# isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2017 Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2017, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2017-memo/55d5e0f8-c8ef-4b4c-b34b-6db43591012b
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2017-memo/55d5e0f8-c8ef-4b4c-b34b-6db43591012b)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · isizulu. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P3 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2017/46db12df-d895-49cd-a3e4-6ac59f84a829) — QP · 2017 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                   SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                           2017

                                       IMEMORANDAMU

                                                                AMAMAKI: 100

                            Le memorandamu inamakhasi ayi-11.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                               Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                  Downloaded from hlayiso.com            2                                                                      DBE/2017
                                                                                  SCE–Imemorandamu

ISIQEPHU A: INDABA

UMBUZO 1

QAPHELA:

• Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
• Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngokwamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
• Okubonwa ngakho okuqukethwe, ulimi kanye nesitayela, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe amazinga amabili kuye ngokwabiwa kwamamaki.
  Kunezinga eliphezulu kanye neliphansi.
• Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwamazinga. Alikho izinga eliphezulu noma eliphansi.

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50]

 Okungabonwa ngakho                                     Okungavamile               Okunekhono                Okusendimeni          Okuqalisayo             Akwanelisi
OKUQUKETHWE KANYE                                           28–30                      22–24                     16–18                10–12                    4–6
NAMALUNGISELELO                                   -Impendulo enembayo       -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo             -Impendulo            -Impendulo
                                                  ngaphezu                  -Imibono eshaya             eyanelisayo            ikhombisa             enhlanhlathayo

                              INGXENYE ENGENHLA
(Izimpendulo kanye                                kobekulindelekile         emhlolweni nehlabahlosile   -Imibono inakho        ukungahlangani        -Imibono edidayo
nemibono)                                         -Imibono ekhaliphile,     enokuvuthwa komqondo        ukulandelana           -Imibono engacacile   nenganembi
Ukuhlela imibono uyihlelela                       echukuluza ingqondo       -Ihleleke kahle kakhulu     nokushaya emhlolweni   nekungeyona           -Akuzwakali
amalungiselelo,                                   kanye nekhombisa          kanye nokulandelana         -Ihleleke              eyokuzisungulela      kunophindaphinda
ukuqonda inhloso,                                 ukuvuthwa komqondo        (nokuxhumana)               ngokusendimeni kanye   -Kukhona              -Akukho ukuhlela kanye
izethameli kanye nesimo                           -Ihleleke ngobunyoninco   kubandakanya isingeniso,    nokulandelana          okukhombisa           nokulandelana
                                                  kanye nokulandelana       umzimba kanye               (nokuxhumana)          ukuhlela okuncane     kwemibono
AMAMAKI ANGAMA-30                                 (nokuxhumana)             nesiphetho                  kubandakanya           kanye
                                                  kubandakanya                                          isingeniso, umzimba    nokulandelana
                                                  isingeniso, umzimba                                   kanye nesiphetho       kwemibono
                                                  kanye nesiphetho

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                         Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                   Downloaded from hlayiso.com         3                                                                    DBE/2017
                                                                SCE–Imemorandamu

                                             25–27                   19–21                    13–15                    7–9                   0–3
                                   -Impendulo yinhle      -Impendulo yakheke         -Impendulo              -Impendulo           -Ayikho imizamo
                                   kakhulu kepha intula   kahle                      eyanelisayo kodwa       engashayi            ekhombisa ukuphendula

 INGXENYE ENGEZANSI
                                   izimpawu ze-eseyi      -Imibono ehambisanayo      intula ukucacisa        emhlolweni           ngesihloko
                                   enembayo               nendaba nehlabahlosile     -Imibono iyalandelana   -Imibono ithanda     -Akuhambisani
                                   -Imibono ekhombisa     -Ihleleke kahle kakhulu    ngokusendimeni futhi    ukuba nhlakanhlaka   nesihloko futhi
                                   ukuvuthwa komqondo     kanye nokulandelana        iyamukeleka             futhi iyadida        akufanelene
                                   kanye nokukhalipha     (nokuxhumana)              -Kukhona okukhomba      -Ukuhlela kanye      -Akuqondene nesihloko
                                   -Ikhombisa ikhono      kubandakanya isingeniso,   ukuhlela kanye          nokulandelana        futhi kuphithene
                                   lokuhlela kanye        umzimba kanye              nokulandelana           akukho
                                   nokulandelana          nesiphetho                 (nokuxhumana)
                                   (nokuxhumana)                                     kubandakanya
                                   kubandakanya                                      isingeniso, umzimba
                                   isingeniso, umzimba                               kanye nesiphetho
                                   kanye nesiphetho

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                      Pheqa ikhasi

### Page 4

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                     Downloaded from hlayiso.com                   4                                                                                               DBE/2017
                                                                                            SCE–Imemorandamu

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50] (ayaqhubeka)

   Okungabonwa ngakho                                         Okungavamile                    Okunekhono                   Okusendimeni                      Okuqalisayo                      Akwanelisi
ULIMI, ISITAYELA KANYE                                              14–15                          11–12                            8–9                             5–6                             0-3
NOKULUNGISA                                           -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
AMAPHUTHA                                             ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
                                                      kuhambisana kahle kakhulu       kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama

                               INGXENYE ENGENHLA
Ithoni, irejista, isitayela,                          nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli            ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,
ulwazimagama ayahambisana                             nesimo                          nesimo                          kanye nesimo                    nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
nenhloso/umthelela kanye                              -Ulimi lukhombisa               -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa kolimi         kanye nesimo                    -Ulwazimagama luncane
nesimo                                                ukuzethemba, luyancomeka        nokusetshenziswa                ukudlulisa umqondo              -Ukusetshenziswa kolimi         kakhulu okwenza kube
Ukukhethwa kwamagama,                                 kakhulu                         kwethoni ngendlela              -Ithoni ifanelekile             ukudlulisa umqondo              lukhuni ukuqonda
ukusetshenziswa kolimi,                              -Ithoni ekhomba ukuphoqa         efanelekile                     -Kusetshenziswe amasu           akugculisi
izimpawu zokuloba, uhlelo,                           kanye namasu obuciko             -Kukhombisa ukungabi            obuciko ukukhulisa              -Ithoni nephimbo
isipelingi                                           obunembayo                       namaphutha ohlelweni            okuqukethwe                     akugculisi
                                                      -Akunamaphutha sanhlobo         kanye nesipelingi                                               -Kusetshenziswe amasu
AMAMAKI AYI-15                                        ohlelweni kanye nesipelingi     -Ibumbeke kahle kakhulu                                         obuciko ngokungagculisi
                                                      -Ikhombise ikhono                                                                               ukukhulisa okuqukethwe
                                                      eliphezulu lokubumba
                                                                      13                           10                               7                             4
                                                      -Ulimi lukhombisa               -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi

                               INGXENYE ENGENZANSI
                                                      ukuzethemba, luyancomeka        lufanelekile                    okusendimeni                    okungekho endimeni
                                                      kakhulu                         -Ithoni iyahambisna futhi       nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo
                                                      -Akunamaphutha ohlelweni        ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                                      kanye nesipelingi               -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama
                                                      -Ikhombise ikhono               ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo
                                                      eliphezulu lokubumba            -Ibumbeke kahle                 kwamasu obuciko
                                                                                                                      okunomkhawulo

ISAKHIWO                                                           5                                4                              3                               2                              0–1
                                                     -Ukuthuthuka kwesihloko          -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
Izimpawu zethekisthi,                                okunembayo                       kwendaba                        okulindelekile                  azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
ukuthuthuka kwezigaba kanye                          -Ukucacisa okunembayo            -Ukulandelana                   -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
nokwakhiwa kwemisho                                  -Imisho, izigaba kwakheke        -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo
                                                     kahle kakhulu                    kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo
AMAMAKI AYISI-5                                                                       kuxubile                        umqondo                         umqondo noma
                                                                                                                                                      inamaphutha

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                                           Pheqa ikhasi

### Page 5

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                   Downloaded from hlayiso.com            5                                                                         DBE/2017
                                                                   SCE–Imemorandamu

Amakhodi angasetshenziswa uma kumakwa                                                         AMAKHODI AMAMAKI
SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.                                                   Q    = 30
PND- Ukuphindaphinda                                                                          L    = 15
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.                                                       SK   = 05
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.                                                               50
// – khombisa isigaba esisha.
NK – inkathi engemukelekile.
AP – i-aphostilofi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi mqondo.
ISIV. – isivumelwano esingavumelani.
AK – akudingekile.
^ – kunegama elingekho.
GN – igama elingcono.
NQ- nqamula amagama ngendlela efanekelekile ekugcineni komugqa.
/ – ukwehlukanisa amagama
     – ukuhlanganisa amagama
√ – ulimi oluhle

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)
•  Isingeniso:   Siyaheha, sinamandla, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba, sinobude obemukelekile.
•  Umzimba:      (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                 (ii) Zihleleke kahle: Isigaba siqala ngomusho bese siba nemisho esekelayo. Masibe nomqondo ophelele.
                 (iii) Umbhalo nombhalo uhambelana nenkathi okumele ubhalwe ngayo.
•  Isiphetho:    (i) Siyisigaba esisodwa.
                 (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                 (iii) Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa.

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)

 1.1   Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isaga ukuthi sisho ukuthini. Incazelo yesaga: Nxa kuxabana umndeni yimela eceleni. Bazobuye bathelelane
       amanzi bese bephendukela wena.                                                                                                                   [50]
1.2    Ohlolwayo makaveze ukuthi kubalulekile ukuba azi izinhlobo zezifo ezingalapheki. Ohlolwayo kumele achaze ukuthi umuntu angaphila kanjani naleso sifo
       ngasinye esingalapheki.                                                                                                                          [50]
1.3    Ohlolwayo makabonakale ethinta izinhlangothi zombili ngokulinganayo: (Ubuhle nobubi) bese kuthi ekugcineni akhethe uhlangothi ahambisana nalo.
       Ubuhle: Ukukhombisa ukumhlonipha lowo muntu osuke esedlulile emhlabeni uma ukholelwa kukhona. Ukukhombisa ukuthi ubumthanda kanganani.
       Ububi: Ukuzila kuyabandlulula ezimweni ezahlukene. Kungakwenza isisulu sezinswelaboya. Kungalokhu kukukhumbuza othandiweyo wakho bese
       ungasheshi ukukhohlwa. Abanye abantu bayayisebenzisa ukuthakathana ngayo.                                                                     [50]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                             Pheqa ikhasi

### Page 6

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                   Downloaded from hlayiso.com        6                                                                       DBE/2017
                                                               SCE–Imemorandamu

 1.4  Ohlolwayo makube uyalazi ikhono azokhuluma ngalo. Ohlolwayo akaveze ukuthi walithuthukisa kanjani lelo khono ukuze ligcine selimenze waba
      yimpunyela.                                                                                                                                [50]
1.5 Ohlolwayo kumele athathe uhlangothi zisuka nje. Avumelane noma aphikisane nesihloko. Uma evumelana nesihloko akaveze ubuhle obulethwa ukudlala
      umculo wakuleli emsakazweni womphakathi isib. Umculo wakuleli ungadayiseka kalula ngoba abantu bazohlala bewulalela emsakazweni. Kanti uma
      ephikisana nesihloko kumele aveze ububi obulethwa ukudlala u-90% womculo emsakazweni womphakathi. Isib. Ukuphazamiseka kobudlelwano obuhle
      phakathi kwamazwe angaphandle kanye nelakuleli.                                                                                            [50]
1.6.1 Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe. Isib. sesihloko:
      Indandatho Yesithembiso. Nezinye izihloko ezihambisana nendandatho.                                                                        [50]
1.6.2 Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe. Isib. sesihloko:
      Imibhikisho Idla Lubi Ezikhungweni Zemfundo Ephakeme Zakuleli . Nezinye izihloko ezinembayo.                                               [50]
1.6.3 Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe. Isib.
     sesihloko: Injabulo Engaba Nayo Mhla Ngethweswa Iminyezane Empilweni. Nezinye izihloko ezinembayo.                                          [50]

                                                                                                                 AMAMAKI ESIQEPHU A: 50

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                       Pheqa ikhasi

### Page 7

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                    Downloaded from hlayiso.com                   7                                                                                        DBE/2017
                                                                           SCE–Imemorandamu

INCWADI YOBUNGANI/ IKHARIKHULAMU VITHAYE (I-CV)/ INCWADI YOMSEBENZI/I-AJENDA NAMAMINITHI OMHLANGANO/ UMBIKO OBEKELWE UMGOMO/I-
INTHAVYU/INHLOLOKHONO

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-25]

 Okungabonwa ngakho                    Okungavamile                    Okunekhono                    Okusendimeni                      Okuqalisayo                     Akwanelisi
 OKUQUKETHWE,                               13–15                          10–12                            7–9                             4–6                            0–3
 AMALUNGISELELO KANYE            -Impendulo enembayo            -Impendulo enhle kakhulu       -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
 NEFOMATHI                       ngaphezu kobekulindelekile     ekhombisa ulwazi               ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
                                 -Amasu akhaliphile kanye       lwezimpawu zohlobo             lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu zohlobo       lwezimpawu zohlobo
 Impendulo kanye nemibono        nokuvuthwa komqondo            lombhalo                       lombhalo                        lombhalo                        lombhalo
 Ukuhlela imibono ukuze kube     -Ulwazi olubanzi               -Namathele esihlokweni         -Ayinamathele kahle             -Ukunamathela                   -Umqondo uyanhlanhlatha
 namalungiselelo                 lwezimpawu zohlobo             -Akunamaphutha                 esihlokweni – inamaphutha       kuyabonakala kodwa              kunamaphutha amakhulu
 Inhloso, izethameli, izakhiwo   lombhalo                       -Ukulandelana                  ambalwa                         kunamaphutha                    -Imibono ayilandelani
 nezimiso kanye nesimo           -Umbhalo unamathele            kokuqukethwe nemibono,         -Ukulandelana kwemibono         -Ukulandelana                   sanhlobo
                                 esihlokweni                    kuchazwe kahle futhi           okuqukethwe kufanelekile        kwamaphuzu okuqukethwe          -Ukuchaza okumbalwa
                                 -Amasu akhombisa               kusekela isihloko              -Ukuchaza okumbalwa             kubuye kungabonakali            okusekela isihloko
 AMAMAKI AYI-15                  ukuthelelana kanye             -Ifomathi efanele              kusekela isihloko               -Ukuchaza okumbalwa             -Akasebenzisanga nhlobo
                                 nokulandelana                  enamaphushana                  -Ifomathi efanelekile kodwa     kusekela isihloko               imithetho yefomathi
                                 -Acacisa ngokusobala                                          kunamaphutha ambalwa            -Usebenzise ngokunganele
                                 kanye nokusekela isihloko                                                                     imithetho yefomathi
                                 -Ifomathi efanelekile                                                                         -Kukhona okumbalwa
                                 necacile                                                                                      okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA KANYE                      9–10                           7–8                            5–6                              3–4                            0–2
 NOKULUNGISA
 AMAPHUTHA                       Ithoni, irejista, isitayela,   Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
                                 ulwazimagama                   ulwazimagama                   ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
 Ithoni, irejista,isitayela,     kuhambisana kahle kakhulu      kuhambisana kahle              kuyahambisana nenhloso,         kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 inhloso/umthelela, izethameli   nenhloso, izethameli kanye     nenhloso, izethameli kanye     izethameli kanye nesimo         nenhloso, izethameli kanye      izethameli kanye nesimo
 kanye nesimo                    nesimo                         nesimo                         -Kunamaphutha ambalwa           nesimo                          -Kugcwele amaphutha futhi
 Ukusetshenziswa kolimi kanye    -Uhlelo lufanelekile futhi     -Uhlelo lufanelekile futhi     -Ulwazimagama                   -Uhlelo olungafanelekile        kuyadida
 nezimiso                        lwakheke kahle kakhulu         lwakheke kahle                 olusendimeni                    olunamaphutha amaningi          -Ulwazimagama
 Ukukhethwa kwamagama            -Akunamaphutha sanhlobo        -Ulwazimagama oluhle           -Amaphutha                      -Ulwazimagama olunganele        aluhambisani nenhloso
 Izimpawu zokuloba kanye                                        -Akunamaphutha                 awawuphazamisi umqondo          -Umqondo ufiphele               -Umqondo uyanhlanhlatha
 nesipelingi                                                                                                                                                   kakhulu

 AMAMAKI AYI-10
Amamaki azocazwa ngale ndlela:

Q= 15
L= 10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                    Pheqa ikhasi

### Page 8

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                    Downloaded from hlayiso.com           8                                                           DBE/2017
                                                                   SCE–Imemorandamu

OKULINDELEKILE

2.1       INCWADI YOBUNGANI

          • Iba nekheli elilodwa lobhalayo.
          • Ikheli lihamba nosuku. (15 Ephreli 2016, 15 kuMbasa 2016)
          • Isibingelelo asiveze ubuhlobo noma umgagule ngegama isibonelo: Kanina/Dadewethu/Mfowethu/Nomfundo/Mfundo.
          • Isingeniso siba sifushane. Asikhombise ubuhlobo obukhona phakathi kwabo.
          • Umzimba- umayelana nokukhuthaza ukanina wakho ukuba angadikibali, hleze isigwebo siguquke emva kokubuyekezwa kwecala.
          • Isiphetho -kumele ohlowayo avalelise, umethembise ukuba nizomsekela kukho konke adinga usizo ngakho.
          • Valelisa ukhombise ubuhlobo isib. Yimina ukanina/udadewenu/umfowenu
          • Asifakwa isibongo isibonelo: uPhilisile/uPhilani

2.2 IKHARIKHULAMU VITHAYE (I-CV) KANYE NENCWADI EHAMBISANA NAYO

      •    Iba nesihloko isib. Ikharikhulamu Vithaye kaNokubonga Nokukhanya Bhengu.
      •    Zethule kahle zibekwa nje
      •    Ulwazi olwethulayo ngawe kumele lucace, lushaye emhlolweni.
      •    Yisho okuthile okwenza ufaneleke kulowo msebenzi owufunayo

           Sebenzisa lezi zihlokwana ezilandelayo:

               A. Imininingwane Emayelana Nawe.
               B. Ezemfundo:
                  (i)      Durban University of Technology- Diploma in Human Resource Management

                      Human Resource Modules
                      Course in Human Resource Hiring Practices
                      Course in Labour Relations Management
                      Course in Managing Training and Development
               C. Ulwazi Lomsebenzi
                             Ukusebenza njengevolontiya e-DUT emNyangweni wokwamukelwa kwabafundi.
                             Ukusebenza kuMasipala ukuthuthukisa amakhono entsha.

               D. Amagama Abantu Abangafakaza Ngawe.

                  QAPHELA: Ohlolwayo makabhale i-CV ehambisana nencwadi ebhalwe ephepheni lokuhlolwa.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                Pheqa ikhasi

### Page 9

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                         Downloaded from hlayiso.com         9                                  DBE/2017
                                                                      SCE–Imemorandamu

2.3           INCWADI YOMSEBENZI

          •   Iba namakheli amabili. Elobhalayo kanye nalelo lobhalelwayo.
          •   Ikheli lokuqala liba nosuku. (02 kuNdasa 2016, 02 Mashi 2016)
          •   Ikheli lesibili liqalisa ngokubhala isikhundla salowo obhalelwayo. Isibonelo:Sihlalo
          •   Obhalelwayo makabingelelwe sakukhuluma. Isib. Mnumzane/Nkosazane/Nkosikazi
          •   Isihloko obhala ngaso. Incwadi Yesikhalazo Mayelana Nendlela Okuthuthwa Ngayo Abafundi
          •   Incwadi ayibe nesingeniso: Akuvele ukuthi isikhalazo simayelana nani.
          •   Umzimba: Nikeza imiphumela engemihle eniyibonayo ngenxa yokuthuthwa kwezingane ngale ndlela
          •   Isiphetho: Veza izincomo ezizolekelela ukuthi ukuthuthwa kwezingane kuhambe ngendlela efanele
          •   Valelisa ukhombise ukuzithoba. Isib. Yimina ozithobayo
                                                       uSithelo Zuma (Nkk./Nksz)

2.4           I-AJENDA NAMAMINITHI OMHLANGANO

      •       Bhala ngokufingqiwe uhla lwalokho okuzokhulunywa ngakho.
      •       Hlela uhla lwezihloko ze-ajenda ngale ndlela elandelayo:
      •       I-AJENDA YOMHLANGANO WOKWETHULA ISABELO SEZIMALI

              o     Ukuvula
              o     Ukwamukela/Amazwi kaSihlalo okwamukela
              o     Uhla lwabantu ababekhona
              o     Uhla lwabantu abaxolisile
              o     Ukufundwa kwamaminithi omhlangano odlule
              o     Ezivuka emaminithini
              o     Ezosuku:
                    (i) Isabelo zimali zesikole zonyaka olandelayo
                    (ii) Iziphakamiso kanye nezinqumo
              o Ezingxube
              o Umhlangano olandelayo
              o Ukuvala
      •       Amaminithi abhalwa usebenzise inkathi edlule.
      •       Kusetshenziswa umuntu wesithathu.
      •       Khombisa lokhu :
              (i) Igama lesikole
              (ii) Usuku, indawo nesikhathi.
      •       Makulandelwe izihlokwana eziku-ajenda ngenhla.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                          Pheqa ikhasi

### Page 10

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                   Downloaded from hlayiso.com           10                                                                    DBE/2017
                                                                  SCE–Imemorandamu

      2.5 UMBIKO OBEKELWE UMGOMO

      •   Isibonelo sesihloko: Umbiko Omayelana Nokubheduka Kwezifo Ngenxa Yesimo Esidla Lubi Endaweni
      •   Isingeniso/Inhloso/Isethulo: Umphakathi owakhele indawo yangakini unqume ukwakha isigungu esizokwenza ucwaningo mayelana nesomiso esesidale
          izifo eziningi endaweni.
      •   Ohlolwayo makabhale amaphuzu azoveza ukuthi ucwaningo lwenziwe kuphi/kobani futhi lwenziwe kanjani.
      •   Sebenzisa lokhu okulandelayo:
            o Inkathi edlule
            o Makusetshenziswe amagama kanye nemishwana efanelekile ehambisana nesimo okukhulunywa ngaso
            o Makusethenziswe ulimi olunezimiso, olungenabo ubungani
            o Umuntu wesithathu
            o Makunikezwe incazelo yocwaningo:
                        o Izindlela zokuqoqa ulwazi
                        o Ulwazi olutholakele
                        o Isiphetho socwaningo
                        o Iziphakamiso/Izincomo
      •   Isiphetho sombiko: makuvele ukuthi umbiko ubhalwe ngubani, usayinwe kanye nosuku.

2.6       I-INTHAVYU/INHLOLOKHONO EBHALWAYO

      •   Isihloko: I-inthavyu/inhlolokhono phakathi kuka … nesigungu emayelana nesicelo somsebenzi.
      •   Ohlolwayo makabhale isethulo( kukuphi, kunini, kumayelana nani, igama lakho kanye namagama abantu abasesigungwini)
      •   Ohlolwayo uyakhuthazwa ukubuza imibuzo ephusile, ihambisane nokumayelana nesikhala somsebenzi enkampanini yezobuchwepheshe.
      •   Ohlolwayo akabhale amagama ezikhulumi ngasesandleni sokunxele sekhasi.
      •   Ohlolwayo akeqe umugqa ukukhombisa isikhulumi esisha.
      •   Obuzayo: kuba imibuzo emfushane futhi enembayo.
      •   Ophendulayo: nguyena oxoxa kabanzi ephendula umbuzo nombuzo.
      •   Isiphetho: obebuzwa anganikezwa ithuba lokuba asho noma yini afisa ukuyisho noma abonge.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2017-memo/1c61feeb-acab-4c72-89f2-d974b26640b6) — isiZulu HL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2017-memo/cdfe93f1-0a3e-43f6-8ad4-64546f084f49) — isiZulu HL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2017-memo/43f23eb4-d9fa-445a-a48b-d8699d5b2576) — isiZulu HL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2019-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-isizulu/7328b5ff-f4c8-418c-8ac7-2788cbc4bd3a) — isiZulu HL · Memo · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2018-memo/6b878934-494e-4c65-950f-4a416eed91f7) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2016-memo/400a59fb-ad1a-4e8f-99a1-134822088554) — isiZulu HL · Memo · 2016 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
