# Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2021 QP

> Grade 12 Life Sciences Paper 1 question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2021 (Sesotho), 11 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-sept-2021-sesotho/93473f0c-ac82-40f6-b085-dee08351169d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Life Sciences
- Grade: Grade 12
- Language: Sesotho
- Document type: Question paper
- Year: 2021
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Life Sciences](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/life-sciences) › [Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2021 QP](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-sept-2021-sesotho/93473f0c-ac82-40f6-b085-dee08351169d)

## About this document

Life Sciences · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2021 · sesotho. Question paper, 11 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

ait ZY Province of the

¥ EASTERN CAPE

‘Zand. EDUCATION

NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE

KEREITI 12

LOETSE 2021

DISAENSE TSA BOPHELO P1
TATAISO YA HO TSHWAYA

MATSHWAO : 150

Tataiso ena ya ho tshwaya e na le magephe a 11

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com

2 DISAENSE TSA BOPHELO P1 (EC/LOETSE 2021)

MELAO THEO O AMANENG LE HO TSHWAYWA DISAENSE TSA BOPHELO

1. Haeba ho fanoa ka lesedi le fetang la dimaraka tse fanweng
Emisa ho tshwaya ha matshwao a holimo a fihletsoe ebe o beha mola oa

wavy le ‘max’ ka lehlakoreng le letona la letsoho le jetona.

2. Haeba, ho etsa mohlala, ho hiokahala mabaka a mararo mme ho fanoe
ka a mahlano
Tshwaya tse tharo tsa pele ho sa tsotelehe hore na kaofela kapa tseding di
nepahetse / di fosahetse.

3. Haeba tshebetso yohle e fanwa ha ho hlokahala feela karolo ya yona
Bala tsohie mme 0 tlotlise karolo e amehang.

4. Haeba papiso e kopwa, empa ho fanwa ka ditlhaloso
Amohela haeba phapang / ho tshoana ho hlakile.

5. Haeba ho baloa ka tatellano ho hiokahala, empa ho fanwe ka dirapa
Bakhethi ba tla lahieheloa ke dimaraka ka ho se kenye lethathamo.

6. Haeba ditshwantsho di fanwa ka ditIhaloso ha ditIhaloso di hlokahala
Bakhethi ba tla lahleheloa ke dimaraka.

7. Haeba ditjhate tsa phallo dii fanwa sebakeng sa ditlhaloso
Bakhethi ba tia lahleheloa ke dimaraka.

8. Haeba tatellano e sithabelitsoe mme lihokela ha li utloahale
Moo tatellano Ie dihokela di nepahetseng, mokitlane. Ha tatellano fe
dinokela di fosahetse, o se ke wa etsa mokitlane. Haeba tatellano le
dikhokahano di nepahala hape, galella mokitlane.

9. Dikhutsufatso tse sa tsejweng
Amohela haeba e hlalositsoe pele. Haeba e sa hlalosoa, se ke wa fana ka
mokitlane oa khutsufatso e sa tsejweng, empa fana ka karabo karolong e
setseng haeba e nepahetse.

10. Dinomoro tse fosahetseng
Haeba karabo dumeliana le tatellano e nepahetseng ea dipotso, empa ho
fanwe ka nomoro e fosahetseng, hoa amoheleha.

11. Haeba puo e sebedisitse fetola moelelo o reriloeng
Se ke oa amohela.

12. Diphoso tsa mopeleto

Haeba e tsebahala, amohela karabo, ha feela e sa bolele ho hong ho tsa Saense
ea Bophelo kapa haeba e sa tsamaellane le maemo.

Difuperweng tsa pampiri ena di sebedisitswe ntle ho tumello Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com

(EC/Loetse 2021) DISAENSE TSA BOPHELO P1

13. Haeba mabitso a tlwaelehileng afanwa ka mantswe
Amohela, ha feela e ka amoheloa kopanong ea naha ea lipuisano.

14. Haeba feela ho botswa lengolo, ho fanwa ka lebitso feela(le ho fapana)
O seke wa ikotla

15. Haeba diyuniti ha di fanwe ka tekanyo
Bakgethi ba lahlehelwa ke matshwao. Memorandamo etia fana ka dimaraka
tsa dikarolo ka thoko.

16. Ela hloko kutwisiso ya karabo,e ka buuwang ka tsela e fapaneng

17. Tihaloso
Ditshwantsho tsohle (ditayakramo, dikerafo, ditafole, jwalo jwalo.) .etlameha
hoba le sehloho.

18. Ho fetola puo tsa molao (dipolelo le dikgopolo)

Lentsoe le le leng kapa a mabedi a hlahang (dipuong) ka puo efe kapa efe
ya semmuso ntle le puo ya tekolo ya moithuti e sebelisitsoeng haholo ho
dikarabo tsa hae a lokela ho fuwa tlotla, haeba e nepahetse. Lesupa le nang
le tsebo ea puo ea sermmuso e loketseng le lokela ho botsoa. Sena se
sebetsa dipuong tsohle tsa semmuso.

Difuperweng tsa pampiri ena ci se sebediswe ntle ho tumello Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com

4 DISAENSE TSA BOPHELO P11 (ECILOETSE 2021)
KAROLO YAA
POTSO YA 1
1.1. 1.1.1 Div

1.1.2 AvY

1.1.3 BYY

114 Avv

1.15 Avv

1.16 Cv¥v

1.1.7 Cvv

1.1.8 AvY

11.9 Cv¥v

1.4.10 Av“{(10 x 2) (20)
1.2 1.2.4

1.22 Peripheral’ nervous system

1.23  Dendritew

1.24 Geotropism”

1.2.5 Round window”

1.2.6 Thyroxin“/adrenalin

1.2.7 Adrenal gland”

1.2.8 Vaginay (8 x 1) (8)

1.3 1.3.1 B feelavv

1.3.2 A le Bkabobedi vv

13.3 B feelavv (3x2) (6)
14 141 DC >AvY (2)
1.4.2 Ho sireletsaw/ho fokotsa kotsi mmeleng (1)
14.3  - Mesifaw
- Tshwelesav (1)
- (Any 1 x 1)
(Tshwaya ya pele ELENGWE feela )}
1.44 (a) Cv ~ Interneuron~/connector neuron (2)
(b) By — Ventral rootv (2)
(c) Av— Motor neuron’ (2)

Difuperweng tsa pampiri ena di sebedisitswe ntle ho tumello Phetia

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com

{EC/Loetse 2021) DISAENSE TSA BOPHELO P41 5
1.5 1.5.1 (a) Tshwelesa ya qoqothoY (1)
{b) Testes” (1)

1.5.2 (a) Pituitary’ gland/Hypophysis ()

(b) TSH” /Thyroid stimulating hormone (1)

(c) Adrenal gland’ (1)

153 Av (1)
MATSHWAO OHLE A KAROLO YAA: 50

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe nile ho tumello Phetla

### Page 6

6

Downloaded from hlayiso.com

DISAENSE TSA BOPHELO P1 (ECILOETSE 2021)

KAROLO YAB

POTSO YA 2

2.4 2.1.1

2.1.2

2.2 2.2.1

2.2.2

2.2.3

2.2.4

2.25

Ho nontshwa ka ntle (1)

Mahe a nontshwa ka sebopeho sa kantle sa banna (mokotia oa bana) /
mahe ha a nontshwa kahare ho basadi. a)

- Lenane la mahe amangata le behetswev ka hara poutjhe ka
mokgwa wa hoeketsa monyetla wa ho nontsha~”
~ Manyolo a etsahala ka har'a mokotla

- ho eketsa menyetla ea manyolo/
- Ntshetsopele ya diboko / embryo e etsahala ka har'a mokotla, “

- kahona ba sirelelitsoe liphoofolongy / mabaka afe kapa afe a
tikoloho (efe kapa efe 2 x 2) (4)

- Kgdlo ya mahe a emodisitsoeng e etsahala ka mokotleng wa monna

- Vivipary e etsahala ka popelong/”

- Mahe a emodisitsweng a fepwa ke yolk ea mawatie a mahe a dinotéi

- Ho vivipary mahe a emolisitsoeng a fepuoa ke li-placentaY

- Mokelikeli o patehileng ka har'a mokotla o thusa phallo ea phallo le
khase ¥

- Ho vivipary placenta e thusa phapanyetsano ya phallo le khase
(Tshwaya pele ELENNGWE feela) (efe kapa efe 1 x 2) (2)

Nako ea kholo ea lesea le ka pdpelong pakeng tsa kemolo le pelehi (2)
Matsatsi a 22~
Palo ea progesterone” (1)

E tshwanang:

- Mefuta ya dikhoto”

- Khakanyo ya progesterone e entilwe”

- Mofuta / mofuta wa progesterone“

- Boemo ba tshebetso ya dikhoto”

- Boemo ba bophelo ba dikhoto “”

- Mofuta wa dijo” (efe kapa efe 2 x1) (2)
(Tshwaya pele habedi feela)

- Ovary e ntsha progesterone/ ka hona,

- Ho tlosoa ha ovary ho nolofalletsa mofuputsi ho tsamaisa mefuta e
fapaneng ea progesterone “

- ho bapisa phello ya yona nakong ya kemaro” (3)

Difuperweng tsa pampiri ena di sebedisitswe ntle ho tumello Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com

(EC/Loetse 2021) DISAENSE TSA BOPHELO P1

2.2.6

2.2.7

23 2.3.1

2.3.2

2.3.3

2.3.4

24 2.4.4

2.4.2

2.43

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello

- Palo ya dikhoto tse phethileng kemaro di arotswe ke
palo ya dikhoto sehlopheng ka seng“
- mmee atisitswe ka 100/

- Ho sebetsa joalo ka taolo”

- ele hore e ka bapisoav ledihiopha tse ding

- ho fumana hore na progesterone e ama katleho e atlehileng ya
bokhatjhane (efe kappa efe 2 x 1)

(a) A-— Suspensory ligament
(ob) B-tris ¥
Ho tshireletsa leihlo”

-  Diciliary muscies di akgatholoha~

- Disuspensory ligaments diya” tiya

- Tsitsipanoe ho lense eya eketseha

- Lense eya batalla “/ebe khonvekse ha nyane

- Matla a refractive ya lense eba nyanew /mahlasedi a kganya
kobehileng ha nyane

- Mahlasedi a letsatsi a tsepametse ho leihlo’ retina’¥

- Ho etsa setshwantsho se hlakileng (efe kapa efe 4 x 1)

- Ha hona tshusumetso etswang eka fetisetswang”
- Ho cerebrumv
- eka getellang e etsa tahlehelo ya hose bone”

Motjhini o bolokang tikoloho e kahare W/

- (Cold)di receptors/dithermoreceptors tse letlalong di ya
susumelletsehav

- Ho fetisetsa tshusumetso e tswang ho hypothalamus “

- hypothalamus tshusumetso etswang ho

- Methapo ya madi a letlalo

- Ditshwelesa tsa mofufutso

- Methapo ya madi a letlaio e ya kgutsufala “
(vasoconstriction)

- Madi a phalla ha nyane hoya letlanong ~ le

- Leho fela ha motjneso Y mmeleng

- Madi atswang ha nyane a fetisetswa ho di tsholesa tsa
mofufutso

- Ho hlahiswa mofufutso ofokolang” le

- motjhesoomonyane ~“ wa mofufutso

- motjheso wa mmele oya nyoloha ebile oya laoleha
(efe kapa efe 7 x1)

- Enzymes ha disasebetsa “
- Di fedisa tshebetso ya methaboliki “/ e theola

- £etella phetapheto ya ho hloleha ha ditho tsa mmele “/ hao

heme /ha ho matia a tswang

(2)

(2)
(1)
(1)
(1)

(4)

(3)

2)

2)

(3)

Phetia

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com

DISAENSE TSA BOPHELO P1 (ECILOETSE 2021)

2.5 2.5.1.

2.5.2

2.5.3

2.5.4

TS0elesa ea senya ¥ (1)

Ho tsamaisa peo ya botona le moroto “” (1)

- Botona ba ntate bo hloka 2°C bonyane ho feta motjheso
ba mmeleY
- Ho hlahisa botona ba ntate tse bophelongY”
- Kahona,, ha letsatsi le tihesa,mokotla wa botona o
lokisetsa hontsha botona mmeleng ¥
- Ho qoba ho kopana le mmele”
- Ho boloka mofuthu o tlasev (Any 3 x 1) (3)

Engwe ya di vas deferense eile ya kwalwa ka mokgwa
wa ho buuwa”
- Kahona,semen le sperm di tsamaiswa ka lehlakore le
lengY/peo ya botona ba ntate botswa botoneng ba
ntate( testis ) (2)
[50]

Difuperweng tsa pampiri ena di sebedisitswe ntle ho tumello Phetia

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com

(EC/Loetse 2021)

DISAENSE TSA BOPHELO P41

POTSO YA3

3.1. 3.1.1. Mothapo wa ho utlwav

3.1.2 Tekanyo ya kgatello ka mahlakoreng a lera la tympanic’

3.1.3 (a)  Pinnav

(b) Organ of Cortiv /Cochlea

314 (a) -

(by) -

Di ossicles ha di tsitsinyehe “
Ka hona, tsitsinyeho ha e kgone ho fetela ho oval
window”
Le kgatello ya maqhubu ha e kgone ho bateng bohareng ba
tsebe v/
Organ of Corti ha e susumetswe ke ho hlahisa
tshusumetso e tswang “/ha ho tshusumetso e ka
ronyelwang ho ya bokong bakeng sa ho mamela

(efe kapa efe 3 x 1)

Karolo D/lere la tympanic ha lena he kgona ho hiahisa
thothomelow
Ha ho thothomelo eka ronyelwang di ossicles~’/ oval
window
Ka hona,ha ho kgatello ya maqhubu eka etsahalang ¥
Organ of Corti ha e susumetswe ke ho hiahisa tshusumetso
etswang/e ka ronyelwang ho ya bokong bakeng sa ho
mamela

(efe kapa efe 3 x 1)

3.1.5 -  Cristae di ya hlasimoloha”
- Ho fetoia hlasimollo ho ba tshusumetsow
-  @ fitiswang ka methapo ya tsebe”
- hoisa ho cerebellum” moo ho tolokwang teng
- cerebellum e romela tshusumetso e tswang ho mesifa ya masapo
v7 ho boloka tekano (efe kapa efe 4 x 1)

32 321 (a) -

(b) -

3.2.2 -

Ho tlosa di auxins~’tse hlahang ho di apical bud

Ho dumella di auxins ho monyela ka hara di boloko tsa
agar’

Di auxin di tla hasanela lehlakoreng le letshehadi la
dikutu
Hona |e tsepamiso ematla ka hodimo ya diauxin ka
lehlakoreng Ie letshehadi la dikutu
Tsepamiso ematlaka hodimo yadi auxin etlasusumeletsa ho
hola ha di sele~’/ho mela ho lehlakoreng le letshehadi
Ho se mele hantleY
Ho ka etsa kutu ekobehele ka lehlakoreng le letona ka ho
kobela nthla ya kutu lehlakoreng la letsoho le letona ~*

*4 Eya qobeila+ efe kapa efe 3

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

()
(1)
(1)
(1)

(3)

(3)

(4)
(1)

(1)

(4)

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com

10 DISAENSE TSA BOPHELO P'1 (EC/_OETSE 2021}
3.2.3 - Diauxin di tla monyela lehlakoreng le kganyang~ (letsohong
leletona)
- Efetele ho lehhaore le lefifi “ (ka letsohong le letshehadi)
- Tsepamiso ematla e hodimo e lehiakoreng le lefifi etia susumetsa
ho hola ha di cell ~/ di hola ho feta lehlakoreng le kganyang
- Hose hole hantleY
- Hoetsa dikutu di kobehekele hlakoreng le letona ho ya kganyeng v*
(ka letsohong leletona) *4 Eya qobella +efe kapa efe 3
3.2.4 - makala amangata a matjha ahlaha
A eketsa kgefutsov”
- Ditholwana di bonahlal hara makala
nolofalletsa kotulo e bonolow (Any 1 x 2)
(Tshwaya ya pele ele NNGWE feela)
3300 3.3.1 (a) Insulin”
(b) Manyeme~
3.3.2 Maikutlo a mabe” mekgwa/ homeostasis
3.3.3 Nakong ea ho itima dijo ha ho dijo tse jewang ka hona
- Tekanyo ya tswekere e theohela tlase ho tlwaelehileng “
- Manyeme a ke ke a hlohlelletswa ho hiahisa insulin ¥ / ka tlase ho tla
patwa / boemo ba insulin bo tla theoha
3.3.4 - Ha boemo ba tswekere bo theoha ka tlase ho maemo a tloaelehileng
- manyeme a hiohlelletsoa ho ntsha glucagon’ € ngata hormone B
- ehiohlelletsang phetoho ea glycogen ho glucose ”
- ho phahamisa maemo a tswekere ho khutlela setioaeding
3.4.1. (a) Amniotic fluidv
(b) Choriony
3.4.2 Umbilical vein’

3.4.3

E sebetsa e le sehokelo sa lesea le sa tsoa emoloa ho mmev

E dumella ho hasanngoa ha dijo tse qhibilihileng ho tioha ho mme ho ea ho
boitumelo

E dumella phallo ea oksijene ho tiona ho mme ho ea ho foetus”

E dumella ho hasana ha carbon dioxide ho tloha lesea le sa le popelong

(4)

2)

(1)
(1)

(4)

(1)
(1)

(1)

E dumella ho hasana ha ditshila tse nang le naetrojene tse tsoang holesea ho me

E boloka progesterone” e bolokang bokgatjhane
(Tshwaya tsa pele tse PED! feela) (efe kapa efe 2 x 1)

Difuperweng tsa pampiri ena di sebedisitswe ntle ho tumello Phetla

(2

### Page 11

{EC/Loetse 2021)

Downloaded from hlayiso.com

DISAENSE TSA BOPHELO P1 11

3.4.4

3.4.5

Zygote e arolwa ke mitosis “

Ho theha bolo (é tiileng) ea lisele”

ebitswa morulaY

e arolang hape ho etsa bolo e sekoti ea lisele “

e bitsoang blastocyst” / biastula

Disebeliswa tsa blastocyst / blastula ho endometrium” / Sena se
bitswa ho hlongoa

Lera le ka ntle la "embryo" le fetoha chorionv le

lera le ka hare le fetoha amnion”

ka lero la amniotic ka hare“

Kamora ho hlongoa chorion e ba le ikhahla tse ngata tse kang
menwana/

e bitswang chorionic villi ¥

Endometrium ha mmoho le chorionic villi di theha placenta”

(Efe kapa efe 8 x 1) (8)

Sekoti se sekoti”

ho amohela phokojwe e ntseng e hola

MesifaY

Ho etsa konteraka le ho phomola ho thusa ho beleha/”

Kamohelo”

ho otlolla ho amohela phokojwe e ntseng e hola

(Leha e le efe 2 x 1) (2)
[50]

MATSHWAO OHLE A KAROLO YA B: 100
MATSHWAO OHLE A PAMPIRIFENA: 150

Difuperweng tsa pampiri ena di se sebediswe ntle ho tumello Phetla

## Related documents

- [LIFE SCIENCES P1 QP SEPT 2021 Xhosa D](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-qp-sept-2021-xhosa-d/bf73c123-831d-499a-9ecd-62ac37eff2bf) — Life Sciences · QP · 2021
- [LIFE SCIENCES P2 MEMO SEPT2021 Sesotho](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-memo-sept2021-sesotho/83f68bb0-0ec1-4a72-a70a-994a6f9af99e) — Life Sciences · Memo · 2021 · Sesotho
- [LIFE SCIENCES P2 GR12 QP SEPT2021 AFR D](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-gr12-qp-sept2021-afr-d/b7cdfe9c-5e90-4696-bc67-e8fca24f68fe) — Life Sciences · QP · 2021 · Afr
- [LIFE SCIENCES P2 QP GR12 SEPT2021 XHOSA D](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-qp-gr12-sept2021-xhosa-d/f43645b2-00fd-4ad4-bdbe-7bc3201c5a62) — Life Sciences · QP · 2021
- [Life Sciences P2 Sept2021 Prep Errata](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-sept2021-prep-errata/489c9171-931e-4a91-a798-55846a1144ba) — Life Sciences · Errata · 2021
- [Life Sciences P1 Nov 2021 MG Afr](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-nov-2021-mg-afr/49c0ade5-a6de-497f-beba-2a2361658df7) — Life Sciences · Memo · 2021 · Afr

## More from Grade 12 Life Sciences

- [LEWENSWETENSKAPPE V1 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/lewenswetenskappe-v1-memo-gr12-sept-2025-watermark/ee8ac4d1-8b43-4b2a-87fc-d07277b88025) — Memo · 2025
- [LIFE SCIENCES P2 MEMO GR12 SEPT 2025 AFR watermark](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-memo-gr12-sept-2025-afr-watermark/be114f07-9b13-48d1-9cae-e0ae8aec035b) — Memo · 2025 · Afr
- [Life Sciences Grade 12 NSC P1 MEMO September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-p1-memo-september-2025-free-state/ba194139-8ff7-481e-92f4-d961a5c8d23a) — Memo · 2025
- [Life Sciences Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-free-state/470ae841-15a4-4ab3-a87b-abd2294edc20) — Memo · 2025
- [Life Sciences Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 Gauteng](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-gauteng/bbdf9d27-c483-4cd4-af9f-287e699f482e) — Memo · 2025
- [Life Sciences Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 KZN](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-kzn/f412416e-57d1-473d-886a-87c9fbb8823c) — Memo · 2025

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
