# Mechanical Technology Grade 12 NSC November 2019 Memo (Afr) > Grade 12 Mechanical Technology memorandum from the NSC November Exam 2019 (Afrikaans), 16 pages. Read online or download the free PDF. - Page: https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2019-automotive-memo-afr/2cf79ac9-7d44-4b0d-aa20-4f5c213d46b0 - Updated: 2026-09-27 - Subject: Mechanical Technology - Grade: Grade 12 - Document type: Memorandum - Year: 2019 - Exam period: NSC November Exam - Curriculum: CAPS - Pages: 16 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Mechanical Technology](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/mechanical-technology) › [Mechanical Technology Grade 12 NSC November 2019 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2019-automotive-memo-afr/2cf79ac9-7d44-4b0d-aa20-4f5c213d46b0) ## About this document Mechanical Technology · Grade 12 · NSC November Exam · 2019. Memorandum, 16 pages. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 MEGANIESE TEGNOLOGIE: MOTOR NOVEMBER 2019 NASIENRIGLYNE PUNTE: 200 Hierdie nasienriglyne bestaan uit 16 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 2 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 2 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne VRAAG 1: MEERVOUDIGE KEUSEVRAE (Generies) 1.1 B (1) 1.2 C (1) 1.3 A (1) 1.4 C (1) 1.5 A (1) 1.6 C (1) [6] VRAAG 2: VEILIGHEID (Generies) 2.1 Masjien veiligheidsreël: • Weet hoe om die masjien af te skakel / noodstop.  • Dra persoonlike beskermings toerusting (PPE).  • Weet hoe om die masjien te gebruik.  • Maak seker al die skerms is in plek.  • Geen gereedskap wat op die masjien rond lê nie.  • Werkstuk moet deeglik vas wees.  • Gaan die toestand van die masjien na.  • Volg vervaardiger se voorskrifte voor 'n masjien gebruik word.  • Operateur moet magtiging hê om op 'n masjien te werk.  • Maak seker die masjien is nie uitgesluit nie.  • Maak seker die masjienopset is korrek en veilig.  • Maak seker die masjienarea is skoon en veilig.  (Enige 1 x 1) (1) 2.2 Staanboor veiligheidsmaatreël: • Om beserings te voorkom.  • Om akkuraatheid te verbeter.  • Om te voorkom dat die werkstuk in die rondte draai of beweeg.  • Voorkom dat die boorpunt breek.  (Enige 1 x 1) (1) 2.3 Hidrouliese pers veiligheidsmaatreël: • Maak seker die pers is in 'n goeie werkende toestand. • Neem kennis van die voorafbepaalde maksimum druk van die hidrouliese pers.  • Maak seker die area om die pers is skoon en vry van olie, ghries en water.  • Maak seker die platform is stewig en haaks met die silinder.  • Maak seker dat die gepaste setmate en voorgeskrewe toerusting beskikbaar is.  • Gaan hidouliese pype na vir lekasies en krake.  Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 3 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 3 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne • Gaan die ondersteuningspenne na dat dit nie uitgeslyt is en deeglik in plek is.  • Gaan vloeistofvlakke na.  • Drukkrag moet teen 90° met die voorwerp toegepas word.  • Gaan kabel en katrolle op platvorm na indien toegerus.  • Dra persoonlike beskermings toerusting (PPE).  • Drukmeter moet nagegaan en gekalibreer word.  • Maak seker al die skerms is in plek.  (Enige 2 x 1) (2) 2.4 Redes vir die dra van chirurgiese handskoene: • Voorkom HIV/VIGS of enige bloed verwante infeksie oordrag.  • Voorkom besmetting van die oop wonde.  (2) 2.5 Veilige hantering van draagbare elektriese toerusting: • Maak seker die elektriese bedrading en -prop is in 'n goeie toestand.  • Maak seker alle veiligheidskerms is in plek.  • Maak seker die toebehore (boorpunte, lemme ens.) is op die korrekte wyse gemonteer.  • Moenie die masjien/toerusting forseer nie.  • Gebruik volgens die vervaardiger se instruksies.  • Voorkom kontak met water.  • Hou die kabel weg van hitte, olie, skerp hoeke en beweeglike dele.  • Maak seker dat die kabels nie knoop nie.  • Voorkom dat die masjien val.  • Gaan die toestand van die toerusting na.  (Enige 2 x 1) (2) 2.6 Verantwoordelikheid van werkgewer: • Voorsien en onderhou werkstelsels, werksomgewing, toerusting en gereedskap in 'n veilige toestand.  • Elimineer of verminder enige gevare of potensiële gevare.  • Produseer, hanteer, stoor en vervoer goedere veilig.  • Verseker dat elke werkende persoon aan die vereistes van hierdie Beroepveiligheidswet ('OHS)' voldoen.  • Stel maatreëls in plek in belang van gesondheid en veiligheid, indien nodig.  • Stel 'n persoon aan wat opgelei is en wie die outoriteit het om te verseker dat die werknemer voorkomende maatreëls nakom.  • Lig werknemer in oor gevare vir sy gesondheid en veiligheid rakende enige plig of werksituasie.  • Voorsien noodhulptoerusting.  (Enige 1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 4 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 4 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 2.7 Verantwoordelikheid van werknemer: • Gee aandag aan hul eie asook ander persone se gesondheid en veiligheid.  • Werk saam met die werkgewer ten opsigte van die Beroepveiligheidswet ('OHS').  • Kom die wetlike opdrag aan hulle gegee na.  • Rapporteer enige situasie wat onveilig of ongesond is.  • Rapporteer alle insidente en ongelukke.  • Moenie met enige veiligheidstoerusting inmeng of soortgelyke toerusting misbruik nie.  • Kom alle veiligheidsreëls na.  (Enige 1 x 1) (1) [10] VRAAG 3: MATERIAAL (Generies) 3.1 Vyltoets: • Gebruik die regte  vyltegnieke.  • Vyl op die punt of kante  van die materiaal. • Deur kryt  op die vyloppervlak  te plaas. (Enige 1 x 2) (2) 3.2 Doel vir hittebehandeling van staal: Hittebehandeling van staal word gedoen om die eienskappe/ korrelstruktuur  van staal te verander.  (2) 3.3 Redes vir tempering van verharde staal: • Om die brosheid  wat deur die verhardings proses veroorsaak is te verminder.  • Omspanning  wat gedurende die verhardings proses veroorsaak is te verminder.  • Om die die taaiheid  van die staal te verhoog.  • Om aan die verharde werkstuk 'n fyner  korrelstruktuur  te gee. (Enige 2 x 2) (4) 3.4 Hitte behandelings proses op staal: 3.4.1 Uitgloeiing: • Die staal word tot die voorgeskrewe temperatuur verhit.  • Die staal word vir die verlangde tyd teen hierdie temperatuur gehou.  • Die staal word dan baie stadig afgekoel om maksimum sagtheid te verseker.  (3) 3.4.2 Verharding: • Die staal word tot effens bo die hoër kritieke temperatuur verhit. (AC 3 )  • Die staal word vir die verlangde tyd teen hierdie temperatuur gehou.  • Die staal word dan vinnig afgekoel deur in afkoel medium te blus.  (3) [14] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 5 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 5 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4: MEERVOUDIGE KEUSEVRAE (Spesifiek) 4.1 A (1) 4.2 C (1) 4.3 D (1) 4.4 B (1) 4.5 C (1) 4.6 D (1) 4.7 A (1) 4.8 B (1) 4.9 C (1) 4.10 B (1) 4.11 C (1) 4.12 D&B (1) 4.13 B (1) 4.14 B (1) [14] VRAAG 5: GEREEDSKAP EN TOERUSTING (Spesifiek) 5.1 Silinderlekkasie toetser: 5.1.1 Benoem: A – Drukbeheerklep / Knop / Reguleerder  B – Meter  C – Kompressor pyp / Lugpyp / Pyp  D – Vonkpropkoppelstuk / Pyp  (4) 5.1.2 Doel van silinderlekkasie toetser: • Om die persentasie  gaslekkasie, vanuit 'n silinder,tebepaal.  • Om die ligging  van gaslekkasies vanuit 'n silinder tepaal.  (Enige 1 x 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 6 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 6 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 5.1.3 Prosedure vir silinderlekkasietoets: • Draai die krukas tot albei kleppe op silinder nr. 1 toe is (suier nr. 1 is op kragslag).  • Verwyder die vonkprop en koppel die vonkpropkoppelstuk (toetser) in die vonkpropgat.  • Gebruik 'n moersleutel om die krukas-katrol te sluit sodat dit nie kan draai nie.  • Laat lug in die silinder in, volgens die voorgeskrewe druk.  • Die lesing sal die persentasie gaslekkasie aandui.  • 'n Sis-geluid by verskeie punte dui die ligging van die lekkasie aan.  (6) 5.2 Kompressietoetser: 5.2.1 Doel van kompressietoets: • Om die hoeveelheid kompressiedruk  van 'n spesifieke silinder gedurende kompressieslag (BDP – ODP) te bepaal.  • Om die toestand  van die enjin se kleppe, klepbedding en suierringe te bepaal.  (Enige 1 x 2) (2) 5.2.2 Kompressietoetser se drukontlasklep: • Verwyder druk in die meter  om 'n akkurate lesing te verseker.  • Verwyder druk in die meter  om skade aan die meter te voorkom.  (Enige 1 x 2) (2) 5.3 Gasse wat ontleed word: • Koolstofmonoksied (CO)  • Koolwaterstof (HC)  • Koolstofdioksied (CO 2 )  • Stikstofoksied (NOx)  • Swaeldioksied (SO 2 )  • Suurstof (O 2 )  (Enige 2 x 1) (2) 5.4 Doel van draaitafels: Draaitafels maak dit moontlik om die voorwiele te draai  wanneer nasporing verstelling uitgevoer word.  (2) 5.5 Uitkomste van dinamiese wielbalansering is om die volgende na te gaan: • Die wanbalansvlak.  • Die omvang van balansversteurende kragte.  • Die rotasierigting van hierdie kragte. (regsom of linksom)  • Balanseer wiele op alle vlakke.  • Minder vibrasie op die stuurwiel.  • Eweredige bandslytasie.  (Enige 3 x 1) (3) [23] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 7 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 7 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne VRAAG 6: ENJINS (Spesifiek) 6.1 Krukastrilling: • Die aksie op die as van ongebalanseerde kragte.  • Die wringeffek van die kragslae op die as.  • Geslete trillingdempers.  • Onegalige vliegwielslytasie.  • Ongebalanseerde krukas.  (Enige 2 x 1) (2) 6.2 Trillingdempers: 6.2.1 Trillingdemper/Vibrasie demper  (1) 6.2.2 Benoem: A – Krukas  B – Krukasflens  C – Sekondêre vliegwiel  D – Wrywingskyf / Rubber  E – Wrywingsveer  F – Veerblad / Skyf  (6) 6.2.3 Die trillingdemper voeg massa by die krukas aan die teenoorgestelde kant  van die normale vliegwiel ten einde die torsie van die krukas teë te werk.  (2) 6.3 Ontstekingsorde van 'n enjin: • Die posisie van die krukke op die krukas.  • Die rangskikking van die nokke op die nokas.  (2) 6.4 'V8'-hoek: 90°  (1) 6.5 Tussenverkoeler: Om die lug wat deur die turbo-aanjaer saamgepers word, af te koel.  (1) 6.6 Doel van 'n superaanjaer: • Om die silinder met 'n verhoogde lugdruk  wat hoër is as atmosferiese druk, te vul.  • Om die kompressiedruk  in die silinder te verhoog.  • Om die volumetriese doeltreffendheid  van die enjin teverhoog.  • Om die werkverrigting  te verbeter.  (Enige 1 x 2) (2) 6.7 Sentrifugale superaanjaer: 6.7.1 Sentrifugale superaanjaer / blaser  (1) 6.7.2 Benoem: A – Luginlaat  B – Luguitlaat  C – Omhulsel  D – Stuwer/Turbine  E – Stuwerlemme/Vinne  (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 8 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 8 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 6.7.3 Werking: • Hierdie blaser kan meganies deur middel van bandaandrywing vanaf die krukas aangedryf word.  • Die gevormde vinne op die stuwer laat die lug in die rondte na die buitenste rand van die stuwer in die omhulsel beweeg.  • In die proses laat die bewegende vinne 'n lae druk aan hulle agterkante vorm.  • Vanweë die atmosferiese druk vloei lug sterk in om die lae druk in die middel van die stuwer te vul.  • Die stuwer roteer so vinnig dat 'n deurlopende beweging van lug aanwesig is, wat nou 'n druk opbou namate dit na die velling of die rand gegooi word.  (5) [28] VRAAG 7: KRAGTE (Spesifiek) 7.1 Slagvolume: Volume wanneer die suier  van onderste dooiepunt na boonste dooiepunt beweeg.  (2) 7.2 Metode om die kompressieverhouding te verhoog: • Verwyder vulplaatjies tussen silinderblok en silinderkop.  • Pas 'n dunner silinderkoppakstuk.  • Masjineer metaal van die silinderkop af.  • Slyp metaal van die silinderblok af.  • Pas 'n suier met 'n hoër kroon.  • Pas 'n krukas met 'n langer slag.  • Vergroot die boor van die silinder/groter suiers.  (Enige 3 x 1) (3) 7.3 Kompressieverhouding: 7.3.1 Slagvolume: π D2 Slagvolume = ×L  4 π ( 9,0) 2  = 10,0 4 = 636,17 cm 3  (3) 7.3.2 Oorspronklike vryvolume: SV + VV Kompressieverhouding = VV SV VV =  KV − 1 636,17 =  10,5 − 1 636,17 = 9,5 = 66,97 cm 3  (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 9 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 9 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 7.3.3 Nuwe boordiameter: SV  Nuwe kompressieverhouding = +1 VV SV 11: 1 = +1  66,97 SV = 66,97 × 10 πD2 × L = 669,7  4 669,7 × 4 D2 = π × 10  D = 85,27 = 9,23 cm  = 92,34 mm  (6) 7.4 Drywing: 7.4.1 Aangeduide drywing: AD = P × L × A × N × n P = 1300 kPa 160 L= 1000 = 0,16 m  π D2 A = 4 π 0,122 = 4 = 1,13 x 10- 2 m2  4500 N= 60 × 2 = 37,5 kragslae/sek  n = 4 silinders AD = P × L × A × N × n ( ) ( ) = 1300 × 103 × 0,16 × 1,13 × 10- 2 × 37,5 × 4  = 352560 = 352,56 kW  (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 10 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 10 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 7.4.2 Remdrywing: RD =π 2 × N× T 4500 =π 2 × 610 ×  60 =π 2 × 610 × 75 = 287455 ,73 W  = 287,46 kW  (4) 7.4.3 Meganiese doeltreffendheid: BP Meganiese doeltreffendheid = 100% IP 287,46 = ×100 %  352,56 = 81,54%  (2) 7.5 Meganiese doeltreffendheid is gebaseer op die verhouding van die drywing wat in die enjin  ontwikkel word en die werklike remdrywing wat by die vliegwiel  gelewer word. (2) 7.6 Remdrywingis die bruikbare drywing  wat by die vliegwiel  ontwikkel word. (2) [32] VRAAG 8: INSTANTHOUDING (Spesifiek) 8.1 Verkoelerdop-druktoets: • Installeer die dop op die verkoelingstelseldruktoetser.  • Pomp die toetser op terwyl jy die drukmeter dophou.  • Die drukdop behoort lug teen die druk vrylaat wat op die dop gemerk is.  • Die dop behoort daardie druk vir minstens een minuut te hou.  • Indien nie, installeer 'n nuwe dop.  (5) 8.2 Oorsake en regstelling vir drukverlies: Oorsake: • Lek tussen verkoelerstelsel onderdele.  • Lekkende waterpyp.  • Geblaasde silinderkoppakstuk.  • Lekkende waterpomp.  • Lekkende verkoeler.  • Lek by geroeste uitdy- of kernproppe.  • Lekkende binneverwarmer-verkoeler.  • Lekkende verwarmerkraan.  (Enige 2 x 1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 11 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 11 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne Regstellings: • Vervang pakstukke of seels.  • Vervang foutiewe pype en draai klampe vas.  • Slyp die silinderkop en vervang die silinderkoppakstuk.  • Vervang die waterpomp.  • Vervang die verkoeler.  • Vervang die uitdy- of kernproppe.  • Vervang binneverkoeler.  • Vervang verkoelerkraan.  (Enige 2 x 1) (4) 8.3 Spesifikasie vir uitvoering van verkoelerstelseldruktoets, ondersoek vir: • Water- antivriesmiddel verhouding.  • Toelaatbare verkoelerdruk.  • Verkoelerdopdruk.  • Lesing van die verkoelingstelseldruktoetser.  (Enige 2 x 1). (2) 8.4 Veiligheid: Kompressietoets: • Maak seker die toetser kan die druk hanteer wat jy wil toets.  • Maak die vonkprop-area skoon om te voorkom dat vullis in val wanneer jy die vonkprop verwyder.  • Maak seker die rubberpype op die toetser is in 'n goeie toestand.  • Maak seker die drukontlasklep op die toetser werk.  • Maak seker jy gebruik die korrekte vonkpropkoppelstuk.  • Maak seker die versnelklep is vol oop.  • Ontkoppel hoogspannings drade.  • Ontkoppel die brandstoftoevoer.  • Maak seker die meter is op nul gestel.  • Maak seker dat die lugfilter skoon is.  (Enige 4 x 1). (4) 8.5 Gasanaliseerder resultate: 8.5.1 Hoë koolstofmonoksied (CO) lesing: Oorsake: • Te ryk mengsel.  • Ontstekingweiering.  • Vuil of verstopte lugfilter.  • Onbehoorlike werking van die brandstofleweringstelsel.  • Foutiewe termostaat of koelmiddelsensor.  • Foutiewe PKV-klepstelsel.  • Foutiewe katalisator.  (Enige 1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 12 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 12 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 8.5.2 Regstellende maatreëls: • Verstel brandstofmengsel.  • Kontroleer vir weiering en herstel.  • Vervang lugfilter.  • Kontroleer en herstel brandstofleweringstelsel.  • Kontroleer en herstel verkoeler sensor.  • Kontroleer en herstel PKV-klepstelsel.  • Kontroleer en herstel of vervang katalisator.  (Enige 1 x 1) (1) 8.5.3 Lae koolstofdioksied (CO 2 ) lesing: Oorsake: • Brandstofmengsel is te ryk of te arm.  • Uitlaatstelsel lek.  • Ontstekingweiering.  • Vuil of verstopte lugfilter.  • Onbehoorlike werking van die brandstofleweringstelsel.  • Foutiewe termostaat of koelmiddelsensor.  • Foutiewe PKV-klepstelsel.  • Foutiewe katalisator.  (Enige 1 x 1) (1) 8.5.4 Regstellende maatreëls: • Verstel brandstofmengsel.  • Herstel of vervang uitlaatstelsel.  • Kontroleer vir weiering en herstel.  • Vervang lugfilter.  • Kontroleer en herstel brandstofleweringstelsel.  • Kontroleer en herstel verkoeler sensor.  • Kontroleer en herstel PKV-klepstelsel.  • Kontroleer en herstel of vervang katalisator.  (Enige 1 x 1) (1) 8.5.5 Hoë koolwaterstof (HC) lesing: Oorsake: • Oormatige onverbrande brandstof weens onvolledige ontbranding.  • Foutiewe tydreëling.  • Vakuumlekkasie. (Lae brandstofdruk)  • Lekkende brandstofinspuiter.  • Foutiewe kouebeginklep.  • Foutiewe lugbeheerstelsel.  (Enige 1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 13 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 13 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 8.5.6 Regstellende maatreëls: • Verstel brandstofmengsel.  • Kontroleer en verstel tydreëling.  • Kontroleer en herstel vakuumlekkasie.  • Kontroleer en herstel/vervang brandstofinspuiter.  • Kontroleer en herstel/vervang kouebeginklep.  • Kontroleer en herstel dugbeheerstelsel.  (Enige 1 x 1) (1) 8.6 Spesifikasies vir uitvoering van brandstofdruktoets, ondersoek vir: • Brandstofdruk voor die vergasser.  • Brandstofdruk voor- en na die inspuiterpomp.  • Brandstofdruk wanneer die enjin luier.  • Brandstofdruk teen hoë omwentelinge.  (Enige 2 x 1) (2) [23] VRAAG 9: STELSELS EN BEHEER (Outomatiese ratkas) (Spesifiek) 9.1 Doel van die outomatiese ratkas: • Om die bestuurder van koppelaar beheer en ratwisseling  te verlos. • Om gladder en makliker  bestuur van die voertuig te bevorder.  (Enige 1 x 2) (2) 9.2 Voordele van outomatiese ratkas: • Dit verminder bestuurder moegheid.  • Dit verminder wieltol onder swak padtoestande.  • Die voertuig kan skielik tot stilstand gebring word sonder dat die enjin stol.  • Die stelsel demp alle enjinwringtrilling.  • Dit is makliker om te bestuur. (bv. Gestremde persone)  (Enige 2 x 1) (2) 9.3 Nadele van 'n voertuig wat met 'n outomatiese ratkas toegerus is: • Outomatiese ratkas is duurder om te vervaardig/onderhou.  • Indien 'n voertuig met 'n outomatiese ratkas oor 'n lang afstand gesleep moet word, moet die dryfas verwyder word.  • Outomatiese ratkas maak die voertuig swaarder as met 'n handratkas. (Enige 2 x 1) (2) 9.4 Koppelomsitter: 9.4.1 Benoem: A – Ringrat/buigplaat  B – Omhulsel  C – Stator  D – Stuwer/Pomp  E – Transmissie/As  F – Vloeistofbaan/Stuwer/Pomp  G – Wieke  H – Turbine  (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 14 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 14 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 9.4.2 Voordele van koppelomsitter: • Wringkrag neem outomaties toe.  • Wringkrag word gladweg oorgedra om skokke op die ratkas, onderstel en wiele te verminder.  • Minimum versiening word vereis.  • Ontkoppel teen lae revolusies.  (Enige 2 x 1) (2) 9.4.3 Toenemende koppelomsitterspoed: Die wringkrag-vermenigvuldiging  verminder  geleidelik. (2) [18] VRAAG 10: STELSELS EN BEHEER (Asse, stuur geometrie en elektronika) (Spesifiek) 10.1 Bandslytasie: 10.1.1 Vinvorming: • Toesporing of uitsporing slytasie  • Geslete krinkspil  (Enige 1 x 1) (1) 10.1.2 Een kant van loopvlak uitermatig geslyt: • Wielvlug slytasie  • Geslete krinkspil  • Foutiewe wielsporing  (Enige 1 x 1) (1) 10.2 Vereistes van 'n goed ontwerpte stuurmeganisme: • Lig en maklik om te beheer.  • Vry van trilling en padskokke.  • So direk as moontlik sonde om te veel aandag of inspanning van die bestuurder te verg.  • Selfsentreer. • Moet kan werk sonder om te erg deur die aksie van die vering- of remstelsel beïnvloed te word.  (Enige 2 x 1) (2) 10.3 Krinkspilhelling: 10.3.1 Benoem: A – Afwyking  B – 90°/Loodreg  C – Wielmiddellyn  D – Krinkspilhellinghoek  E – Stuuras-middellyn/Krinkspil-senterlyn  (5) 10.3.2 Krinkspilhelling is die inwaartse kanteling  van die bokant van die krinkspil van voor gesien.  (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 15 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 15 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 10.4 Ackerman-hoekuitleg:    (3) Benoem: A – Agteras  B – Oorlangse as  C – Voorwiele  D – stuurarms  E – Verlengde middellyn vanaf stuurarms  F – Snyding/Senterpunt  (Enige 3 x 1) (3) 10.5 Doel van uitsporing om draaie: Die uitsporingseffek op 'n draai gee 'n werklike rolbeweging aan die voorwiele in 'n draai sonder om te skuur.  (2) 10.6 Wielbalansering voorafkontrole: • Toestand van bande verwys na kneusplekke, krake en beskadigde sykante.  • Die wielvelling vir beskadigde lip.  • Ondersoek vir vreemde materiaal op wielvelling en band.  • Banddruk.  • Bandloopvlakslytasie.  (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief ### Page 16 Downloaded from hlayiso.com Meganiese Tegnologie: Motor 16 DBE/November 2019 NSS – Nasienriglyne 10.7 Doel van katalisator: Die katalisator sit die besoedelingstowwe  in die uitlaatgasse van die enjin in nie-toksiese stowwe  om en maak dit omgewingsvriendelik. (2) 10.8 Aanpasbare spoedbeheer: • Handhaaf 'n spoed wat deur die bestuurder gestel is.  • Pas hierdie spoed aan en handhaaf 'n veilige afstand van die voertuig voor.  • Gee 'n waarskuwing indien daar 'n risiko vir 'n botsing is.  • Voorkom bestuurder uitputting.  • Om die gekose spoed te beheer.  • Verbeterbrandstofverbruik.  • 'n Konstante beheerde spoed voorkom spoedboetes.  (Enige 3 x 1) (3) 10.9 Funksie van 'n sleepring-enborselsamestelling: Verskaf 'n beweegbare verbinding ten einde batterystroom na die rotor  te laat vloei om 'n elektromagneet  voort te bring. (2) 10.10 Diode-simbool:  (2) 10.11 Voordele van elektriese brandstofpomp: • Onmiddellike toevoer van brandstof wanneer die ontstekingskakelaar aangeskakel word.  • Lae werkingsgeraas.  • Minder afvoerpulsering van brandstof.  • Kompakte en ligte ontwerp.  • Eienskap om die uitlek van brandstof en dampslot te voorkom.  • Lewer brandstof teen hoër druk.  • Kan op enige plek in die brandstoflyn geplaas word.  (Enige 2 x 1) (2) [32] TOTAAL: [200] Kopiereg voorbehou ## Related documents - [MT Nov 2019 (Welding) Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2019-welding-memo-eng/5d6b5e2a-2e34-47b1-b41f-207fe9bd9f6f) — Mechanical Technology · Memo · 2019 · Eng - [MT Nov 2019 (Fitting Machining) Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2019-fitting-machining-memo-afr/fd884e7d-9618-413d-8ed8-a319dd9a2d3b) — Mechanical Technology · Memo · 2019 · Afr - [MT Nov 2019 (Welding) Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2019-welding-memo-afr/5487c889-6ea3-4ad3-9fe6-53ca94ea1c0d) — Mechanical Technology · Memo · 2019 · Afr - [MT Nov 2019 (Fitting Machining) Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2019-fitting-machining-memo-eng/1f5a8851-488e-47aa-9a90-eef4f6c6b7cb) — Mechanical Technology · Memo · 2019 · Eng - [MT Nov 2019 (Welding) Afr](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2019-welding-afr/389a297c-9357-4f8f-aad8-960f9b3358ef) — Mechanical Technology · QP · 2019 · Afr - [MT Nov 2019 (Fitting Machining) Afr](https://www.hlayiso.com/library/mt-nov-2019-fitting-machining-afr/18371572-a505-424a-8298-7d51e96d3e6f) — Mechanical Technology · QP · 2019 · Afr ## More from Grade 12 Mechanical Technology - [Gr 12 Weld Met ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-weld-met-atp-2023-24/8ecc8de5-c625-4611-9b94-1f3fd325e05d) — ATP - [Mechanical Technology Nov 2024 (Automotive) Eng](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-technology-nov-2024-automotive-eng/5d2e2bd0-b02f-4218-849f-e7933bc6c4d1) — QP · 2024 · Eng - [Mechanical Technology Nov 2024 (Fitting and Machining) Afr](https://www.hlayiso.com/library/mechanical-technology-nov-2024-fitting-and-machining-afr/1e7205e4-aef1-4cc4-afdf-aac93562ae67) — QP · 2024 · Afr - [Mechanical Technology May-June 2024 (Automotive) Eng](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-mechanical-technology-2024-nsc-june-exam-question-paper-english/10859467-be3e-41fb-aee0-b797c385437d) — QP · 2024 · Eng - [MECH TECH GR12 MEMO SEPT2023 Welding Afrikaans](https://www.hlayiso.com/library/mech-tech-gr12-memo-sept2023-welding-afrikaans/f45c553c-63a1-4e1c-b9c6-d426a3dfef26) — Memo · 2023 · Afr - [MECH TECH GR12 MEMO SEPT2023 Welding English](https://www.hlayiso.com/library/mech-tech-gr12-memo-sept2023-welding-english/b7ba3c6c-9153-4d83-8be0-0df7c4a69ab1) — Memo · 2023 · Eng ## Collection - [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.