# isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Question Paper

> Grade 12 isiZulu HL Paper 1 question paper from the Gauteng June Exam 2025, 13 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794
- Updated: 2026-09-27
- Subject: isiZulu HL
- Grade: Grade 12
- Language: Isizulu
- Document type: Question paper
- Year: 2025
- Exam period: Gauteng June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [isiZulu HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/isizulu-hl) › [isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-question-paper/51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794)

## About this document

Isizulu Hl · Grade 12 · Gauteng June Exam · 2025 · isizulu. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [IsiZulu P1 (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-p1-hl-june-2025-possible-answers/fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9) — Memo · 2025 · isiZulu

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

IPHEPHA LESIFUNDAZWE
     IBANGA LE-12

 NHLANGULANA 2025

 ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)

    IPHEPHA LOKUQALA (P1)

                         ISIKHATHI: Amahora ama-2

                         AMAMAKI:      70

                         13 amakhasi

                                            Pheqa ikhasi

### Page 2

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                                    (IPHEPHA 1)                      GR12 0625      2

IMIYALELO KANYE NOLWAZI KWABAHLOLWAYO

1.    Leli phepha lehlukaniswe IZIQEPHU EZINTATHU:

      ISIQEPHU A:     Isivivinyo sokuqondisisa                     (30)
      ISIQEPHU B:     Ukufingqa                                    (10)
      ISIQEPHU C:     Izakhiwo nezimiso zokusetshenziswa kolimi.   (30)

2.    Fundisisa YONKE imiyalelo ngokucophelela.

3.    Phendula YONKE imibuzo ekuleli phepha.

4.    Qalisa ISIQEPHU NGASINYE ekhasini ELISHA.

5.    Hlukanisa ngokudwebela emuva kwesiqephu.

6.    Bhala izinombolo njengoba zisetshenzisiwe ephepheni.

7.    Yeqa umugqa emuva kombuzo ngamunye.

8.    Qaphela isipelingi kanye nokwakheka kwemisho.

9.    Ungasebenzisa isikhathi sokubhala ngale ndlela elandelayo:

      ISIQEPHU A: Imizuzu engama – 50
      ISIQEPHU B: Imizuzu engama – 30
      ISIQEPHU C: Imizuzu engama – 40

10.   Bhala ngobunono futhi kubonakale.

                                                                          Pheqa ikhasi

### Page 3

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                                 (IPHEPHA 1)                      GR12 0625       3

ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA

UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA

Fundisisa UMBHALO A ubuye ubukisise NOMBHALO B ongezansi bese uphendula
imibuzo elandelayo.

UMBHALO A (OFUNDWAYO)

                          AKUBUYE UBUNTU EBANTWINI

  1      Izikhathi zamanje azisafani nezakudala, ubuntu kabusekho ebantwini
         ikakhulukazi komakhelwane nasemindenini. Akusathusi nakancane
         ukubona abantu bephilisana kabuhlungu ngenxa yokuswela ubuntu.
         Ubumbano, ukuzwana, ukubekezelelana kanye nokulekelelana akusekho
         emindenini nakomakhelwane.                                         5

  2      Ezikhathini eziphambilini komakhelwane uma kukhona osebenza eGoli
         enomakhelwane ongasebenzi, bekuthi uma kuqala unyaka, akhuphuke
         nomakhelwane wakhe ongasebenzi athi makayozama naye azoqalaza
         okungamatoho. Lo makhelwane osebenzayo, engenankinga nokondla
         umakhelwane wakhe ngesikhathi esafuna amatoho. Lento yayibonisa 10
         ubuntu, uthando nokuzwana kubantu abangomakhelwane. Kwakungekho
         ukuzondana nokuklwebhana abantu bakhelene. Esikhathini samanje lesi
         senzo asivamile. Uma kuthukela senzeka, loyo olekelela omunye
         usekwenza lokho ngenhloso yokuzuza okuthile okuzoba inkokhelo
         kuyena.                                                             15

  3      Lento yobuntu yayikhona nasemindenini, uthole ukuthi kwababomncane
         iningi labo liyasebenza, bese benyusa omzala babo basemakhaya
         ukuzobheka amatoho, bebenzela konke kuze kube bayawuthola
         umsebenzi. Kuyothi uma sebewutholile umsebenzi ebese bethola indawo
         yabo abazohlala kuyo. Kwakuyinto enhle leyo kwazise phela imikhombe 20
         iyenanana. Ukusizana kwabantu ngalendlela kwakuvuselela intokozo,
         ubumbano kanye nokuzwana emindenini nakomakhelwane. Esikhathini
         samanje usiko lokusizana alusekho, sekuvele kuthiwe ixoxo nexoxo
         umazigxumela.

                                                                           Pheqa ikhasi

### Page 4

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                             (IPHEPHA 1)                      GR12 0625       4

4   Isililo sokusweleka kobuntu asisagcini nje emindenini. Nasezindaweni 25
    zokusebenza, impela abantu abasenabo ubuntu. Kwakuvamile ukuthi
    abantu basizane ikakhulukazi uma kufikwa ekwenzeni imisebenzi
    engaphezu kwamandla abo. Kwakubonakala abasebenzi sebesizana
    ukuze kuqhutshwe insebenzo. Ngisho umusha emsebenzini
    wawungathuki isisinga, kwazise wawuzwa imfudumalo, uthando kanye 30
    kokwamukeleka kozakwenu. Ngenxa yokusweleka kobuntu ebantwini
    konke sekuvele kuhlale obala. Nabathatha kancane sebevele bembuleke
    kugcine kuholela ekutheni belahlekelwe imisebenzi. Umuntu usencamela
    ukuthi abone omunye umuntu elahlekelwa umsebenzi kunokuthi
    amulekelele. Lokhu kunobunuku phakathi futhi akusizi ngalutho 35
    ekwakheni isizwe.

5   Emiphakathini enezinhlangano ezihlukene njengamasonto kubatshazwa
    umkhuba owandile wokubulalana ngenxa yezikhundla. Abantu baze
    bakhulumane kabi ngayo inhloso yokuthi bagudluzane ezikhundleni.
    Impela kuyakhanya manje ukuthi ukusweleka kobuntu nakho kuyaba 40
    impande yesono. Abantu sebephilisa okwezilwane, ukuzwela omunye
    umuntu sekuyinto eqhelelene nabo. Yeka kusaphilwa ngoludala abantu
    bephilelana, bekhalisana, bephinde bezwelane.

6   Ukusweleka kobuntu kubhebhethekisa udlame ngoba yibo obabenza
    ukuthi noma kukhona la okungezwanwa kahle khona kuxolelwane. 45
    Kuyacaca ukuthi uma kungaphilwa ngobuntu kungaba khona ukuthula
    emindenini nasemiphakathini. Kunganda uthando, ubumbano kanye
    nokuphokophelela phambili. Kwazise phela inzondo kanye namagqubu
    kuqeda    ukuthula   ebantwini.    Kwandisa    izimpi   emindenini
    nakomakhelwane, beze beyolwa ngisho ekuhambeni.                    50

7   Kunezimpi ezaziba eGoli, uma ulandela kahle labantu ababelwa
    babezalana, besuka endaweni eyodwa futhi bengomakhelwane. Okusho
    khona ukuthi kwakuphiliswana kanzima nasemuva la babesuka khona,
    ubuntu babungasekho. Uma ilandelwa ingxabano yabo kwakuhamba
    phambili inzondo, ukuziphakamisa kanye nomona okuyimiphumela 55
    yokuntuleka kobuntu. Kuye kube kubi ke ngoba lezi zimpi zazigcina
    seziwela nasezinganeni zabo ezingazi lutho. Kuba buhlungu ukubona
    abantu bengezwani ngenxa yento engalungiseka kalula inqobo nje uma
    abantu bengazifundisa ukuba nobuntu.

8   Kudala bekunanelwana, uma kukhona ongenakho ubuyaye uyonana 60
    kwamakhelwane. Kuyothi masunakho bese ukubuyisela. Lezi zenzo
    ezigcina zishabalalisa ubuntu ebantwini zenza ukuthi noma uludinga
    kangakanani usizo kodwa uthule ngenxa yokuthi abantu sebaphakama
    kakhulu. Kulesi sikhathi samanje usufela osizini ngenxa yokuthi ubuntu
    kabusekho kubantu, kunalokho usizi lwakho luyoba yinhlekisa kubantu 65
    ocele bakusize.

                                                                      Pheqa ikhasi

### Page 5

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                                    (IPHEPHA 1)                         GR12 0625          5

  9       Sesiphila esikhathini esibi lapho abantu bezondana baze babulalane.
          Siphila esikhathini esibi la umakhelwane wakho ungambuka ehlaselwa,
          ujabule ngenxa yokuthi isimo senhlalo asisihle, ubuntu abusekho
          phakathi kwemindeni. Namhlanje sekuyinjwayelo ukuthi abantu 70
          abaphuma esiswini esisodwa bejikelane kuhle kotshwala esiswini.
          Alusekho uvalo kanye nokuzisola kubona, bayabulalana, kuphele uzwano
          nobuntu.

  10      Kuyoze kube nini kushunyayezwa ivangeli lokuzwana singabantu. Ubuntu
          buyadingeka ukuze kubuye isithunzi somuntu omnyama, kuphele 75
          nobundlavini emiphakathini. Afrika! Afrika! Akubuye ubuntu ebantwini,
          singabantu sonke. Asizikhumbuze ngazo zonke izikhathi ukuthi umuntu
          ngumuntu ngabantu, kanti nezandla ziyagezana.

                           [icashunwe ku: www.prereader.com -yabuye yahunyushwa kabusha]

                                       KANYE NO

Bukisisa lezi zithombe ezingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

               ISITHOMBE 1                             ISITHOMBE 2

               ISITHOMBE 3                             ISITHOMBE 4

                                                  [zicashunwe ku: www.thoughts.com]

                                                                                 Pheqa ikhasi

### Page 6

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                                   (IPHEPHA 1)                        GR12 0625         6

IMIBUZO YOMBHALO A (OFUNDWAYO)
1.1   Shono ukuthi yimuphi lo mkhuba osuhlasele imindeni                                 (1)

1.2   Yini okukhulunywa ngakho okungasekho emindenini nakomakhelwane? Bhala
      OKUBILI ubhekise impendulo yakho esigabeni soku-1.                                 (2)

1.3   Ngokwesigaba sesi-2, kusuke kuyini imbangela yokusiza/ukulekelela
      umakhelwane wakho?                                                                 (2)

1.4   Hlanganisa ulwazi olufanayo oluqukethwe yisigaba sesi-2 kanye nesigaba
      sesi-3.                                                                            (3)

1.5   Khetha impendulo enembayo kulezi ezilandelayo.
      Isimo sokukhuluma esibhalwe ngokugqamile esigabeni sesi-3 sichaza …

      A   Ukuhlupheka.
      B   Ukusizana singabantu sakhelene.
      C   Ukuthanda kakhulu abanye abantu.
      D   Ukukhuluma nabanye abantu ngezinkinga zomakhelwane.                            (1)

1.6   Chaza ngomphumela omuhle ongalethwa ukubuyiswa kobuntu ebantwini.
      Bhekisa impendulo yakho esigabeni sesi-6.                                          (2)

1.7   Ucabanga ukuthi ukwanda kobuntu kungalekelela kanjani ukwakha kanye
      nokuthuthukisa umphakathi?                                                         (3)

1.8   Hlaziya ubuqiniso bamazwi adwetshwelwe esigabeni se-10 mayelana
      nokuhlalisana kwabantu.                                                            (2)

1.9   Ngokucabanga kwakho kungani umbhali walesi siqephu ethi ukuntuleka kobuntu
      kuyimpande yesono?                                                                 (2)

1.10 Ungabaxwayisa uthini abantu abangabazi ubungozi bokungabi nobuntu?                  (2)
                                      KANYE NO

  MIBUZO YOMBHALO B (OBUKWAYO)

1.11 Chaza okwenzeka esithombeni soku-1.                                                 (1)

1.12 Nikeza okungumehluko okwenzeka esithombeni sesi-2 kanye nesesi-3.                   (2)

1.13 Qhathanisa umqondo oqukethwe yisigaba sesi- 4 esikuMBHALO A kanye
     nesithombe sesi-3 esikuMBHALO B.                                                    (4)

1.14 Isithombe sesi-4 sigqamisa kanjani ukubaluleka kobuntu?                             (1)

1.15 Yikuphi ongakwenza ukuqikelela ukuthi abantu bayalazisa usiko lokusizana?           (2)
                                                           AMAMAKI ESIQEPHU A:           30
                                                                                 Pheqa ikhasi

### Page 7

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                                    (IPHEPHA 1)                         GR12 0625         7

ISIQEPHU B: UKUFINGQA

UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO

Lesi sisqeshana esilandelayo (UMBHALO C) simayelana nongakwenza ukuzivikela
kungcindezi eza nokuqala konyaka omusha.

IMIYALELO:

1. Fingqa lesi siqeshana esimayelana nongakwenza ukuzivikela kungcindezi eza nokuqala
   konyaka omusha usebenzisa amagama akho angadluli kwangama-70.
2. Fingqa NGESIGABA KUPHELA esiqukethe amaphuzu ayisi-7.
3. Ungabe usasibhala isihloko uma usufingqa lesi siqeshana.
4. Bhala inani lamagama owasebenzisile ekugcineni kwesiqeshana osifingqile.

  UMBHALO C

               Ukuzivikela kungcindezi eza nokuqala konyaka omusha

  Isikhathi sokuqala konyaka yisikhathi esivame ukubanga ukhwantalala kubantu abaningi
  ngoba kusuke sekuphele amaholidi futhi sekunengcindezi yokuthi abantu babhekane
  nokuphumelelisa amaphupho abo. Isikhathi samaholidi sivame ukuletha injabulo
  kubantu kodwa kwabanye kuthi uma esephelile kuphele yonke leyo njabulo ngoba
  kusuke sekufanele babuyele endleleni ejwayelekile yokuphila. Phakathi noMasingane
  abantu basuke sebengenayo imali, abanye basuke sebeqala ukuzisola ngokusebenzisa
  imali ngesikhathi samaholidi.

  Kuvamile ukuthi abantu bazizwe bephansi emoyeni ngesikhathi sikaJanuwari. Izibalo
  zabantu abanengcindezi yomcabango eNingizimu Afrika ziphezulu kakhulu. Njengoba
  ziphezulu kubalulekile ukuthi abantu bazibekelele imigomo abazokwazi ukuyilandela
  uma bethatha izinqumo ngabazokwenza uma kuqala unyaka, ikakhulukazi kulokho
  okuthinta izimali. Ngokwenza njalo bazokwazi ukumelana nanoma iyiphi ingcindezi
  abahlangabezana nayo. Uma bengakwazi ukuzithiba kanye nokuhlela, kubalulekile
  ukuthi baphumele obala kusenesikhathi. Lokhu bengakwenza ngokuthi basheshe
  basukume bacele usizo kubaluleki bezimali ukuze babaluleke ukuthi imali bayisebenzise
  kanjani. Lokhu kosiza ukuthi bagweme ukuthikamezeka umqondo usaqala nje unyaka.

  Abantu baye balibale ukuzinakekela uma unyaka uqala ngenxa yezimo obasuke
  bebhekene nazo okugcina kunyusa izinga lengcindezi yomqondo. Yazi ukuthi yini
  ekwenza ujabule bese uzinika isikhathi esithe xaxa sokwenza lokho. Ezintweni
  ozithandayo kungaba ukulalela umculo, ukufunda izincwadi, ukuhlala emnyango
  nokunye. Isikhathi samaholidi yisikhathi esenza abantu badle ngokunganaki. Isikhathi
  sokuqala konyaka kungaba yisikhathi esihle sokushintsha indlela odla ngayo nokuqinisa
  ekudleni okunomsoco uphinde uzijwayeze ukuvocavoca umzimba

                                                                                 Pheqa ikhasi

### Page 8

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                                 (IPHEPHA 1)                          GR12 0625          8

Kuvamile nokuthi abantu babe nezinhlelo zokuqala konyaka. Gwema ukwenza izinhlelo
ezingaphezu kwamandla akho okungagcina kukwenza ukuthi usebenze ngaphansi
kwengcindezi kungenasidingo. Kuhle impela ukuba nezinhlelo ezizoba umhlahlandlela
wonyaka wonke. Ezinye zezinhlelo ningazenza niyiqembu ukuze nizogqugquzelana.
Nokho, qikelela ukuthi awugcini usuziqhathanisa nempumelelo yomunye omuntu. Kuye
kube kuhle ukuthi uqhudelane nawe uqobo ukuze ungazitholi sewuphansi kwengcidezi
ngenxa yokunaka ukuthi ubani unani. Lokhu kuye kube yikho okunyusa inani labantu
abalahla ithawula unyaka usaqala nje ngenxa yokuzibona bengenalutho uma
beziqhathanisa nabanye abantu.

Kungumkhuba ovamile ukuthi abantu bazimisele ekuqaleni konyaka, kuthi uma
usuphakathi bese bayakhohlwa izithembiso abazibekele zona ngamaphupho wabo.
Ukuze ugweme ukuba isisulu salokho, bhala phansi konke ofisa ukukuzuza kuloyo
nyaka. Lokho kofana nesikhumbuzo kuwena unyaka uqala uze uyophela.
Abantu abenza ngalendlela bavame ukusinda kulo mkhuhlane wokuba nengcindezi
yomqondo futhi kujwayelekile ukuthi bafezekise zonke izifiso zabo zonyaka.
                         [icashunwe ku: Isolezwe, Masingane 2019 – sabuye sahunyushwa]

                                                    AMAMAKI ESIQEPHU B:           10

                                                                               Pheqa ikhasi

### Page 9

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                                    (IPHEPHA 1)                          GR12 0625          9

SIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI

Fundisisa lesi sikhangisi (UMBHALO D) bese uphendula imibuzo ezolandela.

UMBHALO D (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

                       KUNEZINTO OKUNGADLALWA NGAZO

  Kubalulekile ukuthi wonke umndeni unakekele amazinyo njengezikhali zaMaNtungwa.
  Sebenzisa isigezamazinyo INGQWELE ethenjwa ngongoti kwezokuhlanza amazinyo
  esitholakala kuzo zonke izitolo zaseNingizimu Afrika.

  Ingqwele isigezamazinyo esingalungele ukusetshenziswa ngabantu abanesifo
  sikashukela, umfutho wegazi ophezulu kanye nabantwana abangaphansi kweminyaka
  eyi-10.

  Izithako:
  Ushukela, utshwala obubomvu, inhlaba Kanye nomadubula.

  Siyatholakala ku: twitter, facebook Kanye naku TikTok.

  I-imeyili ithi: Ingqwelesigezamazinyo@bb.co.za.
                                             [Sicashunwe ku: Internet sabuye sahunyushwa]

                                                                                  Pheqa ikhasi

### Page 10

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                                    (IPHEPHA 1)                          GR12 0625    10

3.1   Shono ukuthi yini ekhangiswayo kulesi sikhangisi?                                 (1)

3.2   Lesi sikhangisi sibhekiswe kobani?                                                (2)

3.3   Khetha impendulo EYODWA enembayo kulezi ezilandelayo:

      Isakhi esidwetshelwe kulesi sikhangisi siletha muphi umqondo?

      A.   Ukuvuma
      B.   Ukuchaza
      C.   Ukuqhathanisa
      D.   Ukulandula.                                                                  (1)

3.4   Guqula lo musho ukhombe indlela yamandla ephikayo.

      Sebenzisa isigezamazinyo INGQWELE ethenjwa ngongoti kwezokuhlanza
      amazinyo.                                                                         (2)

3.5   Chaza kafushane ngokusetshenziswa kwesithombe ukuthi kuhambelana
      kanjani nalokhu okukhangiswayo?                                                   (2)

3.6   Ucabanga ukuthi isimo sokukhuluma esitholakala kulesi sikhangisi
      sisetshenzisweleni?                                                              (2)
                                                                                      [10]

                                                                                Pheqa ikhasi

### Page 11

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                                    (IPHEPHA 1)                         GR12 0625        11

UMBUZO 4: UKUHUMUSHA IKHATHUNI

Bukisisa UMBHALO E bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO E (OFUNDWAYO NOBUKWAYO)

             IFREMU-1                       IFREMU-2                   IFREMU-3
                 Shwele Baba!            Mbodla NDINI!
                 NGIYAFA!               Kunokuthi ungisize
                 NGIYAFA!               ngiklinywa yikinati,                   Sinama-
                                         uhleli nje lapho,                     kinati
                                              upholile.

                                                  [Icashunwe ku: Internet yabuye yahunyushwa]

4.1   Tomula ulimi oluchemile olutholakala kule khathuni bese usho ukuthi lucheme
      kanjani.                                                                            (2)

4.2   Chaza kafushane umuzwa ovezwa owesilisa efreyimini yesibili.                        (2)

4.3   Sebenzisa igama elidwetshelwe efreyimini yesibili emshweni ozakhele wona
      likhombise omunye umqondo ohlukile kuna lo oveziwe efreyimini.                      (2)

4.4   Ucabanga ukuthi izimpawu eziyimidwebo emifishane ezitholakala efreyimini
      yokuqala zisetshenziselweni? Sekela impendulo yakho.                                (2)

4.5   Phawula ngoteku olwethulwa ngumdwebi wale khathuni.                                 (2)
                                                                                         [10]

                                                                                  Pheqa ikhasi

### Page 12

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                                   (IPHEPHA 1)                        GR12 0625        12

UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI

Funda lesi siqeshana esingezansi bese uphendula imibuzo elandelayo.

UMBHALO F (OFUNDWAYO)

                         IZIGQILA ZOBUCHWEPHESHA

  Sikhule sazi ukuthi ngabantu abasha abayizigqila zezinkundla zokuxhumana.
  Akubona bodwa manje abayizo, nalabo asebekhulile bachitha isikhathi sabo eside
  begqolozele omakhalekhukhwini. Iningi selifaka noma yini ebukeka ingaheha
  abantu, ukuthi iyiqiniso noma ingamanga akekho onendaba. Inhloso enkulu
  ukudonsa abantu ukuba balandele ama-akhawunti abo ukuze bezoba nabalandeli 5
  abaningi nokuzokwenza bekwazi ukuhweba nezinkampani ezithile.

  Iningi labantu ligcina linokhwantalala ngenxa yokuchitha isikhathi esiningi
  ezinkundleni zokuxhumana. Ababe besazinika isikhathi sokunakekela imizimba
  yabo kanye nezindawo abahlala kuzo. Ochwepheshwe bathi imizimba yethu
  iyakhathala uma sizohlala phansi sigqolozele amaselula isikhathi eside.     10

  Kunemisebe ekhishwa ukukhanya kukamakhalekhukwini okulimaza amehlo
  kuphinde kuphazamise ukusebenza kwehomoni ebizwa nge-melatonin nokuyiyo
  enza ukuba silale ebusuku siphinde sivuke ekuseni. Uma sigqolozela iselula
  ebusuku, le homoni iyacasha ngenxa yokukhanya kweselula ize iqhamuke
  sewucishe lokho kukhanya. Uma ungakwazanga ukugobisa amadlangala kwaze 15
  kwaba ngesikabhadakazi, usuyobhocobala ngesikhathi sokuvuka. Umuntu
  oyisigqila sikamakhalekhukhwini uthi evuka ehlale ezinkundleni zokuxhumana
  ebuke inqwaba yamavidiyo. Cabanga umonakalo owenzeka kuwe uma uqhubeka
  nalo mkhuba. Isala kutshelwa sibona ngomopho.
                                                             [Umbhalo wokuziqambela]

5.1   Shono ukuthi isakhi esidwetshelwe emgqeni wokuqala sisetshenziselweni?            (1)

5.2   Nikeza igama elimqondofana naleli elibhalwe ngokugqamile emgqeni we-3
      uphinde ulisebenzise emshweni ozakhele wona.                                      (2)

5.3   Phinda ubhale igama elidwetshwelwe elisemgqeni wesi-6 selikhomba ukuphika.        (1)

5.4   Chaza kafushane ukuthi igama elibhalwe ngokugqamile emgqeni we-17
      lisetshenziselweni?                                                               (1)

                                                                               Pheqa ikhasi

### Page 13

ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
                                   (IPHEPHA 1)                        GR12 0625    13

5.5   Khetha impendulo EYODWA eshaya emhlolweni kulezi ezilandelayo.
      Shono ukuthi le thekisthi ihleleke kanjani:

      A   Liyachaza
      B   Iyaqhathanisa
      C   Iyahlukanisa
      D   Iyaqwashisa                                                               (1)

5.6   Guqula inkulumo esesigabeni sesi-2 ebhalwe ngokugqamile ibe inkulumo-ngqo.    (2)

5.7   Isimo sokukhuluma esidwetshelwe esigabeni sesi-3 sisetshenziselweni
      ngokwale thekisthi?                                                           (2)
                                                                                   [10]

                                                         AMAMAKI ESIQEPHU C:        30

                                                          AMAMAKI ESEWONKE:         70

                                                                            ISIPHETHO

## Related documents

- [IsiZulu HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2025-mg/adef4117-1c9d-4dbd-bba0-301fd76318ea) — isiZulu HL · Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2024/38649871-eb51-4121-a3f0-9455f98a0117) — isiZulu HL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-isizulu/f0dfe7d6-635d-413e-84ec-5a096359f332) — isiZulu HL · QP · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2023/b7ec8542-522f-4fd1-97e9-78f6ed20af6c) — isiZulu HL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2023/3f446dbc-15d1-44a6-baae-193e62c660c1) — isiZulu HL · QP · 2023 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 May June 2022](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-may-june-2022/016ff52f-db0d-460a-baea-47ac137de55c) — isiZulu HL · QP · 2022 · isiZulu

## More from Grade 12 isiZulu HL

- [Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-isizulu-hl-atp-2023-24/93ad0a8c-bc03-4c66-8e2f-11bd20f2d951) — ATP
- [IsiZulu HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-may-june-2025-mg/d4920805-f4a8-49f7-b91b-4b694f90ace1) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p3-may-june-2025-mg/f7ee88c8-ffa7-40ce-b8aa-ae25259e7d2d) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-isizulu-hl-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-isizulu/11f41a62-9c6b-4f49-9f11-861e0b53249a) — Memo · 2025 · isiZulu
- [IsiZulu HL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p1-nov-2024-mg/a379337e-4422-4b2f-9f2f-1a237ebeec70) — Memo · 2024 · isiZulu
- [IsiZulu HL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/isizulu-hl-p2-nov-2024-mg/785fc9e0-ce58-49b7-9f39-a4836cf4093e) — Memo · 2024 · isiZulu

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
