikhonjiswe umhlahlandlela wokumaka.

6.        Uma isipelingi siguqule umqondo wempendulo, makanganikwa amamaki
          ohlolwayo. Uma isipelingi sinamaphutha kodwa singawuguquli umqondo
          wempendulo, makanikwe amamaki agcwele ohlolwayo.

7.        Imibuzo emide
          Uma ohlolwayo ephendule umbuzo omude waba mfushane kunenani
          lamagama anikeziwe ungamphuci amamaki ngoba vele useziphuce yena.
          Uma impendulo iyinde kakhulu maka ubheke umqondo oqukethwe impendulo
          bese uxoxisana nalowo ophethe iqembu labamakayo (Senior marker).
          Sebenzisa irubhriki eyisingezelelo A no B ukumaka nokunikeza amaphuzu
          ombuzo omude walowo ohlolwayo.

8.        Imibuzo emifushane
          Uma ohlolwayo engasebenzisi omacaphuna (inverted commas) uma ecelwe
          ukuba acaphune, ungamphuci amamaki.

9.        Imibuzo evulekile, awekho amamaki anikezwa u-YEBO/QHA noma
          NGIYAVUMA/ANGIVUMELANI.     Isizathu/ukwesekela/ukwenaba yikhona
          okunikezwa amamaki.

10.       Awekho amamaki atholwayo ngo-YIQINISO/AKULONA IQINISO noma
          UMBONO/IQINISO. Isizathu, ukwesekela/ukwenaba yikhona okunikezwa
          amamaki.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                 3                   DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU A: IZINKONDLO

UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)

'ITHALA LOBUNZULU' – EJ Mhlanga

●   Ungasebenzisa la maphuzu kanye namanye njengomhlahlandlela wokumaka lo
    mbuzo. Izimpendulo zingahluka kuya ngokuthi ohlolwayo uwuqonde kanjani lo
    mbuzo.
●   Sebenzisa irubhrikhi yokuhlola lo mbuzo esekhasini lama-33.

ISINGENISO
Ohlolwayo makaphawule ngalesi sitatimende, aphinde asekele umbono wakhe.
Imbongi ithi imfundo eyatholwa yisizwe esimnyama yiyona eyaletha ukukhanya
empilweni yabo njengoba sebekwazi ukuxoxa umlando.

UMZIMBA
Ohlolwayo anganikeza ubufakazi ngokukhetha amagama alandelayo namanye
anembayo:
Amagama akhethwe yimbongi aveza umoya nethoni.
Mtaka Ndulʹ emnyama– Imbongi igqamisa ukuthi ikhuluma nabantu abansundu
okuyibona efisa ukuthi bakhuthale bafunde ukuze baphumelele.
Abasezitheni bawugqiba ngezixhokolo – Imbongi ikhathazekile ukuthi abezinye
izizwe babengafuni ukuthi abantu abamnyama baphumelele.
Selibukwa ngobhaqa – Imbongi ithi imfundo ifike yaletha ukukhanya/ulwazi.
Ithi abantu bafunde bakwazi ukuthola imisebenzi emihle.
Enezimpikʹ ingandiza iyophuza – Imbongi inxusa abantu ukuba bayofunda ukuze
kuguquke isimo sabo sempilo nesomnotho.
Ugqinsi lwenkungu – Imbongi igqugquzela ukuba abantu baye kofunda khona
bezovuleka umqondo, babe nolwazi.
Inkundla ngeyakho bhaqa lwangomuso – Imbongi igqugquzela abangakafundi
kanye nalabo abafundayo ukuthi sesifikile isikhathi sokuba umuntu aveze isikhali
sakhe esizomsiza kusasa ukuze aphile impilo engcono.
Nangosibʹ oluxoxʹ imibono – Imbongi iveza ukubaluleka kokuhloma ngesikhali
esiyimfundo njengoba sebekwazi ukuqopha phansi konke okwenzekayo nokubek
imibono yabo.

ISIPHETHO /UVO LOMFUNDI: Makuvele ukuthi useyayiphetha impendulo yakhe.
Impela imbongi ikwazile ukukhetha amagama aveza umoya nethoni kule nkondlo.
Lokhu kwenze kwavela ukuthi abantu abamnyama bathole ukukhanya nolwazi ngenxa
yemfundo abayitholile bakwazi ukuxoxa umlando.

Makuvele ukuthi useyayiphetha impendulo yakhe.

[Makunikezwe amamaki aphelele ngempendulo esekelwe kahle]

[Impendulo eyi-eseyi ehleleke kahle ngokwemigomo yokubhalwa kwe-eseyi. Mayibe
namagama ayi-190 kuya kwangama-240.]                                                   [10]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 4

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                 4                       DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUSHANE)

'IMVELO' – KNN Gcumisa

2.1       Ngizw' amehlo ami ehungeka,
          Ehungwa uthando lwemvelo,/
          Ehungwa uthando lwemvelo,/
          Imvelo eyadalwa uMdali.

          Ukuxhumana okutshekile.                                                          (2)
          [Nikeza amamaki amabili uma ekutomulile wakugagula ukuxhumana]

2.2       Imbongi isebenzise umoya wokuncoma/ukutusa kule migqa. Imbongi incoma/
          itusa ubuhle bemvelo ebubonayo. Imbongi ibona izilwane eziphila
          ngokujabula esibhakabhakeni nasemhlabeni.
          [Nikeza amamaki amabili uma echaze kafushane umoya wale migqa]                   (2)

2.3       Yingoba le mvumelwano siqalo uʹ ngi.ʹ idale umgqumo omnandi osamculo.
          Iphinde igqamise ukuthi yiyo uqobo ezwa uthando lwemvelo oluyenza ijabule
          njengenkonyane.
          [Nikeza amamaki amabili uma eyichazile imvumelwano wasekela]                     (2)

2.4       Inhloso yembongi yokusebenzisa isenzasamuntu ukunxusa abantu ukuthi
          abakhombise uthando emvelweni njengoba nayo imvelo ilusizo ebantwini.
          [Nikeza amamaki amabili uma evezile ukusetshenziswa kwesifengqo]
          [Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa]                                  (2)

2.5       Imbongi iphumelele kahle ukudlulisa umyalezo othi, 'abantu abapheze
          ukuhlukumeza imvelo.' Imbongi ayijabuli uma ibona bantu bengayikhathaleli,
          bengabuboni ubuhle nomsebenzi owenziwa yimvelo okungaletha
          ukuhlupheka kubo uma ingasekho.
          [Nikeza amamaki amabili uma exoxile ngempumelelo yokudlulisa umyalezo]
          [Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa]                                  (2)
                                                                                           [10]

UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUSHANE)

'UKUTHULA' – BW Vilakazi

3.1       Ehlabathinʹ elimhlophʹ eligcwelʹ ufasimbe - ifanankamisa
          [Nikeza imaki elilodwa uma etomulile uhlobo lwefanamsindo]                       (1)

3.2       Leli binza liqukethe umoya wokulangazelela. Imbongi ilangazelela ukwazi
          kabanzi ngemvelo ekhuluma ngayo kule nkondlo. Ukuthula kanye nokwenzeka
          kule ndawo yikho okwenza imbongi ifise ukuba ingabi yodwa kepha ibe kule
          ndawo nalowo osenhliziyweni yayo.
          [Nikeza amamaki amathathu uma exoxile kafushane ngomoya]                         (3)

3.3       Imbongi ithi le ndawo yenza ukuthi ibe nogqozi               nentshisekelo
          yokuyivakashela ngoba imenza aphile ngendlela efanele.
          [Nikeza amamaki amabili uma echazile umqondo wemigqa]                            (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 5

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                 5                        DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

3.4       Ngicabanga ukuthi leli gama lisetshenziselwe ukuthi ngiqonde ngemfihlakalo
          yemvelo etholakala uma usolwandle njengoba abantu ababhukudayo
          bashintshe isimo sabo ngokushona bavumbuke njengawo amahlengethwa.
          [Nikeza amamaki amabili uma echazile ukuthi likhethweleni igama wasekela]
          [Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa]                                   (2)

3.5       Imbongi iphumelele kahle ukusebenzisa isizura u ʹ,ʹ ukubala izinto ezizwayo/
          ezenzekayo kuyo nakulabo abakule ndawo. Imbongi ithi iyabathanda laba
          bantu nabo bayayithanda yingakho imema isithandwa sayo ukuthi size naso
          sizozizwela lokhu okumnandi ekuzwayo.
          [Nikeza amamaki amabili uma ephawulile ngokusetshenziswa kwesizura]
          [Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa]                                   (2)
                                                                                            [10]

UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUSHANE)

'ZINGQWELE ZE-AFRIKA' – (Sankomota) – VS Khumalo

4.1       Umhlaba uzolile,
          Uhloniphʹ izingqwele

          Umhlaba uzolile,
          Uhloniphʹ izingqwele
          [Nikeza amamaki amabili uma eyitomulile imvumelwano]                              (2)

4.2       Ehlokoma namahlokohlokʹ ehlobo, kunikeza umqondo womsindo omnandi
          womculo olethwa ubumtoti bamaphimbo eqembu leSankomota.
          [Nikeza amamaki amabili uma exoxile ngomqondo walo mugqa]                         (2)

4.3       Umugqa we-16 kuya kowe-18 iqukethe ithoni yokujabula uma izwa becula
          kwaphela ngisho amahloni nayo icula ijabulela nempumelelo yaleli qembu.
          [Nikeza amamaki amabili uma eyichazile ithoni wasekela]                           (2)

4.4       Imbongi ihlose ukukhombisa ukugcizelela ukuthi ukulalela lo mculo kwenza
          ukuba kuphele ukungazwani/inzondo esuke ikhona ebantwini.
          [Nikeza amamaki amabili uma eyivezile inhloso wasekela]
          [Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa]                                   (2)

4.5       Imbongi     iphumelele   kahle   ukusebenzisa    ukuxhumanamaphakathi
          ukugqamisa ukuthi lo mculo waleli qembu usabalalise uthando umhlaba
          wonke jikelele.
          [Nikeza amamaki amabili uma ephawulile wasekela]
          [Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa]                                   (2)
                                                                                            [10]

                                             KANYE

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 6

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                 6                           DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUSHANE)

'NGAPHIWANI?' – GC Nyanda no JJ Thwala

5.1       Imbongi isebenzise uphawu ukuzibuza ngezitho zomzimba ezahlukene
          eyaphiwa zona.
          [Nikeza amamaki amabili uma eshilo ngokusetshenziswa kophawu]                        (2)

5.2       Imvumelwanomaphakathi isetshenziselwe ukudala umgqumo omnandi
          osamculo nokugcizelele ukuthi imbongi ikhuluma ngayo uqobo njengoba ithi
          ebinakho ayikunakekelanga.
          [Nikeza amamaki amabili uma echazile kafushane ukusetshenziswa
          kwemvumelwanomaphakathi]                                                             (2)

5.3       Ithoni etholakala ebinzeni lesi-3 eyokudumala/ukudangala/ukujabha. Imbongi
          idunyazwa izenzo zayo zokulalela okungaqondene nayo yaphendukezela
          imizamo yabanye abantu.
          [Nikeza amamaki amabili uma eyihumushile ithoni wasekela]                            (2)

5.4       Okufanayo ngempindwa etholakala kule nkondlo izitho zomzimba. Imbongi
          ithi ihlulekile ukuzisebenzisa ngendlela elindelekile yingakho inokudideka
          okukhulu.
          [Nikeza amamaki amabili uma enikezile okufanayo ngempindwa wasekela]
          [Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa]                                      (2)

5.5       Imbongi ikwazile ukudlulisa umyalezo wokuthi uma unikezwe izitho zomzimba
          kumele uzisebenzise ngendlela efanele.
          [Nikeza mamaki amabili uma eyivezile imicabango ngomyalezo wasekela]
          [Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa]                                      (2)
                                                                                               [10]

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU A:         30

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 7

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                 7                       DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO

UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE)

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

●    Ungasebenzisa la maphuzu alandelayo njengomhlahlandlela wokumaka lo mbuzo.
●    Ohlolwayo angaqhamuka nezinye izimpendulo ezishaya emhlolweni.
●    Sebenzisa irubhrikhi esekhasini lama-34 ukumaka i-eseyi.

ISINGENISO

Abantu abaningi bayaye bangakwazi ukubonga izinto abanazo babe nokufuna
okungaphezulu noma abangabelwanga khona, bafune ukuzikhethela. Abanye
abalingiswa kule noveli bakhombise ukungeneliswa benza izinto ezidale ukuthi
balahlekelwe okukhona ngokungekho.

UMZIMBA
Ohlolwayo angasebenzisa la maphuzu alandelayo namanye amayelana nendlela
abalingiswa abanganeliseki ngayo kule noveli.

•    UNgidi unendodana enguMhlengi, iyamthanda, ivamile ukuza izomvakashela.
•    UMhlengi ufundile, waqeda isikole, wazithengela imoto.
•    UNgidi uphinde abe yisigwili, unomuzi omkhulu imali eningi nepulazi.
•    Konke lokhu akumenelisi ngoba uMhlengi uthi angamtshela ukuthi uyiʹgayʹ
     angamemukeli afune ukuba aziphoqelele ukuba ngumuntu wesilisa angesiye.
     Akeneliseki yikho konke akuzuzile empilweni.
•    Ekugcineni     ulahlekelwa    ubudlelwano    nendodana      yakhe,   unokuzisola
     ngokusebenza kanzima ekhulisa indodana yakhe uMhlengi.
•    UNontobeko akakwazanga ukweneliswa ukuthi uMhlengi akasenalo uthando
     lwakhe futhi ube neqiniso wamtshela akazange anyamalale nje engashongo lutho.
•    Uthola isoka elisha, elimthanda ngokweqiniso kepha yena akagculiseki yilolu
     thando nakho konke anakho ngoba ushiya uNkululeko uyahamba uyofuna
     uMhlengi.
•    Uyaphoxeka ngoba umthola esengumuntu wesifazane kanti nomuntu abezoshada
     naye usemlahlekele ngoba usezibulele.
 •   UXolani ushadile unenkosikazi emthandayo nezingane. Unomuzi kanti impilo yabo
     ithuthukile ngoba banebhizinisi.
 •   Uthi angabona uMhlengi angabe esaneliseka yikho konke akuzuzile empilweni
     agcine esethandana naye.
 •   Ulahlekelwa ubudlelwano obuhle abanabo nenkosikazi yakhe uLungile ugcina
     eshelwa yindlu nezingane ngenxa yokunganeliseki.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 8

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                 8                       DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIPHETHO (Uvo lohlolwayo)

Abalingiswa abaningi babonakele ukuthi abaneliswa yilokho abanakho. Lokhu kudala
ukuthi bagcine sebelahlekelwa ngokuningi empilweni kunalokho abanakho.

Abantu mabazifundise ukweneliseka ngoba ngeke ube nakho konke empilweni.

(Abafundi bangasebenzisa namanye amaphuzu akhombisa indlela abalingiswa
abanganeliseki ngalokho abanakho ukuphendula umbuzo.)

(Ohlolwayo makabeke uvo lwakhe, akhombise ukuthi useyayiphetha impendulo
yombuzo.)
[Nikeza amamaki ngokuveza i-eseyi ehleleke kahle enezimpendulo ezinembayo/
izimpendulo ezinganikeziwe lapha]                                                           [25]

UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUSHANE)

BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya

7.1       Izenzo ezibonisa ukukhathazeka kukaMhlengi ukuthi ugobodise ikhanda,
          udonsa umoya kakhulu nokugqolozela uNontobeko ngamehlo acweba
          izinyembezi.
          [Nikeza amamaki amabili uma ezivezile izenzo]                                    (2)

7.2       Umshado kaNontobeko noNkululeko ugcina ngokungenzeki, uthando lwabo
          luphela kabuhlungu ngezinyembezi. UNontobeko wala uNkululeko,
          uNkululeko uyakhala akaduduzeki. Lokhu kuyafana nesigameko esenzeka
          lapha. UMhlengi uyakhala ngoba uzokwala uNontobeko ngenxa yokuthi
          usefuna ukuyophila impilo ehambisana nemizwa yakhe.
          [Nikeza amamaki amabili uma eyamanise isigameko]                                  (2)

7.3       Bobabili babuyisa ithemba kuNgidi. UNontobeko ubuyisa ithemba kuNgidi
          ngemuva kokuba elahle ithemba lempilo ngesikhathi kuhamba uMhlengi
          kanjalo noShezi wabuyisa ithemba kuNgidi lokutholakala kukaMhlengi
          esemcinge wahluleka kepha uDlaba uyamthola.
          [Nikeza amamaki amabili uma ekunikezile okufanayo]                                (2)

7.4       UNdumiso       uvakashela     uMahlengi     kepha   uMahlengi    ukhombisa
          ukungamenameli ngoba ingqondo yakhe ikude futhi akamnakile ufica
          izingilazi ezimbili azifice etafuleni. Lokhu kwakufakazela imidlinzo yakhe
          ukuthi uMahlengi useqomile. UNdumiso uthukutheliswa nguMahlengi othi
          uma emqabula angawavali amehlo njengenhlalayenza.
          [Nikeza amamaki amabili uma isisusa sodweshu]                                     (2)

7.5       Umbhali uhlose ukusikhombisa ukubaluleka kwamalungu omndeni. UZinhle
          ungomunye wabaduduza uNkululeko ngenkathi elahlwe nguNontobeko
          ngosuku olwandulela elomshado. Uyamqinisekisa ukuthi bakhona bona
          njengomndeni wakhe futhi bayamthanda.
          [Nikeza amamaki amabili uma eyivezile inhloso yombhali]                           (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 9

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                 9                       DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

7.6       Umbhali uphumelele kahle ukucikoza ngoba le ngoma ibikezela ukuthi
          uXolani uzogcina elazi iqiniso lokuthi uMahlengi ubengumuntu wesilisa
          wazishintsha waba ngumuntu wesifazane. Nangempela uXolani wagcina
          elazi iqiniso ngenkathi efica uNgidi noNontobeko efulethini likaMahlengi
          enethemba lokuthi uzomduduza njengoba kushe umuzi wakhe kwafa
          nezingane.
          [Nikeza amamaki amathathu uma elivezile isu lokubikezela]                        (3)

7.7       UNdumiso uthukutheliswa ukuthi kukhona umuntu ayekholwa ukuthi
          umbangisa intombi, futhi ufuna ukumephuca yona.
          [Nikeza amamaki amabili uma ezishilo izizathu zentukuthelo]                      (2)

7.8       Umlandi kulesi siqeshana uyachaza, uchaza intukuthelo kaNdumiso. Uphinde
          achaze uS'bu ngezenzo njengoba epholisha izicathulo futhi emamatheka.
          [Nikeza amamaki amabili uma echazile umsebenzi womlandi]                          (2)

7.9       Izigameko ezifanayo kuvuthondaba ukuthi bobabili bashiya abantu
          ababathandayo emakhaya baya kuMhlengi/okuwuMahlengi. UNontobeko
          ushiye umuntu amthandayo onguNkululeko wahamba wafuna uMhlengi
          wathola ukuphoxeka uma esethola uMhlengi wazishintsha waba ngumuntu
          owesifazane. Kanjalo noXolani ushiye inkosikazi emthandayo ekhaya waya
          kuMahlengi wathola ukuphoxeka uma ethola ukuthi uMhlengi wazishintsha
          waba ngumuntu wesifazane.
          [Nikeza amamaki amathathu uma ezivezile izigameko ezifanayo
          kuvuthondaba]                                                                    (3)

7.10      Wawuzoba muhle. UNdumiso wayezozama ukuba babuyisane amtshengise
          nemali afuna ukumlobola ngayo. Okwakungenzeka ukuba yena
          akubekezelele ukuthi uMhlengi wayekade engumuntu wesilisa.

                                                NOMA

          Ngicabanga ukuthi wawuzoba mubi. Babengeke bashade ngoba uNdumiso
          wayengathi uyolobola athole ukuthi umuntu atshontsha kuye imali unguyise
          kaMahlengi      athole   nokuthi  uMahlengi   wayengumuntu      wesilisa.
          Bekungenzeka nokuthi uNgidi alizwe izwi lakhe uma esengumkhwenyana
          ukuthi yizwi lesigebengu esambamba inkunzi.
          [Nikeza amathathu uma ewuvezile umphumela]                                       (3)

7.11      Ngiyavumelana ngoba uSʹbu wabiza uZakithi ukuthi amvakashele kanti
          usebize noNomthi okwathi uma esefika uZakithi balwa washaywa
          kabuhlungu uZakithi wabuyela emuva inhliziyo ibuhlungu, ethukuthele
          ehlekwa nangabantu.
          [Nikeza amamaki amabili uma esekelile umbono]                                    (2)
                                                                                           [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 10

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                10                   DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

●   Ungasebenzisa la maphuzu alandelayo njengomhlahlandlela wokumaka lo mbuzo.
●   Ohlolwayo angaqhamuka nezinye izimpendulo ezishaya emhlolweni.
●   Sebenzisa irubhrikhi esekhasini lama-34 ukumaka i-eseyi.

ISINGENISO
Abantu abaningi bayaye bangakwazi ukubonga izinto abanazo babe nokufuna
okungaphezulu noma abangabelwanga khona, bafune ukuzikhethela.       Abanye
abalingiswa kule noveli bakhombise ukungeneliswa benza izinto ezidale ukuthi
balahlekelwe okukhona ngokungekho.

UMZIMBA
Ohlolwayo angasebenzisa la maphuzu alandelayo namanye amayelana nendlela
abalingiswa abanganeliseki ngayo kule noveli.

•   UChule wayenesikhundla esontweni akhonza kulo ehlonishwa yibandla.
•   Ubephila kahle enomuzi, inkosikazi uMaMkhabela nezingane. Akaneliswanga yizo
    zonke lezi zinto kepha wanquma ukufuna okungaphezulu ngoba efuna umcebo
    angawusebenzelanga. Waqala waqola abafelokazi imali yabo abayishiyelwe
    abayeni babo.
•   Wathola umfelokazi onguMaDludla emthembisa umshado bagcina beshada
    umshadombumbulu. Uyahlazeka kulo mshado ngoba uMaMkhabela ufika
    emshadweni umshaya ngamaqanda.
•   Uyaqhubeka nokunganeliswa ngoba uthi angezwa ngomcebo kaNomvula awufune
    yize naye ayenemali eningi.
•   Uyaphumelela ukushada noNomvula kepha akeneliswa ngukuthi uNomvula
    uyamthanda futhi uyinkosikazi yakhe uba nesikhwele uma kudlala izingoma
    zikaGenyeza owayeyisoka likaNomvula ugcina esemhlukumeza.
•   Uthi angasola ukuthi uNomvula angabuyelana noGenyeza anqume ukufaka
    isehlukaniso kepha ngenxa yokunganeliseki ufuna wonke umcebo abanawo,
    uphetha ngokuthi kungcono ambulale.
•   Isinqumo sokubulala uNomvula siba nomvuzo omubi kuyena ngoba kuphetha
    ngokuthi kufe yena uqobo ngenxa yokungeneliseki.
•   UDaffo akeneliseki ngalokho anakho njengoba enenkosikazi uMaNgcobo, umuzi,
    nezingane.
•   Uhlanganyela noChule ebugebengwini bokuqola abafelokazi imali.
•   UChule umcela ukuba abe khona uma kulotsholwa uNomvula eMangweni,
    akaneliseki yimali anayo uthatha isinqumo sokugodla enye imali okuphetha
    ngokuthi ashaywe kabuhlungu ahlazeke nakuChule.
•   Uthi enenkosikazi anganeliseki afune inkosikazi yomngani wakhe uChule.
•   Uthi esesibhedlela uChule yena ahambe ayoshela uNomvula ngoba efuna umcebo
    wabo anganeliseki ngalokho anakho okuphetha ngokuthi aphenduke isigqila
    sikaChule ngoba esemjezisela isenzo sokushela inkosikazi yakhe. Wahlekwa
    ngabantu wehla isithunzi.
•   UMaHadebe unomyeni omthandayo futhi osebenzayo kepha akaneliseki yilokho
    ufuna okungaphezulu.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhasi

### Page 11

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                11                       DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

•     Uthi angezwa ngomcebo kaNomvula awufune wonke angafuni ukumshiyela lutho.
      Uze uthumela indodana yakhe uMahuzu eThusini, eThekwini. Uyifake engozini
      njengoba ethi iyodlisa uNomvula umuthi wokuhlanya. Isiphetho salesi senzo
      kwaba ukufa kukaMahuzu.
•     Uyagula ungena esibhedlela esedle ushevu abefuna udliwe nguMaNdelu.
•     Konke lobubi obumehlele uMaHadebe kungenxa yokunganeliseki ngalokhu
      anakho.

ISIPHETHO (Uvo lohlolwayo)
Abalingiswa abaningi babonakele ukuthi abaneliswa yilokho abanakho. Lokhu kudala
ukuthi bagcine sebelahlekelwa ngokuningi empilweni kunalokho abanakho.

Abantu mabazifundise ukweneliseka ngoba ngeke ube nakho konke empilweni.

(Abafundi bangasebenzisa namanye amaphuzu akhombisa indlela abalingiswa
abanganeliseki ngalokho abanakho ukuphendula umbuzo.)
[Nikeza amamaki ngokuveza i-eseyi ehleleke kahle enezimpendulo ezinembayo/
izimpendulo ezinganikeziwe lapha]                                                          [25]

UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUSHANE)

USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi

9.1       Isisusa sodweshu esitholakala kulesi siqeshana ukuthi uMeyili ufuna kuqale
          kufike uNomvula nemali ukuze izobikwa emadlozini.
          [Nikeza amamaki amabili uma esivezile isisusa sodweshu]                          (2)

9.2       Kwenzeka izinto ezifanayo. UChule ulobola uNomvula ukuze akwazi
          ukumqola kahle eseseduze kwakhe ngoba wayengamthandi ngokweqiniso.
          Kuvuthondaba uChule ukhombisa ukuphelelwa uthando lukaNomvula, abe
          nothando lwemali yakhe, ahlele itulo lokumbulala okugcine eciphizwa imoto,
          afe kabuhlungu.
          [Nikeza amamaki amabili uma esiyamanisile isigameko]                             (2)

9.3       Bobabili babenomhobholo wemali befuna imali kaNomvula ngandlela zonke.
          UMeyili wathi angezwa ngomcebo kaNomvula wathi makabuye eThekwini
          ukuze umcebe wanganyelwe nguye njengenhloko yekhaya. UMahuzu wathi
          angezwa ngonina ukuthi uNomvula unomcebo naye waba nomhobholo,
          wafuna ukumthathela wona wahamba nabangane bakhe beyomphuca
          incwadi yocingo ngenhloso yokufeza izinhloso zikaMaHadebe.
          [Nikeza amamaki amabili uma ekunikezile okufanayo wasekela]                      (2)

9.4       UDaffo uvakashela uNomvula kwakhe ngoba ezwe ukuthi uChule ulimele
          usesibhedlela. Ufika kwaChule utshela uNomvula ukuthi naye wayengezinye
          zezesheli zakhe ngoba uyamthanda. UNomvula uyathukuthela ngoba ebona
          lesi senzo singesobunyoka futhi nanokuthi uDaffo unenkosikazi kepha ushela
          yena ebe eyinkosikazi yomngani wakhe uChule.
          [Nikeza amamaki amabili uma echazile ngamaphuzu]                                 (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 12

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                12                     DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

9.5       Umbhali uhlose ukusikhombisa ukubaluleka kwamalungu omndeni. UDininja
          ungomunye wababesekela uNomvula. Wacela ukuba anikezwe ithuba
          lokubeka imali ebhange, aqhubeke asebenze ngoba uzobe esacabangisisa
          azokwenza ngemali ngenkathi uMeyili efuna uNomvula abuye nemali ukuze
          athenge ogandaganda.
          [Nikeza amamaki amabili uma eyivezile inhloso yombhali]                        (2)

9.6       Umbhali uphumelele kahle ukwethula isu lokubikezela ngoba leli culo
          libikezela ukuthi uGenyeza usazobuya aziphindiselele kuChule njengoba
          uChule amhlukumeza, wambopha ngesikhathi ethatha uNomvula.
          [Nikeza amamaki amathathu uma exoxile ngesu lokubikezela]                      (3)

9.7       Izinto ezimbili uMaNdelu axwayisa ukuthi azenze ukuthi abovuka ekuseni
          ayoshayela indodakazi yakhe ucingo, kungabi olwencwadi ngoba kufanele
          akhulume nendodakazi yakhe umlomo nomlomo.
          [Nikeza amamaki amabili uma ezishilo izexwayiso]                               (2)

9.8       UMaHadebe uvezwe njengomlingiswa onobuqili/onakekelayo nophanayo/
          onezimfihlo. Wahlelela uMeyili uhambombumbulu lakwadokotela. Uthe
          esebuya kudokotela wabuya namagilebhisi nenyama eyosiwe wapha
          uMaNdelu wase emtshela nokuthi udokotela uthe izithelo zinqanda ukugula.
          [Nikeza amamaki amabili uma ekuchazile ukuvezwa komlingiswa]                   (2)

9.9       Umphumela wezenzo ezenzeka kuvuthondaba ziyefana ngoba bobabili
          bavelelwa ngokubi. Abayitholi imali kaNomvula abebekade beyifuna. UChule
          upitshizwa imoto yakhe uyashona. UDaffo uficwa amaphoyisa ekade ecashe
          esihlahleni, ambuyisele ejele.
          [Nikeza amamaki amathathu uma eziqhathanisile izenzo]                          (3)

9.10      Ngicabanga ukuthi wawuzoba mubi. Babengeke besahlala ngokuthula ngoba
          uChule wayezoqhubeka ahlukumeze uNomvula njengoba ayesehlala
          ngokumhlukumeza. Wayezoqhubeka amnqabele uNomvula ukuthi alalele
          umsakazo nomabonakude, hleze amvalele nasendlini amenqabele ukuthi
          aphume esaba ukuthi uzolalela umculo kaGenyeza.

                                                NOMA

          Wawuzoba muhle. UChule wayezoqhubeka nokuxoxisana noNomvula
          mayelana nokungakujabuleli ukulalela kwakhe umculo kaGenyeza.
          UNomvula wayengagcina engasawulaleli, bagcine behlala kahle, hleze
          noChule wayezobe esemthanda ngokweqiniso uNomvula.
          [Nikeza amathathu uma ewuvezile umphumela]                                     (3)

9.11      Ngiyavumelana ngoba uMaHadebe wayefuna ukubulala uMaNdelu
          ngokumdlisa ushevu kepha wathi uMaNdelu uma esola wawudla yena
          ngephutha wagcina egula kakhulu waze wayiswa esibhedlela./UMaHadebe
          wafuna ukubulala uMaNdelu ahlanyise noNomvula ngemithi yakhe kepha
          kwagcina kushone indodana yakhe uMahuzu engozini yemoto ayemthume
          ukuthi ayodlisa uNomvula umuthi ukuze ekugcineni bathole imali yakhe
          yonke.
          [Nikeza amamaki amabili uma esekele isitatimende]                              (2)
                                                                                         [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 13

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                13                     DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)
KUNJALO-KE – ME Wanda

●   Ungasebenzisa la maphuzu alandelayo njengomhlahlandlela wokumaka lo mbuzo.
●   Ohlolwayo angaqhamuka nezinye izimpendulo ezishaya emhlolweni.
●   Sebenzisa irubhrikhi esekhasini lama-34 ukumaka i-eseyi.

ISINGENISO
Abantu abaningi bayaye bangakwazi ukubonga izinto abanazo babe nokufuna
okungaphezulu noma abangabelwanga khona, bafune ukuzikhethela.       Abanye
abalingiswa kule noveli bakhombise ukungeneliswa benza izinto ezidale ukuthi
balahlekelwe okukhona ngokungekho.
UMZIMBA
Ohlolwayo angasebenzisa la maphuzu alandelayo namanye amayelana nendlela
abalingiswa abanganeliseki ngayo kule noveli.
•   UDumazile akaneliseki ngukuthi unina onguMaNdovela uncenge uKheswa ukuthi
    uDumazile aqhubeke nokufunda angahlali ekhaya alinde umendo.
•   UKheswa uthengisa inkomo ukuze uDumazile ayofunda eMbumbulu kepha yena
    akeneliseki yimizamo emihle yabazali bakhe ufika esikoleni unqotshwa yizilingo,
    uqoma uthisha uMoloi uyakhulelwa ugcina esebuya ekhaya engaqedanga izifundo
    zakhe.
•   Uthola umsebenzi kwaSithole akeneliseki yimali ayiholayo kepha uvuma
    ukuhehwa nguSithole ngemali eningi agcine esethola enye ingane uMtholephi
    engashadile futhi eyitholiswa ngumyeni womuntu.
•   Uthi ehlala endlini kanokusho futhi uSithole emfundise waze waba ngumhlengikazi
    angeneliswa ngoba wenza itulo lokushisa isitolo sasemzini wakhe efuna imali
    eningi okuholela ekutheni bahlupheke.
•   Unquma ukuqoma uMtalaselwa yize ethandana noSithole owayeshadelwe.
•   Uthi eseshade noMtalaselwa afune imali kaMoloi, abonane naye ngasese
    kwagcina sekuxabene izingane zakhe, kwalwa amadoda endlini yakhe. Ugcina
    elahlekelwe wumshado.
•   USithole unenkosikazi, ingane, umuzi nebhizinisi.
•   Ushela uDumazile enenkosikazi azi futhi ukuthi abazali bakaDumazile
    bamkhonzile futhi bamthembile bamthatha njengoyise kaDumazile ozomnakekela.
•   Uthengela uDumazile indlu eMafezini engamtshelanga umkakhe.
•   Akaneliswa ngukuthi ushiya uMaNzimande, ufuna ukufaka isehlukaniso uze ufuna
    ukumphuca indlu asale engenalutho yize benengane nayo edinga ikhaya.
•   Akaneliswa ngukuthi uDumazile unqume ukuhlala naye kepha akamloboli yize
    enayo imali.
•   UMoloi uthi esethole umsebenzi enguthisha anganeliseki.
•   Uthi enenkosikazi ayishiye eGoli athandane noMisi Hlophe asebenza naye aze
    amkhulelise.
•   UMisi Hlophe uthi esayobeletha abone ingane yesikole enguDumazile athandane
    nayo akhohlwe nguMisi Hlophe nenkosikazi yakhe.
•   Ukhuleliswa uDumazile agcine ngokubaleka okwaholela ekutheni aphelelwe
    ngumsebenzi aphinde amiswe emsebenzini iminyaka emihlanu.
•   Akeneliseki ngukuthi uthandana noDumazile uphinde angene emzini wenye indoda
    enguMtalaselwa yize azi ukuthi uDumazile ushadile okwaholela ekutheni ashaywe
    nguSithole.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 14

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                14                             DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

ISIPHETHO (Uvo lohlolwayo)
Abalingiswa abaningi babonakele ukuthi abaneliswa yilokho abanakho. Lokhu kudala
ukuthi bagcine sebelahlekelwa ngokuningi empilweni kunalokho abanakho.
Abantu mabazifundise ukweneliseka ngoba ngeke ube nakho konke empilweni.
(Abafundi bangasebenzisa namanye amaphuzu akhombisa indlela abalingiswa
abanganeliseki ngalokho abanakho ukuphendula umbuzo.)

[Nikeza  amamaki      ngokuveza     i-eseyi  ehleleke              kahle   enezimpendulo
ezinembayo/izimpendulo ezinganikeziwe lapha]                                                     [25]

UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUSHANE)

KUNJALO-KE – MJ Wanda

11.1      Izenzo ezibonakalisa ukungathembeki kukaSithole ukukhulumela eduzane
          kakhulu kobuso bukaDumazile okwadala ukuba agxume izithonto ayokuma
          eduze kwesicabha.
          [Nikeza amamaki amabili uma echazile izenzo]                                            (2)

11.2      Ukuhlala    ngokuhlukana     kukaMaNzimande       noSithole    kudalwe
          ukungathembeki kukaSithole, othengele uDumazile indlu emafezini wasuka
          wayohlala naye ngoba kungasekho ukuthula emzini wakhe noMaNzimande.

          Lokhu kuyahambisana nokwenzeka kulesi siqeshana ngoba uSithole uhamba
          noDumazile wenza sekungathi uyamsiza umfunisa indawo yokuhlala,
          uyameshela ebe esebenza esitolo sakhe.
          [Nikeza amamaki amathathu uma esiyamanisile isigameko]                                  (3)

11.3      Bobabili uMoloi noMthivovo babenesimilo esixegayo balala noDumazile
          bengashadile naye. UMoloi uthi eshadelwe ewuthisha kaDumazile athandane
          naye aze amtholise ingane kanjalo noMthivovo uthi esebenza noDumazile
          athandane naye aze ambathe naye engashadile naye.
          [Nikeza amamaki amabili uma ekunikezile okufanayo]                                      (2)

11.4      Isisusa sodweshu phakathi kukaMtalaselwa noDumazile ukufika kukaSithole
          evakashela uDumazile ngoba ethi uzobona ingane yakhe uMtholephi. Ufika
          upaka imoto emgwaqeni uthumela umsebenzi kaDumazile ukuthi ayombiza.
          UDumazile uthi esaxoxa noSithole kuqhamuke umyeni wakhe uMtalaselwa
          ababone bexoxa kepha angene endlini. UDumazile uthe engena wambuza
          ukuthi ubekhuluma nobani, uthi angasho ukuthi nguyise kaMtholephi wase
          emshaya.
          [Nikeza amamaki amabili uma eyichazile imbangela yodweshu]                              (2)

11.2      Umbhali uhlose ukusikhombisa ukubaluleka kwamalungu omndeni.
          UMaKheswa waluleka umfowabo uKheswa ngokuthi alande uMaNdovela
          njengoba uMaJwara wayesegqigqa emzini kaKheswa ezomphekela, esefuna
          ukuthatha isikhundla sikaMaNdovela.
          [Nikeza amamaki amabili uma eyivezile inhloso yombhali]                                 (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                              Pheqa ikhasi

### Page 15

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                15                     DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

11.6      Umbhali uphumelele kahle ukwethula ukubikezela ngoba ngenkathi
          uMtalaselwa etshela unina uMaShandu ukuthi intombi ayithathayo
          enguDumazile    inezingane  ezimbili    wamyala      ngokuthi uDumazile
          usazoqhubeka athandane noyise bezingane zakhe. Nangempela uDumazile
          waqhubeka wabonana noSithole wabuye wathandana noMoloi ngasese yize
          eseshade noMtalaselwa ngoba enezingane nabo.
          [Nikeza amamaki amathathu uma elivezile isu lokubikezela]                      (3)

11.7      UKheswa uthukutheliswa ukuthi uSithole uzomedelela emzini wakhe ngoba
          ukhulelisa ingane yakhe bese eza nayo emzini wakhe, ubona sengathi
          angagcina esedlulela enkosikazini yakhe.
          [Nikeza amamaki amabili uma ezishilo izizathu zentukuthelo]                    (2)

11.8      UMaNdovela uvezwe njengomlingiswa ongezwani nodlame/ofundisekile. Uthe
          uma ebona uKheswa ephethe isikhali wamkhumbuza ngezeluleko
          zikayisezala zokuthi isikhali asiphakanyiswa phakathi komuzi ngoba lokho
          kuletha umkhokha omubi ekhaya.
          [Nikeza amamaki amabili uma ekuchazile ukuvezwa komlingiswa]                   (2)

11.9      Isigameko esenzeka kuvuthondaba siyafana ngoba yomibili imindeni
          ilahlekelwa yizingane zayo. Umndeni wakwaKheswa ungcwaba uDumazile
          obulawe yingculazi, uyasamukela isimo ubuyisana nabakwaZuma njengoba
          bese kuxatshenwe. Umndeni wakwaZuma nawo ungcwaba indodana yawo
          uMtalaselwa ebulewe yingculazi nawo ubuyisana nabakwaKheswa.
          [Nikeza amamaki amathathu uma eziqhathanisile izigameko]                       (3)

11.10     Ngicabanga ukuthi wawuzoba mubi. UDumazile wayezoqhubeka athandane
          noMoloi, angabheki izincwadi zakhe zesikole. Othisha noMisi bebengagcina
          bengamthandi naye adelele ngoba ezwana nothisha okungenzeka
          imiphumela yakhe yasesikoleni kungabi yiqiniso ngoba mhlawumbe
          uphasiswa nguthisha. Wayengagcina engaphumelelanga kumatikuletsheni
          ngoba engasekho uthisha ozomphasisa.

                                                NOMA

          Ngicabanga ukuthi wawuzoba muhle. UDumazile ubezogcina emazile uMoloi
          ukuthi ungumkhohlisi, akanalo uthando lweqiniso ngoba kwakusengenzeka
          aqhubeke athandane nabanye abafundi nothisha. Wayezohlukana
          noDumazile, uDumazile akwazi ukubhekana nezincwadi zakhe, aphumelele
          esikoleni athole umuntu ozomthanda ngokweqiniso angadlali abantu abadala
          njengoSithole.
          [Nikeza amathathu uma ewuvezile umphumela]                                     (3)

11.11     Ngiyavumelana ngoba uSithole uthandana noDumazile ebe enenkosikazi
          yakhe uMaNzimande ugcina esehlupheka ngoba isitolo sakhe sashiswa
          nguDumazile waze waboshwa ngenxa yakhe uDumazile.
          [Nikeza amamaki amabili uma esekele isitatimende]                              (2)
                                                                                         [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 16

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                16                    DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)

IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi

●   Ungasebenzisa la maphuzu alandelayo njengomhlahlandlela wokumaka lo mbuzo.
●   Ohlolwayo angaqhamuka nezinye izimpendulo ezishaya emhlolweni.
●   Sebenzisa irubhrikhi esekhasini lama-34 ukumaka i-eseyi.

ISINGENISO
Abantu abaningi bayaye bakhohlwe noma bangakhohlwa imvelaphi yabo bafune
ukuphila ngendlela ethandwa yibo. Abanye abalingiswa kule noveli bakhombise
ukungakhohlwa kanti abanye bakhohlwa imvelaphi yabo okubasizile kanye nabanye
okubalimazile empilweni yabo.

UMZIMBA
Ohlolwayo angasebenzisa la maphuzu alandelayo namanye amayelana nendlela
abalingiswa abangayazisi noma abayazise ngayo imvelaphi kule noveli.

•   UCele ongumalume kaBafana ungumlingiswa onemfundiso eqotho nongayilahlile
    imvelaphi yakhe.
•   Ufika emzini kaBafana nomngenandlini womkhono wembuzi ngenkathi ezocelela
    uHlanganisani no-Uzithelile indawo yokuhlala nokufunda.
•   UCele uthandazela u-Euthenasia uma efika eMlazi ngoba embona ukuthi uxinwe
    yisifuba yize uBafana wayemxoshile.
•   Ukhulisa uHlanganisani no-Uzithelile ngokwazisa abantu nangomthandazo.
•   Wamamukela u-Euthenasia uma efika eMpaphala, uyamhlabisa, umfaka
    isiphandla sembuzi. Lokho kwenza u-Euthenasia azi kangcono ngemvelaphi yakhe
    wase uba nobuntu.
•   UBafana ubonisa ukungabi qotho ngoba ulahla imvelaphi yakhe nemfundiso
    eqotho ayifundiswa ngumalume wakhe uCele.
•   UBafana uxosha umalume wakhe ngenkathi efika kwakhe ezocelela izingane
    zikaLinono u-Uzithelile noHlanganisani indawo yokuhlala. UBafana akazinaki
    izingane zakhe. Akanaso isikhathi sezingane zakhe ikakhulukazi u-Euthenasia
    ogcina esephuma endleleni entshontsha imali kaMaXakushe.
•   Akakwazi ukwelekelela uMnu. Martin owayefisa ukunikeza umphakathi wabantu
    abamnyama usizo. Ubiza uWilson osebenza naye ngoMadala.
•   Uthi engumuntu omnyama kepha angabazisi omakhelwane bakhe.
•   Uba ngumasihlalisane noMaMthunzi ebe engahlukanisanga noPoppie okwagcina
    kumlahlekisele ngezinto eziyigugu okwabe kuwukuhlonipheka ne-Lexus.
•   UPoppie uyinkosikazi kaBafana kodwa akakhombisi ukumhlonipha nokwamukela
    umndeni kaBafana uqhakambisa ukufunda nokuthi ungowaselokishini.
•   UPoppie unqaba ukwamukela izingane zikaLinono kwala noma ozakwabo
    emsebenzini bemncenga ukuthi azithathe.
•   UPoppie akayithandi indawo yaseMpaphala, abantu baseMpaphala nabantu
    basemakhaya. Ubabukela phansi abanye onesi asebenza nabo neziguli
    zasemafamu.
•   UPoppie akabi nesikhathi sokukhulisa izingane ikakhulukazi uMelody uze athole
    izingane.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 17

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                17                    DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

•   Uxosha uMaXakushe ongumsizi wakwakhe nezingane zakhe, akafuni ngisho alale
    ngalobo busuku, akafuni umuntu osola ingane yakhe u-Euthenasia.
•   UPoppie wakhetha ukushiya iBhayibheli ayeliphiwe uQophitshe, umamezala
    wakhe emzini wabo eMlazi. Lokho kwenza ukuba uBafana amzonde umkakhe.
•   UMdlalose ukhombisa ukuba qotho yize wayefundile. Wayengayilahlile imvelaphi
    yakhe. Akakhohlwa ukukhuleka kuMdali ukuze amsize emsebenzini wakhe.
    Usebenzisa namazwi aphuma encwadini engcwele uma esiza uNgubane.
    Amagama ezingane zakhe ngawesiZulu, uyakholelwa ekutheni uma ungubaba
    kufanele uthathe undawo yakho ukuze ungathi uyehlulwa ngumkakho. UMdlalose
    wakwazi ukusiza uNgubane yize uNgubane wayebabukela phansi besafunda
    oNgoye.
•   UMdlalose akakulahlile ukuthi noma angaba matasatasa kangakanani kodwa
    uyadinga ukuba anikeze umkakhe, izingane kanye nezihlobo zakhe isikhathi
    nothando. Wayekwenza lokhu ngokuthi adlale nazo imidlalo eyahlukene.

ISIPHETHO (Uvo lohlolwayo)

Abalingiswa abaningi babonakele ukuthi abakhohlwanga imvelaphi yabo bagcina
sebesizakele empilweni. Nalabo balingiswa abangayikhohlwanga imvelaphi yabo
bagcine sebelahlekelwa ngokuningi empilweni kunalokho abanakho.

Abantu mabazifundise ukulandela imvelaphi yabo ukuze kubahambele kahle
empilweni.

(Abafundi bangasebenzisa namanye amaphuzu akhombisa indlela abalingiswa
abangayikhohlwa kanye nabakhohlwa ngayo imvelaphi yabo ukuphendula umbuzo.)
[Nikeza amamaki ngokuveza i-eseyi ehleleke kahle enezimpendulo ezinembayo/
izimpendulo ezinganikeziwe lapha]                                                       [25]

UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUSHANE)

IMPI YABOMDABU ISETHUNJINI – JC Buthelezi

13.1      Izenzo zokungahloniphi ezokuthi uPoppie ungena uNgubane emlonyeni
          esakhuluma amtshele nokuthi akanazo izibusiso, aphinde ahambe ashiye
          uNgubane besakhuluma.
          [Nikeza amamaki amabili uma ezichazile izenzo]                                (2)

13.2      UNgubane akakwazanga ukuqhubeka nokuhlala emzini kaMaMthunzi emva
          kokuba uPrisca entshontshe ukhiye wemoto yakhe, yalinyazwa isoka lakhe
          uNkebelele. Wathi uma ethi uvula icala wasatshiswa indodana kaMaMthunzi
          uMgwazeni. Lokho kwadala ukuba adube ahambe. Lokhu kuyahambisana
          nokwenzeka kulesi siqeshana ngoba uthola ukuthi uPoppie uthenge imoto
          yezingane ngaphandle kwemvume yakhe. Lokho kudala ukuba angajabuli
          anqume ukuduba ahambe emzini wakhe.
          [Nikeza amamaki amathathu uma esiyamanisile isigameko]                        (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 18

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                18                       DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

13.3      Bobabili abanabo ubuntu ngoba banesihluku emndenini. UBafana uthi
          ekhuliswe waphinde wafundiswa ngumalume wakhe uCele kepha amxoshe
          kwakhe anqabe nokukhulisa izingane zikadadewabo kanjalo noPoppie uthi
          eshadele emndenini wakwaNgubane awubukele phansi, abe nomona aze
          afune nokuzibulala axoshe noMaXakushe kabuhlungu.
          [Nikeza amamaki amabili uma ekunikezile okufanayo okuthuthukisa
          indikimba]

13.4      UNgubane waxabana noMaMthunzi ngenkathi kufanele baye esibhedlela
          ukuyobona uPrisca owayethole ingozi yemoto. Wanqaba uNgubane ngoba
          ethi kuyoze kube nini kusizwa uPrisca. Waze wavuma ngoba uMaMthunzi
          ethi uzocela unesi Thomo amphelezele. UNgubane wayefuna kuqalwe
          emaphoyiseni ukuze abike ukuntshontshwa kwemoto yakhe, uMaMthunzi
          efuna baqale esibhedlela.
          [Nikeza amamaki amabili uma eluvezile udweshu]                                   (2)

13.5      Umbhali uhlose ukusikhombisa ukubaluleka kwamalungu omndeni.
          UMgwazeni ungomunye wababesekela uPrisca. Wasabisa uBafana
          ngenkathi uPrisca noNkebelele beginqe imoto yakhe, uze uthi angebophise
          ilungu lomndeni ebe naye eyilona njengoba ethi kuBafana uma engalicishi
          icala uzombulala.
          [Nikeza amamaki amabili uma eyivezile inhloso yombhali]                          (2)

13.6      Umbhali uphumelele kahle ukwethula isu lokubikezela ngoba uBafana
          wenqaba ukusiza uCele ekukhuliseni izingane zikadadewabo ezifana
          nezakhe. Lesi senzo sithukuthelisa amadlozi ngoba ukuthula kuyaphela
          emzini kaBafana aze agcine esebhungukile ayohlala nomasihlalisane. Uthola
          ukuhlukumezeka uze ugcina esephuza kakhulu.
          [Nikeza amamaki amathathu uma elivezile isu lokubikezela]                        (3)

13.7      UPrisca ube nozwelo ngoba ucabange usizi lwakubo             kaNkebelele,
          wacabanga ugogo nomkhulu wakhe namaphela akubo.
          [Nikeza amamaki amabili uma ezishilo izizathu]                                   (2)

13.8      UNkebelele uvezwe njengomlingiswa othanda izinto eziphezulu nothanda
          ukubukwa. Uncenga uPrisca ukuthi amtshontshele ukhiye we-Lexus ukuze
          azohlala phakathi kwayo nje, uphinde agqoke izingubo ezibizayo uze uboleka
          ibhantshi lesikhumba ukuze aswenke.
          [Nikeza amamaki amabili uma ekuchazile ukuvezwa komlingiswa]                     (2)

13.9      Isigameko esenzeka kuvuthondaba kule ndaba esokubuyisana phakathi
          kwale mindeni. Umndeni wakwaNgubane okunguBafana noPoppie wabuyela
          eMpaphala. Umndeni wakwaCele wona wakujabulela ukubuya kwabo,
          abazange babacwase kepha babemukela kahle.
          [Nikeza amamaki amathathu uma ezivezile izigameko ezikuvuthondaba]               (3)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 19

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                19                       DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

13.10     Ngicabanga ukuthi wawuzoba mubi. Babezoqhubeka nempilo yabo
          yokungabi nobuntu. UMaMthimkhulu ubengeke amhloniphe uNgubane
          njengenhlalayenza. Izingane bezingeyithole imfundiso enhle njengoba abazali
          bazo bengenasikhathi sazo. Babengagcina bengenaxolo noMelody
          wayengeke esaqhubeka nokufunda.

                                                NOMA

          Wawuzoba muhle. UNgubane wayengeke aphelelwe umsebenzi agcine
          ehamba ehlala emizini yabantu njengoba agcina esehlala kwaMaMsibi
          nakwaMaMthunzi. Wayengeke agcine echitha imali yakhe yonke otshwaleni.
          Wayengeke futhi ahlukunyezwe yizingane zomasihlalisane nomasihlalisane
          njengoba ahlukunyezwa nguMgwazeni noMaMsibi owayemsebenzisa
          kanzima.
          [Nikeza amathathu uma ewuvezile umphumela]                                       (3)

13.11     Ngiyavumelana. U-Uzithelile noHlanganisani bakhuliswa nguCele nomkakhe
          ngothando lwabazali yize beswele, beshiywe ngunina wayogana. Bobabili
          bathola iziyalo ezinhle zenhlonipho bagcina befunde bagogoda.

                                                NOMA

          Angivumelani. Kwesinye isikhathi izingane ziyaluthola uthando olwanele
          emndenini zithole konke ezikudingayo kepha zona zikhethe ukuphuma
          endleleni zigcine zingaphumelele. UMelody wathola izingane esemncane
          waze wafisa ukuzibulala kanjalo no-Euthenasia wantshontsha imali
          kamaXakushe nemoto ka-Miss Hawkins.
          [Nikeza amamaki amabili uma esekele isitatimende]                                (2)
                                                                                           [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 20

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                20                     DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UBUCIKO BOMLOMO

UMBUZO 14: UMBUZO OMUDE

UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba

●   Ungasebenzisa la maphuzu alandelayo njengomhlahlandlela wokumaka lo mbuzo.
●   Ohlolwayo angaqhamuka nezinye izimpendulo ezishaya emhlolweni.
●   Sebenzisa irubhrikhi esekhasini lama-34 ukumaka i-eseyi.

INGANEKWANE: UNWABU NENTULO

ISINGENISO:
Ohlolwayo makakhombise ukuthi unalo ulwazi lomlando wezinto ezithile. Indikimba
ingachazwa ngokuthi ingumongo wombhalo wonke. Ingaba igama elilodwa noma
amagama amabili. Indikimba etholakala kule nganekwane yindikimba yokufa kuthi
indikimba etholakala ezibongweni kube yindikimba yobuqhawe kanti etholakala ehubeni
eyempumelelo.

UMZIMBA:

Kule nganekwane kutholakala indikimba yokudabuka kokufa.
• UMdali wanquma ukuthi atshele abantu ukuthi angeke baze bafe.
• Izinduna zakhetha unwabu ngoba linejubane zazi ukuthi lalizowuphuthumisa
    umlayezo wokuthi abantu ngeke bafe.
• UMdali naye wajabula uma kukhethwa unwabu ngoba azi ukuthi umlayezo wokuthi
    abantu angeke bafe uzosheshe ufike ebantwini.
• UMdali waluthuma unwabu ukuba lutshele abantu ukuba abezukufa kepha
    unwabu lulibala ukudla ubukhwebezane kwaze kwaxakeka abantu emakhaya
    noMdali ngokungabuyi konwabu.
• UMdali wanquma ukuthuma intulo ukuya kubantu ukuyobatshela umyalezo
    owehlukile wokuthi sebezokufa ngenxa yokungabuyi konwabu.
• Intulo yagijima yabatshela abantu ukuthi bazokufa, lwathi luqambe lufika unwabu
    emuva kwezinsuku abantu base bebambe umlayezo wentulo wokuthi bazokufa.
• Kusukela ngalelo langa abantu abaphilanga ingunaphakade base befa

IZIBONGO: 'ISIQHINGI SASE-ROBBEN ISLAND'

IZIBOSHWA ZESIQHINGI SASE-ROBBEN ISLAND
• Baningi abantu bezombusazwe ababoshwa kuleli jele. Abanye bahlala isikhathi
    eside njengobaba uDokotela Nelson Mandela.
• Lokhu kwenza le ndawo ayangathandeka kubantu abamnyama ngoba
    ababevalelwa khona babegqilazwa. Abamhlophe babebusa ngengcindezelo
    bengafuni umuntu omnyama akhululeke, kanti lokho kuzophenduka kulekelele
    ekuletheni inkululeko kuleli lizwe nale ndawo iphenduke intandokazi emazweni
    amaningi. Manje isiyindawo yobukhazikhazi neyokunethezeka evakashelwa
    ngabavela phesheya kwezilwandle. Lokho kuholele ekutheni sibe nezivakashi
    eziningi. Imbongi iyasincoma lesi siqhingi ngokwelekelela amaqhawe ekuzuzeni
    ulwazi.
• Le ndawo yavelela ngenxa yokuvalela amaqhawe ayelwela inkululeko nagcina
    eseqokelwe izikhundla zokuba ngoMengameli bakuleli abango-Nelson Mandela.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                      Pheqa ikhasi

### Page 21

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                21                    DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

•    UJacob Zuma no-Kgalema Motlanthe. Leli jele lalisetshenziselwa ukubopha
     iziboshwa zezepolitiki noma ababelwisana nohulumeni wobandlululo.
•    Okwenza le ndawo ibuye ivelele yilapho okwavalelwa khona izingqalabutho
     zikaKhongolose ezalahlwa yicala eRivonia (Rivonia Trial): ONelson Mandela,
     Walter Sisulu noGovan Mbeki onguyise wowayengumongameli wakuleli uThabo
     Mbeki.
•     Imbongi ingathekise le ndawo nedlelo elingafelwa nkonyane ngenxa yokuba
     ababevalelwe khona bafike bafunda baphuma sebenolwazi lwepolitiki, ngobubi
     bobandlululo nolwazi lwamalungelo abantu.
•    Lesi siqhingi bayasibhuqa bathi kukwelingafelwa nkonyane. Kwelingafelwa
     nkonyane kusendaweni enothile nenomcebo lapho abantu bakhona becebile
     ngemfuyo. Kule ndawo kwakungekho ukubusa kepha wawugqilazwa, kepha
     ababuya kule ndawo bacebile ngolwazi.
•    Iziboshwa zezepolitiki zingathekiswe nemihlambihlambi ngenxa yobuningi.
     Abanye baboshwa isikhathi eside njengoNelson Mandela owachitha isikhathi
     esiyiminyaka engama-27 zaphenduka izaliwakazi. Izilomo ezazithandwa ngoba
     zilwela amalungelo abantu zaba nesigcwagcwa kuhulumeni wengcindezelo
     zagcina ngokuboshwa iminyaka. Izilomo zaphenduka izaliwakazi.
•    Abababopha babengazi ukuthi bayabasiza, ngalokho iziboshwa/izigqila zaguquka
     zaba ngabaholi bezwe. Abagqilazwa abasizondi lesi siqhingi ngoba asonanga
     lutho sona. Lesi siqhingi sabasiza ababeboshwe kuso bafunda baba nolwazi.

Ukubekezelela ubunzima kwabantu ababebhekana nabo kulesi siqhingi kwasiza
ekuthini bagcine bephumelele empilweni. Ngesikhathi bevalelwe kulesi siqhingi
bafunda bazuza ulwazi oluningi ngezombusazwe. Bagcina sebeqokelwe ezikhundleni
eziphezulu. Nayo le ndawo yasizakala yagcina isiphenduke indawo eyibukhazikhazi
nevakashelwa ngisho nangabantu bakwamanye amazwe.

IHUBO
SENZENI
•  Leli yihubo elalisungulelwe ukudlulisa umyalezo oyisikhalo esingumkhuleko.
•  Lalihutshwa ngabantu ababehlukumezekile ngenxa yokugqilazwa ngabamhlophe.

ISIPHETHO: Makuvele ukuthi useyayiphetha impendulo yakhe. Umbhali uyethule
kahle indikimba yokudabuka kwezinto enganekwaneni ethi uNwabu nentulo,indawo
eyisiqhingi i-Robben Island esiyindawo yamagugu kanye nehubo elithi Senzeni?
[Ohlolwayo anganika nezinye izibonelo ezinembayo zokwethulwa kwendikimba yokufa
neyobuqhawe ezibongweni Isiqhingi sase-Robben Island.
Nikeza amamaki ngokuveza i-eseyi ehleleke kahle enezimpendulo ezinembayo/
izimpendulo ezinganikeziwe lapha]                                                       [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                     Pheqa ikhasi

### Page 22

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2                22                        DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela Wokumaka

UMBUZO 15: UMBUZO OMFUSHANE

IZINGANEKWANE: 'ISIBINDI SIKAGALA KANODADE'

15.1      Lethuswa ukuthi umlingiswa oyindlovu ulibuza ngolaka ukuthi seliyikhokhile
          yini intela.
          [Nikeza imaki elilodwa uma ekwazile ukuveza udweshu]                              (1)

15.2      ʹKhuluma ngingaze ngikugxobe ngonyawo lwami.ʹ
          [Nikeza imaki elilodwa uma ewatomulile amazwi]                                    (1)

15.3      Iselesele lalibhekene nenkinga yokuthi kwakufanele likhokhe intela ehlathini
          nasemanzini ngoba labe lihlala emhlabeni nasemanzini.
          [Nikeza amamaki amabili uma echazile kafushane inkinga yeselesele]                (2)

15.4      Inhloso yokuxoxa le nganekwane ukusidlulisela umyalezo othi akekho umuntu
          ongeke abanjwe uma enza okuthile okungafanele njengoba iselesele lagcina
          libanjiwe ngokungakhokhi intela.
          [Nikeza amamaki amabili uma eyivezile inhloso yokuxoxa le nganekwane]             (2)

15.5      Ngiyazwelana nomlingiswa oyiselesele, ngingacela ukukhokha intela
          ngokuyishintshanisa. Izinyanga eziyisithupha ngingayikhokha emanzini,
          ezinye eziyisithupha ngiyikhokhe ehlathini.

                                                NOMA

          Angizwelani nomlingiswa oyiselesele, ngingaya kohlala endaweni engabuswa
          amakhosi engenayo le mithetho yokukhokhiswa intela.
          [Nikeza amamaki amathathu uma ekwazile ukusekela umbono]                          (2)

15.6      Ubunganekwane bokundiza kwenyoni yahlala ehlombe likaGala yase
          ikhuluma.
          [Nikeza imaki elilodwa uma ebuvezile ubunganekwane]                               (1)

15.7      Isenzo sikaGala sokuthi sekwanele ukuzilela iNdlovukazi simveza
          njengomlingiswa onesibindi/oyidelakufa. Kwakwaziwa ukuthi akekho
          obhekana neSilo uShaka bese eyasinda kodwa yena waba nesibindi waya
          kosililela nokuseluleka iSilo uShaka wancamela ukufa. Wayazi nokuthi
          kuyicala ukubamba umhlangano uma kusaziliwe kodwa yena wawubamba.
          [Nikeza amamaki amathathu uma ewuvezile umbono wawesekela]                        (3)

15.8      Abozalo lakwaBiyela babecabanga ukuthi uGala uzobulawa yiSilo uShaka
          ngokuya kosililela kodwa isilo uShaka savele senza okungalindelekile,
          sajabula ngesenzo sikaGala sokuyibonisa. Sathethisa izinduna zaso oMdlaka
          noNzobo ngokungasibonisi. Sayalela ukuba kuphele ukuzila.
          [Nikeza amamaki amathathu uma echazile ingwijikhwebu etholakalayo]                (3)

15.9      Ingqungqulu – isingathekiso
          [Nikeza amamaki amabili etomule wagagula isifengqo]                               (2)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [IsiZulu HL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2024-mg/1d1080e6-e2e2-4389-8895-6d55a4b4ef9b) — isiZulu HL · Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isizulu/ea19b2db-c90c-47a4-8a56-6181b4e90aee) — isiZulu HL · Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2024/38649871-eb51-4121-a3f0-9455f98a0117) — isiZulu HL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2024/c5ebf98c-30a7-49b6-a419-6c890580722d) — isiZulu HL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-isizulu/9f73b216-3921-4cf5-a7cf-1426c0a915ae) — isiZulu HL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isizulu/562f7e12-e40f-4fde-8df3-6d2490ac5610) — isiZulu HL · Memo · 2024 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
