# isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2016 Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2016, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2016-memo/400a59fb-ad1a-4e8f-99a1-134822088554
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2016-memo/400a59fb-ad1a-4e8f-99a1-134822088554)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · isizulu. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P3 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2016/acb03cab-8e30-4d51-bfa0-4f5bc291e25d) — QP · 2016 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        GRAAD 12

                   SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                             2016

                                       IMEMORANDAMU

                                                                  AMAMAKI: 100

                               Leli phepha linamakhasi ayisi-9.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                 Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                Downloaded from hlayiso.com                 2                                                                        DBE/2016
                                                                                   SCE – Imemorandamu

SIQEPHU A: INDABA

QAPHELA:
• Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
• Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngokwamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
• Okubonwa ngakho: okuqukethwe nolimi, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye
  ngokwabiwa kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
• Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50]

 Okungabonwa ngakho                                   Okungavamile                 Okunekhono                 Okusendimeni               Okuqalisayo                Akwanelisi
 OKUQUKETHWE                                             28–30                        22–24                      16–18                     10–12                       4–6
 KANYE                                          -Impendulo enembayo           -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo ikhombisa     -Impendulo enhlanhlathayo

                           Ingxenye engenhla
 NAMALUNGISELELO                                ngaphezu kobe kulindelekile   impela                      -Imibono inakho            ukungahlangani           -Imibono edidayo
                                                -Imibono ekhaliphile,         -Imibono eshaya             ukulandelana nokushaya     -Imibono engacacile      nenganembi
 (Izimpendulo kanye                             echukuluza ingqondo kanye     emhlolweni nehlabahlosile   emhlolweni                 nekungeyona              -Akuzwakali
                                                nekhombisa ukuvuthwa          enokuvuthwa komqondo        -Ihleleke ngokusendimeni   eyokuzisungulela         kunophindaphinda
 nemibono)
                                                komqondo                      -Ihleleke kahle kakhulu     kanye nokulandelana        -Kukhona okukhombisa     -Akukho ukuhlela kanye
 Ukuhlela imibono                               -Ihleleke ngobunyoninco       kanye nokulandelana         (nokuxhumana)              ukuhlela okuncane        nokulandelana.
 uyihlelela                                     kanye nokulandelana           (nokuxhumana)               kubandakanya isingeniso,   nokulandelana.
 amalungiselelo                                 (nokuxhumana) kubandakanya    kubandakanya isingeniso,    umzimba kanye
 Ukuqonda inhloso,                              isingeniso, umzimba kanye     umzimba kanye               nesiphetho.
 izethameli kanye nesimo                        nesiphetho.                   nesiphetho.
                                                          25–27                        19–21                       13–15                      7–9                       0–3
 AMAMAKI ANGAMA-                                -Impendulo yinhle kakhulu     -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo engashayi     -Ayikho imizamo
 30                                             kepha intula izimpawu ze-     -Imibono ehambisanayo       kodwa intula ukucacisa     emhlolweni               ekhombisa ukuphendula
                                                eseyi enembayo                nendaba.                    -Imibono iyalandelana      -Imibono ithanda ukuba   ngesihloko

                           Ingxenye engezansi
                                                -Imibono ekhombisa            -Ihleleke kahle kanye       ngokusendimeni futhi       nhlakanhlaka futhi       -Akuhambisani nesihloko
                                                ukuvuthwa komqondo kanye      nokulandelana               iyamukeleka                iyadida                  futhi akufanelene
                                                nokukhalipha                  (nokuxhumana)               -Kukhona okukhomba         -Ukuhlela kanye          -Akuqondene nesihloko
                                                -Ikhombisa ikhono lokuhlela   kubandakanya isingeniso,    ukuhlela kanye             nokulandelana akukho.    futhi kuphithene.
                                                kanye nokulandelana           umzimba kanye               nokulandelana
                                                (nokuxhumana) kubandakanya    nesiphetho.                 (nokuxhumana)
                                                isingeniso, umzimba kanye                                 kubandakanya isingeniso,
                                                nesiphetho.                                               umzimba kanye
                                                                                                          nesiphetho.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                               Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                Downloaded from hlayiso.com                                       3                                                                                          DBE/2016
                                                                                         SCE – Imemorandamu

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50] (ayaqhubeka)

  Okungabonwa ngakho                                       Okungavamile                     Okunekhono                    Okusendimeni                      Okuqalisayo                      Akwanelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                           14–15                            11–12                          8–9                              5–6                              0–3
 UKULUNGISA                                           -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
 AMAPHUTHA                                            ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
                                                      kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama

                                 Ingxenye engenhla
 Ithoni, irejista, isitayela,                         kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli            ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,
                                                      izethameli kanye nesimo         nesimo                          kanye nesimo                    nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 ulwazimagama
                                                      -Ulimi lukhombisa               -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa kolimi         kanye nesimo                    -Ulwazimagama luncane
 kuyahambisana                                        ukuzethemba,                    nokusetshenziswa                ukudlulisa umqondo              -Ukusetshenziswa kolimi         kakhulu okwenza kube
 nenhloso/umthelela kanye                             luyancomeka kakhulu             kwethoni ngendlela              kusendimeni                     ukudlulisa umqondo              lukhuni ukuqonda.
 nesimo,                                             -Ithoni ekhomba ukuphoqa         efanelekile                     -Ithoni ifanelekile             akugculisi
 ukukhethwa kwamagama,                               kanye namasu obuciko             -Kukhombisa ukungabi            -Kusetshenziswe amasu           -Ithoni nephimbo
 ukusetshenziswa kolimi,                             obunembayo                       namaphutha ohlelweni            obuciko ukukhulisa              akugculisi
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                           -Akunamaphutha sanhlobo         kanye nesipelingi               okuqukethwe.                    -Kusetshenziswe amasu
 isipelingi.                                          ohlelweni kanye nesipelingi     -Ibumbeke kahle kakhulu.                                        obuciko ngokungagculisi
                                                      -Ikhombise ikhono                                                                               ukukhulisa okuqukethwe.
                                                      eliphezulu lokubumba.
 AMAMAKI AYI-15
                                                                  13                               10                               7                              4
                                                     -Ulimi lukhombisa                -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi
                                                     ukuzethemba,                     lufanelekile                    okusendimeni                    okungekho endimeni
                                                     luyancomeka kakhulu              -Ithoni iyahambisana futhi      nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo

                                Ingxenye
                                                     -Akunamaphutha ohlelweni         ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                                     kanye nesipelingi                -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama
                                                     -Ikhombise ikhono                ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo.
                                engezansi            eliphezulu lokubumba.            -Ibumbeke kahle.                kwamasu obuciko
                                                                                                                      okunomkhawulo.
 ISAKHIWO                                                          5                               4                                3                              2                              0–1
                                                     -Ukuthuthuka kwesihloko          -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
 Izimpawu zethekisthi,                               okunembayo                       kwendaba                        okulindelekile                  azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
 ukuthuthuka kwezigaba                               -Ukucacisa okunembayo            -Ukucacisa okuhle,              -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
 kanye nokwakhiwa                                    -Imisho, izigaba kwakheke        -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo.
                                                     kahle kakhulu.                   kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo
 kwemisho.
                                                                                      kuxubile.                       umqondo.                        umqondo noma
                                                                                                                                                      inamaphutha.
 AMAMAKI AYISI-5
 UKWABIWA
 KWAMAMAKI                                                      43–50                           33–40                           23–30                           13–20                            0–10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                                      Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                                       4                                                                DBE/2016
                                                              SCE – Imemorandamu

Amakhodi angasetshenziswa uma kumakwa                                                    AMAKHODI AMAMAKI
SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.                                              Q = 30
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.                                                  L  = 15
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.                                                   SK = 05
// – khombisa isigaba esisha.                                                                 50
NK – inkathi engemukelekile.
AP – i-aphostilofi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi mqondo.
ISIV. – isivumelwano esingahambisani.
AK – akudingekile.
^ – kunegama elingekho / kunophawu olungekho.
GN – igama elingcono.
NQ – nqamula amagama ngendlela engafanelekile ekugcineni komugqa.
     – ukuhlanganisa amagama
/ – hlukanisa amagama
√ - ulimi oluhle

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)
•  Isingeniso:   Siyaheha, sinamandla, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba, sinobude obukhombisa ukuthi indaba iyethulwa/iyangeniswa.
•  Umzimba:      (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                 (ii) Zihleleke kahle: Isigaba siqala ngomusho bese siba nemisho esekelayo. Masibe nomqondo ophelele.
                 (iii) Umbhalo nombhalo uhambelana nenkathi okumele ubhalwe ngayo.
•  Isiphetho:    (i) Siyisigaba esisodwa.
                 (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                 (iii) Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                  Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                                          5                                                                    DBE/2016
                                                                 SCE – Imemorandamu

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)

1.1 Ohlolwayo makaqikelele ukuthi indaba yakhe igcina ngala mazwi; … Hawu, kanti uwe lo! Indaba ingaveza uhlangothi oluhle. Lapha kumele kube umuntu
    owenzela umuntu/abantu izinto ezinhle kepha engafuni ukuba asheshe abonakale. Uma kuwuhlangothi olungeluhle, kumele kuvele ukuthi lo muntu ubenza
    ./izinto ezihlukumezayo kepha abantu bengacabangi ukuthi kungaba umuntu abamaziyo. Makagcine ngokuvela ekugcineni njll.

1.2 Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyayiqonda incazelo yesaga. Incazelo yesaga; Dedela umuntu oyaziyo into kube nguye oyenzayo. Makaveze endabeni
    ukwexwayisa ukuthi abantu abangajahi ukwenza izinto abangazazi. Kuhle ukuthi abantu banikeze ithuba labo bantu abakwaziyo ukwenza into, bese
    abanye befunda kulabo bantu. Ohlolwayo angazisebenzisa izibonelo lapho kudingeka khona ukwesekela amaphuzu.

1.3 Ohlolwayo makachaze ubuhlakani obenziwe umuntu thizeni obukhombisa ukuthi kuningi akufundile emaphutheni abanye abantu kulowo muntu. Akuvele
    ubuhlakani bokucubungula lawo maphutha, bese echaza izintuba yena achushe ngazo.

1.4 Ohlolwayo makakhethe uhlangothi olulodwa oluzofakazela ukugxeka noma ukuncoma isitatimende esinikeziwe embuzweni: Isib.

    Ukuncoma: Ohlolwayo makaveze izibonelo ezinhle ezingalethwa ukusatshalaliswa kwamajazi omkhwenyana ezikoleni, isib. ukuvimbela ukukhulelwa
    kwabafundi, ukuvikela izifo ezithathelanayo njll.
    Ukugxeka: Ohlolwayo makaveze izibonelo ezingezinhle ezingadalwa yileli khwelo, isib. Ukuba abafundi basheshe baye ocansini besebancane ngoba
                bethembe la majazi, ukuphela kobuntombi kanye nokuziphatha okungemukelekile njll.

1.5 Ohlolwayo makabonakale ethinta zombili izinhlangothi ngokulinganayo: (Ubuhle nobubi) bese kuthi ekugcineni akhethe uhlangothi ahambisana nalo. Isib.

    Ubuhle:   Ukuthuthuka kolwazi kwezobuchwepheshe kothisha kanye nakubafundi. Ukongeka kwesikhathi. Ukukhulisa intshisekelo yokufunda kubafundi.
              Ukuncipha komsebenzi obhalwa ngesandla njll.
    Ububi:    Ukwanda kobugebengu ngoba abantu befuna ukuzicebisa ngalobu buchwepheshe. Abanye abafundi bangasebenzisa lobu buchwepheshe
              ngendlela engamukelekile. Abanye abafundi bangalibala ukuxoxa nabangani babo ngesikhathi sokufunda esingafanele besebenzisa bona lobu
              buchwepheshe. Siyancipha isikhathi sokuba umfundi abonane nothisha ubuso nobuso njll.

1.6 1.6.1     Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe. Isib.
              Masinakekele Imvelo! Indaba ingakhombisa ukugquqguzela abantu ngokubaluleka kokunakekela imvelo nokwakha ubudlelwano
              phakathi kwabantu nezilwane ezingamagugu kuleli njll.

    1.6.2     Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe. Isib. Libunjwa
              Liseva/Ziqhenye Ngezwe Lakho. Indaba ingakhuluma ngezwe laseNingizimu Afrika kubhekwe ubuhle obutholakale emva kwenkululeko. Indaba
              ingafundisa izingane ezisencane ukuba zithande izwe lazo. Ingakhuluma ngokubaluleka kwemfundo izingane zisesemazingeni aphansi njll.

    1.6.3     Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe. Isib.
              sesihloko: Indlela Eya Empumelelweni Iwumqansa njll. Indaba mayiveze ukuthi ukuze umuntu aphumelele kumele asebenze kanzima.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                         Pheqa ikhasi

### Page 6

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                 Downloaded from hlayiso.com                         6                                                                                    DBE/2016
                                                                            SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU B: IMIBHALO YOKUDLULISA IMIYALEZO
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-25]
 Okungabonwa ngakho                   Okungavamile                     Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                      Akwanelisi
 OKUQUKETHWE,                            13–15                            10–12                           7–9                             4–6                              0–3
 AMALUNGISELELO KANYE            -Impendulo enembayo             -Impendulo enhle                -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
 NEFOMATHI                       ngaphezu kobe                   ekhombisa ulwazi                ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
                                 kulindelekile                   lwezimpawu zohlobo              lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu zohlobo       lwezimpawu zohlobo
 Impendulo kanye nemibono.       -Amasu akhaliphile kanye        lombhalo                        lombhalo                        lombhalo                        lombhalo
 Ukuhlela imibono ukuze kube     nokuvuthwa komqondo             -Kunamathele esihlokweni        -Ayinamathele kahle             -Ukunamathela                   -Umqondo uyanhlanhlatha
 namalungiselelo.                -Ulwazi olubanzi                -Kunamaphushana                 esihlokweni                     kuyabonakala kodwa              kunamaphutha amakhulu
 Inhloso, izethameli, izakhiwo   lwezimpawu zohlobo              -Ukulandelana                   - Inamaphutha ambalwa           kunamaphutha                    -Imibono ayilandelani
 nezimiso kanye nesimo.          lombhalo                        kokuqukethwe nemibono,          -Ukulandelana kwemibono         -Ukulandelana                   sanhlobo
                                 -Umbhalo unamathele             kuchazwe kahle futhi            okuqukethwe kufanelekile        kwamaphuzu okuqukethwe          -Ukuchaza okumbalwa
 AMAMAKI AYI-15                  esihlokweni                     kusekela isihloko               -Ukuchaza okumbalwa             kubuye kungabonakali            okusekela isihloko
                                 -Amasu akhombisa                -Ifomathi efanele               kusekela isihloko               -Ukuchaza okumbalwa             -Akasebenzisanga nhlobo
                                 ukuthelelana kanye              enamaphushana.                  -Ifomathi efanelekile kodwa     kusekela isihloko               imithetho yefomathi.
                                 nokulandelana                                                   kunamaphutha ambalwa.           -Usebenzise ngokunganele
                                 -Acacisa ngokusobala                                                                            imithetho yefomathi
                                 kanye nokusekela isihloko                                                                       -Kukhona okumbalwa
                                 -Ifomathi efanelekile                                                                           okubalulekile.
                                 necacile.
 ULIMI, ISITAYELA KANYE                     9–10                             7–8                             5–6                             3–4                             0–2
 NOKULUNGISA                     -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                       ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                 kuhambisana kahle kakhulu       kuhambisana kahle               kuyahambisana nenhloso          kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela,    nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli kanye      ngokusendimeni, izethameli      nenhloso, izethameli kanye      izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela, izethameli   nesimo                          nesimo                          kanye nesimo                    nesimo                          -Kugcwele amaphutha futhi
 kanye nesimo                    -Uhlelo lufanelekile futhi      -Uhlelo lufanelekile futhi      -Kunamaphutha ambalwa           -Uhlelo olungafanelekile        kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi kanye    lwakheke kahle kakhulu          lwakheke kahle                  -Ulwazimagama                   olunamaphutha amaningi          -Ulwazimagama
 nezimiso                        -Akunamaphutha sanhlobo.        -Ulwazimagama oluhle            olusendimeni                    -Ulwazimagama olunganele        aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama                                            -Akunamaphutha.                 -Amaphutha                      -Umqondo awusalandeleki         -Umqondo uyanhlanhlatha
 Izimpawu zokuloba kanye                                                                         awawuphazamisi umqondo.         kahle.                          kakhulu.
 nesipelingi.

 AMAMAKI AYI-10
 UKWABIWA                                  22–25                            17–20                          12–15                            7–10                             0–5
 KWAMAMAKI

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                   Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                              7                                                DBE/2016
                                                     SCE – Imemorandamu

Amamaki azocazwa ngale ndlela:
OKUQUKETHWE, AMALUNGISELELO NESAKHIWO (15)                      AMAKHODI AMAMAKI
ULIMI, ISITAYELA, UKUHLELA            (10)                      Q = 15
                                                                 L .= 10

                                                                     25

OKULINDELEKILE

2.1    INCWADI YOBUNGANI
       •   Ikheli elilodwa lobhalayo.
       •   Ikheli lobhalayo lihamba nosuku. Isib. (15 kuMasingana 2016/15 Januwari 2016)
       •   Obhalelwayo makabingelelwe sakukhuluma. Mngani wami/Sipho/Nokuthula (ungamgagula ngegama noma ngesidlaliso)
       •   Isigaba sokuqala ungaqalisa kanje: Ngiyathemba …, Ngiyaxolisa …, Ngabonga …
       •   Isigaba sesibili masikhulume ngengqikithi yencwadi: ukumhalalisela kanye nokumyala ngethuba alitholile.
       •   Isigaba sesithathu ukuphetha incwadi.
       •   Ohlolwayo makasebenzise ulimi nerejista efanele.
       •   Valelisa ukhombise ukumazi lowo ombhalelayo. Isib. Yimina umngani wakho
                                                                uSnegugu

2.2     ISIBUYEKEZO
       •    Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo, isib.

             o Igama lenkampani : KwaCoca-Cola
             o Usuku lomcimbi kanye nendawo
             o Umcimbi ubumayelana nani
             o Imininingwano yalabo ebebenzelwa umcimbi
             o Umcimbi ngamafuphi
             o Ukuveza okuhle kanye nokungekuhle okwenzeke emcimbini
       •     Isiphetho sesibuyekezo masiveze uvo lwakho mayelana nokwenzeke emcimbini.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                         Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                               8                                                 DBE/2016
                                                      SCE – Imemorandamu

2.3    UMLANDO KAMUFI
       •  Isihloko: Isibonelo sesihloko:
          Umlando KaThobani Bhekizizwe Xulu
       •  Isigaba sokuqala:
          o Usuku azalwa ngalo, usuku asishiye ngalo
          o Amagama abazali bakhe (ukuveza ukuba abazali basaphila noma cha)
          o Indawo azalelwe kuyo
       •  Isigaba sesibili:
          o Izikole afunde kuzona (amabanga aphansi, aphakeme naphakathi nendawo)
          o Izinto ayedume ngazo esikoleni/iqhaza ayelibambile emdlalweni enhlobonhlobo esikoleni
       •  Isigaba sesithathu:
          o Iqhaza lakhe emphakathini
          o Izindawo asebenze kuzo
          o Iqhaza lakhe ekuthuthukiseni isiko lokufunda nokufundisa kulesi sikole abeyilunga lesigungu kuso
          o Ukuhlabana kwakhe okwahlukahlukene (uma kukhona)
       •  Isigaba sesine:
          o Abashiyile emhlabeni
       •  Isiphetho makukhonjiswe ukuthi usuyaphethwa umlando kamufi. Ungasebenzisa la magama isib:
          LALA NGOKUTHULA GXABHASHE!
2.4    INCWADI YEPHEPHANDABA
       •   Ikheli lobhalayo elinosuku.
       •   Ikheli lephephandaba elikhombisa igama lephephandaba kanye nesikhundla sobhalelwayo, Isib. Mhleli.
       •   Ukubingelela uMhleli, Isib. Mnu./Nkk./Nksz.
       •   Isihloko sengqikithi obhala ngayo: Incwadi Yokukhalaza Ngezindaba Ezingakhi Umphakathi Ezikhishwa Iphephandaba.
       •   Isingeniso: ukuzethula makuvele ukuthi ungubani kanye nesizathu esenza ukuba ubhale incwadi. Yethula ingqikithi
           yodaba
       •   Umzimba wencwadi: ukuhlala odabeni. (Kumele ungakhohlwa ukugxeka ngokwakha.)
       •   Isiphetho: ukuphetha ngesizotha. Isib. Ngiyojabula uma ngabe izikhalazo zami ziyonikezwa ithuba lokuba
           zicutshungulwe.
       •   Ukuvalelisa. Isib. Yimina ozithobayo
                            uNomfundo Zuma (Nkk./Nksz.)
                           (ukusayina)

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                           Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                               9                                                      DBE/2016
                                                      SCE – Imemorandamu

2.5    UMBIKO ONGABEKELWE MGOMO
       •  Isibonelo sesihloko: Umbiko Omayelana Nokuhlukunyezwa Komunye Wabafundi Ngesikhathi Senhlabakhefu.
       •  Isingeniso: Umbiko omayelana nokuhlukunyezwa komfundi wethulelwa umphathi wesikhungo.
       •  Ohlolwayo makabhale amaphuzu ngokulandelana kwezigameko zalokho akubonile okumayelana nokuhlukunyezwa
          komfundi. (Obani? Kungani? Nini? Yini? Kanjani?)
       •  Sebenzisa:
          o Inkathi edlule
          o Amabizo ajwayelekile
          o Umuntu wesithathu
          o Nikeza incazelo yokwenzeke ngempela
          o Amagama nemishwana efanelekile ehambisana nesimo okhuluma ngaso
          o Ulimi olunezimiso, olungenabo ubungani

2.6    INKULUMO MPENDULWANO
       •   Isibonelo sesihloko: Inkulumo Mpendulwano Phakathi KukaMnu. Zondi Kanye NoMnu. Ziqubu
       •   Isethulo: Isib. (kusekuseni ngeSonto uMnu. Zondi oyilunga lomphakathi uhambele iKhansela uMnu. Ziqubu ehhovisi lalo,
           baxoxa ngenkinga yokunqamuka kukagesi osekuphazamise umphakathi.)
       •   Bhala okushiwo yisikhulumi njengoba kunjalo, uveze imibono yaso ngqo. Isib.
           uZiqubu/uMnu. Ziqubu:
           uZondi/uMnu. Zondi :
       •   Sebenzisa umugqa omusha ukukhombisa isikhulumi esisha
       •   Ungabasebenzisi abacaphuni enkulumeni yezikhulumi
       •   Ayingabibikho inkulumo efakwa kubakaki echaza imizwa yesikhulumi.
       •   Yakha isithombe somqondo esikhombisa isimo sokuzoxoxwa ngakho ngaphambi kokuba ubhale
       •   Kubalulekile ukuba usebenzise izimpawu zokuloba ngendlela efanelekile
       •   Ingxoxo kumele ibe nesingeniso, umzimba kanye nesiphetho (Kubonakale ukukhula kwayo). Qikelela ukusheshe ungene
           engqikithini yenkulumo mpendulwano.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2016-memo/8feb9967-5db4-40ef-9c60-2176a50b6e07) — isiZulu HL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2016-memo/71b179e9-a852-4cf3-86d9-5393522b92f0) — isiZulu HL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2016-memo/abb73d60-3add-4cc2-b09c-d7e37fb4c13e) — isiZulu HL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2016-memo/19a94c22-b333-4e3e-b209-0aa9a4f0e323) — isiZulu HL · Memo · 2016 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2019-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-isizulu/7328b5ff-f4c8-418c-8ac7-2788cbc4bd3a) — isiZulu HL · Memo · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2018-memo/6b878934-494e-4c65-950f-4a416eed91f7) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
