# isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2023 Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2023, 10 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2023-mg/e98e91fd-efa1-4a84-aa90-b840d2d4c4d0
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2023-mg/e98e91fd-efa1-4a84-aa90-b840d2d4c4d0)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · isizulu. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P3 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2023/ab55eca4-235a-43ae-9945-f35c1c59e72e) — QP · 2023 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                      NATIONAL
                                 SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                          ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                               IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                       LWEZI 2023

                           UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA

AMAMAKI: 100

                            Lo mhlahlandlela unamakhasi ayi-10.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                              Pheqa ikhasi

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                 2                            DBE/Lwezi 2023
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

UMBUZO 1

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)

1.1       Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko. Angabhala ngesehlo
          noma isigameko esihle/esibi esenza ukuthi angamkhohlwa lo muntu. Isb.
          usizo alunikwa yilo muntu, indlela amgebenga ngayo, izinto azenza, njl.              [50]

1.2       Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko.
          Isb.Ukulandisa ngomuntu onezenzo ezinhle ezikhombisa ukulalela abazali.              [50]

1.3       Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko. Angabhala indlela
          abantu asebephendule umngcwabo waba imfashini, ukusebenzisa izimali
          ezishiwe okungathi kuyaqhudelwana, imicimbi eba khona emuva kokuba
          esefihliwe lo odlulile emhlabeni.                                                    [50]

1.4       Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko. Ohlolwayo makaveze
          ukuncoma noma ukugxeka ukunikwa kwezingane imisebenzi eminingi
          yesikole bese kuthi ekugcineni abeke uvo lwakhe ngesihloko.

          Ukuncoma: angabhala ngokuhlala kwezingane emakhaya zenza imisebenzi
          yesikole zingabi uvanzi emgwaqeni.
          Ukugxeka: angabhala ngokunikwa kwezingane imisebenzi eminingi okugcina
          kudala ukuba zilale ebusuku kakhulu okugqilaza imiqondo. Kuphinde kufake
          abazali ingcindezi yokuthi babe ngothisha basemakhaya.                               [50]

1.5       Ohlolwayo makakhethe uhlangothi olulodwa oluzofakazela ukuvumelana
          noma ukuphikisana nesihloko:

          Ukuvumelana: Ohlolwayo makaveze izibonelo zabantu abaziphatha kahle
          ngenxa yokulandela isiko noma inkolo yabo.
          Ukuphikisana: Ohlolwayo makaveze izibonelo eziveza abantu abaziphethe
          kahle ngaphandle kokulandela isiko noma inkolo ethize.                               [50]

1.6       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko
          esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe. Isibonelo sesihloko:
          Ikati lilele eziko/Yabhoka indlala ezweni, Ikati Lasekhaya Engilithandayo, njl.      [50]

1.7       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko
          esihambisana nesithombe. Isibonelo sesihloko:

          Noma Kungaba Nzima Kangakanani Kodwa Izinkinga Zigcina Ziphelile/
          Impumelelo Iba Khona Ekugcineni, njl.                                                [50]

1.8       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko
          esihambisana nesithombe. Isibonelo sesihloko:

          Isikhathi Asilindi Muntu/Konke Kunesikhathi Sakho,njl.                               [50]

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU A:         50

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                            Pheqa ikhasi

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                                                               3                                                                   DBE/Lwezi 2023
                                                                                  NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU A: INDABA

UMBUZO 1

QAPHELA:
  Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
  Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngokwamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
  Okubonwa ngakho: okuqukethwe nolimi, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye
   ngokwabiwa kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
  Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50]
  Okungabonwa ngakho                                        Okungavamile                  Okunekhono                 Okusendimeni             Okuqalisayo                Akwanelisi
 OKUQUKETHWE KANYE                                               28–30                       22–24                       16–18                    10–12                      4–6
 NAMALUNGISELELO                                    -Impendulo enembayo           -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo ikhombisa     -Impendulo enhlanhlathayo

                               Ingxenye engenhla
                                                    ngaphezu kobekulindelekile    impela                      -Imibono inakho            ukungahlangani           -Imibono edidayo
 (Izimpendulo kanye                                 -Imibono ekhaliphile,         -Imibono eshaya             ukulandelana nokushaya     -Imibono engacacile      nenganembi
 nemibono)                                          echukuluza ingqondo kanye     emhlolweni nehlabahlosile   emhlolweni                 nekungeyona              -Akuzwakali
 Ukuhlela imibono uyihlelela                        nekhombisa ukuvuthwa          enokuvuthwa komqondo        -Ihleleke ngokusendimeni   eyokuzisungulela         kunokuphindaphinda
 amalungiselelo                                     komqondo                      -Ihleleke kahle kakhulu     kanye nokulandelana        -Kukhona okukhombisa     -Akukho ukuhlela kanye
 Ukuqonda inhloso,                                  -Ihleleke ngobunyoninco       kanye nokulandelana         (nokuxhumana)              ukuhlela okuncane        nokulandelana
 izethameli kanye nesimo                            kanye nokulandelana           (nokuxhumana)               kubandakanya isingeniso,   nokulandelana
                                                    (nokuxhumana) kubandakanya    kubandakanya isingeniso,    umzimba kanye nesiphetho
 AMAMAKI ANGAMA-30                                  isingeniso, umzimba kanye     umzimba kanye nesiphetho
                                                    nesiphetho
                                                                 25–27                       19–21                       13–15                     7–9                         0–3
                                                    -Impendulo yinhle kakhulu     -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo engashayi     -Ayikho imizamo
                                                    kepha intula izimpawu         -Imibono ehambisanayo       kodwa intula ukucacisa     emhlolweni               ekhombisa ukuphendula
                                                    ze-eseyi enembayo             nendaba nehlabahlosile      -Imibono iyalandelana      -Imibono ithanda ukuba   ngesihloko

                               Ingxenye engezansi
                                                    -Imibono ekhombisa            -Ihleleke kahle kakhulu     ngokusendimeni futhi       nhlakanhlaka futhi       -Akuhambisani nesihloko
                                                    ukuvuthwa komqondo kanye      kanye nokulandelana         iyamukeleka                iyadida                  futhi akufanelene
                                                    nokukhalipha                  (nokuxhumana)               -Kukhona okukhomba         -Ukuhlela kanye          -Akuqondene nesihloko
                                                    -Ikhombisa ikhono lokuhlela   kubandakanya isingeniso,    ukuhlela kanye             nokulandelana akukho     futhi kuphithene
                                                    kanye nokulandelana           umzimba kanye nesiphetho    nokulandelana
                                                    (nokuxhumana) kubandakanya                                (nokuxhumana)
                                                    isingeniso, umzimba kanye                                 kubandakanya isingeniso,
                                                    nesiphetho                                                umzimba kanye nesiphetho

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                   Pheqa ikhasi

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                                                                    4                                                                                   DBE/Lwezi 2023
                                                                                       NSC – Umhlahlandlela wokumaka

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50] (ayaqhubeka)
    Okungabonwa ngakho                                       Okungavamile                       Okunekhono                   Okusendimeni                      Okuqalisayo                      Akwanelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                                 14–15                            11–12                            8–9                             5–6                             0–3
 UKULUNGISA AMAPHUTHA                                  -Ithoni, irejista, isitayela,    -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
                                                       ulwazimagama                     ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
 Ithoni, irejista, isitayela,                          kuhambisana kahle                kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama

                                  Ingxenye engenhla
 ulwazimagama                                          kakhulu nenhloso,                nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli            ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,
 kuyahambisana                                         izethameli kanye nesimo          nesimo                          kanye nesimo                    nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 nenhloso/umthelela kanye                              -Ulimi lukhombisa                -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa kolimi         kanye nesimo                    -Ulwazimagama luncane
 nesimo,                                               ukuzethemba,                     nokusetshenziswa                ukudlulisa umqondo              -Ukusetshenziswa kolimi         kakhulu okwenza kube
 ukukhethwa kwamagama,                                 luyancomeka kakhulu              kwethoni ngendlela              kusendimeni                     ukudlulisa umqondo              lukhuni ukuqonda
 ukusetshenziswa kolimi,                              -Ithoni ekhomba ukuheha           efanelekile                     -Ithoni ifanelekile             akugculisi
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                           kanye namasu obuciko              -Kukhombisa ukungabi            -Kusetshenziswe amasu           -Ithoni nephimbo
 isipelingi                                           obunembayo                        namaphutha ohlelweni            obuciko ukukhulisa              akugculisi
                                                       -Akunamaphutha sanhlobo          kanye nesipelingi               okuqukethwe                     -Kusetshenziswe amasu
 AMAMAKI AYI-15                                        ohlelweni kanye nesipelingi      -Ibumbeke kahle kakhulu                                         obuciko ngokungagculisi
                                                       -Ikhombise ikhono                                                                                ukukhulisa okuqukethwe
                                                       eliphezulu lokubumba
                                                                       13                            10                               7                             4
                                                       -Ulimi lukhombisa                -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi
                                                       ukuzethemba,                     lufanelekile                    okusendimeni                    okunamaphutha
                                                       luyancomeka kakhulu              -Ithoni iyahambisana futhi      nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo
                                                       -Akunamaphutha ohlelweni         ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                 Ingxenye              kanye nesipelingi                -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama
                                                       -Ikhombise ikhono                ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo
                                 engezansi             eliphezulu lokubumba             -Ibumbeke kahle                 kwamasu obuciko
                                                                                                                        okunomkhawulo
 ISAKHIWO                                                           5                                 4                               3                              2                              0–1
                                                      -Ukuthuthuka kwesihloko           -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
 Izimpawu zethekisthi,                                okunembayo                        kwendaba                        okusendimeni                    azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
 ukuthuthuka kwezigaba kanye                          -Ukucacisa okunembayo             -Ukucacisa okuhle,              -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
 nokwakhiwa kwemisho                                  -Imisho, izigaba kwakheke         -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo
                                                      kahle kakhulu                     kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo
 AMAMAKI AYISI-5                                                                        kuxubile                        umqondo                         umqondo noma
                                                                                                                                                        inamaphutha

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                                        Pheqa ikhasi

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                                  5                                                    DBE/Lwezi 2023
                                                     NSC – Umhlahlandlela wokumaka

Amakhodi angasetshenziswa uma kumakwa
                                                                                     AMAKHODI AMAMAKI
SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.                                      Q = 30
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.                                          L  = 15
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.                                           SK = 05
// – khombisa isigaba esisha.                                                         50
NK – inkathi engemukelekile.
AP – i-aphostilofi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi mqondo.
ISIV. – isivumelwano esingahambisani.
AK – akudingekile.
^ – kunegama noma uphawu olungekho.
GN – igama elingcono.
NQ – nqamula amagama ngendlela efanelekile ekugcineni komugqa.
PND- ukuphindaphinda amagama.
    – ukuhlanganisa amagama
/ – hlukanisa amagama
 - ulimi oluhle
} KM - isigaba esingenzi mqondo

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)
  Isingeniso:  Siyaheha, sinamandla, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba, sinobude obukhombisa ukuthi indaba
                 iyethulwa noma iyangeniswa.
  Umzimba:     (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                (ii) Zihleleke kahle: Isigaba siqala ngomusho oyinhloko bese siba nemisho esekelayo. Masibe nomqondo ophelele.
                (iii) Umbhalo nombhalo uhambelana nenkathi okumele ubhalwe ngayo.
  Isiphetho:   (i) Siyisigaba esisodwa.
                (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa.
                (iii) Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa/ukuncoma, njl.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                      Pheqa ikhasi

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                                                 6                                                                                      DBE/Lwezi 2023
                                                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU B: IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO
INCWADI YOBUNGANI / I-IMEYILI / INGXOXO / UMLANDO KAMUFI / I-AJENDA NAMAMINITHI OMHLANGANO / UMBIKO ONGABEKELWE MGOMO

IRUBHRIKHI YOKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-25]
 Okungabonwa ngakho                 Okungavamile                  Okunekhono                   Okusendimeni                    Okuqalisayo                    Akwanelisi
 OKUQUKETHWE,                             13–15                         10–12                          7–9                           4–6                           0–3
 AMALUNGISELELO &             -Impendulo enembayo           -Impendulo enhle              -Impendulo esendimeni         -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
 NEFOMATHI                    ngaphezu                      kakhulu ekhombisa             ekhombisa ulwazi              eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
                              kobekulindelekile             ulwazi lwezimpawu             lwezimpawu zohlobo            ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo
 Impendulo kanye nemibono -Amasu akhaliphile                zohlobo lombhalo              lombhalo                      zohlobo lombhalo                lombhalo
 Ukuhlela imibono ukuze       kanye nokuvuthwa              -Inamathele esihlokweni -Inamathele esihlokweni -Ukunamathela                               -Umqondo
 kube namalungiselelo         komqondo                      -Kunamaphushana               – inamaphutha                 kuyabonakala kodwa              uyanhlanhlatha
 Inhloso, izethameli,         -Ulwazi olubanzi              -Ukulandelana                 asendimeni                    kunamaphutha                    kunamaphutha
 izakhiwo nezimiso kanye      lwezimpawu zohlobo            kokuqukethwe                  -Ukulandelana                 amaningana                      amakhulu
 nesimo                       lombhalo                      nemibono, kuchazwe            kwemibono                     -Ukulandelana                   -Imibono ayilandelani
                              -Umbhalo unamathele           kahle futhi kusekela          okuqukethwe                   kwamaphuzu                      sanhlobo
                              esihlokweni                   isihloko                      kufanelekile                  okuqukethwe kubuye              -Ukuchaza okumbalwa
 AMAMAKI AYI-15               -Amasu akhombisa              -Ifomathi efanele             -Ukuchaza okumbalwa           kungabonakali                   okusekela isihloko
                              ukuthelelana kanye            enamaphushana                 kusekela isihloko             -Ukuchaza okumbalwa             -Akasebenzisanga
                              nokulandelana                                               -Ifomathi efanelekile         kusekela isihloko               nhlobo imithetho
                              -Acacisa ngokusobala                                        kodwa kunamaphutha            -Usebenzise                     yefomathi
                              kanye nokusekela                                            ambalwa                       ngokunganele imithetho
                              isihloko                                                                                  yefomathi
                              -Ifomathi efanelekile                                                                     -Kukhona okumbalwa
                              necacile                                                                                  okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA KANYE                    9–10                          7–8                           5–6                           3–4                             0–2
 NOKULUNGISA                  -Ithoni, irejista, isitayela, -Ithoni, irejista, isitayela, -Ithoni, irejista, isitayela, -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                    ulwazimagama                  ulwazimagama                  ulwazimagama                  ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                              kuhambisana kahle             kuhambisana kahle             kuyahambisana                 kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela, kakhulu nenhloso,             nenhloso, izethameli          nenhloso, izethameli          nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela,           izethameli kanye nesimo kanye nesimo                        kanye nesimo                  kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha
 izethameli kanye nesimo      -Uhlelo lufanelekile futhi    -Uhlelo lufanelekile futhi    -Kunamaphutha                 -Uhlelo olungafanelekile        futhi kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi       lwakheke kahle kakhulu        lwakheke kahle                ambalwa                       olunamaphutha                   -Ulwazimagama
 kanye nezimiso               -Akunamaphutha                -Ulwazimagama oluhle          -Ulwazimagama                 amaningi                        aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama         sanhlobo                      -Kunamaphushana               olusendimeni                  -Ulwazimagama                   -Umqondo
 Izimpawu zokuloba kanye                                                                  -Amaphutha                    olunganele                      uyanhlanhlatha kakhulu
 nesipelingi                                                                              awawuphazamisi                -Umqondo
                                                                                          umqondo                       awusalandeleki kahle
 AMAMAKI AYI-10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                        Pheqa ikhasi

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                 7                       DBE/Lwezi 2023
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU B: IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO
UMBUZO 2
Amamaki azocazwa ngale ndlela:
OKUQUKETHWE, AMALUNGISELELO NESAKHIWO (15)
ULIMI, ISITAYELA, UKUHLELA (10)
OKULINDELEKILE
2.1       INCWADI YOBUNGANI
          Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo:
              Ikheli elilodwa lobhalayo
              Ikheli lobhalayo lihamba nosuku. Isb. (11 Lwezi 2023/11 Novemba 2023/
               11-11-2023)
           Obhalelwayo makabingelelwe sakukhuluma. Gogo/Ntombendala
           Isigaba sokuqala angaqalisa kanje: Ngiyathemba …, Ngiyaxolisa …,
               Ngabonga …
           Isigaba sesibili masikhulume ngengqikithi yencwadi. (Kumele acele
               kugogo ukuba azinikeze ithuba lokumfundisa ukwenza imisebenzi
               yezandla.)
           Isigaba sesithathu ukuphetha incwadi
           Ohlolwayo makasebenzise ulimi lokuhlonipha/irejista efanele.
           Makavalelise akhombise ukumazi lowo ambhalelayo.
          Isb. Yimina umzukulu wakho
                UThembalami                                                                [25]

2.2       I-IMEYILI

          Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo:

             Ikheli elilodwa lobhalelwayo.Isb: Iya ku: shshinga@gmail.com
             Ikheli elilodwa lobhalayo.Isb: Ivela ku: sfundo19@gmail.com
             Isihloko: Ingqikithi yesihloko/asiqonde ngqo. Isb. Ukubonga
              Ngokugqugquzelwa
            Obhalayo makabingelelwe sakukhuluma.
              Nkosazane/Mnumzane/Nkosikazi
            Isigaba sokuqala angaqalisa kanje:
                  Ngiyabonga….
             Isigaba sesibili masikhulume ngengqikithi ye-imeyili (ukubonga
               uthisha ngokumgqugquzela wakwazi ukufika kuleli banga alifundayo.)
            Isigaba sesithathu masikhulume ngengqikithi ye-imeyili nokuveza
              umbono /uvo… (ukubeka uvo ngezinto azozenza ukuqhubekela
              phambili nempilo.)
            Isigaba sesine ukuphetha i-imeyili
            Ohlolwayo makasebenzise ulimi olukhombisa inhlonipho/irejista efanele
            Isiphetho: Makavalelise akhombise ukumazi lowo ambhalelayo.
                            Isb. Yimina umfundi wakho
                             uNozibele Khathi
                                                                                           [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                 8                            DBE/Lwezi 2023
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

2.3       INGXOXO

          Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo:

              Ingxoxo mayibe nesihloko. Isb. Ingxoxo. Ephakathi Kwami Nentatheli
               Yomsakazo.
              Isingeniso esiveza ukuthi abakhulumayo bakuphi?, nini? futhi benzani?
               Lokhu kufakwa kubakaki
              Obhalayo makaveze abalingiswa beqala ukuxoxa futhi beqanjwe
               amagama abo
              Umzimba: Mayikhule ingxoxo yabo kodwa inamathele esihlokweni
               abasinikiwe sezingane ezitholakala ziwuvanzi ngesikhathi sesikole
               engabe zisezikoleni
              Isiphetho: Makuvele ukuthi kuzothokozelwa ukungenelela kwezinhlaka
               ezehlukene nezinyathelo ezizothathwa ngothisha nabazali ukuze
               kulungiswe lesi simo, njl.
              Makasebenzise ulimi olufanele/irejista efanele
              Makayiphethe kahle ingxoxo yakhe                                                 [25]

2.4      UMLANDO KAMUFI

         Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo:
          Isihloko: Isibonelo sesihloko
                     Umlando kaMakhosazana Duma

              Isigaba sokuqala:
               o Ukuqala ngamagama akhe aphelele
               o Usuku azalwa ngalo
               o Amagama abazali bakhe (makuvezwe ukuthi basaphila noma cha)
               o Usuku adlule ngalo emhlabeni
               o Indawo azalelwa kuyo

             Isigaba sesibili:
               o Izikole afunde kuzona (amabanga aphansi, aphakathi nendawo,
                   naphakeme)

             Isigaba sesithathu:
               o Amagalelo akhe esontweni, isb.
                   Iqhaza abelibambe kusontosikolo,            ekhwayeni,   ezinkonzweni
                   zokuvuselela ukholo lwentsha
               o Iqhaza lakhe ekuthuthukiseni ibandla
               o Ukuhlabana kwakhe okwahlukahlukene

             Isigaba sesine:
               o Abashiyile emhlabeni

         Isiphetho: Makukhonjiswe ukuthi usuyaphethwa umlando kamufi.
         Angasebenzisa la magama, isb: LALA NGOXOLO LWANDLE.                                    [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                 9                       DBE/Lwezi 2023
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

2.5       I-AJENDA NAMAMINITHI OMHLANGANO

          Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo:
          I-Ajenda Yomhlangano wentsha yendawo

          Usuku: 7 Nhlolanja 2023
          Indawo: Ehholo lomphakathi
          Isikhathi: Ngehora le-11 ekuseni

          1.   Ukuvula
          2.   Amazwi okwamukela
          3.   Abakhona nezixoliso
          4.   Ukufundwa kwamaminithi omhlangano odlule
          5.   Ezivuka emaminithini
          6.   Ezosuku/Ezintsha: Ukucela uxhaso ezimbonini oluzolekelela ekucijeni
               abafundi emkhakheni wezikaqeda isizungu

               6.1 Ukukhethwa kwekomiti elizoya ezimbonini liyocela uxhaso
               6.2 Uhla lwezidingo zentsha kwezikaqeda isizungu
               6.3 Isamba semali ecelwayo nokuhlukaniswa kwayo

          7.   Ezingxube/Ezixubile
          8.   Usuku lomhlangano olandelayo
          9.   Ukuvala

          Ohlolwayo kulindeleke ukuba:
           abhale amaminithi omhlangano ngenkathi edlule
           alandele i-ajenda yamaminithi omhlangano
           abhale amaphuzu abalulekile ashiwo yizikhulumi
           abhale iziphakamiso kanye nezinqumo
           ukusayinwa kwamaminithi omhlangano nguNobhala kanye noSihlalo
              Isb. uNobhala ...uSihlalo                                                     [25]

2.6       UMBIKO ONGABEKELWE MGOMO

          Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo:
          Into eyenzekile mayibhalwe ngendlela eyenzeke ngayo. Isibonelo: izingane
          zasunduzana, zanyathelana, zalimala ngenkathi zifuna ukuyothatha izithombe
          nosaziwayo.
           Makube nesihloko,Isibonelo: Umbiko Wokulimala
               Kwezingane Ngesikhathi Kuvakashe Usaziwayo
           Isingeniso
               o   Lesi sigameko senzeke nini? Kuphi?
           Umzimba:
               o   Bangaki abafundi abalimala?
               o   Yibaphi abafundi abalimala kakhulu?
               o   Kwadalwa yini lokhu kunyathelana?

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                10                            DBE/Lwezi 2023
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

              Isiphetho:     Makabhale uvo lwakhe.

              Makasebenzise:
               o   Inkathi edlule
               o   Ulimi olujwayelekile
               o   Ulimi lomuntu wesithathu                                                    [25]

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU B:         50
                                                                   AMAMAKI ESEWONKE:           100

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2023-mg/c64cc9be-16e0-46fb-b491-024ce9cdc46b) — isiZulu HL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2023-mg/038776b6-5079-4e52-8d5f-43174bade79f) — isiZulu HL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2021-mg/e0382a52-035c-4e4c-8d8a-3d3a02624e0d) — isiZulu HL · Memo · 2021 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2019-memo/3420f42f-5d50-44ac-aedd-172ceb91647a) — isiZulu HL · Memo · 2019 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2018-final-memo/bcbdbdef-6c4a-4dcc-a0bc-374bddb3996c) — isiZulu HL · Memo · 2018 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2017-memo/43f23eb4-d9fa-445a-a48b-d8699d5b2576) — isiZulu HL · Memo · 2017 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
