# isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo

> Grade 12 isiZulu HL Paper 1 memorandum from the Gauteng June Exam 2025, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Memorandum
- Year: 2025
- Exam period: Gauteng June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 8

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · Gauteng June Exam · 2025 · isizulu. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Isizulu P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794) — QP · 2025 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

IPHEPHA LESIFUNDAZWE
                  IBANGA LE-12

              NHLANGULANA 2025

       UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA

              ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

                 IPHEPHA LOKUQALA (P1)

8-amakhasi

### Page 2

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                      UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
                                                         (IPHEPHA 1)       GR12 0625

INDLELA YOKUMAKA:

1.   Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle
     kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma
     kuthinta umqondo wempendulo yonke. Amaphutha kumele omakayo
     awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo uma kunamaphutha.

2.   Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo magama
     ngeke anakwe uma ngabe impendulo ayibhalile inomqondo ophelele. Uma
     kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe noma kudingeka
     ukuthi impendulo inike lona lokho kuyovumeleka.

3.   Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo YEBO/CHA/ANGIVUMI/NGIYAVUMA
     azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo eyenza athole amamaki.

4.   Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo IQINISO/AKUSILO IQINISO/UMBONO/
     IQINISO azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo eyenza athole
     amamaki.

5.   Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke; umfundi
     uthola amamaki uma edwebele impendulo noma eyikhombise ngandlela thize.

6.   Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala
     angaphezulu kwalokho kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala okunye
     kungabe kusanakwa.

7.   Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni yakhe.

8.   Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki
     uma ebhale impendulo ephelele kanje:

     A. UKhethi/A (okuwuhlamvu oluphelele)

                                             2

### Page 3

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                     UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
                                                          (IPHEPHA 1)       GR12 0625

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA

UMBHALO A (OFUNDWAYO)

IMIBUZO YOMBHALO A (OFUNDWAYO)

1.1    Ukuntuleka kobuntu/Uphelelwa ubuntu/ Ukusweleleka kobuntu/ ukungabi
       nobuntu✓                                                                    (1)

1.2    Ubumbano/ukuzwana/ukubekezelelana/ukulekelelana ✓✓ (okubili kulokhu)        (2)

1.3    Kusuke kuyinhloso yokuzuza okuthile okuzoba inkokhelo kuyena ✓✓             (2)

1.4    Isigaba sesi-2 sikhuluma ngomakhelwane ababesizana ezikhathini
       eziphambilini. Lapho wawuthola umakhelwane enyuka nomakhelwane wakhe
       uma eza eGoli ukuze naye ezokwazi ukuzitholela itoho. ✓

       Isigaba sesi-3 sikhuluma ngokusizana emndenini. Lapho khona wawuthola
       izingane zozalo ezisebenzayo zisiza lezo ezingasebenzi ngokuzipha indawo
       yokuhlala zize nazo ziwuthole umsebenzi. ✓

       Okufanayo kulezigaba zombili ukusizana kwabantu. ✓                          (3)

1.5    B Ukusizana singabantu sakhelene ✓                                          (1)

1.6    Umphumela omuhle ongalethwa ukubuyiswa kobuntu ebantwini ngokwesigaba
       sesi-6 ukwanda kothando, ubumbano, kanye nokuphokophelela phambili. ✓✓
       (Okubili kwalokhu)                                                          (2)

1.7    Ukwanda kobuntu kungaba isisekelo esihle ekugqugquzeleni ukusizana
       ebantwini ukuze kunqandeke ububha emphakathini. ✓ Umphakathi
       ungafundiswa ngokubaluleka kokubumbana kanye nokuthuthukisana. ✓
       Kungaphinde kwande nothando ebantwini. ✓

       (Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa.)                              (3)

1.8    Amazwi adwetshelwe isigabeni se-10 anobuqiniso ngoba akekho umuntu
       ongaphila eyedwa. Abantu bayadingana ukuze bazokwazi ukusizana uma
       kunesidingo ✓✓                                                              (2)

1.9    Ukuntuleka kobuntu yikona okugcina kwenza abantu baziphathe njengezilwane
       baze bawelele esonweni. Bagcina bebulala, bedlwengula, baphinde bagqekeze
       emizini yabanye ngenxa yokungabi nobuntu. ✓✓

       (Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa.)                              (2)

                                            3

### Page 4

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                     UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
                                                          (IPHEPHA 1)       GR12 0625

1.10   Ngingabaxwayisa ngokuthi ukungabi nobuntu kukwenza ulahlekelwe ubuwena
       ugcine wenza izinto ezimbi kwabanye abantu. Kungagcina kukwenza uphile
       wedwa kungabi nomuntu okusizayo ngisho usenkingeni. ✓✓

       (Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa.)                              (2)

                                      KANYE NO

  MIBUZO YOMBHALO B (OBUKWAYO)

1.11   Umuntu wesimame ogobile welekelela umuntu wesilisa ohleli phansi
       ngokumupha imali. ✓                                                         (1)

1.12   Okungumehluko phakathi kwesithombe sesi-2 kanye nesithombe sesi-3 ukuthi
       esithombeni sesi-2 abasebenzi balekelela uzakwabo obukeka engathi
       unengcindezi kanti esithombeni sesi-3 kunokuthi bamelekelele umphathi
       uyamxosha. ✓✓                                                               (2)

1.13   Isigaba sesi-4 esikuMBHALO A kukhulunywa ngokusweleka kobuntu
       ezindaweni zomsebenzi. Okugcina kwembuleka labo abathatha kancane
       emsebenzini bagcine bexoshwa kunokuthi bathole usizo. ✓ isithombe sesi-3
       esikuMBHALO B kubonakala umphathi exosha isisebenzi. ✓ Yomibili
       lemibhalo ikhuluma ngento eyodwa okungukuxoshwa kwabantu emsebenzini
       kunokuthi basizwe kuze kufike lapho bewazi khona umsebenzi. ✓✓
                                                                                   (4)
       (Kanye nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukeleka.)

1.14   Isithombe sesi-4 siveza umuntu osephumelele ukuqwala intaba oselulela
       isandla kosazama ukuyiqwala. Lesi sithombe sigqamisa ukubaluleka
       kokusizana okuyibona ubuntu lobo. ✓

       (Kanye nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukeleka.)                       (1)

1.15   Ngingaqikelela ukuthi ngaso sonke isikhathi ngiyabasiza abantu ukuze nabo
       bezobukela kimi bagcine benabo ubuntu. ✓✓

       (Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa)                               (2)

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU A:       30

                                             4

### Page 5

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                      UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
                                                             (IPHEPHA 1)       GR12 0625

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2

UMBHALO C

Amaphuzu acashuniwe                               Amaphuzu owabeke ngamagama akho
1   Kubalulekile ukuthi abantu bazibekele         1  Kusemqoka ukuthi abantu bahlele kahle
    imigomo abazokwazi ukuyilandela uma              izidingo zemali ukuze bezoyisebenzisa
    bethatha izinqumo ngabazokwenza uma              ngendlela
    kuqala unyaka, ikakhulukazi kulokho
    okuthinta izimali
2   Uma bengakwazi ukuzithiba kanye               2   Phumela obala kusenesikhathi uma
    nokuhlela, kubalulekile ukuthi baphumele          ungakwazi ukuhlela nokuzithiba.
    obala kusenesikhathi.
3   Yazi ukuthi yini ekwenza ujabule bese         3   Thola isikhathi sokuzithokozisa ukuze
    uzinika isikhathi esithe xaxa sokwenza            ugweme ingcindezi.
    lokho.
4   Isikhathi sokuqala konyaka kungaba            4   Idla ngendlela ehlanzekile
    yisikhathi esihle sokushintsha indlela odla       enezakhamzimba uphinde
    ngayo nokuqinisa ekudleni okunomsoco              ukuzivocavoca ukuze uzohlala uphilile.
    uphinde uzijwayeze ukuzivocavoca
    umzimba
5   Gwema ukwenza izinhlelo ezingaphezu           5   Ungazibekeli izinhlelo ozogcina
    kwamandla akho okungagcina kukwenza               uhluleka ukuzenza ngoba lokhu
    ukuthi usebenze ngaphansi kwengcindezi            kunyusa ingcindezi kuwena.
    kungenasidingo.
6   Nokho, qikelela ukuthi awugcini               6   Bhekana nawe kanye nezidingo zakho,
    usuziqhathanisa nempumelelo yomunye               abanye abantu bazokunyusela
    umuntu.                                           ingcindezi.
7   Ukuze ugweme ukuba isisulu salokho,           7   Hlela kusenesikhathi konke
    bhala phansi konke ofisa ukukuzuza                olangazelela ukuba nakho ngokuthi
    kuloyo nyaka                                      ukubhale phansi.

  Kusemqoka ukuthi abantu bahlele kahle izidingo zemali ukuze bezoyisebenzisa ngendlela.
  Akufuneki ukuthi balinde ingcindezi, mabazijwayeze ukubonana nabeluleki bezimali ukuze
  bathole uncedo ngokusebenzisa imali. Kudingeke nokuthi abantu bangazikhohlwa, qikelela
  ukuthi uthola isikhathi sokuzithokozisa ukuze ugweme ingcindezi. Idla ngendlela ehlanzekile
  enezakhamzimba ukuze uzohlala uphilile. Ungazibekeli izinhlelo ozogcina uhluleka
  ukuzenza ngoba lokho kunyusa ingcindezi kuwena. Bhekana nawe kanye nezidingo zakho,
  abanye abantu bazokunyusela ingcindezi. Hlela kusenesikhathi konke olangazelela ukuba
  nakho ngokuthi ukubhale phansi.
                                                                         [Inani lamagama-70]

                                                        AMAMAKI ESIQEPHU B: 10

                                              5

### Page 6

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                    UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
                                                       (IPHEPHA 1)       GR12 0625

Indlela yokumaka ukufingqa

Ukumaka lo mbuzo wokufingqa kweyeme ekusebenziseni amaphuzu anembayo
nahambisana nomyalelo.
Iphuzu elifingqiwe kumele limakwe ngale ndlela.

•   Ukwabiwa kwamamaki:
    o Amamaki ayisi-7 awamaphuzu ayisi-7 (imaki elilodwa lihambisana nephuzu
       elilodwa).
    o Amamaki ama-3 awolimi.
    o Amamaki esewonke: 10.

•   Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo engacaphunanga
    njengoba kunjalo.
    o 1 – 3 amaphuzu anembayo: nikeza imaki eli-1 olimini.
    o 4 – 5 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-2 olimini.
    o 6 – 7 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-3 olimini.

•   Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo ecaphune njengoba
    kunjalo:
    o 6 – 7 acashuniwe, awekho amamaki olimi.
    o 1 – 5 acashuniwe, nikeza imaki eli-1 lolimi.

•   Ukubalwa kwamagama:
    o Abamakayo kumele baqinisekise inani lamagama asetshenzisiwe.
    o Alikho imaki okumele liphucwe ohlolwayo ngokuhluleka ukuveza inani
       lamagama awasebenzisile noma ukuveza inani okungesilo lamagama
       awasebenzisile.
    o Uma ohlolwayo eqile enanini lamagama amiselwe, kumele kufundwe
       amagamaama-5 kuphela angaphezulu kwamiselwe bese engabe esabhekwa
       amagama alandelayo ohlolwayo eqe ngawo.

QAPHELA: Izinkomba zamaphuzu acashuniwe (C) bese kuthi ahunyushiwe (H).

                                          6

### Page 7

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                      UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
                                                           (IPHEPHA 1)       GR12 0625

ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

INDLELA YOKUMAKA:

• Isipelingi:
✓ Impendulo eyigama elilodwa mayinikezwe iphuzu noma ngabe isipelingi
   sinamaphutha, ngaphandle uma lelo phutha liguqula umqondo wempendulo.
✓ Uma impendulo idinga umusho ophelele, umfundi akanikwa imaki uma impendulo
   yakhe inamaphutha kwizakhiwo zolimi okubuzwe ngalo.
✓ Lapho kubuzwe khona isifinyezo, impendulo mayibe nezimpawu zokuloba ezifanele
   Isb: Umnumzane - Mnu
• Izakhiwo zemisho mazibhalwe ngokufanelekile kulandelwa uhlelo nezakhiwo zolimi
  futhi zibhalwe zibe imisho ephelele/ ngokomyalelo onikeziwe.
• Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki
  uma ebhale impendulo ewuhlamvu noma ephelele kanje:
  C/imizuzwana engama-60 (okuwuhlamvu oluphelele)

UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI .2

3.1   Kukhangiswa isigeza mazinyo Ingqwele. ✓                                       (1)

3.2   Lesi sikhangisi sibhekiswe kubantu abangenaso isifo sikashukela, umfutho
      wegazi ophezulu kanye nalabo abangaphezu kweminyaka eyi-10. ✓✓                (2)

3.3   D. Ukulandula ✓                                                               (1)

3.4   Ungasebenzisi isigezamazinyo INGQWELE ethenjwa ngongoti kwezokuhlanza
      amazinyo. ✓✓                                                                  (2)

3.5   Isithombe siveza amazinyo amise okwamadayisi okugenjulwa ngawo. Lokhu
      kuhambelana ngokuthi kugqanyiswa ukuthi kufanele singadlali ngamazinyo
      ethu. Kufanele siwanakekele ngokusebenzisa izigeza mazinyo ezifanele. ✓✓      (2)

3.6   Isimo sokukhuluma siyanxenxa ✓ ukuba sinakekele amanziyo ethu singadlali
      ngawo kodwa siwaphathe kahle ukuze ezohlezi emahle. ✓                         (2)
                                                                                   [10]

                                             7

### Page 8

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                          UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
                                                                (IPHEPHA 1)       GR12 0625

    UMBUZO 4: UKUHUMUSHA IKHATHUNI

    4.1   Shwele Baba ✓ , lolu ulimi olucheme nenkolo/ nenkolo yobuKrestu. ✓               (2)

    4.2   Lo wesilisa akaneme neze ngesenzo sekati. Ubuso bakhe bunyukubele
          bukhomba ukudinwa ukuthi ikati liyamubuka eklinywa ikinati alinendaba nokuthi
          kwenzakalani kuye. ✓✓                                                            (2)

    4.3   Mbodla
          Ubaba yimbodla ngoba uthatha izimali zabantu. ✓✓
          (neminye imisho enembayo)                                                        (2)

    4.4   Lezi zimpawu zikhombisa ukuthi uyanyakaza lona wesilisa. Unyakaza ngoba
          uklinyekile uzama ukukhipha ikinathi elimbinde emphinjweni. ✓✓                   (2)

    4.5   Umdwebi wale khathuni wethula uteku ngokuthi ikati efreyimini yokuqala
          neyesibili lizenza engathi elinandaba nokwenzeka kulona wesilisa, kodwa
          efreyimini yokugcina lihlahla amehlo liyajabula ngoba selizwe indaba
          yamakinati. ✓✓                                                                   (2)
                                                                                          [10]

    UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

    5.1   Sisetshenziselwe ukugcizelela ukuthi abantu abanjani laba abayizigqila. ✓          (1)

    5.2   Bagqolozele- babukele ✓
          Abafana babukele ibhola lezinyawo kumabonakude. ✓
          (neminye imisho ezokwamukeleka)                                                    (2)

    5.3   Ukungahwebi ✓                                                                      (1)

    5.4   Leli gama lisebenze njengensizasenzo ukusiza isenzo esingakwazi ukuzimela
          emshweni. ✓✓                                                                       (1)

    5.5   D Iyaqhwashisa. ✓                                                                  (1)

    5.6   Ochwepheshwe bathi, “Imizimba yethu iyakhathala uma sizohlala phansi
          sigqolozele amaselula isikhathi eside.” ✓                                          (2)

    5.7   Lesi simo sokukhuluma sisebenze ukuqwashisa abantu ukuthi abayeke ukuba
          izigqila zobuchwepheshe kodwa bezinakelele kusenesikhathi. ✓✓.                     (2)
✓
                                                                                            [10]

                                                                  AMAMAKI ESIQEPHU C:            30

                                                                  AMAMAKI ESEWONKE:              70

                                                  8

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025/479959e9-839e-4371-bb7d-7914dd40752f) — isiZulu HL · QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-isizulu/0cd2e3cf-094d-4085-855d-9199d920dc05) — isiZulu HL · QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-isizulu/562f7e12-e40f-4fde-8df3-6d2490ac5610) — isiZulu HL · Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2023-mg/00cfc782-a4e0-4001-9316-69fafe857664) — isiZulu HL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2023-mg/c64cc9be-16e0-46fb-b491-024ce9cdc46b) — isiZulu HL · Memo · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2022-mg/76a71714-9889-40c3-b431-6c5eed7387be) — isiZulu HL · Memo · 2022 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025/4d2d44af-1dfd-4b23-b09d-01188f23b3ee) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025/99eafebb-a968-492a-8fd5-a5e0ad21d69e) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-isizulu/8c1908c5-18c6-4893-ac6f-3a47628e49a2) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/2ee7af68-b1dc-449d-a5be-3d6e7cc2694a) — QP · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-nov-2024-mg/1d1080e6-e2e2-4389-8895-6d55a4b4ef9b) — Memo · 2024 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
