# isiZulu HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 3 memorandum from the November 2024 NSC, 10 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2024-mg/1d1080e6-e2e2-4389-8895-6d55a4b4ef9b
- Updated: 2026-10-29
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 10

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2024-mg/1d1080e6-e2e2-4389-8895-6d55a4b4ef9b)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · isizulu. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2024/c5ebf98c-30a7-49b6-a419-6c890580722d) — QP · 2024 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                       IBANGA LE-12

                           ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                                IPHEPHA LESITHATHU (P3)

                                        LWEZI 2024

                            UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA

AMAMAKI: 100

                     Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi ayi-10.

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                Pheqa ikhasi

### Page 2

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                 2                       DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

UMBUZO 1

OKULINDELEKILE MAYELANA NEZIHLOKO ZEZINDABA (ISIQEPHU A)

1.1       Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko.
          Ukulandisa ngento eyamshayisa ngovalo kwadingeka ukuthi agijime kakhulu
          ukuze asindise impilo yakhe/ukulwela ukuphumelela. Isb. Ukuhlangabezana
          nezigebengu, ukubona into ethusayo njengenyoka, ukuguquka kwesimo
          sezulu, njl.                                                                      [50]

1.2       Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko. Makachaze
          ububhoklolo obunhlobonhlobo obudlangile ezikoleni zakuleli. Isb. Ukushaywa
          kwabafundi, ukuphucwa imali, nokubahlaza ezinkundleni zokuxhumana
          okwenziwa ngamabhoklolo, njl.                                                     [50]

1.3       Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko. Angabhala ngezimo
          ezahlukene empilweni umuntu angadluka kuzona. Isb. Ubunzima abhekana
          nabo ngesikhathi ehlelwa umshophi wokudlula kwabazali bakhe esemncane
          kepha wagcina esephumelele, njl.                                                  [50]

1.4       Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko. Ohlolwayo makaveze
          Ukuvumelana noma ukungahambisani nendaba yokulala isikhathi
          esingamahora ayi-8 ngosuku.

          Isb. Ukuvumelna: angabhala ngokuthi umzimba uyadinga ukuphumula
          ngikwanele uma kade usebenza kanzima, njl.

          Ukungavumelani: Angabhala ngokuthi ukulala isikhathi esingaka kukhuthaza          [50]
          ukuba abantu babe ngamavila, njl.

1.5       Ohlolwayo makakhethe uhlangothi olulodwa oluzofakazela ukuvumelana
          noma ukuphikisana nesihloko:

          Ukuvumelana: Ohlolwayo makaveze izibonelo zabantu abaziphatha kahle
          ngenxa yokuzibandakanya emidlalweni, neqhaza abalibambile ukuthuthukisa
          ikhono labadlali abasafufusa.

          Isb. Bayathuthuka, bavule amabhizinisi abo, bakwazi ukuzithengela imizi
          yabo, bamele isizwe emidlalweni ehlukahlukene, njl.

          Ukuphikisana:    Ohlolwayo   makaveze      izibonelo eziveza abantu
          abangaziphethe kahle ngenxa yokungawasebenzisi amathuba abawatholile
          okudlala. Baze bagcina sebengelutho empilweni.

          Isb. Udumo lwenza baqale basebenzise izidakamizwa, badudane nabangane
          abangalungile, basaphaze imali, baphelelwe ubuntu nenhlonipho.                    [50]

1.6       Ohlolwayo makakhombise ukuthi uyasiqonda isihloko. Makachaze ubuhle
          bokuba nomngani oqotho. Isb. Umngani oba wusizo uma omunye
          enezinkinga futhi othembekile, ubuhle nokuzinakekela kwabantu besifazane,
          njl.                                                                              [50]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 3

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                 3                           DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

1.7       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko
          esihambisana nesithombe. Makungachazwa isithombe. Isb.

          Abantu abayi nganxanye bengemanzi, akulungile ukuba yinkomo edla yodwa,
          yiba nesibindi uzimele ukuze uphumelele uhluke kuquqaba.                              [50]

1.8       Ohlolwayo makabukisise kahle isithombe bese enika indaba yakhe isihloko
          esihambisana nesithombe. Isb.

          Imfundo iyamshintsha umuntu, imfundo isikhali sempilo, ufunda uze ufe, njl.           [50]

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU A:          50

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                             Pheqa ikhasi

### Page 4

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                                                                4                                                                  DBE/Lwezi 2024
                                                                                  NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU A: INDABA

UMBUZO 1

QAPHELA:
• Ngaso sonke isikhathi sebenzisa irubhrikhi uma umaka umbhalo wokuziqambela (Iphepha lesi-3, ISIQEPHU A).
• Amamaki ukusuka ku: 0–50 ahlukaniswe ngokwamazinga amahlanu ngokwezinkomba.
• Okubonwa ngakho: okuqukethwe nolimi, inkomba ngayinye kumazinga amahlanu ihlukaniswe izingxenye ezimbili kuye
  ngokwabiwa kwamamaki. Kunengxenye engenhla kanye nengezansi.
• Isakhiwo sona asithinteki ekuhlukaniseni ngokwezingxenye. Ayikho ingxenye engenhla noma engezansi.

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50]
  Okungabonwa ngakho                                        Okungavamile                  Okunekhono                 Okusendimeni             Okuqalisayo                Akwanelisi
 OKUQUKETHWE KANYE                                               28–30                       22–24                       16–18                    10–12                      4–6
 NAMALUNGISELELO                                    -Impendulo enembayo           -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo ikhombisa     -Impendulo enhlanhlathayo

                               Ingxenye engenhla
                                                    ngaphezu kobekulindelekile    impela                      -Imibono inakho            ukungahlangani           -Imibono edidayo
 (Izimpendulo kanye                                 -Imibono ekhaliphile,         -Imibono eshaya             ukulandelana nokushaya     -Imibono engacacile      nenganembi
 nemibono)                                          echukuluza ingqondo kanye     emhlolweni nehlabahlosile   emhlolweni                 nekungeyona              -Akuzwakali
 Ukuhlela imibono uyihlelela                        nekhombisa ukuvuthwa          enokuvuthwa komqondo        -Ihleleke ngokusendimeni   eyokuzisungulela         kunokuphindaphinda
 amalungiselelo                                     komqondo                      -Ihleleke kahle kakhulu     kanye nokulandelana        -Kukhona okukhombisa     -Akukho ukuhlela kanye
 Ukuqonda inhloso,                                  -Ihleleke ngobunyoninco       kanye nokulandelana         (nokuxhumana)              ukuhlela okuncane        nokulandelana
 izethameli kanye nesimo                            kanye nokulandelana           (nokuxhumana)               kubandakanya isingeniso,   nokulandelana
                                                    (nokuxhumana) kubandakanya    kubandakanya isingeniso,    umzimba kanye nesiphetho
 AMAMAKI ANGAMA-30                                  isingeniso, umzimba kanye     umzimba kanye nesiphetho
                                                    nesiphetho
                                                                 25–27                       19–21                       13–15                     7–9                         0–3
                                                    -Impendulo yinhle kakhulu     -Impendulo yakheke kahle    -Impendulo eyenelisayo     -Impendulo engashayi     -Ayikho imizamo
                                                    kepha intula izimpawu         -Imibono ehambisanayo       kodwa intula ukucacisa     emhlolweni               ekhombisa ukuphendula
                                                    ze-eseyi enembayo             nendaba nehlabahlosile      -Imibono iyalandelana      -Imibono ithanda ukuba   ngesihloko

                               Ingxenye engezansi
                                                    -Imibono ekhombisa            -Ihleleke kahle kakhulu     ngokusendimeni futhi       nhlakanhlaka futhi       -Akuhambisani nesihloko
                                                    ukuvuthwa komqondo kanye      kanye nokulandelana         iyamukeleka                iyadida                  futhi akufanelene
                                                    nokukhalipha                  (nokuxhumana)               -Kukhona okukhomba         -Ukuhlela kanye          -Akuqondene nesihloko
                                                    -Ikhombisa ikhono lokuhlela   kubandakanya isingeniso,    ukuhlela kanye             nokulandelana akukho     futhi kuphithene
                                                    kanye nokulandelana           umzimba kanye nesiphetho    nokulandelana
                                                    (nokuxhumana) kubandakanya                                (nokuxhumana)
                                                    isingeniso, umzimba kanye                                 kubandakanya isingeniso,
                                                    nesiphetho                                                umzimba kanye nesiphetho

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                   Pheqa ikhasi

### Page 5

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                                                                      5                                                                                  DBE/Lwezi 2024
                                                                                        NSC – Umhlahlandlela wokumaka

AMARUBHRIKHI OKUHLOLA I-ESEYI ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-50] (ayaqhubeka)
    Okungabonwa ngakho                                        Okungavamile                       Okunekhono                   Okusendimeni                      Okuqalisayo                      Akwanelisi
 ULIMI, ISITAYELA &                                                  14–15                            11–12                            8–9                             5–6                             0–3
 UKULUNGISA AMAPHUTHA                                   -Ithoni, irejista, isitayela,    -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ulimi aluqondakali
                                                        ulwazimagama                     ulwazimagama                    ulwazimagama                    ulwazimagama                    -Ithoni, irejista, isitayela
 Ithoni, irejista, isitayela,                           kuhambisana kahle                kuhambisana kahle               kuhambisana kahle               kuhambisana                     kanye nolwazimagama

                                   Ingxenye engenhla
 ulwazimagama                                           kakhulu nenhloso,                nenhloso, izethameli kanye      nenhloso, izethameli            ngokungagculisi                 aluhambisani nenhloso,
 kuyahambisana                                          izethameli kanye nesimo          nesimo                          kanye nesimo                    nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 nenhloso/umthelela kanye                               -Ulimi lukhombisa                -Ulimi lufanelekile kanye       -Ukusetshenziswa kolimi         kanye nesimo                    -Ulwazimagama luncane
 nesimo,                                                ukuzethemba,                     nokusetshenziswa                ukudlulisa umqondo              -Ukusetshenziswa kolimi         kakhulu okwenza kube
 ukukhethwa kwamagama,                                  luyancomeka kakhulu              kwethoni ngendlela              kusendimeni                     ukudlulisa umqondo              lukhuni ukuqonda
 ukusetshenziswa kolimi,                               -Ithoni ekhomba ukuheha           efanelekile                     -Ithoni ifanelekile             akugculisi
 izimpawu zokuloba, uhlelo,                            kanye namasu obuciko              -Kukhombisa ukungabi            -Kusetshenziswe amasu           -Ithoni nephimbo
 isipelingi                                            obunembayo                        namaphutha ohlelweni            obuciko ukukhulisa              akugculisi
                                                        -Akunamaphutha sanhlobo          kanye nesipelingi               okuqukethwe                     -Kusetshenziswe amasu
 AMAMAKI AYI-15                                         ohlelweni kanye nesipelingi      -Ibumbeke kahle kakhulu                                         obuciko ngokungagculisi
                                                        -Ikhombise ikhono                                                                                ukukhulisa okuqukethwe
                                                        eliphezulu lokubumba
                                                                        13                            10                               7                             4
                                                        -Ulimi lukhombisa                -Ulimi luyahambisana futhi      -Ukusetshenziswa kolimi         -Ukusetshenziswa kolimi
                                                        ukuzethemba,                     lufanelekile                    okusendimeni                    okunamaphutha
                                                        luyancomeka kakhulu              -Ithoni iyahambisana futhi      nokungahlangani                 -Imisho enhlobonhlobo
                                                        -Akunamaphutha ohlelweni         ifanelekile                     okumbalwa                       imbalwa noma ayikho
                                Ingxenye                kanye nesipelingi                -Kunamaphutha ambalwa           -Ithoni ifanelekile kanye       -Ulwazimagama
                                                        -Ikhombise ikhono                ohlelo kanye nesipelingi        nokusetshenziswa                olunomkhawulo
                                engezansi               eliphezulu lokubumba             -Ibumbeke kahle                 kwamasu obuciko
                                                                                                                         okunomkhawulo
 ISAKHIWO                                                            5                                 4                               3                              2                              0–1
                                                       -Ukuthuthuka kwesihloko           -Ukuthuthuka nokugeleza         -Ukuthuthuka kwendaba           -Amaphuzu ambalwa               -Amaphuzu awatholakali
 Izimpawu zethekisthi,                                 okunembayo                        kwendaba                        okusendimeni                    azwakalayo                      -Imisho kanye nezigaba
 ukuthuthuka kwezigaba kanye                           -Ukucacisa okunembayo             -Ukucacisa okuhle,              -Imisho, izigaba                -Imisho kanye nezigaba          kunamaphutha
 nokwakhiwa kwemisho                                   -Imisho, izigaba kwakheke         -Imisho, izigaba                kwakheke kahle                  kunamaphutha                    -I-eseyi ayinamqondo
                                                       kahle kakhulu                     kuyalandelana futhi             -I-eseyi isenawo                -I-eseyi isenawo
 AMAMAKI AYISI-5                                                                         kuxubile                        umqondo                         umqondo noma
                                                                                                                                                         inamaphutha

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                                                         Pheqa ikhasi

### Page 6

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                                  6                                                    DBE/Lwezi 2024
                                                    NSC – Umhlahlandlela wokumaka

Amakhodi angasetshenziswa uma kumakwa
                                                                                        AMAKHODI AMAMAKI
SP – (dwebela)-isipelingi esingamukelekile.                                         Q = 30
PH – uphawu lokubhala olungemukelekile.                                             L  = 15
L – (dwebela)- ulimi olungemukelekile.                                              SK = 05
// – khombisa isigaba esisha.                                                            50
NK – inkathi engemukelekile.
AP – i-aphostilofi engemukelekile.
GL – amagama awalandelani ngokufanele.
R – irejista.
KM – akwenzi mqondo.
ISIV. – isivumelwano esingahambisani.
AK – akudingekile.
^ – kunegama noma uphawu olungekho.
GN – igama elingcono.
NQ – nqamula amagama ngendlela efanelekile ekugcineni komugqa.
PND- ukuphindaphinda amagama.
    – ukuhlanganisa amagama
/ – hlukanisa amagama
 - ulimi oluhle
} KM - isigaba esingenzi mqondo

OKULINDELEKILE MAYELANA NESAKHIWO SEMIBHALO (ISIQEPHU A)
•  Isingeniso:  Siyaheha, sinamandla, siyisigaba esisodwa, singenisa indikimba, sinobude obukhombisa ukuthi indaba
                 iyethulwa noma iyangeniswa.
•  Umzimba:     (i) Izigaba zinemiqondo ezwakalayo nenikezelanayo.
                (ii) Zihleleke kahle: Isigaba siqala ngomusho oyinhloko bese siba nemisho esekelayo. Masibe nomqondo ophelele.
                (iii) Umbhalo nombhalo uhambelana nenkathi okumele ubhalwe ngayo.
•  Isiphetho:   (i) Siyisigaba esisodwa.
                (ii) Makuvele ukuthi umbhalo usuyagoqwa noma uyasongwa
                (iii) Selungavela uvo lombhali ngalokho abhala ngakho okungaba ukuxwayisa/ukweluleka/ukuxolisa/ukuncoma

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                      Pheqa ikhasi

### Page 7

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                                                 7                                                                           DBE/Lwezi 2024
                                                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU B: IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO
INCWADI YOBUNGANI/I-IMEYILI/ISIBUYEKEZO/I-ATHIKHILI YEPHEPHABHUKU/I-INTHAYVU/UMLANDO KAMUFI
IRUBHRIKHI YOKUHLOLA UMBHALO OMUDE ODLULISA UMYALEZO ULIMI LWASEKHAYA [AMAMAKI ANGAMA-25]
 Okungabonwa ngakho                 Okungavamile                  Okunekhono                   Okusendimeni                    Okuqalisayo                    Akwanelisi
 OKUQUKETHWE,                             13–15                         10–12                          7–9                           4–6                           0–3
 AMALUNGISELELO &             -Impendulo enembayo           -Impendulo enhle              -Impendulo esendimeni         -Impendulo esezingeni           -Impendulo ikhombisa
 NEFOMATHI                    ngaphezu                      kakhulu ekhombisa             ekhombisa ulwazi              eliyisisekelo ekhombisa         ukungabi nalo ulwazi
                              kobekulindelekile             ulwazi lwezimpawu             lwezimpawu zohlobo            ulwazi lwezimpawu               lwezimpawu zohlobo
 Impendulo kanye nemibono -Amasu akhaliphile                zohlobo lombhalo              lombhalo                      zohlobo lombhalo                lombhalo
 Ukuhlela imibono ukuze       kanye nokuvuthwa              -Inamathele esihlokweni -Inamathele esihlokweni -Ukunamathela                               -Umqondo
 kube namalungiselelo         komqondo                      -Kunamaphushana               – inamaphutha                 kuyabonakala kodwa              uyanhlanhlatha
 Inhloso, izethameli,         -Ulwazi olubanzi              -Ukulandelana                 asendimeni                    kunamaphutha                    kunamaphutha
 izakhiwo nezimiso kanye      lwezimpawu zohlobo            kokuqukethwe                  -Ukulandelana                 amaningana                      amakhulu
 nesimo                       lombhalo                      nemibono, kuchazwe            kwemibono                     -Ukulandelana                   -Imibono ayilandelani
                              -Umbhalo unamathele           kahle futhi kusekela          okuqukethwe                   kwamaphuzu                      sanhlobo
                              esihlokweni                   isihloko                      kufanelekile                  okuqukethwe kubuye              -Ukuchaza okumbalwa
 AMAMAKI AYI-15               -Amasu akhombisa              -Ifomathi efanele             -Ukuchaza okumbalwa           kungabonakali                   okusekela isihloko
                              ukuthelelana kanye            enamaphushana                 kusekela isihloko             -Ukuchaza okumbalwa             -Akasebenzisanga
                              nokulandelana                                               -Ifomathi efanelekile         kusekela isihloko               nhlobo imithetho
                              -Acacisa ngokusobala                                        kodwa kunamaphutha            -Usebenzise                     yefomathi
                              kanye nokusekela                                            ambalwa                       ngokunganele imithetho
                              isihloko                                                                                  yefomathi
                              -Ifomathi efanelekile                                                                     -Kukhona okumbalwa
                              necacile                                                                                  okubalulekile
 ULIMI, ISITAYELA KANYE                    9–10                          7–8                           5–6                           3–4                             0–2
 NOKULUNGISA                  -Ithoni, irejista, isitayela, -Ithoni, irejista, isitayela, -Ithoni, irejista, isitayela, -Ithoni, irejista, isitayela,   -Ithoni, irejista, isitayela
 AMAPHUTHA                    ulwazimagama                  ulwazimagama                  ulwazimagama                  ulwazimagama                    kanye nolwazimagama
                              kuhambisana kahle             kuhambisana kahle             kuyahambisana                 kunokungahambisani              akuhambisani nenhloso,
 Ithoni, irejista, isitayela, kakhulu nenhloso,             nenhloso, izethameli          nenhloso, izethameli          nenhloso, izethameli            izethameli kanye nesimo
 inhloso/umthelela,           izethameli kanye nesimo kanye nesimo                        kanye nesimo                  kanye nesimo                    -Kugcwele amaphutha
 izethameli kanye nesimo      -Uhlelo lufanelekile futhi    -Uhlelo lufanelekile futhi    -Kunamaphutha                 -Uhlelo olungafanelekile        futhi kuyadida
 Ukusetshenziswa kolimi       lwakheke kahle kakhulu        lwakheke kahle                ambalwa                       olunamaphutha                   -Ulwazimagama
 kanye nezimiso               -Akunamaphutha                -Ulwazimagama oluhle          -Ulwazimagama                 amaningi                        aluhambisani nenhloso
 Ukukhethwa kwamagama         sanhlobo                      -Kunamaphushana               olusendimeni                  -Ulwazimagama                   -Umqondo
 Izimpawu zokuloba kanye                                                                  -Amaphutha                    olunganele                      uyanhlanhlatha kakhulu
 nesipelingi                                                                              awawuphazamisi                -Umqondo
                                                                                          umqondo                       awusalandeleki kahle
 AMAMAKI AYI-10

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                                                                                                             Pheqa ikhasi

### Page 8

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                 8                        DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

ISIQEPHU B: IMIBHALO EMIDE EDLULISA IMIYALEZO

UMBUZO 2
Amamaki azocazwa ngale ndlela:

OKUQUKETHWE, AMALUNGISELELO NESAKHIWO (15)
ULIMI, ISITAYELA, UKUHLELA (10)

OKULINDELEKILE

2.1       INCWADI YOBUNGANI
          Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo:
          •    Ikheli elilodwa lobhalayo
          •    Ikheli lobhalayo lihamba nosuku. Isb. (11 Lwezi 2024/11 Novemba 2024/
               11-11-2024)
          • Obhalelwayo makabingelelwe sakukhuluma. Nomusa, Sakhile
          • Isigaba sokuqala angaqalisa kanje: Ngiyathemba …, Ngiyaxolisa …,
              Ngabonga …
          • Isigaba sesibili masikhulume ngengqikithi yencwadi. (Kumele aluleke
              uthumbu wakwabo ngokuyeka isikole kepha afunde aqede ngoba
              kungenzeka kube nobunzima emculweni)
          • Isigaba sesithathu ukuphetha incwadi
          • Ohlolwayo makasebenzise ulimi olufanele/irejista efanele.
          • Makavalelise akhombise ukumazi lowo ambhalelayo
             Isb. Yimina udadewenu/umfowenu
              u-Andile                                                                      [25]

2.2       I-IMEYILI

          Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo:
          • Ikheli elilodwa lobhalelwayo.Isb: Iya ku: dlamini.leverbothers@gmail.com
          • Ikheli elilodwa lobhalayo.Isb: Ivela ku: thandeka@gmail.com

          Isihloko: Ingqikithi yesihloko/asiqonde ngqo

          Obhalelwayo makabingelelwe sakukhuluma:
          Mnumzane/Nkosikazi/Nkosazane

          •   Isigaba sokuqala angaqalisa kanje:
                  Ngabonga …
          •   Isigaba sesibili masikhulume ngengqikithi yencwadi (ukubonga
              ukunikezwa umfundaze.)
          •   Isigaba sesithathu masikhulume ngengqikithi ye-imeyili, ukuthembisa
              ukuthi uzofunda ngokuzimisela.
              Ohlolwayo makasebenzise ulimi olukhombisa ukubonga nokujabula
          •   Isiphetho: Makavalelise akhombise ukuhlonipha lo ambhalelayo
                             Isb. Yimina ozithobayo
                                  uThandeka Ngcobo (Nkz)                                    [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                         Pheqa ikhasi

### Page 9

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                 9                       DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

2.3       ISIBUYEKEZO

          •   Isihloko: Masiveze ukuthi isibuyekezo simayelana nani
          •   Umzimba: Ohlolwayo makaveze la maphuzu abhekise kulo mdlalo
              kamabonakude omfushane
               o Imininingwane yohlobo lomdlalo
               o Uthathe isikhathi esingakanani
               o Imininingwane yabahleli nababhali balowo mdlalo
               o Usuku odlalwa ngalo
               o Isikhathi owethulwa ngaso
               o Ukuphawula ngabantu abadlala kulo mdlalo.
               o Ukuphawula ngokuhle kanye nokungekuhle okwenzeka kulo mdlalo
          •   Isiphetho sesibuyekezo: Makuvele umbono wohlolwayo ngalo mdlalo,
              angancoma noma agxeke                                                        [25]

2.4       I-ATHIKHILI YEPHEPHABHUKU

          •   Isihloko okubhalwa ngaphansi kwaso: Umphumela odalwa ukuhlala
              kwezingane emigwaqeni.
          •   Igama lobhalile lingaba sekuqaleni noma ekugcineni kwe-athikhili. Isb.
              Ibhalwe ngu-Oyenamenzi wezinto zonke Cele
          •   Ayibe nesakhiwo (isingeniso, umzimba, nesiphetho)
          •   Isigaba sokuqala-Isingeniso: Makuvele ukuthi uyasethula isihloko sakhe
          •   Isigaba sesibili-Umzimba: Makenabe ngesihloko kuvele amaqiniso, aluleke
              anike izibonelo lapho kudingeka khona
          •   Isigaba sesithathu: Isiphetho: Makaxwayise, anike izeluleko ngesihloko       [25]

2.5       I-INTHAVYU

          Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo:

          QAPHELA: Bathathu abantu okumele bakhulume kule inthavyu.

          •   I-inthavyu mayibe nesihloko. Isb. I-Inthayvu Phakathi KukaSonhlalakahle
              Nezelamani
          •   Isingeniso/isethulo sifakwa kubakaki, esiveza amagama abo, indawo,
              isikhathi.
          •    Obhalayo makaveze abalingiswa beqala ukuxoxa namagama abo
          •    Umzimba: Mayikhule i-inthavyu yabo kodwa inamathele esihlokweni
               abasinikiwe sezelamani zakwamakhelwane ezingaboni ngaso linye
          •    Isiphetho:     Makuvele     ukuthi       kuzothokozelwa  ukungenelela
               kukaSonhlalakahle ukuze kulungiswe lesi simo, njl.
          •    Makasebenzise ulimi olufanele/irejista efanele
               Makayiphethe kahle i-inthavyu yakhe                                         [25]

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha                                        Pheqa ikhasi

### Page 10

IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P3                10                          DBE/Lwezi 2024
                                   NSC – Umhlahlandlela wokumaka

2.6       UMLANDO KAMUFI

          Ohlolwayo makaveze la maphuzu alandelayo:
          • Isihloko: Isibonelo sesihloko
                      Umlando kamufi uNtokozo Mabaso ongasekho

          •    Isigaba sokuqala:
               o Ukuqala ngamagama akhe aphelele
               o Indawo azalelwa kuyo
               o Usuku azalwa ngalo
               o Amagama abazali bakhe (makuvezwe ukuthi basaphila noma cha)
               o Usuku adlule ngalo emhlabeni

          •    Isigaba sesibili:
               o Izikole afunde kuzona (amabanga aphansi, aphakeme naphakathi
                   nendawo)

          •    Isigaba sesithathu:
               o Amagalelo akhe esikoleni/emsebenzini
               o Iqhaza abelibambe ezinhlelweni zentsha
               o Iqhaza lakhe emphakathini
               o Ukuhlabana kwakhe okwahlukahlukene

          •    Isigaba sesine:
               o Abashiyile emhlabeni

          Isiphetho: Makukhonjiswe ukuthi usuyaphethwa umlando kamufi.
          Angasebenzisa la magama Isb: LALA NGOXOLO MTUNGWA.                                 [25]

                                                                   AMAMAKI ESIQEPHU B:       50
                                                                   AMAMAKI ESEWONKE:         100

Akuvumelekile ukukopisha leli phepha

## Related documents

- [IsiZulu HL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2024-mg/785fc9e0-ce58-49b7-9f39-a4836cf4093e) — isiZulu HL · Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2024/38649871-eb51-4121-a3f0-9455f98a0117) — isiZulu HL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-3-isizulu/29fb2fbb-e370-4602-b210-7646a9c43d5b) — isiZulu HL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isizulu/562f7e12-e40f-4fde-8df3-6d2490ac5610) — isiZulu HL · Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-isizulu/ea19b2db-c90c-47a4-8a56-6181b4e90aee) — isiZulu HL · Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2023-mg/e98e91fd-efa1-4a84-aa90-b840d2d4c4d0) — isiZulu HL · Memo · 2023 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — QP · 2025 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
