# Life Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2021 QP

> Grade 12 Life Sciences Paper 2 question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2021, 18 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-qp-gr12-sept2021-xhosa-d/f43645b2-00fd-4ad4-bdbe-7bc3201c5a62
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Life Sciences
- Grade: Grade 12
- Document type: Question paper
- Year: 2021
- Exam period: Eastern Cape Mock Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 18

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Life Sciences](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/life-sciences) › [Life Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2021 QP](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-qp-gr12-sept2021-xhosa-d/f43645b2-00fd-4ad4-bdbe-7bc3201c5a62)

## About this document

Life Sciences · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2021. Question paper, 18 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                            NATIONAL SENIOR
                              CERTIFICATE

                                  IBANGA 12

                            SEPTEMBA 2021

                          LIFE SCIENCES P2

MARKS:   150

TIME:    2½ iiyure

                                    *LSXHO2*

                     Eli phepha loviwo linamaphepha ali 18.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                                   LIFE SCIENCES P2                    (EC/SEPTEMBA 2021)

 IMIYALELO NOLWAZI

 Funda le miyalelo ilandelayo ngenyameko ngaphambi kokuba uphendule imibuzo.

 1.   Phendula YONKE imibuzo.

 2.   Bhala ZONKE iimpendulo kwi NCWADI YEEMPENDULO okanye KWIPHEPHA
      onikwe lona.

 3.   Qala impendulo yombuzo NGAMNYE kwiphepha ELITSHA.

 4.   Nombola iimpendulo ngokuchanekileyo ngokwendlela yokunombola
      esetyenzisiweyo kwiphepha lemibuzo.

 5.   Nika iimpendulo zakho ngokwemiyalelo yombuzo ngamnye.

 6.   YONKE imizobo MAYENZIWE ngepensile ibhalwe i-inki eblowu okanye
      emnyama.

 7.   Zoba iidayagram, iitheybhile okanye iitshati KUPHELA xa uceliwe ukuba
      wenze njalo.

 8.   Imizobo ekweli phepha lemibuzo AYIZOTYWANGA ncakasana ngokwesikali.

 9.   MUSA ukusebenzisa iphepha legrafu.

 10. Kuya kufuneka usebenzise ikhalityhuleyitha engacwangciswanga, iprotractor
     kunye nekhampasi, apho kukho imfuneko.

 11. Lonke ubalo luya kusondezwa luza kufikelela kwizithuba ezibini zedesimali.

 12. Bhala ngokucocekileyo nangokucacileyo.

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                           Tyhila iphepha

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                      LIFE SCIENCES P2                               3

 ICANDELO A

 UMBUZO 1

 1.1 Unikwe iimpendulo ezahlukeneyo zokuphendula le mibuzo ilandelayo. Khetha
     impendulo echanekileyo ubhale kuphela unobumba (A–D) ecaleni kwenombolo
     yombuzo (1.1.1–1.1.10) kwiINCWADI YEEMPENDULO, umzekelo 1.1.11 D.

       1.1.1    YEYIPHI inkcazo enxulumene nobume bendalo yemolekyuli yeDNA?

                A     ine sugar phosphate frame
                B     idouble stranded
                C     inehelix structure
                D     ineecomplementary nucleotides

       1.1.2    Lo mzobo ungezantsi ubonisa iiphases ezahlukeneyo ze meiosi.

                Indlela echanekileyo yokulandelelana kwezigaba …

                A     1, 2, 3
                B     3, 2, 1
                C     1, 3, 2
                D     2, 1, 3

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                          Tyhila iphepha

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                                   LIFE SCIENCES P2                        (EC/SEPTEMBA 2021)

      1.1.3    Ipedigree diagram engezantsi ibonisa ufuzo lwe cystic elawulwa yi
               recessive allele, kusapho oluthile.

               YEYIPHI kwezi zilandelayo ebonakalisa iphenotype ka individual X?

               A    Indoda engachaphazelekanga (unaffected)
               B    Indoda echaphazelekileyo (affected)
               C    Umfazi ngachaphazelekanga (unaffected)
               D    Umfazi ochaphazelekileyo (affected)

      1.1.4    Kwiziqithi zaseGalapagos kukho iintlobo eziyi13 zeefinches kwiintlobo
               ezahlukeneyo zeziqithi. Iiscientist zikholelwa ekubeni zonke zazivela
               kwi ancesta enye eyavela kwi mainland.

               Yeyiphi ENYE kwezi zinto zilandelayo ebangele inyathelo lokuqala le
               evolution kweentlobo ziyi 13 zefinches ezisuka kwi ancesta enye?

               A    Ukuzala ngamaxesha ohlukeneyo onyaka
               B    I Geographical separation lulwandle
               C    Producing infertile offspring
               D    I natural selection

      1.1.5    Unwele olu curly lu dominant kunwele olu straight. Umfazi o
               homozygous kunwele olu curly utshata indoda e homozygous kunwele
               olu straight.

               Ithini I possibility yabo ukuze bazale umntwana onwele zistraight.

               A    25%
               B    50%
               C    100%
               D    0%

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                               Tyhila iphepha

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                      LIFE SCIENCES P2                                  5

       1.1.6     Indoda enegazi elingu A kunye nowasetyhini onegazi elingu O
                 banomntwana kunye.
                 Yeyiphi ENYE kwezi blood group genotypes zilandelayo enokuthi ibe
                 yeyomntwana wabo?

                 A    ii
                 B    IA IB
                 C    IA IA
                 D    IB i

       1.1.7     Yeyiphi ENYE kwezi zilandelayo eyenzeka ngexesha le division
                 yokuqala kwi-meiosis?

                 A    iiChromatids ziyohlukana ukuya kwiipoles ezohlukeneyo sep
                 B    Iidentical haploid cells ziyenzeka
                 C    INondisjunction
                 D    Iialleles ze gene ziyadibana

       1.1.8     Yeyiphi ENYE kwezi zilandelayo eyinyani malunga nemitochondrial
                 DNA (mtDNA)?

                 A    Iyadluliselwa isuka kutata iye emntwaneni
                 B    Ingasetyenziswa ukubonakalisa I female ancestry
                 C    Ingasetyenziswa ukubonakalisa iiancestors ezingamadoda
                      ezizale abafazi
                 D    Ibonakalisa ukuba I ancesta endala eyindoda yafunyanwa
                      eAfrika

       1.1.9     I-Haemophilia sisifo esi sex linked ebantwini. Utata nonyana wakhe
                 bobabini bane-haemophilia, kodwa umama akanayo. Uhlobo lwe
                 genotype lukamama luya kuba ...

                 A    XhXh.
                 B    XHXh.
                 C    XHXH.
                 D    XhY.

       1.1.10    Iyakuba yeyiphi ipesenti yeguanine kwi DNA molecule, ukuba i 20%
                 yenitrogenous bases yi adenine?

                 A    20%
                 B    30%
                 C    40%
                 D    60%
                                                                             (10 x 2)   (20)

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                             Tyhila iphepha

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                                   LIFE SCIENCES P2                        (EC/SEPTEMBA 2021)

 1.2 Nika ibiological term echanekileyo yenkcazelo NGANYE kwezi zilandelayo.
     Bhala eli gama kuphela ecaleni kwenombolo yombuzo (1.2.1 ukuya ku-1.2.8)
     kwiiNCWADI YEEMPENDULO.

      1.2.1    Iphysical okanye ifunctional expression ye gene

      1.2.2    Ii non-sex chromosomes

      1.2.3    Indawo apho iichromatids zidibana khona ngexesha le crossing over

      1.2.4    Icandelo lemolekyuli yeDNA ekhangela uphawu oluthile

      1.2.5    Iprocess apho i-mRNA iveliswa kwi-nucleus ngexesha le protein
               synthesis

      1.2.6    Ukuveliswa kwekopi yemfuza efanayo ye organism usebenzisa
               ibiotechnology

      1.2.7    Iichromosome ezine set enye yeegene

      1.2.8    Isikhundla apho uhlobo oluthile lwe gene lufunyanwa kwichromosome
                                                                           (8 x 1)       (8)

 1.3 Chaza ukuba ngaba ingxelo nganye kwiKHOLAM Ι isebenza ku A KUPHELA,
     B KUPHELA, ZOMBINI A no B, okanye AKUKHO NANYE yezinto
     kuKHOLAM ΙΙ. Bhala u A kuphela, B kuphela, zombini u A no B, okanye
     akukho nanye ecaleni kwamanani emibuzo (1.3.1–1.3.3) KWINCWADI
     YEEMPENDULO

                       KHOLAM Ι                            KHOLAM ΙΙ
      1.3.1    Uhlobo lwemfuzaapho kungekho A:         Co-dominance
               nanye kwi allele ezimbini         B:
               edominant kunenye kwaye an              Incomplete dominance
               immediate phenotype is produced
      1.3.2    Umzekelo we reproductive          A:    yiSpecies-specific
               isolation mechanisms                    courtship behaviour
                                                 B:    yiPrevention of fertilisation
      1.3.3    Inani lee allele ezilawula ihuman A:    Two
               blood group                       B:    Three
                                                                              (3 x 2)    (6)

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                              Tyhila iphepha

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                      LIFE SCIENCES P2                                         7

 1.4 Umzobo ongezantsi umele iseli ngexesha lokwahlulwa kweseli.

                                    A               D
                                                               E

               B

                                                                                 F

                 C
                                                                             G

       1.4.1    Xela uhlobo lokwahlulwa kweseli oluboniswe kumzobo ongasentla.                 (1)

       1.4.2    Xela isigaba sesahlulo seseli esimelwe ngulo mzobo.                            (1)

       1.4.3    Nika u/oonobumba o/abamele:

                (a)   Istructure esihambisa iichromosomes / chromatids ukuya
                      kwiipoles ngexesha lokwahlulwa kweseli                                   (1)
                (b)   Indawo enomsebenzi wokwenza ispindle fibres                              (1)
                (c)   iichromatids EZIMBINI ezifanayo                                          (2)

       1.4.4    Zingaphi iichromosomes eziya        kufunyanwa     kwiseli   nganye
                ekupheleni kolu lwahlulo lweseli.                                              (1)

       1.4.5    Nika igama leeseli eziza kuba ziziphumo zolu hlobo lokwahlulwa
                kweseli kwindoda.                                                              (1)

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                                    Tyhila iphepha

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                                   LIFE SCIENCES P2                        (EC/SEPTEMBA 2021)

 1.5   Imizobo engezantsi imele izimvo ezintathu ezicetywayo malunga nendlela
       yendaleko.

           IDEA           10 MYA                  5 MYA             PRESENT

             A

             B

             C

       1.5.1 Umele ntoni u MYA?                                                            (1)

       1.5.2 Nika UNOBUMBA wedayagram (A, B okanye C) omele:

                 (a)   i punctuated equilibrium                                            (1)
                 (b)   Ingcaciso ka Lamarck nge evolution, ukuba kwakukho
                       ienvironmental change 10mya                                         (1)
                 (c)   Ingcaciso ka Charles Darwin ye evolution                            (1)

       1.5.3 Nika isizathu sokuba kutheni i Theory ye Evolution ithathwa njenge
             scientific theory.                                                            (1)

       1.5.4 Xela izinto zibe NTATHU ezibubungqina obuxhasa itheory of evolution.          (3)

                                                          AMANQAKU ECANDELO A:             50

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                              Tyhila iphepha

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                         LIFE SCIENCES P2                                  9

 ICANDELO B

 UMBUZO 2

 2.1    Imizobo engezantsi ibonisa iintlobo ezimbini zechromosome.

                                                                           A

                           Umzobo 1                           Umzobo 2

        2.1.1        Nika ilebheli ka A.                                                    (1)

        2.1.2        Xela inkqubo ekhokelele ekwakhiweni kwechromosome emelwe
                     ngumzobo 2.                                                            (1)

        2.1.3        Chaza inkqubo ekhankanywe kuMBUZO 2.1.2.                               (4)

        2.1.4        Nika izizathu zibe MBINI zokuba kutheni le nkqubo ichazwe
                     kuMBUZO 2.1.3 ibalulekile.                                             (2)

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                                Tyhila iphepha

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                                  LIFE SCIENCES P2                  (EC/SEPTEMBA 2021)

 2.2 Itsunami itshabalalisa idolophu eselunxwemeni eJapan. Emva koko usana
     luyahlangulwa. Iiseti ezintathu zabazali zibanga ukuba baphulukene nosana
     kwiitsunami. Uvavanyo lweDNA lwenziwa kwiiseti ezintathu zabazali kunye
     nosana.
     Apha ngezantsi kukho iziphumo zovavanyo lweDNA:

      2.2.1    Yeyiphi iseti yabazali (iseti 1, 2 okanye 3) engabazali bemvelo
               bomntwana?                                                            (1)

      2.2.2    Nika isizathu sempendulo yakho kuMBUZO 2.2.1.                         (2)

      2.2.3    Xela iisources eziMBINI zeDNA amapolisa anokuzisebenzisa ukwenza
               iprofayili yeDNA.                                                     (2)

      2.2.4    Nika eminye imisebenzi EMIBINI apho inokusetyenziswa khona iDNA
               profayilingi ngaphandle kwale ikhankanywe apha ngasentla.             (2)

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                        Tyhila iphepha

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                          LIFE SCIENCES P2                                11

 2.3 Iprotein ekwiiseli ezibomvu zegazi ehambisa ioksijini egazini ibizwa ngokuba
     yihaemoglobin-A. Xa utshintsho lwenzeka kwiigene zehemoglobin-A, ithymine
     ithathelwa indawo yiadenine. Endaweni yokuvelisa ihemoglobin-A eqhelekileyo
     igene eguqulweyo ngoku ivelisa ihemoglobin-S. Oku kubangela ukuba iiseli
     ezibomvu zegazi ziqine kwaye zimilise okwe rhengqa, zikhokelela kwisifo esiyi
     sickle cell. Iiseli ezibomvu ezimile okwe rhengqa zibangela ukuvaleka
     kwemithambo yegazi. Okwangoku unyango lwesifo sesickle cell kukufakelwa
     komongo wethambo kuphela kunye nonyango lwestem cell.

       Umzobo ongezantsi ubonisa ubume beeseli zegazi kunye nokulandelelana
       kweDNA yehemoglobi-A (iseli yegazi eqhelekileyo) kunye nehemoglobin-S (iseli
       yegazi emile okwe rhengqa).

                       Normal blood cell                   Sickle shaped blood cell

                                Normal DNA                    Sickle Cell
         DN          G G A      C T C C T                 G G A C A C C T

        mRN          C C U G A G           G A A          C C U G U G G A A

         Amino
                       1           2          3                4      5         6
         Acids

       2.3.1     Kutheni siyingozi isifo I sickle cell?                                     (1)

       2.3.2     Zintoni iistem cells?                                                      (2)

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                                Tyhila iphepha

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                                  LIFE SCIENCES P2                      (EC/SEPTEMBA 2021)

      2.3.3    Sebenzisa le theyibhile ingezantsi ukuphendula le mibuzo ilandelayo.

                          Amino Acid                       tRNA anticodon
                             Leucine                            GAA
                              Lycine                            CUU
                             Glycine                            GGA
                          Glutamic acid                         GAG
                            Histidine                           GUA
                           Methionine                           UAC
                             Proline                            CCU
                              Valine                            CAC
                           Glutamine                            CUC

               (a)   Nika i anticodon ye amino acid 6.                                   (1)

               (b)   Nika igama le amino acid 1.                                         (1)

               (c)   Chaza ukuba olu tshintsho lukuchaphazela njani ukulandelelana
                     kwee amino acid.                                                    (4)

      2.3.4    I allele ye haemoglobin-A i dominant (H) kuleyo yehaemoglobin-S (h).
               Indoda ehomozygous for haemoglobin-A inomntwana nomfazi o
               heterozygous .

               Sebenzisa I genetic cross ukubonisa ukuba kunokwenzeka ukuba
               babe nomntwana onehaemoglobin-S.                                          (6)

 2.4 Imizobo engezantsi ibonisa iichromosomes kwiiseli zabantu ababini.

                     Individual A                         Individual B

      2.4.1    Chaza uhlobo lomzobo oboniswe ngentla.                                    (1)

      2.4.2    Kutheni kunokuthwa udayagram A ngowomntu wasetyhini.                      (2)

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                            Tyhila iphepha

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                      LIFE SCIENCES P2                                13

       2.4.3    Chaza ukuba kutheni le mizobo ingasentla ibonisa iichromosomes
                zeseli yesomatic hayi igamete.                                          (2)

       2.4.4    Chaza ingxaki anayo umntu ongu B.                                       (1)

       2.4.5    Chaza unobangela wokuphazamiseka okuchazwe kuMBUZO 2.4.4.               (3)

 2.5 Kwiikati, iigene ezimbini kwii-autosomes ezahlukeneyo zinezi alleles
     zilandelayo.

               B: umbala umnyama            T: akukho mabala amhlophe
               b: umbala ungwevu             t: amabala amhlophe

       Iikati ezimbini zatshatiswa. Zazala amantshontsho ayi 16 anezi phenotypes
       zilandelayo ziboniswe ngezantsi 9: 3: 3: 1.

       Phenotype A           Phenotype B     Phenotype C        Phenotype D
       Imnyama              imnyama namhlophe   igwevu        ingwevu namhlophe

       2.5.1    Xela iintlobo zeecross ezibonakaliswe apha.                             (1)

       2.5.2    Nika isizathu sokuphendula kwakho UMBUZO 2.5.1.                         (1)

       2.5.3    Nika i:                                                                 (2)

                (a)   Genotype ka phenotype D                                           (2)

                (b)   Phenotypes zabazali

       2.5.4    Chaza ukuba kutheni zonke iikati ezi mnyama namabala amhlophe
                kuboya bazo zingenayo I genotype efanayo.                               (2)

       2.5.5    Chaza iprinciple ka Mendel yokwahlukanisa.                             (3)
                                                                                      [50]

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                            Tyhila iphepha

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                                  LIFE SCIENCES P2                    (EC/SEPTEMBA 2021)

 UMBUZO 3

 3.1 Izityalo zombona zigenetically modified (GM) ukuze zinganyangeki kwiyeza.
     Oku kuthetha ukuba xa umfama efafaza izilimo zakhe ngesitshabalalisi
     sokhula, umbona awusayi kuchaphazeleka. Isityalo se-milkweed lukhula
     olukhula phakathi kwezityalo zombona. I monarch butterfly ibeka amaqanda
     ayo kumaqela (iikholoni) kuphela kwisityalo semilkweed. Xa amaqanda
     eqanduselwa, amantshontsho atya amagqabi esityalo esisikiweyo.

      Iiscientists ziye zaqaphela ukuba ngokwanda kokusetyenziswa kwalo iyeza
      lokubulala ukhula, inani lamabhabhathane e monarch liye lancipha.
      Balima iherbicide resistant maize crops ukusukela ngo 1994 ukuya ku 2010.
      Ukusuka ngo 1998 baqalisa ukufafaza ichiza lokubulala ukhula. Qho
      ngonyaka babala inani lecolonies ze monarch butterfly.
      Igrafu engezantsi ibonisa idatha ababeyiqokelele ukusuka ngo 1994 ukuya ku
      2010.

      3.1.1    Nika isihloko segrafu elapha ngasentla.                                (1)

      3.1.2   Nika i:

              (a)    Independent variable                                             (1)

              (b)    Dependent variable                                               (1)

      3.1.3    Ukusuka kwigrafu bonisa ubungqina bokuba kutheni iyeza lokubulala
               ukhula, ililo unobangela wokwehla kwamanani ecolonies ze monarch
               butterfly.                                                             (2)

      3.1.4    Yintoni i Genetically Modified organism?                               (2)

      3.1.5    Nika inzuzo ibe NYE kwezoqoqosho enokwenziwa ngumbona we-GM
               kumfama.                                                               (2)

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                          Tyhila iphepha

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                      LIFE SCIENCES P2                                   15

 3.2 Funda isicatshulwa esingezantsi.

         EBrazil kunokufumaneka iintlobo ezininzi zamacikilishe atya iintubi.

         Iintubi zizinambuzane ezincinci ezinjengeembovane.
         Ziyohluka ngobukhulu.
         Amacikilishe amakhulu aneentloko ezinkulu angatya iindidi ezinkulu
         Iintubi zibandakanya iintubi ezinkulu.

         Ngo-1996 idama laseBrazil lakhukula ladala iziqithi ezininzi. Ezi ziqithi
         nganye zazineendidi ezahluka-hlukeneyo ezondla iintlobo ezahlukeneyo
         zezinambuzane.

         Ukutya kwaba bukunqongophala kwaye amacilikishe amakhulu afa
         kwiziqithi, kuba kwakungekho kutya kwaneleyo ukuba ziphile. Kodwa
         icilikishe elincinci, iGymnodactylus amarali, likwazile ukusinda. Zininzi
         iintubi elalinokuzitya.

         Kodwa bekukho ingxaki: IGymnodactylus amarali lizards yayineentloko
         ezincinci kwaye ezinye zeentubi zaziphantse zalingana nazo. Nangona
         kunjalo, amanye amacikilishe ayeneentloko ezithe kratya kancinci aye
         ayakwazi ukutya ezi ntubi.

         Xa oososayensi babetyelele ezi ziqithi kwiminyaka eli-15 kamva
         bafumanisa ukuba iGymnodactylus amarali lizards eziqithini zazineentloko
         ezazineepesenti ezinkulu kunezo zafunyanwa kumhlaba ngaphambili.

                 The Gymnodactylus amarali lizard

       3.2.1    Chaza ukuba kutheni amacilikishe amakhulu engakhange aphile
                kwezi ziqithi zincinci.                                                   (1)

       3.2.2    Kutheni le nto kwakungekho gene flow phakathi kwamaqela
                ohlukeneyo amacikilishe emva kwezikhukula (floods) ngo 1996?              (2)

       3.2.3    Sebenzisa iTheory kaDarwin ye natural selection ukucacisa ukuba
                iiGymnodactylus amarali lizards eziqithini zineentloko ezinkulu.          (5)

       3.2.4    Chaza ukuba kungangqinwa njani ukuba uhlobo lwecikilishe
                kwiziqithi ezahlukileyo luhlobo olufanayo nolwe mainland.                 (2)

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                               Tyhila iphepha

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                                  LIFE SCIENCES P2                     (EC/SEPTEMBA 2021)

 3.3 Imizobo engezantsi ibonisa ukhakhayi kunye neeforelimbs kwi organisms
     ezimbini ezimbini.

                  Diagram A                            Diagram B

      3.3.1    Nika igama lescience lwe organism ku dayagram A.                        (1)

      3.3.2    Chaza ukuba kutheni amazinyo okhakhayi oluku dayagram B
               emakhulu.                                                               (2)

      3.3.3    Ngaphandle kwamazinyo, dwelisa zibe NTATHU ezinye istructural
               differences ezibonakalayo phakathi kokhakhayi lomntu nolwe gorilla.     (7)

      3.3.4    Dwelisa zibe MBINI istructural similarities phakathi kwe forelimb
               yomntu neyegorilla.                                                     (2)

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                           Tyhila iphepha

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2021)                           LIFE SCIENCES P2                                     17

 3.4 Umzobo ongezantsi ubonisa i evolution enokuba yenzeka kubantu, kunye
     nexesha le bipedalism, ukusetyenziswa kwezixhobo zamatye kunye
     nokusetyenziswa komlilo.

                                              Bipedalism

               A. ramidus                               Use of tools

                             A. afarensis                                  Used Fire

                                            A. africanus
                                                           H. erectus

                                                                H. neanderthalensis

                                                                       H. sapiens

           5             4               3           2                 1          Present
                                    Millions of years ago
                 Australopithecus             Homo                             Ardipithecus
                 species                      species                          species

       3.4.1    Nika i genera eziMBINI ezazi bipedal kodwa zingasebenzisi mlilo.                 (2)

       3.4.2    Yabakho nini iA.afarensis?                                                       (1)

       3.4.3    Zaqala nini ihominin species ukusebenzisa umlilo emva kokuba zi
                bipedal?                                                                         (2)

       3.4.4    Chaza zibe MBINI iskeletal changes ezenzekayo ukuvumela
                ibipedalism.                                                                     (4)

       3.4.5    UMrs Ples yifosili ye hominin eyafunyanwa eMzantsi Afrika ngo 1947.

                (a)   Nika igama elipheleleyo lika Mrs Ples.                                     (1)
                (b)   Wafunyanwa phi e South Africa u Mrs Ples ?                                 (1)
                (c)   Xela igama le scientist eyafumana u Mrs Ples.                              (1)

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                                      Tyhila iphepha

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                                  LIFE SCIENCES P2                    (EC/SEPTEMBA 2021)

 3.5    Imephu engezantsi ibonisa imvelaphi kunye nokuhamba kwabantu bokuqala
        ngokwe 'Aut Out of Africa 'hypothesis. Iminyaka yeefosili ezindala
        ezifumaneka kwilizwekazi ngalinye ikwabonisiwe ngezantsi kwegama.

        3.5.1   Xela i ‘Out of Africa’ hypothesis.                                    (2)

        3.5.2   Nika iindlela eziMBINI zobungqina obusetyenzisiweyo ukuxhasa
                i Out of Africa hypothesis.                                            (2)

        3.5.3   Ngokwemephu, leliphi ilizwekazi elagqibela ngokuthinjwa ngabantu
                bokuqala?                                                              (1)

        3.5.4   Uthini umahluko kubudala beefossils ezazifunyanwa eAfrika kunye
                nezo zifunyanwa eYurophu? Bonisa KONKE ukusebenza kwakho.              (2)
                                                                                     [50]

                                                       AMANQAKU ECANDELO B:          100
                                                          AMANQAKU EWONKE:           150

Ukukopa eli phepha akuvumelekanga                                          Tyhila iphepha

## Related documents

- [LIFE SCIENCES P2 GR12 QP SEPT2021 AFR D](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-gr12-qp-sept2021-afr-d/b7cdfe9c-5e90-4696-bc67-e8fca24f68fe) — Life Sciences · QP · 2021 · Afr
- [LIFE SCIENCES P2 QP GR12 SEPT2021 SESOTHO D](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-qp-gr12-sept2021-sesotho-d/bfaa6c74-8343-4cb9-a914-2f8963b64bc4) — Life Sciences · QP · 2021 · Sesotho
- [Life Sciences P2 Sept2021 Prep Errata](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-sept2021-prep-errata/489c9171-931e-4a91-a798-55846a1144ba) — Life Sciences · Errata · 2021
- [LIFE SCIENCES P2 MEMO SEPT2021 Sesotho](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-memo-sept2021-sesotho/83f68bb0-0ec1-4a72-a70a-994a6f9af99e) — Life Sciences · Memo · 2021 · Sesotho
- [LIFE SCIENCES P1 QP SEPT 2021 Xhosa D](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-qp-sept-2021-xhosa-d/bf73c123-831d-499a-9ecd-62ac37eff2bf) — Life Sciences · QP · 2021
- [LIFE SCIENCES P1 QP GR12 SEPT2021 English](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p1-qp-gr12-sept2021-english/51bdf0cb-548d-43fc-b083-c4f0f664b370) — Life Sciences · QP · 2021 · Eng

## More from Grade 12 Life Sciences

- [LEWENSWETENSKAPPE V1 MEMO GR12 SEPT 2025 watermark](https://www.hlayiso.com/library/lewenswetenskappe-v1-memo-gr12-sept-2025-watermark/ee8ac4d1-8b43-4b2a-87fc-d07277b88025) — Memo · 2025
- [LIFE SCIENCES P2 MEMO GR12 SEPT 2025 AFR watermark](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-p2-memo-gr12-sept-2025-afr-watermark/be114f07-9b13-48d1-9cae-e0ae8aec035b) — Memo · 2025 · Afr
- [Life Sciences Grade 12 NSC P1 MEMO September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-p1-memo-september-2025-free-state/ba194139-8ff7-481e-92f4-d961a5c8d23a) — Memo · 2025
- [Life Sciences Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-free-state/470ae841-15a4-4ab3-a87b-abd2294edc20) — Memo · 2025
- [Life Sciences Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 Gauteng](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-gauteng/bbdf9d27-c483-4cd4-af9f-287e699f482e) — Memo · 2025
- [Life Sciences Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 KZN](https://www.hlayiso.com/library/life-sciences-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-kzn/f412416e-57d1-473d-886a-87c9fbb8823c) — Memo · 2025

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
