# isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2015, 8 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2015-memo/9eacf062-0507-43ac-93ec-d41b8ba05ecf
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 8

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2015-memo/9eacf062-0507-43ac-93ec-d41b8ba05ecf)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2015 · isizulu. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P3 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2015/b40526f4-f026-4367-825a-7c1f25c3fb62) — QP · 2015 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                FEBRUWARI/MASHI 2015

                                       IMEMORANDAMU

AMAMAKI: 100

                            Le memorandamu inamakhasi ayi-8.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                           Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                 Downloaded from hlayiso.com                2                                                         DBE/Februwari–Mashi 2015
                                                                                   NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU A: INDABA

QAPHELA:
• Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
• Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngokwamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
• Okubonwa ngakho: okuqukethwe nolimi, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye ngokwabiwa
  kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
• Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.
AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50]

 Okungabonwa ngakho                                   Okungavamile                 Okunekhono                 Okusendimeni               Okuqalisayo                Akwanelisi
 OKUQUKETHWE &                                           28–30                        22–24                      16–18                     10–12                       4–6
 UHLAKA                                         -Impendulo enembayo           -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyanelisayo     -Impendulo ikhombisa     -Impendulo enhlanhlathayo

                           Ingxenye engenhla
                                                ngaphezu kobekulindelekile    impela                      -Imibono inakho            ukungahlangani           -Imibono edidayo
 (Izimpendulo kanye                             -Imibono ekhaliphile,         -Imibono eshaya             ukulandelana nokushaya     -Imibono engacacile      nenganembi
 nemibono)                                      echukuluza ingqondo kanye     emhlolweni nehlabahlosile   emhlolweni                 nekungeyona              -Akuzwakali
                                                nekhombisa ukuvuthwa          enokuvuthwa komqondo        -Ihleleke ngokusendimeni   eyokuzisungulela         kunophindaphinda
 Ukuhlela imibono
                                                komqondo                      -Ihleleke kahle kakhulu     kanye nokulandelana        -Kukhona okukhombisa     -Akukho ukuhlela kanye
 uyihlelela uhlaka                              -Ihleleke ngobunyoninco       kanye nokulandelana         (nokuxhumana)              ukuhlela okuncane        nokulandelana.
 Ukuqonda inhloso,                              kanye nokulandelana           (nokuxhumana)               kubandakanya isingeniso,   nokulandelana.
 izethameli kanye nesimo                        (nokuxhumana) kubandakanya    kubandakanya isingeniso,    umzimba kanye
                                                isingeniso, umzimba kanye     umzimba kanye               nesiphetho.
 AMAMAKI ANGAMA-                                nesiphetho.                   nesiphetho.
 30                                                       25–27                        19–21                       13–15                      7–9                       0–3
                                                -Impendulo yinhle kakhulu     -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo engashayi     -Ayikho imizamo
                                                kepha intula izimpawu ze-     -Imibono ehambisanayo       kodwa intula ukucacisa     emhlolweni               ekhombisa ukuphendula
                                                eseyi enembayo                nendaba nehlabahlosile      -Imibono iyalandelana      -Imibono ithanda ukuba   ngesihloko

                           Ingxenye engezansi
                                                -Imibono ekhombisa            -Ihleleke kahle kakhulu     ngokusendimeni futhi       nhlakanhlaka futhi       -Akuhambisani nesihloko
                                                ukuvuthwa komqondo kanye      kanye nokulandelana         iyamukeleka                iyadida                  futhi akufanelene
                                                nokukhalipha                  (nokuxhumana)               -Kukhona okukhomba         -Ukuhlela kanye          -Akuqondene nesihloko
                                                -Ikhombisa ikhono lokuhlela   kubandakanya isingeniso,    ukuhlela kanye             nokulandelana akukho.    futhi kuphithene.
                                                kanye nokulandelana           umzimba kanye               nokulandelana
                                                (nokuxhumana) kubandakanya    nesiphetho.                 (nokuxhumana)
                                                isingeniso, umzimba kanye                                 kubandakanya isingeniso,
                                                nesiphetho.                                               umzimba kanye
                                                                                                          nesiphetho.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                  Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                               Downloaded from hlayiso.com                        3                                                                        DBE/Februwari–Mashi 2015
                                                                                         NSC – Imemorandamu

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50] (continued)

  Okungabonwa ngakho                                       Okungavamile                     Okunekhono                    Okusendimeni                      Okuqalisayo                      Akwanelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                           14–15                            11–12                          8–9                              5–6                              0–3
 UKULUNGISA                                           -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
 AMAPHUTHA                                            ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
                                                      kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama

                                 Ingxenye engenhla
 Ithoni, irejista, isitayela,                         kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli            ngokugcunglisi nenhloso,        aluhambisani nenhloso,
                                                      izethameli kanye nesimo         nesimo                          kanye nesimo                    izethameli kanye nesimo         izethameli kanye nesimo
 ulwazimagama
                                                      -Ulimi lukhombisa               -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi         -Ulwazimagama luncane
 kuyahambisana                                        ukuzethemba,                    nokusetshenziswa                ukudlulisa umqondo              ukudlulisa umqondo              kakhulu okwenza kube
 nenhloso/umthelela kanye                             luyancomeka kakhulu             kwethoni ngendlela              kusendimeni                     akugculisi                      lukhuni ukuqonda.
 nesimo,                                             -Ithoni ekhomba ukuphoqa         efanelekile                     -Ithoni ifanelekile             -Ithoni nephimbo
 ukukhethwa kwamagama,                               kanye namasu obuciko             -Kukhombisa ukungabi            -Kusetshenziswe amasu           akugculisi
 ukusetshenziswa kolimi,                             obunembayo                       namaphutha ohlelweni            obuciko ukukhulisa              -Kusetshenziswe amasu
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                           -Akunamaphutha sanhlobo         kanye nesipelingi               okuqukethwe.                    obuciko ngokungagculisi
 isipelingi.                                          ohlelweni kanye nesipelingi     -Ibumbeke kahle kakhulu.                                        ukukhulisa okuqukethwe.
                                                      -Ikhombise ikhono
                                                      eliphezulu lokubumba.
 AMAMAKI AYI-15
                                                                  13                               10                               7                              4
                                                     -Ulimi lukhombisa                -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi
                                                     ukuzethemba,                     lufanelekile                    okusendimeni                    okungekho endimeni
                                                     luyancomeka kakhulu              -Ithoni iyahambisna futhi       nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo

                                Ingxenye
                                                     -Akunamaphutha ohlelweni         ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                                     kanye nesipelingi                -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama
                                                     -Ikhombise ikhono                ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo.
                                engezansi            eliphezulu lokubumba.            -Ibumbeke kahle.                kwamasu obuciko
                                                                                                                      okunomkhawulo.
 ISAKHIWO                                                          5                               4                                3                              2                              0–1
                                                     -Ukuthuthuka kwesihloko          -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
 Izimpawu zethekisthi,                               okunembayo                       kwendaba                        okulindelekile                  azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
 ukuthuthuka kwezigaba                               -Ukucacisa okunembayo            -Ukucacisa okuhle,              -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
 kanye nokwakhiwa                                    -Imisho, izigaba kwakheke        -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo.
                                                     kahle kakhulu.                   kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-esyi isenawo umqondo
 kwemisho.
                                                                                      kuxubile.                       umqondo.                        noma inamaphutha.
 AMAMAKI AYISI-5
 UKWABIWA
 KWAMAMAKI                                                      43–50                           33–40                           23–30                           13–20                            0–10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                                          Pheqa ikhasi

### Page 4

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                   Downloaded from hlayiso.com           4                                                     DBE/Februwari–Mashi 2015
                                                                NSC – Imemorandamu

Amakhodi angasetshenziswa uma kumakwa                                                       AMAKHODI AMAMAKI
SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.                                                 L   = 15
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.                                                     Q    = 30
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.                                                      ISAK = 05
// – khombisa isigaba esisha.                                                                       50
NK – inkathi engemukelekile.
‘Si – i-aphostilofi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi mqondo.
ISIV. – isivumelwano esingavumelani.
AK – akudingekile.
^ – kunegama elingekho.
GN – igama elingcono.
/ – ukwehlukanisa amagama
     – ukuhlanganisa amagama
√ – ulimi oluhle

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)
•  Isingeniso:   Siyaheha, sinamandla, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba, sinobude obemukelekile.
•  Umzimba:      (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                 (ii) Zihleleke kahle: Isigaba siqala ngomusho bese siba nemisho esekelayo. Masibe nomqondo ophelele.
                 (iii) Umbhalo nombhalo uhambelana nenkathi okumele ubhalwe ngayo.
•  Isiphetho:    (i) Siyisigaba esisodwa.
                 (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                 (iii) Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa.

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)
1.    Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko. (Seziyime emthumeni, usuke usudidekile ungasazi okumele ukwenze). Ohlolwayo makakhombise
   ...isixazululo esafika nalo muntu kulo oxakekile ayengasakwazi okwakumele akwenze.
2.     Ohlolwayo makaveze amaphuzu anemiqondo ehlukene eveza izinkinga ezahlukene ezidalwa ukunyuka kukaphethiloli. Isib. Ukunyuka kwentengo yokudla ,
       izimpahla zokugqoka, imali yentela, imali yokugibela, ukwanda kobugebengu njll.
3.     Ohlolwayo makaveze amaphuzu/izizathu ezenza ukuba azishaye isifuba ngolimi lwakhe lomdabu. Isib. Ukukwazi ukulufunda, ukulukhuluma nokulubhala,
       ukuvuleka kwamathuba emsebenzi usebenzisa ulimi lomdabu, ukwamukeleka kwalo njengolimi olusemthethweni kuMthethosisekelo njll.
4.     Ohlolwayo makabonakale ethinta zombili izinhlangothi ngokulinganayo: (Ubuhle nobubi) bese kuthi ekugcineni akhethe uhlangothi ahambisana nalo.
       Ubuhle: Ukufunda ngezindawo eziningi, ukuthuthukisa ulwazi ngokuvakasha, ukuthola ulwazi olwahlukile kunolwasekilasini, Ukufunda ngamagugu nezinto
       eziningi ezicashile njengolwazi njll.
       Ububi: Izingane eziphuma emndenini ehlwempu zizithola zibandlululeka, imikhutshana emibi engenziwa izingane ngenxa yokududana, ukwanda kwezingozi
       zemigwaqo, ubugebengu izingane ezingahlangabezana nabo lapho ziye khona. njll.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                         Pheqa ikhasi

### Page 5

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                   Downloaded from hlayiso.com          5                                                     DBE/Februwari–Mashi 2015
                                                               NSC – Imemorandamu

5.   Ohlolwayo makakhethe uhlangothi olulodwa oluzofakazela ukuvumelana noma ukuphikisana nalesi sihloko: Ngiyazethemba Futhi Angesabi /Umlomo
     Uyadala.
     Ukuvumelana: Ohlolwayo makaveze izigameko ezahlukene lapho kukhulunywe khona amagama angakugqugquzela ukuba uqhubekele phambili.
     Ukuphikisana: Ohlolwayo makaveze ukuthi okushiwo umuntu ngomlomo akukona okungakwenza ukuthi ube utho noma ungabi utho. Inqobo nje uma wazi
     ukuthi wena yini oyifunayo empilweni..
6.   Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe. Isib. sesihloko: Ukufunda
     Kuyayithuthukisa Ingqondo Yomuntu/ Ukubaluleka Kwemitapo Yolwazi nezinye izihloko ezihambisana nesithombe. .
7.   Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe. Isib. sesihloko:Imisebenzi
     Iyindlala / Ikhono Lami Lizongikhipha Ekuhluphekeni/Akukho Nkwali Yaphandela Enye nezinye izihloko ezihambisana nesithombe.
8.   Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe. Isib.
     sesihloko: Qhude Manikiniki!/ Masibambisene Singawenza Umehluko/Ukubaluleka Kwezemidlalo Esikoleni nezinye izihloko ezihambisana nesithombe.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                        Pheqa ikhasi

### Page 6

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                    Downloaded from hlayiso.com                      6                                                                   DBE/Februwari–Mashi 2015
                                                                            NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU B: IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO
AMARUBHRIKHI OKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-25]
 Okungabonwa ngakho                   Okungavamile                     Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                      Akwanelisi
 OKUQUKETHWE, UHLAKA                     13–15                            10–12                           7–9                             4–6                              0–3
 & NEFOMATHI                     -Impendulo enembayo             -Impendulo enhle kakhulu        -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
                                 ngaphezu kobekulindelekile      ekhombisa ulwazi                ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
 Impendulo kanye nemibono        -Amasu akhaliphile kanye        lwezimpawu zohlobo              lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu zohlobo       lwezimpawu zohlobo
 Ukuhlela imibono ukuze kube     nokuvuthwa komqondo             lombhalo                        lombhalo                        lombhalo                        lombhalo
 nohlaka                         -Ulwazi olubanzi                -Kumathele esihlokweni          -Ayinamathele kahle             -Ukunamathela                   -Umqondo uyanhlanhlatha
 Inhloso, izethameli, izakhiwo   lwezimpawu zohlobo              -Akunamaphutha                  esihlokweni – inamaphutha       kuyabonakala kodwa              kunamaphutha amakhulu
 nezimiso kanye nesimo.          lombhalo                        -Ukulandelana                   ambalwa                         kunamaphutha                    -Imibono ayilandelani
                                 -Umbhalo unamathele             kokuqukethwe nemibono,          -Ukulandelana kwemibono         -Ukulandelana                   sanhlobo
                                 esihlokweni                     kuchazwe kahle futhi            okuqukethwe kufanelekile        kwamaphuzu okuqukethwe          -Ukuchaza okumbalwa
 AMAMAKI AYI-15                  -Amasu akhombisa                kusekela isihloko               -Ukuchaza okumbalwa             kubuye kungabonakali            okusekela isihloko
                                 ukuthelelana kanye              -Ifomathi efanele               kusekela isihloko               -Ukuchaza okumbalwa             -Akasebenzisanga nhlobo
                                 nokulandelana                   enamaphushana.                  -Ifomathi efanelekile kodwa     kusekela isihloko               imithetho yefomathi.
                                 -Acacisa ngokusobala                                            kunamaphutha ambalwa.           -Usebenzise ngokunganele
                                 kanye nokusekela isihloko                                                                       imithetho yefomathi
                                 -Ifomathi efanelekile                                                                           -Kukhona okumbalwa
                                 necacile.                                                                                       okubalulekile.
 ULIMI, ISITAYELA KANYE                     9–10                             7–8                             5–6                             3–4                             0–2
 NOKULUNGISA                     -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                       ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                 kuhambisana kahle kakhulu       kuhambisana kahle               kuyahambisana nenhloso,         kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista,isitayela,     nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli kanye      izethameli kanye nesimo         nenhloso, izethameli kanye      izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela, izethameli   nesimo                          nesimo                          -Kunamaphutha ambalwa           nesimo                          -Kugcwele amaphutha futhi
 kanye nesimo                    -Uhlelo lufanelekile futhi      -Uhlelo lufanelekile futhi      -Ulwazimagama                   -Uhlelo olungafanelekile        kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi kanye    lwakheke kahle kakhulu          lwakheke kahle                  olusendimeni                    olunamaphutha amaningi          -Ulwazimagama
 nezimiso                        -Akunamaphutha sanhlobo.        -Ulwazimagama oluhle            -Amaphutha                      -Ulwazimagama olunganele        aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama                                            -Akunamaphutha.                 awawuphazamisi umqondo.         -Umqondo awusalandeleki         -Umqondo uyanhlanhlatha
 Izimpawu zokuloba kanye                                                                                                         kahle.                          kakhulu.
 nesipelingi.

 AMAMAKI AYI-10
 UKWABIWA                                  22–25                            17–20                          12–15                            7–10                             0–5
 KWAMAMAKI

Amamaki azocazwa ngale ndlela:
ULIMI, ISITAYELA, UKUHLELA (10)
OKUQUKETHWE, UHLAKA NESAKHIWO (15)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                      Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                7               DBE/Februwari–Mashi 2015
                                       NSC – Imemorandamu

OKULINDELEKILE
2.1       INCWADI YOMSEBENZI
          •     Amakheli mabili-ikheli lobhalayo nekheli lobhalelwayo.
          •     Ikheli lobhalayo lihamba nosuku. (25 kuMfumfu 2015, 25 ku-Agasti
                2015).
          •     Ikheli lesibili liqalisa ngokwethula isikhundla salowo obhalelwayo.
                Isib.uMphathi.
          •     Isihloko ozobhala ngaso. Isib. Isikhalazo mayelana nokudla
                okungagculisi.
          •     Obhalelwayo             makabingelelwe        sakukhuluma.     Isib.
                Mnumzane/Nkosikazi/Nkosazana.
          •     Incwadi ayibe nesingeniso: Esingenisweni makuvele inhloso yokubhala
                incwadi.
          •     Umzimba: Ohlolwayo makachaze ngokwenzeka ngalelo langa.
          •     Isiphetho: Ohlolwayo makasho izinyathelo afisa ukuba uMphathi
                wesitolo azithathe.
          •     Valelisa ukhombise ukuzithoba. Isib. Yimina ozithobayo
                                                      uSibongile Ntshangase (Nkk./
                                                      Nksz./Mnu.)
2.2       I-AJENDA NAMANINITHI OMHLANGANO
          •     Amaminithi omhlangano mawahambisane ne-ajenda.
          •     I-ajenda iwuhlaka lwezihloko zamaminithi omhlangano.
          •     I-ajenda mayibe nesihloko sayo.
          •     Emaminithini ohlolwayo ubhala okwenzeke emhlanganweni.
          •     Ohlolwayo     makakhombisa      lokhu     okulandelayo kumaminithi
                omhlangano: Igama lenhlangano, usuku, indawo, isikhathi esichithwe
                emhlanganweni, uhla lwabantu ababekhona, iziphakamiso, izinqumo,
                ezosuku, ukuvula nokuvala.
          •     Ohlolwayo makasebenzise inkathi eyedlule.
          •     Ohlolwayo makafingqe obekushiwo nokuvunyelwene ngakho.
2.3       UMBIKO OBEKELWE UMGOMO
          •     Isihloko: Umbiko mayelana ngokungaphatheki kahle kwabadala
                emahhovisi kanye nosuku
          •     Isingeniso: Umbiko omayelana ngokungaphatheki kahle kwabadala
                emahhovisi.
          •     Umzimba: Ohlolwayo makabhale izindlela azisebenzisile zokuqoqa
                ulwazi, isib. ukuhambela amahhovisi ahlukahlukene, ukuxoxisana
                nezalukazi njll.(Obani? Kungani? Nini? Kanjani? Yini?)
          •     Ohlolwayo makaveze okutholakele ocwaningweni.
          •     Ohlolwayo makaqaphele uhlobo lwerejista alusebenzisayo, inkathi
                eyedlule, amabizo ajwayelekile, abe umuntu wesithathu, anikeze
                incazelo ngokuphelele, kanye namagama nemishwana okufanelene
                nesimo akhuluma ngaso.
          •     Ukuphetha: Ohlolwayo makaveze isexwayiso noma isiphakamiso.
                Ihlelwe ngu: uMalibongwe Sibanyoni (USonhlalakahle) (ukusayina)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                8               DBE/Februwari–Mashi 2015
                                       NSC – Imemorandamu

2.4       UMLANDO KAMUFI

          Okumele kuvele yilokhu:
          •   Isihloko masibhalwe sigqame sibe namagama kamufi aphelele, isib.
              Umlando kaThubelihle Sengwayo.
          •   Isigaba sokuqala: Makubhalwe amagama akhe aphelele, usuku azalwa
              ngalo, uzalwa ngobani, wazalelwa kuphi.
          •   Isigaba sesibili: Izikhungo zemfundo afunda kuzona.
          •   Isigaba sesithathu: Izikhundla azitholile, iqhaza abelibambile
              emphakathini.
          •   Isigaba sesine: Abantu abayigazi lakhe abashiye emhlabeni.
          •   Ekugcineni kungaphethwa ngomusho omfushane wokumvalelisa, Isib.
              Lala uphumule Manzini/iNkosi mayikuphe umphumulela wafuthi.

2.5       INGXOXO

          •     Isihloko- Ingxoxo phakathi kukagogo nomzukulu ofunda ibanga leshumi
                nambili.
          •     Makuvele lokhu enkulumeni eyisandulela/ekobakaki: bakuphi, kunini,
                baqanjwe amagama.
          •     Umlingiswa makalandele ikholoni- isib. uMaZulu:, uNomusa:
          •     Ingxoxo mayikhombise isakhiwo esikhulayo(isingeniso-umzimba-
                isiphetho).
          •     Inkulumo     makube    inkulumo     ngqo/okhulumayo    makakhulume
                esebenzisa inkathi yamanje.
          •     Imizwa yokhulumayo mayivezwe ngamazwi hhayi ngokuchaza isib.
                uMaZulu: Angeke uyithole leyo mali.(asho ngokunengeka).
          •     Qaphela: Abasetshenziswa abacaphuni: '...'

2.6       I-ATHIKILI YEPHEPHANDABA

          •     Ohlolwayo kumele ashaye ngamafuphi kodwa ashaye emhlolweni.
          •     Ohlolwayo kumele afingqe ngokunembeyo angachezuki eqinisweni.
          •     Isihloko: Ukuxwayisa ngobungozi bokuthuma izingane sekuhlwile.
          •     Igama lobhalile lingaba sekuqaleni noma ekugcineni kwe-athikili.
          •     Isigaba ngasinye siba nengqikithi yaso ehambelana nesihloko.
          •     Uhlaka ozobhala ngalo ngokwezigaba:
                Isigaba sokuqala - Ubungozi bokuthuma izingane sekuhlwile.
                Isigaba sesibili - Ukuveza izigameko ezingenzeka.
                Isigaba sesithathu - Okungasiza ukunqanda lezo zigameko.

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU B:            50
                                                            AMAMAKI ESEWONKE:              100

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2015-memo/71aee93b-abc4-4faa-9592-a677f3d23bf3) — isiZulu HL · Memo · 2015 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2015-memo/2813575d-0a4a-44f7-bbd8-1835c9df8108) — isiZulu HL · Memo · 2015 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-june-july-2015-memo/1580459b-ce28-4267-b711-fc5e43c6eb52) — isiZulu HL · Memo · 2015 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2018-memo/40b13d1d-88cb-4477-b691-a7ef1592a7b3) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2016-memo/19a94c22-b333-4e3e-b209-0aa9a4f0e323) — isiZulu HL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2015/796747ff-1b14-48d9-9644-d81090c55675) — isiZulu HL · QP · 2015 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
