# isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2018, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2018-memo/6b878934-494e-4c65-950f-4a416eed91f7
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2018-memo/6b878934-494e-4c65-950f-4a416eed91f7)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · isizulu. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                        ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                             IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                          2018

                                   IMEMORANDAMU

                                                              AMAMAKI: 100

                          Le memorandamu inamakhasi ayi-10.

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                          Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                 Downloaded from hlayiso.com               2                                                                             DBE/2018
                                                                                  SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU A: INDABA

UMBUZO 1

QAPHELA:

• Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
• Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngokwamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
• Okubonwa ngakho: okuqukethwe nolimi, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye ngokwabiwa
  kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
• Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50]

 Okungabonwa ngakho                                   Okungavamile                 Okunekhono                 Okusendimeni               Okuqalisayo                Akwanelisi
 OKUQUKETHWE                                             28–30                        22–24                      16–18                     10–12                       4–6
 KANYE                                          -Impendulo enembayo           -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo ikhombisa     -Impendulo enhlanhlathayo

                           Ingxenye engenhla
 NAMALUNGISELELO                                ngaphezu kobe kulindelekile   impela                      -Imibono inakho            ukungahlangani           -Imibono edidayo
                                                -Imibono ekhaliphile,         -Imibono eshaya             ukulandelana nokushaya     -Imibono engacacile      nenganembi
 (Izimpendulo kanye                             echukuluza ingqondo kanye     emhlolweni nehlabahlosile   emhlolweni                 nekungeyona              -Akuzwakali
                                                nekhombisa ukuvuthwa          enokuvuthwa komqondo        -Ihleleke ngokusendimeni   eyokuzisungulela         kunophindaphinda
 nemibono)
                                                komqondo                      -Ihleleke kahle kakhulu     kanye nokulandelana        -Kukhona okukhombisa     -Akukho ukuhlela kanye
 Ukuhlela imibono                               -Ihleleke ngobunyoninco       kanye nokulandelana         (nokuxhumana)              ukuhlela okuncane        nokulandelana
 uyihlelela                                     kanye nokulandelana           (nokuxhumana)               kubandakanya isingeniso,   nokulandelana
 amalungiselelo                                 (nokuxhumana) kubandakanya    kubandakanya isingeniso,    umzimba kanye nesiphetho
 Ukuqonda inhloso,                              isingeniso, umzimba kanye     umzimba kanye nesiphetho
 izethameli kanye nesimo                        nesiphetho
                                                          25–27                        19–21                      13–15                       7–9                       0–3
 AMAMAKI ANGAMA-                                -Impendulo yinhle kakhulu     -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo engashayi     -Ayikho imizamo
 30                                             kepha intula izimpawu         -Imibono ehambisanayo       kodwa intula ukucacisa     emhlolweni               ekhombisa ukuphendula

                           Ingxenye engezansi
                                                ze-eseyi enembayo             nendaba nehlabahlosile      -Imibono iyalandelana      -Imibono ithanda ukuba   ngesihloko
                                                -Imibono ekhombisa            -Ihleleke kahle kanye       ngokusendimeni futhi       nhlakanhlaka futhi       -Akuhambisani nesihloko
                                                ukuvuthwa komqondo kanye      nokulandelana               iyamukeleka                iyadida                  futhi akufanelene
                                                nokukhalipha                  (nokuxhumana)               -Kukhona okukhomba         -Ukuhlela kanye          -Akuqondene nesihloko
                                                -Ikhombisa ikhono lokuhlela   kubandakanya isingeniso,    ukuhlela kanye             nokulandelana akukho     futhi kuphithene
                                                kanye nokulandelana           umzimba kanye nesiphetho    nokulandelana
                                                (nokuxhumana) kubandakanya                                (nokuxhumana)
                                                isingeniso, umzimba kanye                                 kubandakanya isingeniso,
                                                nesiphetho                                                umzimba kanye nesiphetho

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                                                                                                               Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                               Downloaded from hlayiso.com                        3                                                                                              DBE/2018
                                                                                         SCE – Imemorandamu

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50] (ayaqhubeka)

   Okungabonwa ngakho                                      Okungavamile                     Okunekhono                    Okusendimeni                      Okuqalisayo                      Akwanelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                           14–15                            11–12                          8–9                              5–6                              0–3
 UKULUNGISA                                           -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
 AMAPHUTHA                                            ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
                                                      kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama

                                 Ingxenye engenhla
 Ithoni, irejista, isitayela,                         kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli            ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,
                                                      izethameli kanye nesimo         nesimo                          kanye nesimo                    nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 ulwazimagama
                                                      -Ulimi lukhombisa               -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa kolimi         kanye nesimo                    -Ulwazimagama luncane
 kuyahambisana                                        ukuzethemba,                    nokusetshenziswa                ukudlulisa umqondo              -Ukusetshenziswa kolimi         kakhulu okwenza kube
 nenhloso/umthelela kanye                             luyancomeka kakhulu             kwethoni ngendlela              kusendimeni                     ukudlulisa umqondo              lukhuni ukuqonda
 nesimo,                                             -Ithoni ekhomba ukuphoqa         efanelekile                     -Ithoni ifanelekile             akugculisi
 ukukhethwa kwamagama,                               kanye namasu obuciko             -Kukhombisa ukungabi            -Kusetshenziswe amasu           -Ithoni nephimbo
 ukusetshenziswa kolimi,                             obunembayo                       namaphutha ohlelweni            obuciko ukukhulisa              akugculisi
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                           -Akunamaphutha sanhlobo         kanye nesipelingi               okuqukethwe                     -Kusetshenziswe amasu
 isipelingi                                           ohlelweni kanye nesipelingi     -Ibumbeke kahle kakhulu                                         obuciko ngokungagculisi
                                                      -Ikhombise ikhono                                                                               ukukhulisa okuqukethwe
                                                      eliphezulu lokubumba
 AMAMAKI AYI-15
                                                                  13                               10                               7                               4
                                                     -Ulimi lukhombisa                -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi
                                                     ukuzethemba,                     lufanelekile                    okusendimeni                    okunamaphutha
                                                     luyancomeka kakhulu              -Ithoni iyahambisana futhi      nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo

                                Ingxenye
                                                     -Akunamaphutha ohlelweni         ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                                     kanye nesipelingi                -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama

                                engezansi
                                                     -Ikhombise ikhono                ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo
                                                     eliphezulu lokubumba             -Ibumbeke kahle                 kwamasu obuciko
                                                                                                                      okunomkhawulo
 ISAKHIWO                                                          5                               4                                3                               2                             0–1
                                                     -Ukuthuthuka kwesihloko          -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
 Izimpawu zethekisthi,                               okunembayo                       kwendaba                        okusendimeni                    azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
 ukuthuthuka kwezigaba                               -Ukucacisa okunembayo            -Ukucacisa okuhle,              -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
 kanye nokwakhiwa                                    -Imisho, izigaba kwakheke        -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo
                                                     kahle kakhulu                    kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo
 kwemisho
                                                                                      kuxubile                        umqondo                         umqondo noma
                                                                                                                                                      inamaphutha
 AMAMAKI AYISI-5

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                                                                                                                                       Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                   4                                       DBE/2018
                                          SCE – Imemorandamu

Amakhodi angasetshenziswa uma kumakwa                                     AMAKHODI AMAMAKI
SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.                                                 Q  = 30
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.                                                     L  = 15
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.                                                      SK = 05
// – khombisa isigaba esisha.                                                                     50
NK – inkathi engemukelekile.
Si – i-aphostilofi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi mqondo.
ISIV. – isivumelwano esingamembi.
AK – akudingekile.
^ – kunegama elingekho.
GN – igama elingcono.
/ – ukwehlukanisa amagama
     – ukuhlanganisa amagama
√ – ulimi oluhle
NQ – ukunqamula amagama
PND- ukuphindaphinda

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)
• Isingeniso:          Siyaheha, sinamandla, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba, sinobude
                       obemukelekile.
• Umzimba:             (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                       (ii) Zihleleke kahle: Isigaba siqala ngomusho bese siba nemisho esekelayo.
                             Masibe nomqondo ophelele.
                       (iii) Umbhalo nombhalo uhambelana nenkathi okumele ubhalwe ngayo.
• Isiphetho:           (i) Siyisigaba esisodwa.
                       (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                       (iii) Selungavela     uvo    lombhali   ngalokho    abhala   ngakho    okungaba
                             ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa.

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                                  Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3              5                                 DBE/2018
                                     SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU A: INDABA

UMBUZO 1

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)

1.1       Ohlolwayo makakhombise ukusiqonda isihloko okungahambisana nokuhle
          noma okubi. Indaba yakhe mayiveze usuku nesigameko esenza akhulume
          lawa mazwi. Makubuye kuvele lokho okuzokwenzeka ngalolo suku
          abekulindele/abekulungiselele.                                                     [50]

1.2       Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko. Angaxoxa
          ngokubaluleka kokuzilungiselela noma ubungozi bokungazilungiseleli
          ngekusasa ngoba awazi ukuthi likuphatheleni. Angasebenzisa izibonelo lapho         [50]
          kudingeka khona.

1.3       Ohlolwayo kumele athathe uhlangothi zisuka nje. Avumelane noma
          aphikisane nesihloko. Uma evumelana nesihloko akaveze inzuzo ezolethwa
          ukubuyiselwa komhlaba kubanikazi. Ukubuyiselwa komhlaba kubanikazi
          kungaba nenzuzo ekufukuleni umnotho wabantu abaningi kuleli. Uma
          ephikisana nesihloko kumele aveze ububi obungalethwa ukubuyiselwa
          komhlaba kubanikazi. Isb. Ukuphazamiseka kobudlelwano osebubukeka
          bubuhle phakathi kwabamhlophe nabamnyama bakuleli. Kungawulimaza
          umnotho ukubuyisela umhlaba kumuntu ongazi ukuthi kufanele enzeni ngawo
          ukuzithuthukisa. Namanye amaphuzu ahambisana nesihloko.                            [50]

1.4       Ohlolwayo makube uyazazi izingozi/izingqinamba eziba khona uma abantu
          bengena ngokungemthetho ezimayini ezingasasetshenziswa. Makuvezwe
          izinto ezingabafaka enkingeni ezenzeka kulezi zimayini, isb. Ukugqitshwa
          umgodi, ukubulalana, ukulimala, ukuboshwa, ukungenwa izifo njl.                    [50]

1.5        Ohlolwayo makabonakale ethinta izinhlangothi zombili ngokulinganayo:
           (Ubuhle nobubi) bese kuthi ekugcineni akhethe uhlangothi ahambisana nalo.
           Ubuhle: Ukuveza izinhlobonhlobo zobochwepheshe eziwusizo emphakathini
           ezenza impilo ibe lula kunalokho ekade iyikho. Kunemishini ethatha isikhathi
           esincane ukwenza into kunaleso eside uma kwenziwa ngezandla.
           Kunemishini yokwelapha ekwazi ukuhlola izifo obekungelula ukuzibona.
           Ububi: Ezinye izinhlobo zobuchwepheshe ziyawukhinyabeza umnotho
           ngokunciphisa amathuba omsebenzi kanjalo nezempilo ziyakhinyabezeka.
           Zingakhuthaza ubuvila kwabanye abantu ikakhulukazi abasebasha.
           Zingandisa ubugebengu obuhleliwe, ukudicilelana phansi kusetshenziswa
           izinkundla zokuxhumana. Anganikeza izibonelo lapho kudingeka khona.               [50]

1.6       Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko ngokuchaza uhlobo
          lombele ogwansile akhuluma ngawo. Indaba yakhe mayichaze lokho
          akuzuzile kulo mbele ogwansile. Uhlobo lombele, isb. Isikole esisezingeni
          eliphezulu, abazali, izihlobo, njl. Makuvele ukuthi akubanga isigameko sosuku
          uloludwa.                                                                          [50]

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                       Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3              6                               DBE/2018
                                     SCE – Imemorandamu

1.7       1.7.1       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe
                      isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe.
                      Isibonelo sesihloko: Ungabokusho Ukuthi Umuntu Uyamazi/Abantu
                      Abaphila Impilo Engaqondakali/Kanti Uyiliphi Wena?/Ziqhenye
                      ngebala      lakho/     Ubungozi    Obungadalwa       Izimonyo
                      Zobuso/Ukubuyisana Nokuxolelana, njl.                                [50]

          1.7.2       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe
                      isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe.
                      Isibonelo sesihloko: Mhla Sihlaselwa Yisiphepho/Ngangithi
                      Sebudlulile Ubunzima. Nezinye izihloko ezinembayo.                   [50]

                                                           AMAMAKI ESIQEPHU A:             50

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                     Pheqa ikhasi

### Page 7

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                    Downloaded from hlayiso.com                      7                                                                                       DBE/2018
                                                                            SCE – Imemorandamu

INCWADI ESEMTHETHWENI/ UMLANDO KAMUFI/ ISIBUYEKEZO/INGXOXO/ INCWADI YOBUNGANI/ I-ATHIKILI YEPHEPHAPHANDABA

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-25]

 Okungabonwa ngakho                   Okungavamile                     Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                      Akwanelisi
 OKUQUKETHWE,                            13–15                            10–12                           7–9                             4–6                              0–3
 AMALUNGISELELO &                -Impendulo enembayo             -Impendulo enhle kakhulu        -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
 NEFOMATHI                       ngaphezu kobekulindelekile      ekhombisa ulwazi                ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
                                 -Amasu akhaliphile kanye        lwezimpawu zohlobo              lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu zohlobo       lwezimpawu zohlobo
 Impendulo kanye nemibono        nokuvuthwa komqondo             lombhalo                        lombhalo                        lombhalo                        lombhalo
 Ukuhlela imibono ukuze kube     -Ulwazi olubanzi                -Inamathele esihlokweni         -Inamathele esihlokweni         -Ukunamathela                   -Umqondo uyanhlanhlatha
 namalungiselelo                 lwezimpawu zohlobo              -Kunamaphushana                 inamaphutha asendimeni          kuyabonakala kodwa              kunamaphutha amaningi
 Inhloso, izethameli, izakhiwo   lombhalo                        -Ukulandelana                   -Ukulandelana kwemibono         kunamaphutha                    -Imibono ayilandelani
 nezimiso kanye nesimo           -Umbhalo unamathele             kokuqukethwe nemibono,          okuqukethwe kufanelekile        amaningana                      sanhlobo
                                 esihlokweni                     kuchazwe kahle futhi            -Ukuchaza okumbalwa             -Ukulandelana                   -Ukuchaza okumbalwa
                                 -Amasu akhombisa                kusekela isihloko               kusekela isihloko               kwamaphuzu okuqukethwe          okusekela isihloko
 AMAMAKI AYI-15                  ukuthelelana kanye              -Ifomathi efanele               -Ifomathi efanelekile kodwa     kubuye kungabonakali            -Akasebenzisanga nhlobo
                                 nokulandelana                   enamaphushana                   kunamaphutha ambalwa            -Ukuchaza okumbalwa             imithetho yefomathi
                                 -Acacisa ngokusobala                                                                            kusekela isihloko
                                 kanye nokusekela isihloko                                                                       -Usebenzise ngokunganele
                                 -Ifomathi efanelekile                                                                           imithetho yefomathi
                                 necacile                                                                                        -Kukhona okumbalwa
                                                                                                                                 okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA KANYE                     9–10                             7–8                             5–6                             3–4                             0–2
 NOKULUNGISA                     -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                       ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                 kuhambisana kahle kakhulu       kuhambisana kahle               kuyahambisana nenhloso,         kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela,    nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli kanye      izethameli kanye nesimo         nenhloso, izethameli kanye      izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela, izethameli   nesimo                          nesimo                          -Kunamaphutha ambalwa           nesimo                          -Kugcwele amaphutha futhi
 kanye nesimo                    -Uhlelo lufanelekile futhi      -Uhlelo lufanelekile futhi      -Ulwazimagama                   -Uhlelo olungafanelekile        kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi kanye    lwakheke kahle kakhulu          lwakheke kahle                  olusendimeni                    olunamaphutha amaningi          -Ulwazimagama
 nezimiso                        -Akunamaphutha sanhlobo         -Ulwazimagama oluhle            -Amaphutha                      -Ulwazimagama olunganele        aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama                                            -Kunamaphushana                 awawuphazamisi umqondo          -Umqondo awusalandeleki         -Umqondo uyanhlanhlatha
 Izimpawu zokuloba kanye                                                                                                         kahle                           kakhulu
 nesipelingi

 AMAMAKI AYI-10

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                                                                                                                   Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3              8                         DBE/2018
                                     SCE – Imemorandamu

ISIQEPHU B: IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO

UMBUZO 2

Amamaki azocazwa ngale ndlela:

Q = 15
L = 10

OKULINDELEKILE

2.1       INCWADI ESEMTHETHWENI/YAKOMKHULU/YOMSEBENZI

          • Iba namakheli amabili. Elobhalayo kanye nalelo lobhalelwayo.
          • Ikheli lokuqala liba nosuku. (12 Mbasa 2018/ 02 Ephreli 2018 /
               12-04-2018 / 2018-04-12)
          • Ikheli lesibili liqalisa ngokubhala isikhundla salowo obhalelwayo.
             Isibonelo: Mphathi.
          • Isihloko obhala ngaso. Incwadi Yesicelo Mayelana Noxhaso Lokuya
             Ngasethunjini.
          • Obhalelwayo makabingelelwe sakukhuluma.
             Isb. Mnumzane/Nkosazane/Nkosikazi
          • Incwadi ayibe nesingeniso: Akuvele ukuthi isicelo simayelana nani.
            Umzimba: Nikeza izizathu ezenza kubaluleke ukunikezwa lolu xhaso.
          • Isiphetho: Makuvele ukuthi bayolubonga/bayoluthokozela lolo xhaso.
          • Valelisa ukhombise ukuzithoba. Isb. Yimina ozithobayo
                                                  uKwenama Cindi (Nkk./Nksz.)        [25]

2.2       UMLANDO KAMUFI

          •    Isihloko: Isibonelo sesihloko:
                          Umlando kaZethembe Bulelani Shezi / Umlando Kamufi,
                        UZethembe Ongasekho
          •    Isigaba sokuqala:
               o Ukuqala ngamagama akhe aphelele
               o Usuku azalwa ngalo
               o Amagama abazali bakhe (Makuvezwe ukuthi basaphila noma cha)
               o Usuku adlule ngalo emhlabeni
               o Indawo azalelwa kuyo
          •    Isigaba sesibili:
               o Izikole afunde kuzona (amabanga aphansi, aphakeme naphakathi
                  nendawo)
          •    Isigaba sesithathu:
               o Iqhaza/Igalelo lakhe emphakathini
               o Izindawo asebenze kuzo
               o Iqhaza lakhe ekuthuthukiseni umndeni wakhe
               o Ukuhlabana kwakhe okwahlukene (uma kukhona)
          •    Isigaba sesine:
               o Abashiyile emhlabeni
          •    Isiphetho makukhonjiswe ukuthi usuyaphethwa umlando kamufi.
               Ungasebenzisa la magama isib: LALA NGOXOLO DLABA!                     [25]

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                               Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3              9                              DBE/2018
                                     SCE – Imemorandamu

2.3       ISIBUYEKEZO

          •    Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo, isb.
               o Igama lencwadi nombhali wayo
               o Imininingwane yabashicileli
               o Unyaka eshicilelwe ngawo
               o Unyaka eyabuyekezwa (okokuqala/okwesibili/okwesithathu, njl.)
               o Incwadi/indaba ngamafuphi kanye nokuphawula ngabalingiswa
               o Ukuphawula ngokuhle kanye nokungekuhle ngokwenzeka endabeni
          •    Isiphetho sesibuyekezo masiveze izincomo mayelana nokwenzeke
               encwadini mayelana nokwenzeka endabeni.                                    [25]

2.4       INGXOXO/INKULUMOMPENDULWANO

          •    Isibonelo sesihloko: Ingxoxo Phakathi Kwabazali Kanye Nengane Yabo /
               Ingxoxo Phakathi KukaMnu. Cele, uMaZulu no-Abongwe
          •    Isethulo: Isb. (Kuntambama kwaCele, uMaZulu,uCele no-Abongwe
               baxoxa ngesikweletu sasesikhungweni lapho okufunda khona u-
               Abongwe)
          •    Bhala okushiwo isikhulumi njengoba kunjalo, uveze imibono yaso ngqo.
               Isb.
               UMnu. Cele/UCele:
               UMaZulu:
               U-Abongwe:
          •    Sebenzisa umugqa omusha ukukhombisa isikhulumi esisha
          •    Ungasebenzisi abacaphuni enkulumeni yezikhulumi
          •    Mayingabikhona inkulumo efakwa kubakaki echaza imizwa yesikhulumi
          •    Kubalulekile ukuba usebenzise izimpawu zokuloba ngendlela efanele
          •    Ingxoxo mayibe nesingeniso, umzimba kanye nesiphetho (Kubonakale           [25]
               ukukhula kwayo) Qikelela ukusheshe ungene engqikithini yengxoxo.

2.5       INCWADI YOBUNGANI

          •    Iba nekheli elilodwa lobhalayo
          •    Ikheli lihamba nosuku. (25 Meyi 2018 / 25 Nhlaba 2018 / 25-05-2018 /
                  2018-05-25)
          •   Isibingelelo asiveze ubuhlobo noma umgagule ngegama lowo
              ombhalelayo, isibonelo: Mnewethu/Mfowethu/Lwazi
          •   Isingeniso masibe sifushane. Masikhombise ubuhlobo obukhona phakathi
              kobhalayo nobhalelwayo
          •    Umzimba - umayelana nesenzo esihle somnewenu sokwenza umcimbi
               wokubonga abazali
          •   Isiphetho - kumele ohlowayo avalelise, umethembise ukuba nizomsekela
              kukho konke adinga usizo ngakho
          •    Valelisa ukhombise ubuhlobo ubhale igama lakho ungasibhali isibongo
               isib. Yimina umfowenu
                     uFezile                                                              [25]

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu                                    Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3             10                            DBE/2018
                                     SCE – Imemorandamu

2.6       I-ATHIKILI YEPHEPHANDABA

          •    Makube nesihloko. Isb. Ubungozi Bokweba Izintambo Zikagesi.
          •    Igama nesibongo lobhalile lingaba sekuqaleni noma ekugcineni kwe-
               athikili. Isb. Ibhalwe ngu …
          •    Isigaba ngasinye siba nengqikithi yaso ehambelana nesihloko.
          •    Uhlaka ongabhala ngalo ngokwezigaba:

               o        isigaba sokuqala - Ubungozi obunhlobonhlobo osebubikiwe
               o        isigaba sesibili - Izibalo zezisulu zalobu bugebengu
               o isigaba sesithathu - Umsuka walesi sihlava sokwebiwa kwezintambo
                 zikagesi
               o isigaba sesine - Ukuqwashisa nezindlela zokuzivikela ukwebiwa
                 kwezintambo zikagesi
               o isigaba sesihlanu - Ukugqugquzela ukubambisana komphakathi
                 namaphoyisa ekulwisaneni nalo mkhuba.                                [25]

                                                          AMAMAKI ESIQEPHU B:         50
                                                          AMAMAKI ESEWONKE:           100

Akuvumelekile ukukopisha le memorandamu

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2018-memo/a7be6a2f-9110-4721-9ec2-56a99a476b16) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2018-memo/4c6b5013-44af-462f-b8af-de6dcb802fac) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2018-final-memo/bcbdbdef-6c4a-4dcc-a0bc-374bddb3996c) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-feb-march-2018-memo/40b13d1d-88cb-4477-b691-a7ef1592a7b3) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2019-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-isizulu/7328b5ff-f4c8-418c-8ac7-2788cbc4bd3a) — isiZulu HL · Memo · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2017-memo/55d5e0f8-c8ef-4b4c-b34b-6db43591012b) — isiZulu HL · Memo · 2017 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
