# Life Sciences Grade 12 P1 NSC November 2022 Memo (Afrikaans) > Grade 12 Life Sciences Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2022 (Afrikaans), 10 pages. Read online or download the free PDF. - Page: https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-nov-2022-mg-afr/b655ce85-c557-4f1f-bce2-950a6ff208e3 - Updated: 2026-10-29 - Subject: Life Sciences - Grade: Grade 12 - Document type: Memorandum - Year: 2022 - Exam period: NSC November Exam - Paper: 1 - Curriculum: CAPS - Pages: 10 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Life Sciences](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/life-sciences) › [Life Sciences Grade 12 P1 NSC November 2022 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-nov-2022-mg-afr/b655ce85-c557-4f1f-bce2-950a6ff208e3) ## About this document Life Sciences · Grade 12 · NSC November Exam · 2022. Memorandum. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 LEWENSWETENSKAPPE V1 NOVEMBER 2022 NASIENRIGLYNE PUNTE: 150 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 10 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 2 Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 2 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne BEGINSELS MET BETREKKING TOT NASIEN VAN LEWENSWETENSKAPPE 1. Indien meer inligting as die puntetoekenning gegee word Hou op merk nadat die maksimum punte verkry is en trek 'n kronkellyn en dui 'maks' punte in die regterkantse kantlyn aan. 2. Indien, byvoorbeeld, drie redes vereis en vyf word gegee Merk net die eerste drie ongeag daarvan of almal of sommige korrek/nie korrek is nie. 3. Indien die hele proses beskryf word terwyl slegs 'n deel vereis word Lees alles en krediteer die relevante dele. 4. Indien vergelykings vereis, maar beskrywings gegee word Aanvaar indien die verskille/ooreenkomste duidelik is. 5. Indien tabulering vereis word en paragrawe gegee word Kandidate sal punte verbeur indien nie getabuleer nie. 6. As geannoteerde diagramme aangebied word in plaas van beskrywings wat vereis word Kandidate sal punte verbeur. 7. Indien vloeidiagramme i.p.v. beskrywings aangebied word Kandidate sal punte verbeur. 8. Indien die volgorde vaag is en skakelings nie sin maak nie Krediteer waar volgorde en skakelings korrek is. Waar volgorde en skakelings nie korrek is nie, moenie krediteer nie. As die volgorde en skakelings weer korrek is, gaan voort om te krediteer. 9. Nie-erkende afkortings Aanvaar indien dit aan begin van antwoord omskryf is. Indien dit nie omskryf is nie, moenie die nie-erkende afkorting krediteer nie, maar krediteer die res van die antwoord indien dit korrek is. 10. Verkeerd genommer Indien die antwoorde die regte volgorde van die vrae pas, is dit aanvaarbaar. 11. Indien die taal wat gebruik word, die bedoelde betekenis verander Moenie aanvaar nie. 12. Spelfoute Aanvaar as dit herkenbaar is, met die voorbehoud dat dit nie iets anders in Lewenswetenskappe beteken nie of as dit buite konteks is. 13. Indien gewone name gegee word in terminologie Aanvaar, indien dit by die nasionale memobespreking aanvaar is. 14. Indien slegs letter vereis word en slegs die naam word gegee (en andersom) Geen krediet nie. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 3 Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 3 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 15. As eenhede van mate nie aangedui word nie Nasienriglyne sal afsonderlike punte vir eenhede aandui, behalwe waar dit reeds in die vraag gegee is. 16. Wees sensitief vir die betekenis van die antwoord, wat soms op verskillende maniere aangebied kan word 17. Opskrif Alle illustrasies (diagramme, tekeninge, grafieke, tabelle, ens.) moet van 'n opskrif voorsien en gekrediteer word. 18. Vermenging van amptelike tale (terme/konsepte) 'n Enkele woord of twee in enige ander amptelike taal anders as die leerder se assesseringstaal waarin die meeste van sy/haar antwoorde aangebied word, moet gekrediteer word, indien dit korrek is. 'n Nasiener wat in die relevante amptelike taal vaardig is, behoort geraadpleeg te word. Dit geld vir alle amptelike tale. 19. Veranderinge aan die nasienriglyne Geen veranderinge mag aan die nasienriglyne aangebring word nie. In uitsonderlike gevalle sal die Provinsiale Interne Moderator met die Nasionale Interne Moderator beraadslaag (en die Eksterne Moderator waar nodig). 20. Amptelike nasienriglyne Slegs nasienriglyne wat die handtekeninge van die Nasionale Interne Moderator en UMALUSI-moderatore bevat en deur die Nasionale Departement van Basiese Onderwys via die provinsies versprei word, mag gebruik word tydens opleiding van nasieners en tydens die nasienperiode. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 4 Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 4 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 C 1.1.2 A 1.1.3 D 1.1.4 C 1.1.5 D 1.1.6 B 1.1.7 D 1.1.8 C 1.1.9 B 1.1.10 D (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 Kranium 1.2.2 Termoregulering 1.2.3 Katarak 1.2.4 Naelstringslagaar/naelstringarterie 1.2.5 Hipotalamus 1.2.6 Perifere senuweestelsel 1.2.7 Chorioniese villi 1.2.8 Aldosteroon 1.2.9 Amnion vloeistof 1.2.10 Fovea centralis/ geelvlek (10 x 1) (10) 1.3 1.3.1 Slegs B 1.3.2 Slegs A 1.3.3 Beide A en B (3 x 2) (6) 1.4.1 (a) B - Iris (2) (b) A - Sklera (2) 1.4.2 (a) 2 (1) (b) 3 (1) 1.4.3 (a) Kring spiere (1) (b) Kring spiere (1) (8) 1.5 1.5.1 Negatiewe-terugkoppelings meganisme (1) 1.5.2 (a) Tiroïed (1) (b) TSH/tiroïedstimulerende hormoon (1) (c) Tiroksien (1) 1.5.3 Goiter (1) 1.5.4 Hormoon A (1) (6) TOTAAL AFDELING A: 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 5 Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 5 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne AFDELING B VRAAG 2 2.1 2.1.1 Semenvesikels/saadsakkies (1) 2.1.2 Vervoer semen uit die liggaam uit (1) (Merk slegs eerste EEN) 2.1.3 - Vervoer sy sekresies in buise/ sekresie nie direk in bloed - Produseer nie ‘n hormoon nie (2) (Merk slegs eerste TWEE) 2.1.4 Spermatogenese (1) 2.1.5 - Die sekresie is alkalies om die suurheid van die vagina te neutralisser/ uretra - Die sekresie bevat voedingstowwe vir die sperm om energie te verskaf vir beweging - Die sekresie is ‘n vloeistof/mukus/slym wat beweging van die spermselle bevorder  Enige (2 x 2) (4) (9) 2.2 2.2.1 Akrosoom (1) 2.2.2 - Versmelt met die nukleus van die ovum - Dra genetiese materiaal Enige (1) 2.2.3 - Produseer energie/ plek van sellulêre respirasie - wat benodig word vir beweging van die sperm (2) 2.2.4 - Die ovale/torpedo-vormige kop - sal vinniger beweging bevorder - Die aanwesigheid van ‘n akrosoom/Deel A - stel die sperm in staat om die ovum binne te dring - ‘n Langer stert - verseker vinniger beweging Enige (2 x 2) (4) (Merk slegs eerste TWEE) (8) 2.3 2.3.1 - Stimuleer ovulasie - Stimuleer die ontwikkeling van die corpus luteum (2) (Merk slegs eerste TWEE) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 6 Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 6 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 2.3.2 (a) - FSH/‘n hoë konsentrasie van hormoon A - sal follikels stimuleer om te ontwikkel - Gevolglik, word ovums geproduseer verhoog die kanse om swanger te raak (3) (b) - ‘n Piek in hormoon B/LH - sal aandui dat ovulasie is op die punt om plaas te vind - gevolglik, sal ‘n ovum beskikbaar wees vir bevrugting Enige (2) 2.3.3 - Die vlakke sal laag bly omdat - die hoë progesteroonvlakke tydens swangerskap - die afseiding van FSH/hormoon A sal inhibeer (3) (10) 2.4 - Die Graafse follikel - sekreteer estrogeen - wat veroorsak dt die endometrium verdik/meer klierryk of bloedvatryk - Die corpus luteum - sekreteer progesteroon - wat die (verdere) verdikking van die endometrium verhoog - Hoë vlakke van progesteroon inhibeer FSH sekresie Enige (5) 2.5 2.5.1 Uitwendige bevrugting (1) 2.5.2 - Hulle embrios ontwikkel binne-in eiers - buite die wyfie se liggaam (2) 2.5.3 - Die mannetjies stel semen rondom die wyfie vry - ‘n Groot hoeveelheid gamete/ ovums word geproduseer (2) 2.5.4 Grafiek X (1) 2.5.5 - Hulle sal ‘n groter getal embrio's/eiers/nakomelinge hê wat oorleef - Omdat hulle bevrugte eiers aan plantegroei vasgeheg is - waar hulle beskerm word teen predatore/weg te spoel (3) (9) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 7 Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 7 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 2.6 2.6.1 (a) Pankreas /Eilandjies van Langerhans (1) (b) Glukagon (1) 2.6.2 (a) - Die bloedglukosevlak sal hoog bly - omdat die selle nie in staat is om glukose uit die bloed te absorbeer nie - oortollige glukose kan nie na glikogeen omgeskakel word nie deur die lewer/spiere (3) (b) Diabetes mellitus (1) 2.6.3 - Adrenalien stimuleer die lewer - om glikogeen na glukose om te skakel - om die bloedglukosevlakke te verhoog (3) (9) [50] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 8 Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 8 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne VRAAG 3 3.1 3.1.1 Corpus callosum (1) 3.1.2 - Dit beheer lewensnoodsaaklike prosesse/hartklop/asemhaling - wat sal stop as dit beskadig is (2) 3.1.3 (a) Rugmurg (1) (b) - Die impulse vanaf die serebrum - word nie oorgedra na die skeletspiere (2) (6) 3.2 3.2.1 Afrika (1) 3.2.2 - Nie alle breinbeserings word aangeteken nie - as gevolg van swak gesondheidsfasiliteite (2) 3.2.3 Die getal breinbeserings in verskillende streke van die wêreld C Breinbeserings per 100 000 mense per jaar 1 300 1 010 900 890 800 Latyns- Oos- Europa Afrika VSA en Amerika Kanada Mediterreens Streke van die wêreld Kriteria vir merk van grafiek: Kriteria Puntetoekenning Staafgrafiek is getrek (T) 1 Opskrif van grafiek met beide veranderlikes (C) 1 Korrekte byskrifte op X-as en Y-as (L) 1 Korrekte skaal vir Y-as 1 Gelyke spasies tussen stawe en gelyke wydte van stawe op X-as (S) Plot: (P) 1-4 koödinate korrek geplot 1 Al 5 koördinate korrek geplot 2 (6) (9) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 9 Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 9 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 3.3 3.3.1 Koglea (1) 3.3.2 (a) Absorbeer oortollige drukgolwe/verlig druk in die binne-oor/ voorkom ‘n eggo (1) (Merk slegs eerste EEN) (b) Dit skakel prikkels/drukgolwe om in impulse (1) (Merk slegs eerste EEN) 3.3.3 - Deel A/timpaniese membraan sal nie in staat wees om te vibreer/vrylik vibreer nie - Geen/minder vibrasies sal na die middeloor/ossikels vervoer word (2) 3.3.4 - Middeloor-infeksies veroorsaak die opbou van vloeistof in die middeloor - wat die Eustachius buis blokeer - Die dreineringspypie sal die druk verlig wat in die middeloor sal opbou /dreineer vloeistof uit die midderoor - Die druk aan weerskante van die timpaniese membraan word gebalanseer - wat voorkom dat die timpaniese membraan bars en - die ossikels toe laat om vrylik te vibreer (4) 3.3.5 - Die kristas word gestimuleer en - en skakel prikkels om na impulse - Die impulse word via die gehoorsenuweegestuur - na die serebellum - wat die inligting interpreteer en - impulse stuur na die skeletspiere om balans te herstel Enige (4) (13) 3.4 3.4.1 (a) Dra van ‘n gesigsmasker (1) (b) Koolstofdioksiedvlakke in die bloed (1) 3.4.2 - Ouderdom - Gesonde individue (2) (Merk slegs eerste TWEE) 3.4.3 150 vrywilligers is gebruik (1) (Merk slegs eerste EEN) 3.4.4 - Om die koolstofdioksiedvlakke in die bloed na normaal te laat terugkeer - sodat elke fase dieselfde koolstofdioksiedvlak sal hê as die (2) beginpunt 3.4.5 - Dien as ‘n kontrole/basislyn - Om te sien of dit die gesigsmasker is wat die koolstofdioksied- vlakke beïnvloed en nie die fisiese aktiwiteite nie Enige (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 10 Downloaded from hlayiso.com Lewenswetenskappe/V1 10 DBE/November 2022 NSS – Nasienriglyne 3.4.6 - Reseptore in die karotisslagaar word gestimuleeren - impulse word na die medulla oblongata gestuur - Die medulla oblongata stimuleer die hart - om vinniger te klop sodat - meer koolstofdioksied na die longe geneem word - Die asemhalingspiere/tussenribspiere en diafragma - trek meer aktief saam en - die tempo en diepte van asemhaling verhoog - Meer koolstofdioksied word vrygestel - Die koolstofdioksiedvlakke daal en keer na normal terug Enige (7) (15) 3.5 3.5.1 - (Apikale) punt van die stingel/ eindknop - (Apikale) punt van die wortel (2) (Merk slegs eerste TWEE) 3.5.2 - Stimuleer seldeling/mitose - Stimuleer selverlenging (2) (Merk slegs eerste TWEE) 3.5.3 Gibberelliene (1) (Merk slegs eerste EEN) 3.5.4 - Verhoogde plantgroei - Red spesies van uitwisseng/uitserwing (2) (7) [50] TOTAAL AFDELING B: 100 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou ## Related documents - [Life Sciences P1 Nov 2022 Eng](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-nov-2022-eng/c0ba0c20-6c29-4abe-aef0-baeb48113dd3) — Life Sciences · QP · 2022 · Eng - [Life Sciences P1 Nov 2021 MG Afr](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-nov-2021-mg-afr/49c0ade5-a6de-497f-beba-2a2361658df7) — Life Sciences · Memo · 2021 · Afr - [Life Sciences P1 Nov 2020 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-nov-2020-memo-afr/f001fd30-bc70-4e99-8fd0-025399f036d8) — Life Sciences · Memo · 2020 · Afr - [Life Sciences P1 Nov 2016 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-nov-2016-memo-afr/ac9008aa-c5cb-4f9c-93ac-0cbd1f45ec4a) — Life Sciences · Memo · 2016 · Afr - [Life Sciences P1 Nov 2014 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-nov-2014-memo-afr/f69d3534-758b-4a47-9c52-94dab3ad59be) — Life Sciences · Memo · 2014 · Afr - [Life Sciences P1 Nov 2013 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-nov-2013-memo-eng/86a52d8f-329a-44b4-b501-d512c9b125ed) — Life Sciences · Memo · 2013 · Eng ## More from Grade 12 Life Sciences - [LIFE SCIENCES QP GR12 JUNE 2025 ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-qp-gr12-june-2025-eng-d-watermark/138939cb-4757-4989-99d7-c9cb21429a5c) — QP · 2025 · Eng - [Life Sciences Grade 12 NSC QP March 2025 KZN](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-qp-march-2025-kzn/b1598f8e-58e0-4c09-b513-b9f61ae73c47) — QP · 2025 - [Life Sciences Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 Mpumalanga](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-mpumalanga/17b4cc42-641c-4d7d-9c53-6bac113ce83c) — Memo · 2025 - [Life Sciences Grade 12 NSC P1 QP September 2025 Mpumalanga](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-mpumalanga/be917127-6071-4190-b900-3c475d5bfdd4) — QP · 2025 - [Life Sciences Grade 12 NSC P1 QP September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-north-west/9dc29799-a675-40eb-9573-df7341b3572f) — QP · 2025 - [Life Sciences P2 May-June 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-may-june-2025-afr/f068fe02-7f70-4bf4-91ad-4ead880d1a88) — QP · 2025 · Afr ## Collection - [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.