# Mechanical Technology Grade 12 2018 Memo (Afr)

> Grade 12 Mechanical Technology memorandum from the Fitting And Machining 2018 (Afrikaans), 18 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/mechanical-tech-fitting-gr12-memo-sept2018-afr-d/8d0d8d4b-92ad-4dbd-880d-f8121236a2a1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Mechanical Technology
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: Fitting And Machining
- Curriculum: CAPS
- Pages: 18

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Mechanical Technology](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/mechanical-technology) › [Mechanical Technology Grade 12 2018 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-tech-fitting-gr12-memo-sept2018-afr-d/8d0d8d4b-92ad-4dbd-880d-f8121236a2a1)

## About this document

Mechanical Technology · Grade 12 · Fitting and Machining · 2018. Memorandum, 18 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                      NASIONALE
                  SENIOR CERTIFICATE

                          GRAAD 12

                   SEPTEMBER 2018

     MEGANIESE TEGNOLOGIE: PASWERK EN
                MASJINERING
               NASIENRIGLYN

PUNTE:   200

               Hierdie nasienriglyn bestaan uit 19 bladsye.

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
2                    MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)       (EC/SEPTEMBER 2018)

VRAAG 1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE (GENERIES)
1.1 D 9                                                                                 (1)

1.2 C 9                                                                                 (1)

1.3 D 9                                                                                 (1)

1.4 D 9                                                                                 (1)

1.5 D 9                                                                                 (1)

1.6 B 9                                                                                 (1)
                                                                                        [6]

VRAAG 2: VEILIGHEID
2.1 Onveilige toestande:
    x  Werk teen onveilige spoed. 3
    x  Slyp sonder skermbril. 3
    x  Roekeloosheid en speel in die werkswinkel. 3
    x  Verspillende vloeistof op die vloer. 3
    x  Smeer/skoonmaak van bewegende dele. 3
    x  Los klere dra naby bewegende dele. 3
    x  Slyp aan die kant van die slypwiel. 3                             (Enige 4)      (4)

2.2 Assessering van noodhulpsituasie:
    x  Omgewingswaarneming. 3
    x  Sigbare tekens en simptome. 3
    x  Aanwysers tot diagnose. 3
    x  Belangrike funksies. 3
    x  Stop ernstige bloeding. 3
    x  Onmiddelike behandeling van hartstilstand. 3                    (Enige 2)        (2)
     2.3.1   Voordele van produk uitleg:
             x   Hantering van material is beperk tot n minimum. 3
             x   Tydsduur van vervaardigingsiklus is minder. 3
             x   Produksiebeheer is byna outomaties. 3
             x   Groter gebruik van ongeskoolde arbeid is moontlik. 3
             x   Minder totale inspeksie word benodig. 3
             x   Minder totale vloeroppervlakte is benodig per produksie eenheid.
                 3                                                        (Enige 2)     (2)

     2.3.2   Voordele van prosesuitleg van masjiene:
             x Hoë masjien gebruik omdat meer as een produk vervaardig word. 3
             x Beter toesig as gevolg van die sub-verdeling van die prosesse. 3
             x Minder steurings in die vloei van werk wanneer masjiene gebrekkig
               is. 3
             x Verlaag toerustingkoste; weens die feit dat een masjien meer as een
               produk kan vervaardig. 3
             x Beter beheer oor totale vervaardigingskoste. 3
             x Meer buigsaamheid in die produksieproses. 3                (Enige 2)     (2)
                                                                                       [10]

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018)     MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)                   3

 VRAAG: MATERIAAL

 3.1    Doel van dopverharding:
        Die doel is om ŉ harde laag oor ŉ taai kern te lewer. 33                            (2)

 3.2    Faktore van hardheid:
        x Werkstukgrootte. 3
        x Afkoeltempo. 3
        x Koolstof-inhoud. 3                                                                (3)

 3.3    Vier soorte afkoel mediums:
        x Water en sout (brine) 3
        x Kraanwater 3
        x Soutvloeistof 3
        x Gesmelte lood 3
        x Oplosbare olie en water 3
        x Olie 3                                                          (Enige 4)         (4)

 3.4    Redes vir verharde staal om getemper te word:
        Om brosheid te verminder 3 en om die werkstuk ŉ meer fynkorrelige struktuur
        te gee. 3                                                                           (2)

 3.5    Toets op materiaal:

        Tipe toets             Sagte staal         Hoëspoed staal      Gietyster
        Klank toets     Medium metaalagtige       Lae ring klank 3   Dowwe klank 3
                        klank 3                                                           (3)
                                                                                         [14]

 VRAAG 4: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE (SPESIFIEK)

 4.1    C9                                                                                  (1)

 4.2    C9                                                                                  (1)

 4.3    A9                                                                                  (1)

 4.4    B9                                                                                  (1)

 4.5    A9                                                                                  (1)

 4.6    A9                                                                                  (1)

 4.7    C9                                                                                  (1)

 4.8    D9                                                                                  (1)

 4.9    B9                                                                                  (1)

 4.10   A9                                                                                  (1)

 4.11   B9                                                                                  (1)

 4.12   C9                                                                                  (1)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
4                    MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)              (EC/SEPTEMBER 2018)

 4.13   D9                                                                                     (1)

 4.14   B9                                                                                     (1)
                                                                                              [14]

 VRAAG 5: TERMINOLOGIE (DRAAIBANK EN FREESMASJIENE) (SPESIFIEK)

 5.1    Loskop verplasing:

        5.1.1                    ஽ିௗ
                ܸ݁‫ ݃݊݅ݏ݈ܽ݌ݎ‬ൌ  ଶ ൈ
                                         ௅௘௡௚௧௘௩௔௡ௐ௘௥௞௦௧௨௞
                                                                  √
                                             ௅௘௡௚௧௘௩௔௡்௔௣௦

                                 ଺଴ିହ଴       ଶଶ଴
                             =           ൈ         √
                                   ଶ         ଵସ଴

                             = 7,857 mm √                                                      (3)

        5.1.2                                                ߠ     ͷ
                                                       ܶܽ݊     ൌ
                                                             ʹ    ͳͶͲ
                                         ఏ
                                             ൌ  ‫ି݊ܽݐ‬ଵ ͲǤͲ͵ͷ͹         = 2,045
                                         ଶ

                                         T = 4,1 √
                                                                                               (1)

 5.2    Draaibank hegstukke:

        5.2.1   Draaibankbed √                                                                 (1)

        5.2.2   Draaibankslee √                                                                (1)

 5.3    Die steek (P) van ŉ skroefdraad is die afstand van enige punt op die
        skroefdraad na ŉ ooreenstemmende punt op ŉ aangrensende (volgende)
        draad, parallel aan die as van die skroefdraad gemeet. √√                              (2)

 5.4    Die rede vir die gebruik van ŉ verdeelkop op ŉ freesmasjien is om die
        omtrek van ŉ ronde voorwerp in ŉ aantal gelyke afdelings te verdeel. √                 (1)

 5.5    Tapsdraai Prosedure:

        - Die basis van die saamgestelde slee of bokant van die kruis slee bestaan
          uit ŉ sirkelvormige plaat wat in grade gemerk is. √
        - Maak die basisskroewe los en stel die saamgestelde slee na die
          verlangde hoek. √
        - Maak die skroewe vas om dit in posisie te sluit. √
        - Die gereedskap moet ingestel word met sy snypunt presies in lyn met die
          draaibank se middellyn. √
        - Die slee moet altyd by die draaibank gesluit word wanneer kort taps
          gesny word. √
        - Wanneer die snyaksie begin het, gebruik die saamgestelde
          sleehandvatsel om te voer. √                                (Enige 5 x 1)            (5)

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018)     MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)                  5

 5.6 Vierkantige skroefdraad:

                                                   A-   Ingryphoek 9
                                                   B-   Nasnyhoek 9
                                                   C-   Vryloophoek 9
                                                   D-   Helikshoek 9

                                             9                                           (5)
                                                                                        [18]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
6                    MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)              (EC/SEPTEMBER 2018)

VRAAG 6: TERMINOLOGIE (INDEKSERING) (SPESIFIEK)

6.1    Rat berekeninge:
       6.1.1    Module van klein rat:
                                                      ௉஼஽
                               ‫݈݁ݑ݀݋ܯ‬ሺ݉ሻ ൌ  ்

                                                  ଼଻ǡ଻ହ
                                             m=           9
                                                   ଷଽ

                                          m = 2,25 mm 9                                          (2)

       6.1.2    Module van groot rat:
                                                      ௉஼஽
                               ‫݈݁ݑ݀݋ܯ‬ሺ݉ሻ ൌ  ்

                                                  = 126/56 9

                                                  = 2,25 mm 9                                    (2)

       6.1.3    Buite-diameter van groot rat:

                               OD = PCD + 2m 9

                               OD = 126 + (2 x 2,25) 9

                                    = 130,50 mm 9                                                (3)

       6.1.4    Dedendum van groot rat:

                D = 1.157 x m                     of            D = 1.25 x m

                     = 2,6 mm √√                                 = 2,81 mm √√                    (2)

       6.1.5    Vryruimte van die ratstelsel:

                C = 0,157 x m                     of            C = 0,25 x m

                     = 0,35 mm √√                                = 0,56 mm √√                    (2)

       6.1.6    Indeksering van die groot rat:
                                         ͶͲ
                       ‫ ݃݊݅ݎ݁ݏ݇݁݀݊ܫ‬ൌ 
                                         ݊

                                    = 40/399
                                         ଵ
                                    =ͳ            9
                                         ଷଽ

                Een draai op die kruk handvatsel, 9 Een gaat, op ŉ 39 gaat plaat. 9             (4)

6.2    Die indeksplaat maak voorsiening om ŉ breuk akkuraat in te deel deur middel
       van gate wat eweredig op die indeksplaat geplaas word. 99                                (2)

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018)        MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)                               7

 6.3                                                             ‫݃݅݀݋ܾ݊݁݇݁݋ܪ‬ሺ݃‫݁݀ܽݎ‬ሻ
                                   ‫ ݃݊݅ݎ݁ݏ݇݁݀݊݅݇݁݋ܪ‬ൌ 
                                                                          ͻ
                                                            ‫݃݅݀݋ܾ݊݁݇݁݋ܪ‬ሺ݉݅݊‫݁ݐݑ‬ሻ
                               ‫݃݊݅ݎ݁ݏ݇݁݀݊݅݇݁݋ܪ‬ǡ ܶ ൌ 
                                                                    ͷͶͲ

                                                              = 61q 20 ‘/9 9

                                                              = 3680/540
                                                                         ସସ
                                            ൌ ͸        9
                                                                         ହସ

       bv. 6 volle draaie op die kruk en 44 gate in ŉ 54 gaat sirkel. 9                                    (3)

 6.4   Module is die verhouding 9 van die steek deursnee tot die aantal tande,
       algemeen beskou as tandgrootte. 9                                                                   (2)

 6.5   Swaelstert berekeninge:
            ஽
       ܴ ൌ ଶ ൌ ͳͲ݉݉9

                      ఏ
                ߙൌ        ൌ ʹͲ°9
                      ଶ

                           ோ
                 ߙ ൌ 9
                           ௔

                X = 2a + 2R + 80 9

                X = (2 x 27,5) + (2 x 10) + 80 9

                  = 154,95 mm 9                                                                          (6)
                                                                                                        [28]

Kopiereg voorbehou                                                                      Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
8                    MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)        (EC/SEPTEMBER 2018)

 VRAAG 7: GEREEDSKAP (SPESIFIEK)

 7.1    Brinell Beginsel:

        Die Brinell-hardheidstoets behels die induiking 3 van die toetsmateriaal met
        ŉ stuk 10 mm verharde staal of karbide bal, 3 onderworpe aan ŉ lading van
        3000 kg. Vir sagter materiale kan die lading tot 1 500 kg of 500 kg verminder
        word om oormatige indringing te voorkom. Die volle vrag word normaalweg
        toegedien 3 vir 10 tot 15 sekondes in die geval van yster en staal en vir ten
        minste 30 sekondes in die geval van ander metale. Die deursnee van
        dieinspringing wat in die toetsmateriaal agtergelaat word, word met ŉ lae-
        aangedrewe mikroskoop gemeet.
        Die Brinell-hardheidgetal word bepaal deur die lading(krag) wat toegepas
        word te deel met die oppervlakte van die induiking.                              (4)

 7.2    Eienskappe:

        x    Meegee sterkte √
        x    Uiteindelike streksterkte √
        x    Verlenging persentasie √                                  (Enige 2 x 1)     (2)

 7.3    Steek Diameter:

        Dp = Dn – (0,866 × Steek)

            = 22 – (0,866 x 2.5) 9

            =19,835 mm 9                                                                 (2)

 7.4    Skroefdraad-mikrometer:
                                                                                         (3)
        Die skroefdraad-mikrometer is spesifiek ontwerp om die steekdiameter van ŉ
        skroefdraad te meet. 99                                                          (2)

 7.5    Diepte Micrometer Lesing:

                      Lesing
                                                                    999

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018)     MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)                  9

 VRAAG 8: KRAGTE (SPESIFIEK)

 8.1   Resultant kragberekeninge:

                                                                                        (12)

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
10                   MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)           (EC/SEPTEMBER 2018)

 8.2   Momente:

                                          FIGUUR 8.2

       8.2.1   Definieer kragmoment.
               x Kragmoment word gedefinieer as die krag wat toegepas word op ŉ
                 loodregte afstand. √                                                          (1)

       8.2.2   Bereken, die grootte van die reaksies in stutte A en B.

               Herlei die UVL(Uniform verspreide las) na puntlas: 60 N/m x 4,25 m =
               255 N 9

               Neem momente rondom A:

                       (255 x 1,125) + (800 x 3,25) = (B x 7,75) + (350 x 8,75) 9

                                     286,88 + 2600 = 7,758 + 350

                                                   B = 2536,88 ൊ7,75 9

                                                   B = 327,34 N 9

               Neem momente rondom B:

                       (A x 7,75) = (800 x 4,5) + (255 x 6,625) + (350 x 8,75) 9

                                   = 3600 + 1689,38 + 3062,5

                                 A = 8351,88 ൊ 7,75 9

                                 A = 1077,66 N 9                                               (7)

       8.2.3   Balk toepassings:

               x     Brðe 9
               x     Dakkappe 9
               x     Banke 9
               x     Spoorweglyne 9                                 (Enige 2 x 1)       (2)

 8.3   Spanningberekeninge:

       8.3.1   Drukkrag 9                                                                      (1)

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018)            MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)                11

       8.3.2    Spanning in material:

                          గሺ஽ మ ିௗమ ሻ
                A=                       9
                              ସ
                          గሺ଴ǡ଴ସమ ି଴ǡ଴ଷమ ሻ
                      =            ସ
                                             9
                      = 0,55 x ͳͲିଷ ݉ଶ 9
                           ி
                ߪ=                 
                           ஺
                           ଶଷ௑ଵ଴య
                  =                          9
                          ଴ǡହହ௑ଵ଴య
                  = 41,84 MPa 9                                                                     (5)

       8.3.3    Verkorting van die buis:

                               ఙ
                ߝ =
                             ா
                            ସଵǡ଼ଶ௑ଵ଴ల
                      =             9
                       ଽ଴௑ଵ଴వ
                   = 0,46 X ͳͲିଷ 9
                ο݈ = ol x E 9
                   = 80 x (0,46 X ͳͲିଷ) 
                   = 36,8 x ͳͲିଷ mm 9                                                             (5)
                                                                                                 [33]

Kopiereg voorbehou                                                             Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
12                   MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)         (EC/SEPTEMBER 2018)

 VRAAG 9: INSTANDHOUDING (SPESIFIEK)

 9.1   Basiese voorkomende instandhouding:

       9.1.1   Ratstelsels:

               x     Kontroleer en aanvulling van smeervlakke. 9
               x     Verseker dat ratte behoorlik aan skagte geheg word. 9
               x     Reiniging en aanvulling van oliefilters. 9
               x     Oormatige geraas en afwerking, vibrasie en oorverhitting moet
                     gerapporteer word. 9(Enige 1 x 1)                          (1)

       9.1.2   Ratdryfstelsels:

               x      Vir slytasie op die band 9
               x      Belyning. 9
               x      Spanningsinstelling. 9
               x      Die spanningstoestelle, bv. tussenkleinratte 9 (Enige 1)              (1)

       9.1.3   Ketting dryfstelsels:

               x     Skoonmaak van onbedekte kettings aandrywing. 9
               x     Kontroleer ketting en koppelplaat. 9
               x     Vulling van reserwe smeermiddels. 9
               x     Kontroleer die funksie van spanningstoestelle. 9
               x     Inspekteer gereeld kettings vir verlenging en teken die resultate
                     aan. 9                                        (Enige 1)           (1)

 9.2   Redes vir die gebruik van snyvloeistof wanneer dit op die middel
       draaibank werk:
       x Dit verhoed dat die snysels of metaalskyfies aan die snybeitel vassit. 9
       x Dit sal die hitte wat deur die draaiproses gegenereer word, wegvoer. 9
       x Dit spoel die snysels/metaalskyfies weg. 9
       x Dit verbeter die kwaliteit van die afwerking van die gedraaide oppervlak. 9             (3)

 9.3   Vloeipunt van smeermiddels:
       x Dit is die laagste temperatuur waarop vloeistof vloeibaar is. 9                         (1)

 9.4   x Deur ŉ snyvloeistof tydens die snyaksie toe te pas. 9                                  (1)

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018)     MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)                         13

 9.5 TWEE eienskappe en TWEE gebruik vir elke samestelling:

       Samestelling             Eienskappe                        Gebruike
       9.5.1 Vesconite          - Dra weerstand 9                 - Skywe 9
                                - Baie veelsydig 9                - Drukwaster 9
                                - Hoë vragdraende sterkte 9       - Geslete kussings 9
                                - Hoë chemiese weerstand 9        - Wieke 9
                                - Baie lae mede-                  - Ligte ratte 9
                                  doeltreffendheid van
                                  wrywing 9            (Enige 2)                  (Enige 2)           (4)
       9.5.2    Koolstofvesel   - Lig in giwig en lae digtheid 9 - Sporttoerusting 9
                                - Goeie elektriese                - Branderplankborde9
                                  geleidingsvermoë 9              - Bootmas 9
                                - Maklik om te vorm 9             - Selfsmerenderatte 9
                                - Goeie dempende                  - Kunsmatige satelliete 9
                                  eienskappe 9                    - Helikopterlemme 9
                                - Goeie wrywing en afwerkings
                                  eienskappe 9
                                                        (Enige 2)                 (Enige 2)           (4)

 9.6 Die verskil tussen statiese en glywrywingskoëffisiënt:

       Statiese wrywingskoëffisiënt word gebruik vir liggame sonder relatiewe beweging
       tussen hulle, 9 terwyl Skuinswrywingskoëffisiënt gebruik word wanneer daar
       relatiewe beweging tussen liggame is. 9

                                                 OF

       Statiesekoëffisiënt is ietwat hoër 9 as kinetiese of glykoëffisiënte. 9                         (2)
                                                                                                      [18]

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
14                   MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)      (EC/SEPTEMBER 2018)

 VRAAG 10: HEGTINGSMETODES (SPESIFIEK)

 10.1   Skroefdraadterminologie:

        A        Kruin/Buite/Normale/Groot/Volle/Basiese diameter √
        B        Effektiewe/Steek diameter √
        C        Wortel/Kern/Binne/Kern diameter √
        D        Hoek (60°)/Draadhoek √
        E        Kruin √
        F        Wortel √
        G        Draadflank √                                                           (7)

 10.2   Spy- en spygleufberekeninge:

        10.2.1                       ‫ݕ݌ݏ݊ܽݒ݁ݐ݃݊݁ܮ‬
                     ‫ ݎ݁ݐ݁݉ܽ݅ܦ‬ൌ 
                                          ͳǡͷ

                         = 102/1,5 9

                         = 68 mm 9                                                      (2)

        10.2.2                             ‫ݎ݁ݐ݁݉ܽ݅ܦ‬
                     ‫ ݕ݌ݏ݊ܽݒ݁ݐ݀݁݁ݎܤ‬ൌ 
                                              Ͷ
                                     = 68/4 9

                                     = 17 mm 9                                          (2)

        10.2.3                           ‫ݎ݁ݐ݁݉ܽ݅ܦ‬
                     ‫ ݕ݌ݏ݊ܽݒ݁ݐ݇݅ܦ‬ൌ 
                                            ͸

                                          = 68/6 9

                                         = 11,33 mm 9                                   (2)

 10.3   Meervoudigedraad:
        - Hulle bied meer draoppervlakte as enkeldraaddraad. 9
        - Hulle produseer vinniger beweging. 9
        - Hulle is meer doeltreffend, aangesien hulle minder krag teen
          wrywing verloor, in vergelyk met enkelskroefdraaddrade. 9
                                                                       (Enige 1 x 1)    (1)

 10.4   Skroefdraad snywerk:

        10.4.1       Diepte = 0,613 x Steek 9
                           = 0,613 x 1.5
                           = 0,92 mm 9                                                  (1)

        10.4.2       Hoogte = 0,866 x Steek 9
                           = 0,866 x 1,5
                           = 1,3 mm 9                                                   (1)

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018)     MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)                15

 10.5     Gebruike van vierkantige draad:
          x Bankskroewe 9
          x Motorkardomkrag 9
          x Masjientafelskroewe 9
          x Leiskroef op draaibank 9             (Enige 2 x 1)              (2)
                                                                                       [18]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
16                   MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)    (EC/SEPTEMBER 2018)

 VRAAG 11: STELSEL EN BEHEER (DRYFSTELSELS) (SPESIFIEK)

 11.1   Gebruike van ratkaste in die bedryf:

        x Ratte is geskik waar ruimte beperk is. 9
        x Ratte is geskik waar groot hoeveelhede krag en wringkrag oorgedra moet
          word. 9
        x Waar verskillende masjien spoed benodig. 9
        x Waar verandering van rotasie rigting benodig. 9        (Enige 2 x 1)    (2)

 11.2   11.2.1       Bereken die diameter van Suier A:

                     Bereken die volume van silinder B eerste:

                     ܸ஻ = ‫ܽ݁ݎܣ‬஻ x ݈݈ܵܽ݃݁݊݃‫݁ݐ‬஻

                            గ௑஽ మ
                        =     x 0,012
                           ସ
                        = 0,305 X ͳͲିଷ ݉݉ଶ 9

                     Maar ܸ஺ = ܸ஻
                     ‫ܣ‬஺ x ‫ܮ‬஺ = ܸ஻
                             ‫ܣ‬஺ x 0,06 = 0,305 x ͳͲିଷ

                            ଴ǡଷ଴ହ௫ଵ଴షయ
                     ‫ܣ‬஺ =
                                 ଴ǡ଴଺
                     = 5,08 ͳͲିଷ ݉ଶ
                              ߨ‫ܦ‬஺ଶ
                     ‫ܣ‬஺ ൌ        
                                Ͷ
                             ହǡ଴଼௑ଵ଴షయ ௑ସ
                     ‫ܦ‬஺ଶ =            గ
                      ‫ܦ‬஺ = ඥ͸ǡͶ͹ܺͳͲିଷ
                         = 0,80 m
                         = 80 mm                                                      (4)

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBER 2018)        MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)                   17

         11.2.2       Druk uitgeoefen op Suier A:

                                            ி
                      Druk by A = ஺ಲ
                                                ಲ

                                                    ହହ଴
                                   ܲ஺ = ହǡ଴଼௑ଵ଴షయ
                                          = 108,268 x ͳͲଷ Pa

                               = 108,27 kPa                                                  (2)

 11.3    Hidrouliese pomp en elektriese motor werk in ŉ hidrouliese stelsel:

         Die hidrouliese pomp, gewoonlik van die roterende rat tipe, word deur ŉ
         elektriese motor aangedryf. 9Elektriese energie uit die pomp word dus
         omskakel in hidrouliese energie 9soos die olie uit die opgaarbak in die
         pomphuis geïnstalleer word 9deur suiging en aflewering by die uitlaat 9 in die
         hidrouliese stroombaan.                                                                (4)

 11.4    Funksie van die pneumatise komponente:

         11.4.1       Lugontvanger
                      x Nadat dit in ŉ kompressor saamgepers is, word die lug in ŉ
                        silinder genaamd lugontvanger gestoor. 9                                (1)

         11.4.2       Pype
                      x Pyp vervoer die vloeistof medium of lug na alle dele van die
                        pneumatiese kring waar dit benodig word. 9
                      x Pype verseker dat die vloeistofspoed konstant en die vloei
                        glad is.                                                                (1)

         11.4.3       Aktueerders/Aandrywers
                      x Omskep energie in die vorm van saamgeperste lug in
                        meganiese energie. 9                                                    (1)

 11.5    Die bandaandrywing stelselberekeninge:

         11.5.1       Die roteer-frekwensie van die gedrewe katrol in r/min

                      N1 x D1 = N2 D2
                                          ଵସସ଴௫ଵଵ଼
                      ܰ‫ ܫ‬ൌ                    9
                                             ଶଷ଴

                             N1 = 738,78 rpm                  9                                 (3)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
18                   MEGANIESE TEGNOLOGIE (PASWERK EN MASJINERING)                             (EC/SEPTEMBER 2018)

       11.5.2        Die band spoed van die sisteem in meter per sekonde:

                     V = SDN

                         = S x 0,118 x 24             9

                      = 8,90 m/s 9                                                                                   (2)

       11.6.1        Rat-berekeninge:

                     Rat-aandrywing:

                     Rotasie-frekwensie van die elektriese motor:

                     ேಲ          ் ௑்ವ
                           ൌ  ಳ            9
                     ேವ          ்ಲ ௑்಴

                                ଼଴௑଺ଷ௑ଶ
                     ܰ஺ =                         9
                                    ଷ଴௑ସ଴
                                ଵ଴଴଼଴
                            =            9
                                ଵଶ଴଴
                           = 8,4 r/s 9                                                                               (4)

       11.6.2        Spoedverhouding van rattestel:

                                                           ۷‫ܜ܍ܛܖ‬
                     Spoedverhouding =
                                                           ‫ܜ܍ܛܜܑ܃‬
                                                          ۵‫܍܌ܖ܉ܜ܍ܟ܍ܚ܌܍‬
                     Spoedverhouding =                     ۲‫܍܌ܖ܉ܜ܎ܡܚ‬

                          ૡǡ૝                                               ૡ૙   ૟૜
                     =          9                     OF                  = ૜૙ x ૝૙ 9
                          ૛

                     = 4,2 : 1 9                                          = 4,2 : 1 9                                (2)

11.7   Noem TWEE dele van ŉ kettingstelsel:

       x   Rollers 9
       x   Kettingratte en speke 9
       x   Binne en buite plate 9
       x   Busse 9
       x   Laerpenne 9                                                                 (Enige 2 x 1)       (2)
                                                                                                                [28]

                                                                                                   TOTAAL:       200

Kopiereg voorbehou                                                                              Blaai om asseblief

## Related documents

- [MECHANICAL TECH (Fitting) GR12 MEMO SEPT2018 Eng D](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-tech-fitting-gr12-memo-sept2018-eng-d/b81f28bc-38d4-4eb0-b71f-1ed49292bc8d) — Mechanical Technology · Memo · 2018 · Eng
- [MECHANICAL TECH (Fitting) GR12 MEMO SEPT2018 Afr](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-tech-fitting-gr12-memo-sept2018-afr/1f4ee081-b7fa-4cb3-b5f7-0b236ad33db1) — Mechanical Technology · Memo · 2018 · Afr
- [MECHANICAL TECH (Fitting) GR12 QP SEPT2018 Afr D](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-tech-fitting-gr12-qp-sept2018-afr-d/96fd3005-cc60-42f8-b858-b415738175ed) — Mechanical Technology · QP · 2018 · Afr
- [MECHANICAL TECH (Fitting) GR12 QP SEPT2018 Eng D](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-tech-fitting-gr12-qp-sept2018-eng-d/b74e67a7-d946-4db5-bbe9-6d4b6364fe71) — Mechanical Technology · QP · 2018 · Eng
- [MECHANICAL TECH (Fitting) GR12 QP SEPT2018 Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-tech-fitting-gr12-qp-sept2018-afrikaans/f267a2fe-bb93-4858-93e7-70d27c2f390f) — Mechanical Technology · QP · 2018 · Afr
- [MECHANICAL TECH (Auto) MEMO SEPT 2018 Eng D](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-tech-auto-memo-sept-2018-eng-d/755d4907-fba9-478a-9a6d-cded15048da7) — Mechanical Technology · Memo · 2018 · Eng

## More from Grade 12 Mechanical Technology

- [Gr 12 Weld Met ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-weld-met-atp-2023-24/8ecc8de5-c625-4611-9b94-1f3fd325e05d) — ATP
- [Mechanical Technology Nov 2024 (Automotive) Eng](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-technology-nov-2024-automotive-eng/5d2e2bd0-b02f-4218-849f-e7933bc6c4d1) — QP · 2024 · Eng
- [Mechanical Technology Nov 2024 (Fitting and Machining) Afr](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-technology-nov-2024-fitting-and-machining-afr/1e7205e4-aef1-4cc4-afdf-aac93562ae67) — QP · 2024 · Afr
- [Mechanical Technology May-June 2024 (Welding and Metalwork) MG Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-mechanical-technology-2024-nsc-june-exam-memorandum-afrikaans/552ebeca-d294-4c37-b3fb-cded79fa438f) — Memo · 2024 · Afr
- [Mechanical Technology May-June 2024 (Automotive) Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-mechanical-technology-2024-nsc-june-exam-question-paper-english/10859467-be3e-41fb-aee0-b797c385437d) — QP · 2024 · Eng
- [MECH TECH GR12 MEMO SEPT2023 Welding Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/mech-tech-gr12-memo-sept2023-welding-afrikaans/f45c553c-63a1-4e1c-b9c6-d426a3dfef26) — Memo · 2023 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
