# isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2017 Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2017, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2017-memo/43f23eb4-d9fa-445a-a48b-d8699d5b2576
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2017-memo/43f23eb4-d9fa-445a-a48b-d8699d5b2576)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · isizulu. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P3 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2017/3a4bfcca-33f9-436b-bb2b-af3e1fa1bb98) — QP · 2017 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                       NOVEMBA 2017

                                       IMEMORANDAMU

AMAMAKI: 100

                            Le memorandamu inamakhasi ayi-9.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                           Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                                 Downloaded from hlayiso.com               2                                                                  DBE/Novemba 2017
                                                                                  NSC – Imemorandamu

QAPHELA:
• Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
• Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngokwamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
• Okubonwa ngakho: okuqukethwe nolimi, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye ngokwabiwa
  kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
• Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.
AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50]

 Okungabonwa ngakho                                   Okungavamile                 Okunekhono                 Okusendimeni               Okuqalisayo                Akwanelisi
 OKUQUKETHWE                                             28–30                        22–24                      16–18                     10–12                       4–6
 KANYE                                          -Impendulo enembayo           -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo ikhombisa     -Impendulo enhlanhlathayo

                           Ingxenye engenhla
 NAMALUNGISELELO                                ngaphezu kobe kulindelekile   impela                      -Imibono inakho            ukungahlangani           -Imibono edidayo
                                                -Imibono ekhaliphile,         -Imibono eshaya             ukulandelana nokushaya     -Imibono engacacile      nenganembi
 (Izimpendulo kanye                             echukuluza ingqondo kanye     emhlolweni nehlabahlosile   emhlolweni                 nekungeyona              -Akuzwakali
                                                nekhombisa ukuvuthwa          enokuvuthwa komqondo        -Ihleleke ngokusendimeni   eyokuzisungulela         kunophindaphinda
 nemibono)
                                                komqondo                      -Ihleleke kahle kakhulu     kanye nokulandelana        -Kukhona okukhombisa     -Akukho ukuhlela kanye
 Ukuhlela imibono                               -Ihleleke ngobunyoninco       kanye nokulandelana         (nokuxhumana)              ukuhlela okuncane        nokulandelana
 uyihlelela                                     kanye nokulandelana           (nokuxhumana)               kubandakanya isingeniso,   nokulandelana
 amalungiselelo                                 (nokuxhumana) kubandakanya    kubandakanya isingeniso,    umzimba kanye nesiphetho
 Ukuqonda inhloso,                              isingeniso, umzimba kanye     umzimba kanye nesiphetho
 izethameli kanye nesimo                        nesiphetho
                                                          25–27                        19–21                      13–15                       7–9                       0–3
 AMAMAKI ANGAMA-                                -Impendulo yinhle kakhulu     -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo engashayi     -Ayikho imizamo
 30                                             kepha intula izimpawu         -Imibono ehambisanayo       kodwa intula ukucacisa     emhlolweni               ekhombisa ukuphendula

                           Ingxenye engezansi
                                                ze-eseyi enembayo             nendaba nehlabahlosile      -Imibono iyalandelana      -Imibono ithanda ukuba   ngesihloko
                                                -Imibono ekhombisa            -Ihleleke kahle kakhulu     ngokusendimeni futhi       nhlakanhlaka futhi       -Akuhambisani nesihloko
                                                ukuvuthwa komqondo kanye      kanye nokulandelana         iyamukeleka                iyadida                  futhi akufanelene
                                                nokukhalipha                  (nokuxhumana)               -Kukhona okukhomba         -Ukuhlela kanye          -Akuqondene nesihloko
                                                -Ikhombisa ikhono lokuhlela   kubandakanya isingeniso,    ukuhlela kanye             nokulandelana akukho     futhi kuphithene
                                                kanye nokulandelana           umzimba kanye nesiphetho    nokulandelana
                                                (nokuxhumana) kubandakanya                                (nokuxhumana)
                                                isingeniso, umzimba kanye                                 kubandakanya isingeniso,
                                                nesiphetho                                                umzimba kanye nesiphetho

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                  Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                               Downloaded from hlayiso.com                        3                                                                                   DBE/Novemba 2017
                                                                                         NSC – Imemorandamu

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50] (ayaqhubeka)

   Okungabonwa ngakho                                      Okungavamile                     Okunekhono                    Okusendimeni                      Okuqalisayo                      Akwanelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                           14–15                            11–12                          8–9                              5–6                              0–3
 UKULUNGISA                                           -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
 AMAPHUTHA                                            ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
                                                      kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama

                                 Ingxenye engenhla
 Ithoni, irejista, isitayela,                         kakhulu nenhloso,               nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli            ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,
                                                      izethameli kanye nesimo         nesimo                          kanye nesimo                    nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 ulwazimagama
                                                      -Ulimi lukhombisa               -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa kolimi         kanye nesimo                    -Ulwazimagama luncane
 kuyahambisana                                        ukuzethemba,                    nokusetshenziswa                ukudlulisa umqondo              -Ukusetshenziswa kolimi         kakhulu okwenza kube
 nenhloso/umthelela kanye                             luyancomeka kakhulu             kwethoni ngendlela              kusendimeni                     ukudlulisa umqondo              lukhuni ukuqonda
 nesimo,                                             -Ithoni ekhomba ukuphoqa         efanelekile                     -Ithoni ifanelekile             akugculisi
 ukukhethwa kwamagama,                               kanye namasu obuciko             -Kukhombisa ukungabi            -Kusetshenziswe amasu           -Ithoni nephimbo
 ukusetshenziswa kolimi,                             obunembayo                       namaphutha ohlelweni            obuciko ukukhulisa              akugculisi
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                           -Akunamaphutha sanhlobo         kanye nesipelingi               okuqukethwe                     -Kusetshenziswe amasu
 isipelingi                                           ohlelweni kanye nesipelingi     -Ibumbeke kahle kakhulu                                         obuciko ngokungagculisi
                                                      -Ikhombise ikhono                                                                               ukukhulisa okuqukethwe
                                                      eliphezulu lokubumba
 AMAMAKI AYI-15
                                                                  13                               10                               7                               4
                                                     -Ulimi lukhombisa                -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi
                                                     ukuzethemba,                     lufanelekile                    okusendimeni                    okunamaphutha
                                                     luyancomeka kakhulu              -Ithoni iyahambisana futhi      nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo

                                Ingxenye
                                                     -Akunamaphutha ohlelweni         ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                                     kanye nesipelingi                -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama
                                                     -Ikhombise ikhono                ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo
                                engezansi            eliphezulu lokubumba             -Ibumbeke kahle                 kwamasu obuciko
                                                                                                                      okunomkhawulo
 ISAKHIWO                                                          5                               4                                3                               2                             0–1
                                                     -Ukuthuthuka kwesihloko          -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
 Izimpawu zethekisthi,                               okunembayo                       kwendaba                        okusendimeni                    azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
 ukuthuthuka kwezigaba                               -Ukucacisa okunembayo            -Ukucacisa okuhle,              -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
 kanye nokwakhiwa                                    -Imisho, izigaba kwakheke        -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo
                                                     kahle kakhulu                    kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo
 kwemisho
                                                                                      kuxubile                        umqondo                         umqondo noma
                                                                                                                                                      inamaphutha
 AMAMAKI AYISI-5

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                                          Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                       4                                DBE/Novemba 2017
                                              NSC – Imemorandamu

Amakhodi angasetshenziswa uma kumakwa                                            AMAKHODI AMAMAKI
SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.
NQ- ukunqamula
PND- ukuphindaphinda                                                      Q    = 30
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.                            L   = 15
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.                                      SK = 05
// – khombisa isigaba esisha.                                                     50
NK – inkathi engemukelekile.
‘Si – i-aphostilofi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi mqondo.
ISIV. – isivumelwano esinganembi.
AK – akudingekile.
^ – kunegama elingekho.
GN – igama elingcono.
/ – ukwehlukanisa amagama.
     – ukuhlanganisa amagama.
√ – ulimi oluhle.
  } KM - isigaba esingenzi mqondo

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)
• Isingeniso:    Siyaheha, sinamandla, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba, sinobude obemukelekile.
• Umzimba:       (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                 (ii) Zihleleke kahle: Isigaba siqala ngomusho bese siba nemisho esekelayo. Masibe
                       nomqondo ophelele.
                 (iii) Umbhalo nombhalo uhambelana nenkathi okumele ubhalwe ngayo.
• Isiphetho:     (i) Siyisigaba esisodwa.
                 (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                 (iii) Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba
                           ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                          Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3              5                      DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU A: INDABA

UMBUZO 1

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)

1.1       Ohlolwayo makaqikelele ukuthi indaba yakhe iphetha ngala mazwi …
          Ngiyazesaba izinkundla zokuxhumana. Le ndaba ingaveza izinto
          ezingamahlazo/ezimbi/ezibuhlungu/ezimangalisayo ezivezwa yizinkundla
          zokuxhumana ezahlukahlukene.                                                    [50]

1.2       Amasongo Akhala Emabili
          Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyayiqonda incazelo yesaga ethi umuntu
          uyaphumelela uma efuna usizo kwabanye/umuntu uyaphumelela uma
          kukhona asizana naye, elekelelana nomunye noma kukhona abonisana naye.          [50]

1.3       Ubuhle Nobubi Bemfundo Yamahhala Ezikhungweni Zemfundo
          Ephakeme
          Ohlolwayo makabonakale ethinta izinhlangothi zombili ngokulinganayo:
          (Ubuhle nobubi) bese kuthi ekugcineni akhethe uhlangothi ahambisana nalo.

          Ubuhle: Zonke izingane eziphumelele kahle zizolithola ithuba lokuthola
          imfundo yasezikhungweni zemfundo ephakeme noma ngabe ziphuma
          emakhaya antulayo. Ukwehla kwemibhikisho ezikhungweni zemfundo
          ephakeme, ukwethula abazali umthwalo wokukhokha, isimo somnotho
          sizokwenyuka, inani lezifundiswa lizokwanda, njll.

          Ububi: Ukucekelwa phansi kwengqalazisinda,          ukwehla    komnotho,
          ukungazimiseli kwabafundi ezifundweni zabo, njll.                               [50]

1.4       Ohlolwayo makachaze ngalesi sinqumo esihle sikaHulumeni nokuthi
          uyakuqonda okwenzekayo mayelana nesifo sesandulela ngculazi. Isib.

          Ukwehla kwesibalo sabantu ababulawa yileli gciwane. Ukwehla kwesibalo
          sezingane ezikhula ziyizintandane, ukunakekelwa kwawo wonke umuntu
          ngokulinganayo, ukuhlonipha ilungelo likawonkewonke lokuphila, ukuncipha
          kwesibalo sabasebenzi abaphutha emsebenzini ngenxa yokugula, njll.

          Ukukhuthaza abantu ukuba bangazivikeli ngoba bazi ukuthi banikwa
          imishanguzo, ukuchitha imali eshisiwe nguHulumeni ngenxa yesibalo
          esikhulu esizohlinzekwa ngemishanguzo, ukuba sebudlelwaneni nabantu
          abaningi ngesikhathi esisodwa, njll.                                            [50]

1.5       Ohlolwayo kufanele athathe uhlangothi zisuka nje. Avumelane noma
          aphikisane nesihloko. Uma evumelana nesihloko akaveze ubuhle obulethwa
          amathuba anhlobonhlobo athuthukisa intsha. (isib. Ukwanda kwentsha
          enamabhizinisi, ukuvuleka kwamathuba emisebenzi kubantu abasha,
          ukuxhaswa kwentsha nguHulumeni.) Uma engavumelani nesihloko, (Isib.
          Ukuqashwa kwentsha kusetshenziswa izindlela ezingekho emthethweni,
          ukunikezwa kwabantu imisebenzi abangenalo ikhono layo kungehlisa
          umnotho wakuleli).                                                              [50]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3              6                       DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

1.6       1.6.1       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe
                      isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe.
                      Lesi sithombe singaba nomqondo osobala noma ojulile.
                      Isib. sesihloko:

                      Ukubaluleka Kwamanzi/Ubuhle Bemvelo/Mhla Ngivakashele
                      Endaweni Enhle/Iholidi Elaba Ingqayizivele/Izikhukhula.              [50]

          1.6.2       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe
                      isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe.
                      Lesi sithombe singaba nomqondo osobala noma ojulile.
                      Isib. sesihloko:

                      Ukuzikhandla Kuzala Impumelelo/Uma Impumelelo Isifikile Akekho
                      Ongayivimba/Akekho Ongama Endleleni Yakho Yempumelelo.               [50]

          1.6.3       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe
                      isihloko esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe.
                      Lesi sithombe singaba nomqondo osobala noma ojulile.
                      Isib. sesihloko:

                      Vuka Uzenzele/Xosha Indlala Ekhaya/ Isihlalandawonye Sidla
                      Amajwabu Aso.                                                        [50]

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU A:            50

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 7

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3
                                    Downloaded from hlayiso.com                      7                                                                            DBE/Novemba 2017
                                                                            NSC – Imemorandamu

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-25]
 Okungabonwa ngakho                   Okungavamile                     Okunekhono                     Okusendimeni                     Okuqalisayo                      Akwanelisi
 OKUQUKETHWE,                            13–15                            10–12                           7–9                             4–6                              0–3
 AMALUNGISELELO &                -Impendulo enembayo             -Impendulo enhle kakhulu        -Impendulo esendimeni           -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
 NEFOMATHI                       ngaphezu kobekulindelekile      ekhombisa ulwazi                ekhombisa ulwazi                eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
                                 -Amasu akhaliphile kanye        lwezimpawu zohlobo              lwezimpawu zohlobo              ulwazi lwezimpawu zohlobo       lwezimpawu zohlobo
 Impendulo kanye nemibono        nokuvuthwa komqondo             lombhalo                        lombhalo                        lombhalo                        lombhalo
 Ukuhlela imibono ukuze kube     -Ulwazi olubanzi                -Inamathele esihlokweni         -Inamathele esihlokweni –       -Ukunamathela                   -Umqondo uyanhlanhlatha
 namalungiselelo                 lwezimpawu zohlobo              -Kunamaphushana                 inamaphutha esendimeni          kuyabonakala kodwa              kunamaphutha amakhulu
 Inhloso, izethameli, izakhiwo   lombhalo                        -Ukulandelana                   -Ukulandelana kwemibono         kunamaphutha                    -Imibono ayilandelani
 nezimiso kanye nesimo           -Umbhalo unamathele             kokuqukethwe nemibono,          okuqukethwe kufanelekile        amaningana                      sanhlobo
                                 esihlokweni                     kuchazwe kahle futhi            -Ukuchaza okumbalwa             -Ukulandelana                   -Ukuchaza okumbalwa
                                 -Amasu akhombisa                kusekela isihloko               kusekela isihloko               kwamaphuzu okuqukethwe          okusekela isihloko
 AMAMAKI AYI-15                  ukuthelelana kanye              -Ifomathi efanele               -Ifomathi efanelekile kodwa     kubuye kungabonakali            -Akasebenzisanga nhlobo
                                 nokulandelana                   enamaphushana                   kunamaphutha ambalwa            -Ukuchaza okumbalwa             imithetho yefomathi
                                 -Acacisa ngokusobala                                                                            kusekela isihloko
                                 kanye nokusekela isihloko                                                                       -Usebenzise ngokunganele
                                 -Ifomathi efanelekile                                                                           imithetho yefomathi
                                 necacile                                                                                        -Kukhona okumbalwa
                                                                                                                                 okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA KANYE                     9–10                             7–8                             5–6                             3–4                             0–2
 NOKULUNGISA                     -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                       ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                                 kuhambisana kahle kakhulu       kuhambisana kahle               kuyahambisana nenhloso,         kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela,    nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli kanye      izethameli kanye nesimo         nenhloso, izethameli kanye      izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela, izethameli   nesimo                          nesimo                          -Kunamaphutha ambalwa           nesimo                          -Kugcwele amaphutha futhi
 kanye nesimo                    -Uhlelo lufanelekile futhi      -Uhlelo lufanelekile futhi      -Ulwazimagama                   -Uhlelo olungafanelekile        kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi kanye    lwakheke kahle kakhulu          lwakheke kahle                  olusendimeni                    olunamaphutha amaningi          -Ulwazimagama
 nezimiso                        -Akunamaphutha sanhlobo         -Ulwazimagama oluhle            -Amaphutha                      -Ulwazimagama olunganele        aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama                                            -Kunamaphushana                 awawuphazamisi umqondo          -Umqondo awusalandeleki         -Umqondo uyanhlanhlatha
 Izimpawu zokuloba kanye                                                                                                         kahle                           kakhulu
 nesipelingi

 AMAMAKI AYI-10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                      Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                8                      DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

ISIQEPHU B: IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO

UMBUZO 2

Amamaki azocazwa ngale ndlela:
Q = 15
L = 10

OKULINDELEKILE
2.1   INCWADI YOBUNGANI
      • Iba nekheli elilodwa lobhalayo.
      • Ikheli lihamba nosuku. (12 kuLwezi 2017, 12 Novemba 2017)
      • Isibingelelo asiveze ubuhlobo noma umgagule ngegama isibonelo:
        Mzala/Langelihle
      • Isingeniso: siba sifushane. Asikhombise ubuhlobo obukhona phakathi
        kwababhalelanayo/nenhloso.
      • Umzimba: umayelana nemikhuba emibi nokuxwayisa ngobungozi
        nemiphumela emibi ekhathaza umndeni wakhe.
      • Isiphetho: kumele ohlowayo avalelise, angaveza ukuthi uyathemba
        basazolithola ithuba lokuxoxa kabanzi ngalolu daba uma sebebonana
        ngokuzayo/ khonza kubo bonke ekhaya.
      • Valelisa ukhombise ubuhlobo isib. Yimina umzala wakho
      • Asifakwa isibongo isibonelo:      uMlilizeli
                                                                                          [25]

2.2       ISIBUYEKEZO
          • Ohlolwayo makaveze la maphuzu abhekise kule filimu ayibukile.
          • Imininingwane yefilimu: Uhlobo lwefilimu, isihloko sefilimu, abalingiswa
             befilimu, umbhali, umqondisi, idlala isikhathi esingakanani, abadidiyeli.
          • Isibuyekezo sefilimu: Ukuchaza ifilimu ngamafuphi ubhekise engqikithini
             yencwadi.
          • Makuvele umbono wohlolwayo ngaleli filimu lencwadi ekade eyibuka.
             Angancoma noma agxeke.                                                       [25]

2.3       INKULUMO-MPENDULWANO
          • Ohlolwayo akaqale ngokubhala isihloko, isib. Inkulumo-mpendulwano
            Phakathi Kukathishomkhulu, Umzali Kanye Nomfundi
          • Ohlolwayo makabhale isethulo senkulumo-mpendulwano (iphakathi
            kobani, indawo abakuyo futhi imayelana nani)
          • Makaqambe abazokhuluma amagama (bathathu) uyena, umzali kanye
            nothishomkhulu (isib. uThoko, uZondi (uthishomkhulu) kanye noMaBhengu
            (umzali).
          • Amagama awabhalwe ngasesandleni sokunxele sekhasi alandelwe
            ikholoni.
          • Ohlolwayo makasebenzise umugqa omusha ukukhombisa isikhulumi
            esisha.
          • Isingeniso: inkulumo ayingeniswe ngokubingelelana nokuzethula.
          • Umzimba: mawunamathele engqikithini yenkulumo-mpendulwano.
          • Isiphetho: masikhombise ukuthi inkulumo isifike emaphethelweni. Kungaba
            nesivumelwano nesixazululo.
            QAPHELA: imizwa yabalingiswa kumele ivele enkulumeni yabo. Kumele
                          kugwenywe ukusetshenziswa kwenkulumo ekubakaki.                 [25]
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                       Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                9                     DBE/Novemba 2017
                                       NSC – Imemorandamu

2.4       UMLANDO KAMUFI
          • Isihloko masibhalwe sigqame sibe namagama kamufi aphelele, isib.
             Umlando kaMaqhinga Ngqayizivele Dlongolo
          • Isigaba sokuqala: Makubhalwe amagama akhe aphelele, usuku azalwa
             ngalo, uzalwa ngobani, wazalelwa kuphi.
          • Isigaba sesibili: Izikole zemfundo afunda kuzona.
          • Isigaba sesithathu: Izikhundla abekuzo esikoleni neqhaza ebelibambile
             ekuthuthukiseni isikole senu/indawo yangakubo.
          • Isigaba sesine : Abantu abayigazi lakhe abashiye emhlabeni.
          • Ekugcineni kungaphethwa ngomusho omfushane wokumvalelisa,
             Isib. Lala uphumule Mawandla/Ulale ngokuthula/ngoxolo                       [25]

2.5       INKULUMO ELUNGISELELWE
          • Isihloko: Inkulumo yethulwa ubani, uhlobo lomcimbi, usuku, indawo,
             isikhathi.
          • Isingeniso: Ukubonga ithuba alinikiwe, ukubingelela izethameli
             ngokwezikhundla zazo.
          • Umzimba: mawunamathele engqikithini.
             Isib. Makachazele/makabagqugquzele abantu abasha ngokubaluleka
             kosuku lwamagugu.
             Inkulumo mayikhombise ukuthi isiya emaphethelweni ngokuthi aphonse
             inselelo yokuqhakambisa usuku lwamagugu kunokuzijabulisa.
          • Isiphetho: makaphinde abonge ithuba kumphathi wohlelo nezethameli            [25]

2.6       INCWADI YOMSEBENZI
          • Iba namakheli amabili.
          • Ikheli lobhalayo lihambisane nosuku. (15 kuMfumfu 2017; 15 Okthoba
             2017)
          • Ikheli lesibili lobhalelwayo liqala ngesikhundla sobhalelwayo (Mqondisi),
             alubhalwa usuku.
          • Obhalelwayo             makabingelelwe          sakukhuluma.       Isib:
             Mnumzane/Nkosazana/Nkosikazi, njll
          • Mayibe nesihloko: Isib. Incwadi Yesicelo Somfundaze/INCWADI
             YESICELO SOMFUNDAZE
          • Isingeniso: Obhalayo makazethule anikeze isizathu sokubhalwa
             kwencwadi.
          • Umzimba: Makazidayise enkampanini ukuze kubonakale ukuthi kungani
             kufanele athole umfundaze. Makathembise ukuvolontiya uma kuvalwa
             izikole ukuze acobelele ngolwazi nekhono uma eseqedile ukufunda.
          • Isiphetho: Makuvele ukuthi uzokuthokozela ukuthola lo mfundaze.
          • Makavalelise akhombise ukuzithoba isib. Yimina ozithobayo
          • Kubhalwa igama nesibongo isibonelo:          uNtokozo Khumalo                [25]

                                                            AMAMAKI ESIQEPHU B:          50
                                                            AMAMAKI ESEWONKE:            100

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2017-memo/1626c2e4-c814-4601-b626-7de68e1e6b69) — isiZulu HL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2017-memo/24930573-6384-45e3-abf0-604b637299e6) — isiZulu HL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2017-memo/55d5e0f8-c8ef-4b4c-b34b-6db43591012b) — isiZulu HL · Memo · 2017 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2023-mg/e98e91fd-efa1-4a84-aa90-b840d2d4c4d0) — isiZulu HL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2021-mg/e0382a52-035c-4e4c-8d8a-3d3a02624e0d) — isiZulu HL · Memo · 2021 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2019-memo/3420f42f-5d50-44ac-aedd-172ceb91647a) — isiZulu HL · Memo · 2019 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
