# isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2018 Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 3 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2018, 9 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2018-memo/40b13d1d-88cb-4477-b691-a7ef1592a7b3
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2018-memo/40b13d1d-88cb-4477-b691-a7ef1592a7b3)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2018 · isizulu. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P3 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2018/001b44c2-cd80-41d3-890b-80fa050680c0) — QP · 2018 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                            NATIONAL
                                       SENIOR CERTIFICATE

                                          IBANGA LE-12

                              ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                   IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                       FEBRUWARI/MASHI 2018

                                         IMEMORANDAMU

AMAMAKI: 100

                           Le memorandamu inamakhasi ayisi-9.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                            Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                 Downloaded from hlayiso.com               2                                                          DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                                                  NSC – Imemorandamu

QAPHELA:

 Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
 Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngokwamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
 Okubonwa ngakho: okuqukethwe nolimi, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye ngokwabiwa
  kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
 Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.
AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50]

 Okungabonwa ngakho                                   Okungavamile                 Okunekhono                 Okusendimeni               Okuqalisayo                Akwanelisi
 OKUQUKETHWE                                             28–30                        22–24                      16–18                     10–12                       4–6
 KANYE                                          -Impendulo enembayo           -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo ikhombisa     -Impendulo enhlanhlathayo

                           Ingxenye engenhla
 NAMALUNGISELELO                                ngaphezu kobe kulindelekile   impela                      -Imibono inakho            ukungahlangani           -Imibono edidayo
                                                -Imibono ekhaliphile,         -Imibono eshaya             ukulandelana nokushaya     -Imibono engacacile      nenganembi
 (Izimpendulo kanye                             echukuluza ingqondo kanye     emhlolweni nehlabahlosile   emhlolweni                 nekungeyona              -Akuzwakali
                                                nekhombisa ukuvuthwa          enokuvuthwa komqondo        -Ihleleke ngokusendimeni   eyokuzisungulela         kunophindaphinda
 nemibono)
                                                komqondo                      -Ihleleke kahle kakhulu     kanye nokulandelana        -Kukhona okukhombisa     -Akukho ukuhlela kanye
 Ukuhlela imibono                               -Ihleleke ngobunyoninco       kanye nokulandelana         (nokuxhumana)              ukuhlela okuncane        nokulandelana
 uyihlelela                                     kanye nokulandelana           (nokuxhumana)               kubandakanya isingeniso,   nokulandelana
 amalungiselelo                                 (nokuxhumana) kubandakanya    kubandakanya isingeniso,    umzimba kanye nesiphetho
 Ukuqonda inhloso,                              isingeniso, umzimba kanye     umzimba kanye nesiphetho
 izethameli kanye nesimo                        nesiphetho
                                                          25–27                        19–21                      13–15                       7–9                       0–3
 AMAMAKI ANGAMA-                                -Impendulo yinhle kakhulu     -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo engashayi     -Ayikho imizamo
 30                                             kepha intula izimpawu         -Imibono ehambisanayo       kodwa intula ukucacisa     emhlolweni               ekhombisa ukuphendula

                           Ingxenye engezansi
                                                ze-eseyi enembayo             nendaba nehlabahlosile      -Imibono iyalandelana      -Imibono ithanda ukuba   ngesihloko
                                                -Imibono ekhombisa            -Ihleleke kahle kakhulu     ngokusendimeni futhi       nhlakanhlaka futhi       -Akuhambisani nesihloko
                                                ukuvuthwa komqondo kanye      kanye nokulandelana         iyamukeleka                iyadida                  futhi akufanelene
                                                nokukhalipha                  (nokuxhumana)               -Kukhona okukhomba         -Ukuhlela kanye          -Akuqondene nesihloko
                                                -Ikhombisa ikhono lokuhlela   kubandakanya isingeniso,    ukuhlela kanye             nokulandelana akukho     futhi kuphithene
                                                kanye nokulandelana           umzimba kanye nesiphetho    nokulandelana
                                                (nokuxhumana) kubandakanya                                (nokuxhumana)
                                                isingeniso, umzimba kanye                                 kubandakanya isingeniso,
                                                nesiphetho                                                umzimba kanye nesiphetho

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                  Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                 Downloaded from hlayiso.com                      3                                                                         DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                                                         NSC – Imemorandamu

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50] (ayaqhubeka)

  Okungabonwa ngakho                                       Okungavamile                     Okunekhono                    Okusendimeni                      Okuqalisayo                      Akwanelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                           14–15                            11–12                          8–9                              5–6                              0–3
 UKULUNGISA                                           -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
 AMAPHUTHA                                            ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
                                                      kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama

                                 Ingxenye engenhla
 Ithoni, irejista, isitayela,                         kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli            ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,
                                                      izethameli kanye nesimo         nesimo                          kanye nesimo                    nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 ulwazimagama
                                                      -Ulimi lukhombisa               -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa kolimi         kanye nesimo                    -Ulwazimagama luncane
 kuyahambisana                                        ukuzethemba,                    nokusetshenziswa                ukudlulisa umqondo              -Ukusetshenziswa kolimi         kakhulu okwenza kube
 nenhloso/umthelela kanye                             luyancomeka kakhulu             kwethoni ngendlela              kusendimeni                     ukudlulisa umqondo              lukhuni ukuqonda
 nesimo,                                             -Ithoni ekhomba ukuphoqa         efanelekile                     -Ithoni ifanelekile             akugculisi
 ukukhethwa kwamagama,                               kanye namasu obuciko             -Kukhombisa ukungabi            -Kusetshenziswe amasu           -Ithoni nephimbo
 ukusetshenziswa kolimi,                             obunembayo                       namaphutha ohlelweni            obuciko ukukhulisa              akugculisi
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                           -Akunamaphutha sanhlobo         kanye nesipelingi               okuqukethwe                     -Kusetshenziswe amasu
 isipelingi                                           ohlelweni kanye nesipelingi     -Ibumbeke kahle kakhulu                                         obuciko ngokungagculisi
                                                      -Ikhombise ikhono                                                                               ukukhulisa okuqukethwe
                                                      eliphezulu lokubumba
 AMAMAKI AYI-15
                                                                  13                               10                               7                               4
                                                     -Ulimi lukhombisa                -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi
                                                     ukuzethemba,                     lufanelekile                    okusendimeni                    okunamaphutha
                                                     luyancomeka kakhulu              -Ithoni iyahambisana futhi      nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo
                                Ingxenye
                                                     -Akunamaphutha ohlelweni         ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                                     kanye nesipelingi                -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama
                                                     -Ikhombise ikhono                ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo
                                engezansi            eliphezulu lokubumba             -Ibumbeke kahle                 kwamasu obuciko
                                                                                                                      okunomkhawulo
 ISAKHIWO                                                          5                               4                                3                               2                             0–1
                                                     -Ukuthuthuka kwesihloko          -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
 Izimpawu zethekisthi,                               okunembayo                       kwendaba                        okusendimeni                    azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
 ukuthuthuka kwezigaba                               -Ukucacisa okunembayo            -Ukucacisa okuhle,              -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
 kanye nokwakhiwa                                    -Imisho, izigaba kwakheke        -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo
                                                     kahle kakhulu                    kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo
 kwemisho
                                                                                      kuxubile                        umqondo                         umqondo noma
                                                                                                                                                      inamaphutha
 AMAMAKI AYISI-5

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                                          Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                      4                                DBE/Februwari–Mashi 2018
                                              NSC – Imemorandamu

Amakhodi angasetshenziswa uma kumakwa                                                 AMAKHODI AMAMAKI
SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.                                                   L   = 15
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.                                                       Q    = 30
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.                                                        ISAK = 05
// – khombisa isigaba esisha.                                                                        50
NK – inkathi engemukelekile.
‘Si – i-aphostilofi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi mqondo.
ISIV. – isivumelwano esingamembi.
AK – akudingekile.
^ – kunegama elingekho.
GN – igama elingcono.
/ – ukwehlukanisa amagama
     – ukuhlanganisa amagama
 – ulimi oluhle

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)
 Isingeniso:           Siyaheha, sinamandla, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba, sinobude obemukelekile.
 Umzimba:              (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                        (ii) Zihleleke kahle: Isigaba siqala ngomusho bese siba nemisho esekelayo. Masibe
                              nomqondo ophelele.
                        (iii) Umbhalo nombhalo uhambelana nenkathi okumele ubhalwe ngayo.
 Isiphetho:            (i) Siyisigaba esisodwa.
                        (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                        (iii) Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba
                                  ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                5                        DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU A: INDABA

UMBUZO 1

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)

1.1       Ohlolwayo makaveze izinto ezingezinhle ezenziwa nezikhulunywa yilo muntu
          owenza ihlaya ngomunye umuntu okungaba ukugula, ukuhlupheka nokunye.
          Akaxwayise ngobungozi bokuhlekisa ngomuntu ngoba hleze naye
          angazithola esesesimweni esifanayo nalo akade ebukisa ngaye.                   [50]

1.2       Ohlolwayo makaveze ukuthi uyayiqonda incazelo yalesi saga: Uma ungavuli
          amehlo bazozithatha zonke izinto zakho abanye abantu. Indaba abhala ngayo
          mayikhombise ukuthi wake wathemba umuntu othile ngento yakhe wagcina
          yena engasenalutho sekungokwakhe konke.                                        [50]

1.3       Ohlolwayo makachaze ukubaluleka kokuhloniphana nokungabukelani phansi
          kubantu abangamakholwa kanye nalabo abakholelwa emasikweni abo esintu.         [50]

1.4       Ohlolwayo makathathe uhlangothi olulodwa kusasuka. Ukuvumelana
          makaveze ukuthakaselwa kwezemidlalo ezazithathwa njengezabamhlophe
          ngaphambilini, isib. Ukuthuthukiswa kwezemidlalo ezifana nekhilikithi kanye
          nebhola lombhoxo emalokishini nasezindaweni zasemakhaya, ukwanda
          kwezinhlanga ezahlukene ezinkundleni zemidlalo uma kudlalwa ibhola
          lombhoxo kanye nelekhilikithi, njll) Ukuphikisana nesihloko, isib: Abantu
          abaningi abamnyama abayibuki le midlalo ngoba isakazwa esiteshini
          sikamabonakude esikhokhelwayo. Amathikithi okuyobuka le midlalo amba
          eqolo.                                                                         [50]

1.5       Ohlolwayo makabonakale ethinta izinhlangothi zombili ngokulinganayo:
          Ukuthuthuka kanye nokufadabala komnotho. Akaveze izinto ezinhle ezivezwa
          abezindaba eziwuthuthukisayo umnotho wakuleli. (isib.ukukhangisa ngobuhle
          bezindawo zokungcebeleka zakuleli okuheha izivakashi bese kunyusa
          nomnotho). Akaveze izinto ezimbi ezifadabalisa umnotho wakuleli. (Isib.
          Ukuvezwa kwemibhikisho enodlame okufaka itwetwe kubatshali zimali
          bengabe besatshala izimali zabo ezimakethe zakuleli)                           [50]

1.6       1.6.1       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe
                      isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe.
                      Isib. sesihloko: Amanzi Achithekile Ngeke Uwabuthe./Isitsha
                      Esihle Asidleli/Ngife Olwembiza. Indaba mayikhombise ukuthi
                      kukhona izinto okuthi uma zonakala zingaphinde zilungiseke.        [50]

          1.6.2       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe
                      isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe.
                      Isib.   sesihloko:  Akukho    Okungakuvimba       Uma   Uhlose
                      Ukuphumelela/Yize     Uvalo    Umanqoba       Isibindi.  Indaba
                      mayikhombise ukuthi nakuba zikhona izinkinga empilweni yomuntu
                      kodwa uma ezimisela uyogcina ephumelela.                           [50]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                6                        DBE/Februwari–Mashi 2018
                                        NSC – Imemorandamu

          1.6.3       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe
                      isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe.
                      Isib. sesihloko: Izenzo Zami Ziwumzila Ozobonwa Abeza
                      Ngemumva Kwami. Zofa Izinsizwa Zosala Izibongo.Ngangidinga
                      Ukuba Ngedwa. Indaba mayikhombise ukuthi umuntu
                      okukhulunywa ngaye ubenezenzo ezigqamile nezibonwe
                      ngabanye abantu emphakathini.                                      [50]

                                                             AMAMAKI ESIQEPHU A:         50

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                Pheqa ikhasi

### Page 7

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                    Downloaded from hlayiso.com                      7                                                                   DBE/Februwari–Mashi 2018
                                                                            NSC – Imemorandamu

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-25]
 Okungabonwa ngakho                   Okungavamile                     Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                      Akwanelisi
 OKUQUKETHWE, UHLAKA                     13–15                            10–12                           7–9                             4–6                              0–3
 & NEFOMATHI                     -Impendulo enembayo             -Impendulo enhle kakhulu        -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
                                 ngaphezu kobekulindelekile      ekhombisa ulwazi                ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
 Impendulo kanye nemibono        -Amasu akhaliphile kanye        lwezimpawu zohlobo              lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu zohlobo       lwezimpawu zohlobo
 Ukuhlela imibono ukuze kube     nokuvuthwa komqondo             lombhalo                        lombhalo                        lombhalo                        lombhalo
 nohlaka                         -Ulwazi olubanzi                -Inamathele esihlokweni         -Inamathele esihlokweni –       -Ukunamathela                   -Umqondo uyanhlanhlatha
 Inhloso, izethameli, izakhiwo   lwezimpawu zohlobo              -Inamaphutha ambalwa            inamaphutha esendimeni          kuyabonakala kodwa              kunamaphutha amakhulu
 nezimiso kanye nesimo           lombhalo                        -Ukulandelana                   -Ukulandelana kwemibono         kunamaphutha                    -Imibono ayilandelani
                                 -Umbhalo unamathele             kokuqukethwe nemibono,          okuqukethwe kufanelekile        amaningana                      sanhlobo
                                 esihlokweni                     kuchazwe kahle futhi            -Ukuchaza okumbalwa             -Ukulandelana                   -Ukuchaza okumbalwa
 AMAMAKI AYI-15                  -Amasu akhombisa                kusekela isihloko               kusekela isihloko               kwamaphuzu okuqukethwe          okusekela isihloko
                                 ukuthelelana kanye              -Ifomathi efanele               -Ifomathi efanelekile kodwa     kubuye kungabonakali            -Akasebenzisanga nhlobo
                                 nokulandelana                   enamaphushana                   kunamaphutha ambalwa            -Ukuchaza okumbalwa             imithetho yefomathi
                                 -Acacisa ngokusobala                                                                            kusekela isihloko
                                 kanye nokusekela isihloko                                                                       -Usebenzise ngokunganele
                                 -Ifomathi efanelekile                                                                           imithetho yefomathi
                                 necacile                                                                                        -Kukhona okumbalwa
                                                                                                                                 okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA KANYE                     9–10                             7–8                             5–6                             3–4                             0–2
 NOKULUNGISA                     -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                       ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                 kuhambisana kahle kakhulu       kuhambisana kahle               kuyahambisana nenhloso,         kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela,    nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli kanye      izethameli kanye nesimo         nenhloso, izethameli kanye      izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela, izethameli   nesimo                          nesimo                          -Kunamaphutha ambalwa           nesimo                          -Kugcwele amaphutha futhi
 kanye nesimo                    -Uhlelo lufanelekile futhi      -Uhlelo lufanelekile futhi      -Ulwazimagama                   -Uhlelo olungafanelekile        kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi kanye    lwakheke kahle kakhulu          lwakheke kahle                  olusendimeni                    olunamaphutha amaningi          -Ulwazimagama
 nezimiso                        -Akunamaphutha sanhlobo         -Ulwazimagama oluhle            -Amaphutha                      -Ulwazimagama olunganele        aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama                                            -Akunamaphutha                  awawuphazamisi umqondo          -Umqondo awusalandeleki         -Umqondo uyanhlanhlatha
 Izimpawu zokuloba kanye                                                                                                         kahle                           kakhulu
 nesipelingi

 AMAMAKI AYI-10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                  Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                8             DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU B: IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO
UMBUZO 2
Amamaki azocazwa ngale ndlela:
Q = 15
L = 10
OKULINDELEKILE
2.1       INCWADI YOBUNGANI

           Iba nekheli elilodwa lobhalayo.
           Ikheli lihamba nosuku. (12 kuNdasa 2018, 12 Mashi 2018, 12-02-2018)
           Isibingelelo asiveze ubuhlobo noma agagulwe ngegama, isibonelo:
            Mngane wami/Khethiwe.
           Isingeniso siba sifushane. Asikhombise ubuhlobo obukhona phakathi
            kwabo.
           Umzimba- umayelana nokubonga umngani wakho ngamazwi akhayo
            awathule emcimbini wokugujwa kosuku lakho lokuzalwa.
           Isiphetho -kumele ohlowayo avalelise, angaveza ukuthi uyomvakashela
            umngani wakhe amkhombise i-CD yomcimbi uma isilungile.
           Valelisa ukhombise ubuhlobo, isib. Yimina umngane wakho
                                               uThabile
           Asifakwa isibongo isibonelo:                                                 [25]

2.2       IKHARIKHULAMU VITHAYE (CV) NENCWADI EHAMBISANA NAYO

          Okumele kuvele kukharikhulamu vithaye yilokhu:
           Imininingwane yakho.
           Okumayelana nemfundo yakho.
           Ulwazi lomsebenzi(uma lukhona)
           Amagama abantu abangafakaza ngawe/banike isiqinisekiso sokubhaliwe.

          Okumele kuvele encwadini ehambisana nekharikhulamu vithaye yilokhu:
           Zethule kahle zibekwa nje.
           Bhala ukuthi isikhangisi usibone kuphi.
           Ulwazi olucace bha ngawe, lushaye emhlolweni.
           Yisho okuthile okwenza ufaneleke kulowo msebenzi owufunayo.
          QAPHELA: Incwadi ehambisana neCV mayingabi nayo yonke
                      imininingwane etholakala kukharikhulamu vithaye.                   [25]

2.3       INHLOLOKHONO
          Okumele kuvele kunhlolokhono:
           Isihloko esinamagama abantu abazobe benza inhlolokhono,             isb.
            Inhlolokhono Phakathi KukaVusi Kanye noNgcobo Ikhansela.
           Bhala amagama ezikhulumi ngasesandleni sokunxele sekhasi.
           Sebenzisa umugqa omusha ukukhombisa isikhulumi esisha.
          QAPHELA: Inhlolokhono mayingaguqulwa ibe indaba elandisayo .                   [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                    Pheqa ikhas

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                9               DBE/Februwari–Mashi 2018
                                       NSC – Imemorandamu

2.4       INCWADI YOMSEBENZI
           Amakheli mabili-ikheli lobhalayo nekheli lobhalelwayo.
           Ikheli lobhalayo lihamba nosuku. (25 kuNdasa 2018, 25 Mashi 2018)
           Ikheli lesibili liqalisa ngokwethula isikhundla salowo obhalelwayo. Isib.
             Mphathisibhedlela.
           Isihloko ozobhala ngaso. Isib. Incwadi Yokukhononda Mayelana
             Nempatho Engenhle Engayithola Kubasebenzi Bakho.
           Obhalelwayo makabingelelwe sakukhuluma. Isib. Mnumzane/Nkosikazi/
             Nkosazana
           Incwadi ayibe nesingeniso: Ukuzethula, ubuyokwenzani esibhedlela,
             kuyiphi iwodi.
           Umzimba: Nikeza amagama alabo basebenzi abangakuphathanga kahle.
             Akuvele ukuthi yiziphi izenzo ezingezinhle ezenziwe ngabahlengikazi
             kanye nabanye abasebenzi.
           Isiphetho: Akuvele ukuthi uyasihlaba lesi senzo uxwayise ukuthi
             abakwenze kuwe bangaphinde bakwenze futhi nakwabanye.
           Valelisa ukhombise ukuzithoba. Isib. Yimina ozithobayo
                                                   uKhethelo Bhengu (Nkk./Nksz.)           [25]

2.5       I-ATHIKHILI YEPHEPHANDABA
            Ohlolwayo kumele ashaye ngamafuphi angagudluki eqinisweni.
            Isihloko: Ubungozi Bokwenza Izenzo Izingezinhle Uma Kubhikishwa.
            Igama lobhalile lingaba sekuqaleni noma ekugcineni kwe-athikhili.
            Isigaba ngasinye siba nengqikithi yaso ehambelana nesihloko.
              Isingeniso: Inhloso yokubhala le-athikili.
              Umzimba: Nikeza izizathu zokugxekwa kwalezi zenzo.
              Isiphetho: imiphumela engemihle yalezi zenzo kanye nezindlela
              okunganqandwa ngayo.                                                         [25]

2.6       INKULUMO-MPENDULWANO
           Isihloko- Ingxoxo phakathi kwami nosomabhizinisi.
           Makuvele lokhu enkulumeni eyisandulela/ekubakaki: bakuphi, kunini,
             baqanjwe amagama.
           Umlingiswa makalandelwe ikholoni - isib. uShongaziphi:
           Ingxoxo mayikhombise isakhiwo esikhulayo (isingeniso, umzimba
             nesiphetho).
           Inkulumo makube inkulumo ngqo/okhulumayo makakhulume esebenzisa
             inkathi yamanje.
           Imizwa yokhulumayo mayivezwe ngamazwi hhayi ngokuchaza, isib.
             uGumede: Hlukana nami wena!
           QAPHELA:         Abasetshenziswa abacaphuni:
           Isiphetho: akube khona ukusonga ngasekugcineni kwenkulumo-
             mpendulwano.                                                                  [25]

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU B:            50
                                                            AMAMAKI ESEWONKE:              100

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-feb-march-2018-memo/268f6417-c7b6-4dcd-8115-fd0e7ad6d4d7) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-feb-march-2018-memo/2ab38072-f157-47bb-a68a-04fc060e5697) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2018-memo/6b878934-494e-4c65-950f-4a416eed91f7) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2018-final-memo/bcbdbdef-6c4a-4dcc-a0bc-374bddb3996c) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2016-memo/19a94c22-b333-4e3e-b209-0aa9a4f0e323) — isiZulu HL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2015-memo/9eacf062-0507-43ac-93ec-d41b8ba05ecf) — isiZulu HL · Memo · 2015 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
