# Music Grade 12 Paper 1 NSC June 2019 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Music Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2019 (Afrikaans), 34 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/music-p1-may-june-2019-memo-afr/f8a11eb3-cb08-4c79-b070-667225196f1d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Music
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 34

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Music](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/music) › [Music Grade 12 Paper 1 NSC June 2019 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-may-june-2019-memo-afr/f8a11eb3-cb08-4c79-b070-667225196f1d)

## About this document

Music · Grade 12 · NSC June Exam · 2019. Memorandum, 34 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                 SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/
            NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN

                                      MUSIEK V1

                                          2019

                                   NASIENRIGLYNE

                                                                         PUNTE: 120

                      Hierdie nasienriglyne bestaan uit 34 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                          2                             DBE/2019
                                         SS/NSS – Nasienriglyne

INSTRUKSIES EN INLIGTING

1.          Hierdie vraestel bestaan uit VYF afdelings, naamlik AFDELING A, B, C,
            D en E.

2.          AFDELING A en B is verpligtend.

3.          AFDELING C: WESTERSE KUNSMUSIEK (WKM), AFDELING D: JAZZ en
            ADELING E: INHEEMSE AFRIKA-MUSIEK (IAM) is keusevrae. Beantwoord
            slegs EEN van hierdie afdelings (AFDELING C of D of E).

4.          Skryf al die musieknotasie in AFDELING A in potlood en al die geskrewe teks
            in blou of swart ink.

5.          Beantwoord AFDELING B en AFDELING C of D of E in blou of swart ink in
            die ANTWOORDEBOEK wat voorsien word.

6.          Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie
            vraestel gebruik is.

7.          Die laaste bladsy van hierdie vraestel is manuskrippapier wat vir rofwerk
            bedoel is. Kandidate mag hierdie bladsy verwyder.

8.          Kandidate mag vir die duur van hierdie eksamen NIE toegang tot enige
            musiekinstrument hê NIE.

9.          Kandidate moet let op die puntetoekenning by elke vraag om genoeg inligting
            in hulle antwoorde te verskaf.

10.         Skryf netjies en leesbaar.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                               3                                 DBE/2019
                              SS/NSS – Nasienriglyne

NASIENROOSTER

        AFDELING            VRAAG         PUNTE        NASIENER   MODERATOR
 A: MUSIEKTEORIE              1             20
    (VERPLIGTEND)
                              2             15
                              3             10
                              4             15
                          SUBTOTAAL         60
                                     EN
 B: ALGEMENE
    MUSIEKKENNIS              5             20
    (VERPLIGTEND)
                          SUBTOTAAL         20
                                     EN
 C: WKM                       6             10
                              7              5
                              8              5
                              9              5
                             10             15
                          SUBTOTAAL         40
                                     EN
 D: JAZZ                     11             10
                             12              5
                             13              5
                             14              5
                             15             15
                          SUBTOTAAL         40
                                     EN
 E: IAM                      16             10
                             17              5
                             18              5
                             19              5
                             20             15
                          SUBTOTAAL         40

                        GROOTTOTAAL        120

Kopiereg voorbehou                                                 Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                      4                                     DBE/2019
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

AFDELING A: MUSIEKTEORIE (VERPLIGTEND)                                       (90 minute)

Beantwoord VRAAG 1
EN VRAAG 2.1 OF 2.2
EN VRAAG 3.1 OF 3.2
EN VRAAG 4.1 OF 4.2.

VRAAG 1                                                                      (25 minute)

1.1         Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae.

            1.1.1     Noem die verwante dominant-toonsoort van hierdie werk.

                      Antwoord: A majeur          1 punt, geen ½ punte                            (1)

            1.1.2     Benoem die intervalle by (a) en (b) volgens tipe en afstand.

                      Antwoord: (a) Saamgestelde Majeur 3de       1 punt, geen ½ punte
                                    of Majeur 10de                1 punt, geen ½ punte
                                (b) Mineur 6de                                                    (2)

            1.1.3     Transponeer die regterhandparty van maat 7–8 by (e) 'n majeur
                      tweede hoӫr. Voeg die nuwe toonsoortteken by.

                      Antwoord:

                       Toonsoortteken    = 1 punt
                       Notasie           = 2 punte,
                                         (Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 3
                                         punte                                                    (3)

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                        5                                   DBE/2019
                                       SS/NSS – Nasienriglyne

            1.1.4     Herskryf die melodie in maat 7–8 by (e) in saamgestelde
                      drieslagmaat. Voeg die nuwe tydmaatteken by.

                      Antwoord:
                                   ½              ½             ½         ½

                        Tydmaatteken        = 1 punt
                        Notasie             = ½ punt per pols = 2 punte                             (3)

            1.1.5     Benoem die drieklanke by (c) en (d) volgens tipe en posisie.

                      Antwoord:
                        (c) Majeur               = ½ punt
                            Grondposisie         = ½ punt
                        (d) Mineur               = ½ punt
                            Tweede omkering      = ½ punt
                                                                                                   (2)

1.2         Skryf 'n sekwens vir Motief A in die spasie wat voorsien word.

            Antwoord:

            OF

            Sekwens          = 2 punte (1 punt per maat)                                           (2)

1.3         Skryf 'n melodiese omkering vir Motief B soos aangedui.

            Antwoord:

             Omkering        = 1 punt (½ punt per noot)                                            (1)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                        6                                     DBE/2019
                                       SS/NSS – Nasienriglyne

1.4         Bestudeer die musiekvoorbeeld en volg die instruksies.

            1.4.1      Omkring VIER opeenvolgende note in maat 2 wat deel vorm van 'n
                       chromatiese toonleer.

        Antwoord:

            Korrekte antwoord       = 1 punt (Geen ½ punte                                           (1)

            1.4.2      Omkring EEN noot wat die subdominant-noot van die nuwe
                       toonsoort is.

            Antwoord:

             Korrekte antwoord      = 1 punt                                                         (1)

            1.4.3      Herskryf die akkoord in die basparty in maat 2 in die altsleutel
                       sonder toonsoortteken.

                       Antwoord:

                        Korrekte toonhoogte            = ½ punt
                        Korrekte toevallige tekens     = ½ punt                                      (1)

1.5         Identifiseer die toonleer wat in die uittreksel hieronder gebruik word.

            1.5.1

                        Antwoord: Blues-toonleer      = 1 punt                                       (1)

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                      7                                DBE/2019
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

      1.5.2

                       Antwoord: Pentatoniese toonleer        = 1 punt                        (1)

1.6         Skryf die lettername van enige twee note wat enharmoniese ekwivalente van
            mekaar is.

            Antwoord: Eb/D# (of enige ander korrekte paar)

             1 punt- geen ½ punte                                                             (1)
                                                                                              [20]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                     8                                  DBE/2019
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 2                                                                    (25 minute)
Beantwoord ÓF VRAAG 2.1 ÓF VRAAG 2.2.
2.1         Gebruik die gegewe aanvangsmate en voltooi 'n twaalfmaatmelodie in
2.2         drieledige vorm vir enige enkellyn- melodiese instrument van jou keuse.
            Noem die instrument en verskaf 'n geskikte tempo-aanduiding. Voeg
            dinamiese- en artikulasie aanduidings op geskikte plekke in.
            Konsepantwoord:     Instrument:   Saksofoon/Klarinet/   Trompet/Viool/Fluit/
            Hobo/Horing, ens.
            Allegretto

                                             OF
            Konsepantwoord: : Instrument: Tjello/Kontrabas/Fagot/Tromboon/Baskitaar,
            ens.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                      9                                       DBE/2019
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

Die melodie sal aan die hand van die volgende kriteria nagesien word:

         BESKRYWING                                PUNTETOEKENNING

 Vorm en kadenspunte              1 punt per frase x 3                                 3
 Korrektheid
 Nootstele, polse per maat,       Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 2
                                                                                       2
 toevallige tekens, spasiëring,   punte
 uitleg
                                          Uitstekend
                                          Samehangend en musikaal; frases
                                          definieer vorm verbeeldingryk;
                                          aanvangsmotief innoverend voortgesit;
                                  9–10
                                          suksesvolle gebruik van tonaliteit;
                                          melodiese kontoer meesterlik hanteer;
                                          kreatiewe benadering tot die keuse van
                                          toonhoogtes en ritme
 Kwaliteit                                Goed
 - Kwaliteit van melodie en               Korrek en musikaal; frases dui die
   toepaslikheid vir die gekose           vorm duidelik aan; aanvangsmotief
                                   7–8
   instrument                             sinvol voortgesit; stabiele toonsoort;
 - Toepaslikheid van tempo,               melodiese kontoer bevredigend; keuse         10
   artikulasie en dinamiese               van toonhoogtes en ritme akkuraat
   aanduidings verhoog die                Gemiddeld
   kwaliteit van die antwoord             Musikaal nie oortuigend; nie alle frases
 - Musikaliteit                           duidelik; aanvangsmotief nie goed
                                   4–6
                                          gebruik; tonaliteit onstabiel; melodiese
                                          kontoer onder verdenking; keuse van
                                          toonhoogtes en ritme verbeeldingloos
                                          Onaanvaarbaar
                                          Geen musikale sin; frases maak nie sin
                                   0–3    nie; aanvangsmotief geïgnoreer; geen
                                          tonale sin; geen melodiese kontoer;
                                          toonhoogtes en ritme onsamehangend
 TOTAAL                                   Nasieners mag ½ punte gebruik                15
                                                                                                     [15]

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                     10                      DBE/2019
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 3                                                        (10 minute)

Beantwoord ÓF VRAAG 3.1 ÓF VRAAG 3.2.

3.1         Bestudeer die uittreksel en beantwoord die vrae.

Antwoord:

Kopiereg voorbehou                                             Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                      11                                    DBE/2019
                                      SS/NSS – Nasienriglyne

            3.1.1     Noem die toonsoort waarheen die uittreksel vanaf maat 5–8
                      moduleer.

                       Antwoord: D majeur          = 1 punt                                        (1)

            3.1.2     Identifiseer akkoorde (a)–(f) en besyfer dit op die partituur. Gebruik
                      slegs Romeinse syfers vir die besyfering, bv. IV.

                       Antwoord: Kyk partituur        1 punt per akkoord = 6 punte
                                                      Minus ½ punt vir elke fout                   (6)

            3.1.3     Noem die kadens wat by X. gevorm word. Gebruik die spasie wat
                      voorsien word.

                       Antwoord: Volmaak        = 1 punt                                           (1)

            3.1.4     Noem die tipe non-akkoordnoot by (i) en (ii).

                       Antwoord: (i) Appoggiatura              = 1 punt
                                  (ii) (Onder) Wisselnoot      = 1 mark                            (2)
                                                                                                   [10]

                                              OF

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                     12                                DBE/2019
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

3.2         Bestudeer die uittreksel en beantwoord die vrae.

Antwoord:

                                                               Tipe kadens: Onvolmaak

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                      13                                   DBE/2019
                                      SS/NSS – Nasienriglyne

            3.2.1     Moduleer hierdie uittreksel?

                       Antwoord: Nee = 1 punt                                                     (1)

            3.2.2     Identifiseer die akkoorde by (a)–(f) en besyfer dit op die partituur.
                      Gebruik akkoordsimbole bokant die akkoorde op die partituur, bv.
                      Bb/D.

                      Antwoord:
                      Kyk partituur

                       1 punt per akkoord   = 6 punte
                       Geen ½ punte sal gegee word nie                                            (6)

            3.2.3     Noem die tipe non-akkoordnote by (i) en (ii).

                      Antwoord:
                       (i) (Onder) Wisselnoot        = 1 punt
                       (ii) Deurgangsnoot            = 1 punt                                     (2)

            3.2.4     Noem die kadens in die spasie wat by X in maat 7 en 8 voorsien
                      word.

                       Antwoord: Onvolmaak           = 1 punt                                     (1)
                                                                                                  [10]

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
   Musiek/V1                                              14                                            DBE/2019
                                                 SS/NSS – Nasienriglyne

   VRAAG 4                                                                                     (30 minute)
   Beantwoord ÓF VRAAG 4.1 ÓF VRAAG 4.2.
   4.1         Voltooi die vokale vierstemmige harmonisasie hieronder deur 'n alt-, tenoor-
               en basparty by te voeg.
   Konsepantwoord:

   Die harmonisasie sal aan die hand van die onderstaande kriteria nagesien word:

                BESKRYWING                                                PUNTETOEKENNING

Akkoordprogressie                                   1 punt tussen elke paar akkoorde
                                                                                                              12
Akkoordkeuse, korrektheid van kadens                (behalwe tussen maat 4 en 5)

Korrektheid                                         Minus ½ punt per fout maar nie meer as 1 punt per
                                                                                                              14
Notasie, verdubbeling, spasiëring, stemvoering      akkoord nie
Kwaliteit
Musikaliteit, non-akkoordnote, stylbewustheid,      Uitstekend       = 3½–4 punte
                                        6           Goed             = 2½–3 punte                              4
kreatiwiteit, bv. gebruik van kadensiële /4 en
               6                                    Gemiddeld        = 1½–2 punte
deurgaande /4 progressies                           Swak            = 0–1 punte
                                                    Nota aan die nasiener:                                  30 (÷ 2)
                                                    Punt uit 30 moet nie 'n ½ punt bevat nie
TOTAAL                                                                                                        15

   Kandidate moet krediet kry vir 'n ander/kreatiewe en korrekte harmonisasie wat nie in
   hierdie nasienriglyn vervat is nie. Besyfering dien as 'n riglyn, maar geen punte word
   vir die simbole as sodanig toegeken nie.
                                                          OF

   Kopiereg voorbehou                                                                          Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                     15                                        DBE/2019
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

4.2         Voltooi die stuk hieronder deur 'n geskikte baslyn en harmoniese materiaal by
            te voeg. Gaan voort in die styl wat deur die gegewe materiaal in maat 1
            aangedui word.
Konsepantwoord:

Die antwoord sal aan die hand van die volgende kriteria nagesien word.

                BESKRYWING                                    PUNTETOEKENNING

 Akkoordprogressie                           1 punt tussen elke paar akkoorde
                                                                                               13
 Akkoordkeuse, korrektheid van kadens
 Korrektheid
                                             Minus ½ punt per fout maar nie meer as 1
 Notasie, verdubbeling, spasiëring,                                                            13
                                             punt per akkoord nie
 stemleiding
                                             Uitstekend      = 3½–4 punte
 Kwaliteit
                                             Goed            = 2½–3 punte
 Musikaliteit, non-akkoordnote,                                                                 4
                                             Gemiddeld       = 1½–2 punte
 stylbewustheid, kreatiwiteit                Swak           = 0–1 punte
                                             Nota aan die nasiener:                         30 (÷ 2)
                                             Punt uit 30 moet nie 'n ½ punt bevat nie
 TOTAAL                                                                                        15

Kandidate moet krediet kry vir 'n ander/kreatiewe en korrekte harmonisasie wat nie in
hierdie nasienriglyn vervat is nie. Besyfering dien as 'n riglyn, maar geen punte word
vir die simbole as sodanig toegeken nie.                                                             [15]

                                                                  TOTAAL AFDELING A:                 60

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                   16                                    DBE/2019
                                   SS/NSS – Nasienriglyne

AFDELING B, C, D, E: ALGEMENE MUSIEKKENNIS                                  (90 minute)

Beantwoord AFDELING B
EN AFDELING C (Westerse Kunsmusiek)
OF AFDELING D (Jazz)
OF AFDELING E (Inheemse Afrika Musiek).

Nota aan die nasiener: Een punt moet toegeken word vir elke korrekte feit. Kandidate
moet krediet kry vir enige korrekte antwoord wat nie in hierdie nasienriglyn verskyn nie.

AFDELING B: ALGEMEEN (VERPLIGTEND)

VRAAG 5

5.1         5.1.1     D

            5.1.2     C

            5.1.3     B

            5.1.4     D

            5.1.5     A

            5.1.6     A

            5.1.7     D

            5.1.8     B

            5.1.9     C

            5.1.10    C                                                         (10 X 1)        (10)

5.2         5.2.1     Waar

            5.2.2     Onwaar

            5.2.3     Onwaar

            5.2.4     Waar

            5.2.5     Waar                                                        (5 x 1)       (5)

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                       17                             DBE/2019
                                       SS/NSS – Nasienriglyne

5.3         5.3.1     C

            5.3.2     I

            5.3.3     E

            5.3.4     F

            5.3.5     G

            5.3.6     B

            5.3.7     D                                                          (5 x )      (5)
                                                                                             [20]
                          Sien die eerste 5 antwoorde na

                                                                TOTAAL AFDELING B:           20

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                        18                               DBE/2019
                                        SS/NSS – Nasienriglyne

Beantwoord AFDELING C (WKR)
OF AFDELING D (JAZZ)
OF AFDELING E (IAM).

AFDELING C: WESTERSE KUNSMUSIEK (WKR)

VRAAG 6

6.1           Crescendo en diminuendo – speel harder en sagter in die loop van 'n
               frase
             Skielike sfz – gebruik om verrassing/skok te bewerkstellig
             Aanvangsarpeggios – gebruik om aandag te fokus en die toonsoort vas te
               stel
             Tremolo – gebruik om spanning en verwagting te skep
             Aanwending van dinamiek – meer spesifiek aangedui as in die
               Barokperiode
             Enige 3 korrekte antwoorde = 3 punte                                               (3)

6.2         Ooreenkoms
             Beide orkeswerke

            Verskille
            Simfonie
             'n Lang werk wat 30–50 minute duur
             'n Werk met 3–4 of meer bewegings
             'n Abstrakte werk (geen titel of program)

            Simfoniese toondig
             'n Korter werk wat 10–15 minute duur
             'n Enkeldelige werk
             Programmatiese inhoud
             Ooreenkoms = 1 punt
             Verskil = 1 punt                                                                   (2)

6.3              Eerste beweging: Allegro ma non troppo/Allegro
                 Vyfde beweging: Allegretto

                2 korrekte antwoorde = 2 punte                                                  (2)

6.4              Vyf bewegings i.p.v. die normale vier
                 Vierde beweging in Vrye/Episodiese vorm
                 Die laaste drie bewegings word aaneengeskakel sonder onderbreking
                  (teenoor 4 losstaande bewegings)
                 Koda-gedeeltes word uitgebrei/verleng

                Enige 2 korrekte antwoorde = 2 punte                                            (2)

                                                                                                (1)
6.5          Piccolo      1 punt
                                                                                                [10]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                       19                                  DBE/2019
                                       SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 7

      Begin met 'n gewysigde arpeggio-motief gebaseer op die B mineurakkoord
      Aanvangstema is 'n stygende en herhalende sekwens
      Staan bekend as die 'klotsende golf'-tema ('lapping wave' theme)
      Aanvangstema word gespeel deur die altviole, tjello's en fagotte
      Die tema word aanvanklik begelei deur 'n omgekeerde pedaalpunt (in die
       houtblaasinstrumente en viole)
      Begin sag (piano)
      Gebruik later heelwat crescendo's en decrescendo's (welling van die golwe)
      Die opwelling en aanhoudende beweging van opeenvolgende golwe word
       voorgestel
      Die aanwending van laer-klinkende instrumente met 'n donker toonkleur, sinspeel
       op die grouheid en drama van die Skotse weersomstandighede
      Die mineurtoonaard verklank die stormagtige seelandskap

    Enige 5 korrekte feite = 5 punte                                                              [5]

VRAAG 8

Beethoven se Simfonie No.6
 Beskrywende titel: Pastorale Simfonie
 Beskrywende titel vir elke beweging
   o Ontwaking van aangename gevoelens by die aankoms in die platteland
   o By die stroompie
   o Vrolike byeenkoms van plattelandse mense
   o Donderstorm
   o Herdersgesang: Gelukkige en dankbare gevoelens na die storm
 Illustreer klankskildering van natuurlike gebeurtenisse (voëlsang, donderstorm,
   ens.)
Mendelssohn se Hebrides Ouverture
 'n Beskrywende titel: Fingal se Grot (subtitel), Die Eensame Eiland as alternatiewe
   titel
 Nie heeltemal programmaties nie, maar bevat programmatiese elemente
 Roep 'n beeld voor die gees, maar vertel nie 'n storie nie
 Illustreer aspekte van die natuur d.m.v. die gebruik van klank

    Enige 5 korrekte feite (2+3 of 3+2) = 5 punte
    ('n Maksimum van 1 punt vir die beskrywende titels van Simfonie No. 6)                        [5]

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                    20                                 DBE/2019
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 9

Rondo-vorm
Struktuur
 Eenvoudige Rondo-vorm of Vyfdelige Rondo: ABACA
 Sewedelige Rondo-vorm ook moontlik: ABACADA
 Word geskep deur 'n refrein (A) en episodes (B, C, ens.) te gebruik
 Hooftema (rondo-tema) of hoofseksie word ook die refrein genoem
 Episodes bevat kontrasterende materiaal
 Dikwels in die laaste beweging van 'n Sonate of Simfonie

Gebruik van toonsoorte
 Die A-deel is altyd in die tonikatoonsoort
 Ander dele in verwante toonsoorte

 Enige 3 korrekte feite vir struktuur    = 3 punte
 Enige 2 korrekte feite vir toonsoorte   = 2 punte
                                          (3+2) = 5 punte                                     [5]

                                             OF

Menuet en Trio-vorm
Struktuur
 Saamgestelde drieledige vorm of saamgestelde ABA-vorm
 Menuet word gevolg deur Trio, gevolg deur 'n herhaling van die Menuet
    (Menuet/Trio/Menuet)
 Beide Menuet en Trio het hul eie interne vorm, meestal saamgestelde tweeledige
    vorm maar ook soms tweeledige of drieledige vorm
 Dikwels die derde beweging van 'n Simfonie of Sonate
 Die materiaal van die Menuet en Trio verskil dikwels
 Beethoven vervang die Menuet met 'Scherzo en Trio'; dien dieselfde doel en
    behou dieselfde funksie

Gebruik van toonsoorte
 Menuet begin en eindig altyd in die tonikatoonsoort (modulasie mag voorkom in die
   binne-dele)
 Trio begin en eindig altyd in 'n verwante toonsoort

 Enige 3 korrekte feite vir struktuur                  = 3 punte
 (Indien slegs 'Drieledig' of 'ABA', slegs ½ punt)
 Enige 2 korrekte feite vir toonsoorte                 = 2 punte
                                                       (3+2) = 5 punte                        [5]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                 21                                 DBE/2019
                                 SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 10

     Eienskappe van 'n Singspiel             Voorbeelde in Die Towerfluit
 Gesproke dialoog                   Gesprek tussen Papageno en Tamino (of enige
                                    ander karakter)
 Kombineer populêre teater in die    'n Populêre opera-tipe
 volksmond met ernstige drama en     In die Duitse taal
 musiek                              Bevat sang en gesproke dialoog
                                     Storie meer verstaanbaar vir gewone mense
                                     Meer toeganklik vir die middelklas
 Storielyn is meestal komies         Karakter, Papageno as Voëlvanger
                                     Papageno – Der Vogelfänger bin ich ja
 Storielyn is romanties van aard     Karakters, Tamino en Pamina
                                       (Liefdesverhaal)
                                     Tamino – Dies Bildnis ist bezaubernd schön
 Sluit elemente van towerkuns in     Die towerfluit en towerklokkies (vir die
                                       beproewinge van Tamino en Papageno)
 Fantastiese gediertes               Draak in die openingstoneel
 Verafgeleë/Eksotiese plekke         Vind plaas in 'n verafgeleë land in die berge
                                       tussen twee koninkryke
                                     Suggereer 'n antieke Egiptiese omgewing
 Elemente van 'n feeverhaal          Die red van 'n prinses (Pamina)
 Oordrewe komiese karakters          Papageno as Voëlvanger geklee in
                                       voëlkostuum
 Karakterisering van goed en sleg    Sarastro en Koningin van die Nag
 Dikwels strofiese, volksagtige      Eenvoudige harmonie en melodie,
 liedere                               homofoniese tekstuur en duidelike frases
                                     Papageno – Der Vogelfänger bin ich ja
 Ensembles en duette word ingesluit  Lighartige duet Pa Pa Pa ... tussen
                                       Papageno en Papagena
 Korale en Koorstukke                Isis und Osiris (van 'n meer ernstige
                                       religieuse/morele aard)
 Uitgebreide en uitdrukkingsvolle
 eienskappe in die arias:
  Teatrale en aggressiewe           Koningin van die Nag (Wraak) Der Hölle
     melodiese passasies               Rache kocht in meinem Herzen
                                       o koloratuursopraan
                                       o uitgebreide vokale omvang
  Liriese en uitstaande kenmerke  Tamino (Liefde)
                                       Dies Bildnis ist bezaubernd sehön
                                       o Stadige, gevoelvolle aria
                                       o Gebruik van appoggiaturas
                                       o Emosionele aanwending van musiek
                                           (bv. Opwaartse sprong in die melodie)
  Inspirerende en gewigtige         Sarastro (Hoog geag)
     kenmerke                          In diesen heilgen Hallen
                                        o Stadige en ernstige lied wat handel oor
                                            die ideale van die Vrymesselaars

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                     22                                          DBE/2019
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

Die opstel sal aan die hand van die volgende kriteria nagesien word.

       KRITERIA                                    PUNTETOEKENNING
 Eienskappe van 'n
                           1 punt vir elke korrekte feit                                       6
 Singspiel
 Voorbeelde:
                           1 punt vir elke korrekte feit                                       6
 Towerfluit
                           Uitstekend
                           'n Inleiding, slot en stewige argument in die     = 3 punte
                           middeldeel van die opstel teenwoordig
                           Goed
                           'n Inleiding, slot en redelike argument in die    = 2 punte
                           middeldeel van die opstel teenwoordig
                           Redelik
 Logiese uiteensetting     'n Inleiding, slot en vae argument in die         = 1½ punte
 en struktuur van die      middeldeel van die opstel teenwoordig                               3
 opstel                    Ondergemiddeld
                           'n Inleiding, slot en swak argument in die        = 1 punt
                           middeldeel van die opstel teenwoordig
                           Swak
                           'n Enkel paragraaf: swak poging met die skryf     = ½ punt
                           van 'n opstel
                           Nie aanvaarbaar
                                                                             = 0 punte
                           Feite puntsgewys aangebied
 TOTAAL                                                                                        15     [15]

                                                                        TOTAAL AFDELING C:            40

Kopiereg voorbehou                                                               Blaai om asseblief

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                         23                               DBE/2019
                                         SS/NSS – Nasienriglyne

AFDELING D: JAZZ

VRAAG 11

11.1             Moderne Jazz (Onlangse jare) – het progressiewe/kontemporêre
                  harmoniese en tradisionele ritmiese elemente
                 'n Trompet- en flugelhornspeler wat alom bewonder word – sy fokus is op
                  'n solo koperblaasklank
                 Beïnvloed deur sy eie kulturele omgewing
                  o Luister na die radio (Radio Xhosa) en absorbeer tradisionele en nuwe
                      eienskappe met die gevolg dat sy musiek eklekties word
                 Kombineer sy Xhosa musikale agtergrond met jazz
                 Kombineer 'n warm, sielvolle klank met progressiewe en kontemporêre
                  jazz-harmonie en style

                Enige 3 korrekte feite = 3 punte                                                 (3)

11.2        Stylinvloede sluit in:
             Amerikaanse jazz-fusion (-vermenging)
             Wes Montgomery se jazz-kitaarklank
             Miles Davis se jazz-fusion (-vermenging)met tradisionele jazz-rock
               musiek/instrumente

                Enige 1 korrekte antwoord = 1 punt                                               (1)

11.3     Antwoord:
            Eienskap      Miriam Makeba                Dolly Rathebe      Thandi Klaasen
          Stemtipe        Mezzo-sopraan                      Alt             Contralto
          Klankkwaliteit  Rokerige                   Seepglad en        Kabaret styl
                            ('Smokey')                 smeulend           Fluweelsagte
                            klanke                    Blues-stem           stem
                          Warm en
                            grasieus

            ½ punt vir stemtipe x 2 = 1 punt
            ½ punt vir klankkwaliteit x 2 = 1 punt                                               (2)

11.4             Andile Yenana - Klavier
                 Marcus Wyatt - Trompet
                 Herbie Tsoaeli - Kontrabas (Bas)
                 Lulu Gontsana - Tromme
                 Sydney Mnisi - Tenoorsaksofoon

                Enige 1 korrekte kunstenaar en ooreenstemmende instrument = 2 punte              (2)

11.5        11.5.1       ONWAAR

            11.5.2       WAAR
                         Korrekte antwoorde = 2 punte                                            (2)
                                                                                                 [10]

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                       24                               DBE/2019
                                       SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 12

     Kwela-styl
     'n Populêre solo-penniefluitklank (later word die saksofoon gebruik)
     'n Musikale straat-styl word ontwikkel
     'n Solo, melodiese styl wat geïmproviseer word
     Verskillende melodiese lyne word verweef wanneer daar meer as een instrument
      speel (penniefluit en saksofoon)
     Melodie word ontwikkel deur improvisasie
     Matige flink tempo
     Jive/Swing-ritmes
     Skiffle-agtige maatslag
     Eenvoudige akkoordprogressies (I, IV, en V)

    Enige 5 korrekte feite = 5 punte                                                           [5]

VRAAG 13

     Liedere
      o Slawe volksliedere – verklaar die sombere stemming in baie liedere
      o Kaapse Maleierliedjies – komiese elemente kom uit hierdie liedere
      o Khoi-sangliedere – dalende melodiese beweging
      o Kerkliedere – gewyde klank, eenvormige metrum en gesange
     amaXhosa musiek – vitale ritmiese eienskappe en herhalende frases
     Mardi Gras (Kaapse Klopse):
      o Straatkarnaval en parade-musiek – word gemaak tydens optogte en daar word
         ook gedans
      o Banjo en kitaar – maklik toeganklike en draagbare instrumente wat as
         begeleidingsinstrumente gebruik word
      o Ghoema-maatslag – eienskappe van tango/amba metrum
     Marsorkeste en kerkorkeste – die gebruik van koperblasers en saksofoon
     Marabi-musiek – klavier en 'swing'-invloede
     Kwêla – invloede van improvisasie en roep en antwoord

    Enige 5 korrekte antwoorde = 5 punte
    (Kandidate moet ten minste 5 invloede noem en verduidelik; nie meer as een
    punt per invloed mag toegeken word nie                                                     [5]

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 25

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                   25                                    DBE/2019
                                   SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 14
Styleienskappe
 'n Mengsel van voortstuwende blues en uitgebreide eksperimentering
 Unieke Suid-Afrikaanse kleur: sluit mbaqanga- en kwêla-styl invloede in.
 Word beskou as Avant-garde as gevolg van die atonale klank en komplekse
   ritmiese konstruksie
 Eksperimenteer met vryheid van uitdrukking in die musiek
 Improvisatoriese musiek
   o melodiese buigbaarheid
   o gebruik roep-en-antwoord-patrone ontleen aan Afrika-musiek
   o improvisasie is die mees fundamentele eienskap
 Beweeg weg van die georganiseerde Big Band klank en laat vaar uitgeskryfde
   verwerkings ter wille van groepsimprovisasie in die oomblik
 Sterk invloed op die Britse 'Big Band'-toneel
Verteenwoordigende lid van die groep
Chris MacGregor of enige ander belangrike lid
 Enige 4 korrekte kenmerke                            = 4 punte
 1 punt vir die naam van 'n verteenwoordigende lid    = 1 punte
                                                      = 5 punte                                 [5]

VRAAG 15
The Jazz Epistles
Musikale agtergrong:
 The Jazz Epistles bestaan uit Hugh Masekela, Kippie Moeketsi, Abdullah Ibrahim
   (vroeër bekend as Dollar Brand), Jonas Gwangwa, Johnny Gertze en Makaya
   Ntshoko
 Hulle het almal in die musiekblyspel, King Kong, gespeel
 Die orkes stel een album vry, Verse 1 voordat die groep opbreek in die 1960's
 Die groep word bekend na 'n 'jam session' in die Odin Teater in Sophiatown
 Hulle kom weer byeen na 59 jaar vir 'n reünie-konsert in 2016
 Enige 2 feite = 2 punte
Styleienskappe
 Driftige Hard Bop orkes baie soos Art Blakey se Jazz Messengers
 Gebruik vinnige tempo's en virtuose speeltegnieke
 Gebruik kragtige temas (Dollar's Moods) en 'n breë, stadige swing (Blues for
   Hughie)
 Individuele orkeslede se style:
   o Kippie Moeketsi, alt-saksofoonspeler met 'n baie wye kennis en begrip van
       Charlie Parker se werk asook Suid-Afrikaanse volkstradisies
   o Abdullah Ibrahim, as navolger van Duke Ellington en Thelonious Monk, aap
       aanvanklik hulle klavierstyle na, maar transformeer dit eindelik na sy eie styl en
       stem
   o Tromboonspeler Jonas Gwangwa en trompetspeler Hugh Masekela doen baie
       ervaring op tydens hul landswye toere saam met The Manhattan Brothers (Big
       Band), en as gevolg hiervan, bring hulle 'n sterk swing element in die musiek

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 26

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                      26                                   DBE/2019
                                      SS/NSS – Nasienriglyne

     Invloede van The Manhattan Brothers word ingevoeg in hulle style: gospel, afro-
      jazz, jive, doo-wop, swing, ragtime
     Komplekse verwerkings
     Uitmuntende samespel in ensembles
     Lomerige, stadige ballades
     Sluit sommige tradisionele Afrika-dansmusiek in
     In die lirieke van die lied, Scullery Department, verwys Kippie Moekesti na die
      onderdrukkende nalatenskap van apartheid
     Musiek is begrond in die tradisionele ritmes van die mynwerkers en ander
      trekarbeiders wat kom van verskillende dele van die land
     Hulle skep modern jazz (op dieselfde wyse wat Amerikaanse bebop en hard bob
      ontwikkel het) maar laat ruimte vir ritmiese en melodiese materiaal wat die ryk Suid-
      Afrikaanse kulturele mengsel weerspieël.
     Hulle volg die New York-gebaseerde Afrika-Amerikaanse musikante, soos
      Thelonious Monk, Dizzy Gillespie, en Charlie Parker na
     Ibrahim speel dikwels Kaapse Kleurling volksliedjies vir sy medemusikante voor en
      dit beïnvloed hulle styl
     Die klanksoort wat gehoor word op die album, Verse 1 is pure bebop (moderne
      jazz)
     Die klank is hoekiger en harder (soos bebop) as die meer algemene swing-klank
      van die populêre musiek van die tyd
     Uitgebreide gebruik van revolusionêre harmoniese idees, insluitend vinnige
      deurgaande akkoordprogressies, nuwe variante van veranderde akkoorde en en
      akkoordevervangings

    Enige 8 kenmerke = 8 punte

Verteenwoordigende album/trefferliedjie:
 Verse 1
 Scullery Department
 Dollar's Moods
 Blues for Hughie
 Vary-oo-vum

    Enige 2 albums/trefferliedjies = 2 punte

                                               OF

Gideon Nxumalo
Musikale agtergrond:
 Jazz pianis en marimbaspeler, ook bekend as komponis en verwerker
 Nxumalo behaal 'n graad in klassieke musiek
 Hy speel klarinet, altviool, kitaar en tromme
 Hy bied ook 'n radioprogram, This is Bantu Jazz, aan vir die Suid-Afrikaanse
   Uitsaaikorporasie (SAUK)
 Onderrig klavier en musiekteorie by 'Dorkay House' in Johannesburg
 Was 'n lid van die Philip Tabane Kwartet
 Neem twee jazz albums op

    Enige 2 feite = 2 punte
Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 27

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                    27                              DBE/2019
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

Styleienskappe:
 Nxumalo se komposisies bring uiteenlopende style byeen, o.a.:
   o Big Band
   o Swing
   o Elemente van inheemse Afrika-liedere en ritme
 Repertorium sluit die volgende in:
   o Werke vir kamerorkes
   o Strykkwartet
   o Musiekblyspele
   o Radio-klingels
 Sy komposisies het 'n radikale klanksoort en hy ondersoek nuwe strukturele
   konsepte
 Hy verwerk Afrika-liedere vir die musiekblyspel Sponono
 Gideon Nxumalo en Max Roach komponeer die partituur vir die film Dilemma, wat
   in geheel op jazz-elemente baser is.
 Gebruik melankoliese mbaqanga-akkoorde in Jazz Fantasia
 Sommige van sy musiek bevat sikliese akkoordprogressies
 Daar is bebop invloede in Chopi Chopstix, o.a.:
   o unisoon melodiese aanwending
   o gesamentlike improvisasie tussen solis en ritmeseksie
   o komplekse harmoniese progressie
   o langer melodiese frases met die gebruik van ongewone intervalle wat ontleen is
       aan uitgebreide akkoorde

 Enige 8 kenmerke = 8 punte

Verteenwoordigende album/trefferliedjie:
 Jazz Fantasia
 Gideon Plays
 A Jazz Score
 Chopi Chopstix

 Enige 2 album/trefferliedjies = 2 punte

                                            OF

Todd Matshikiza
Musikale agtergrond:
 Ontvang diplomas in musiek en onderrig en was een van die eerste gekwalifiseerde
  swart musikante
 Maak die Todd Matshikiza School of Music oop waar hy klavier onderrig
 Komiteelid van die 'Syndicate of African Artists': die groep stel hom ten doel om
  musiek in die townships te bevorder en om besoekende kunstenaars daar te laat
  optree
 Hy skryf 'n jazz-kolom wat handel oor die township omgewing vir Drum tydskrif
 Matshikiza komponeer die musiek en help skryf die lirieke vir die musiekblyspel
  King Kong

 Enige 2 feite = 2 punte

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 28

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                    28                                DBE/2019
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

Styleienskappe:
 Matshikiza komponeer liedere en koorwerke
 Sommige van sy musiekstukke is 'n kombinasie van klassieke, jazz en tradisionele
   temas a.g.v. sy formele musiek opleiding. 'n voorbeeld hiervan is Makhaliphile
 Somtyds speel hy jazz gigs in 'n nagklub wat ook sy styl beïnvloed om meer
   improvisatories te wees
 Komponeer musiek vir die jazz-geïnspireerde musiekblyspel, King Kong, waarna
   verwys word as 'n 'algehele Afrika jazz opera'
   o King Kong omskep klassieke Amerikaanse jazz in township jazz
   o Is die hoogtepunt van die mengsel van inheemse Afrika en en Westerse
       invloede binne die stedelike swart gemeenskap
   o Sluit die style marabi, mbaqanga, kwêla, suiwer jazz en aspekte van swing in
   o Sommige musiek sluit sikliese akkoordprogressie in

 Enige 8 kenmerke = 8 punte

Verteenwoordigende album/trefferliedjie:
 King Kong
 Hamba Kahle
 Sad Times, Bad Times

 Enige 2 album/trefferliedjies = 2 punte

                                            OF

Phillip Tabane

Musikale agtergrond:
 Phillip Tabane se ma, 'n Sangoma, het 'n sterk invloed op sy spirituele, musikale
  ontwikkeling
 Is sterk beïnvloed deur die vokale musiek van sy ma as geestelike heler
 Die sterk verband tussen voorvader-spiritualiteit gee hom die krag en inspirasie om
  sy musiek te komponeer
 Hy begin sing in 'n dreunsangstyl wat hy absorbeer van sy ma se gewyde Malombo
  dreunsang
 Tabane leer die mondfluitjie speel by die 'Malaeta' groep wat in die multikulturele
  township, Mamelodi, byeenkom
 Word groot tussen aktiewe musikante van sy uitgebreide familie
 Komitee-lid van die Syndicate of African Artists
 Leer speel die kitaar op tienjarige leeftyd in 1943
 General Duze (sy kitaar mentor) leer hom note lees
 Die 'Mamelodi Community Centre' verskaf 'n goeie platform vir kulturele
  sameweking
 Wen die eerste prys in die 'Castle Lager Jazz Talent Contest' in 1963 en 1964
 Tabane word genooi om werkswinkels by universiteite in die buiteland tussen 1971
  en 1987 aan te bied

 Enige 2 feite = 2 punte

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 29

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                    29                                          DBE/2019
                                    SS/NSS – Nasienriglyne

Styleienskappe:
 Phillip Tabane gebruik die eienskappe van tradisionele malombo
 Word sterk beïnvloed deur die vokale musiek van sy ma, 'n geestelike heler
 Tradisionele tromme speel 'n belangrike rol
 Tromspeler beweeg tussen die tromme en mbira/ sePedi duim-klavier 'Dipela'
 Gedeeltes van die musiek is sonder tromme en hier speel hy kitaar of fluit en word
   deur die Mbira/Dipela begelei
 Melodieë bestaan uit 'n voor-frase en 'n na-frase soos wat dit in tradisionele
   malombo voorkom
 Malombo-tromme word gebruik om 'n 'groove' en dansritme te skep
 Tromme speel die rol van die verskaffing van 'n klankeffek, en reageer spontaan op
   die roep van die kitaar
 Hy skep sy eie harmonie deur die gebruik van herhalende motiewe, dubbelgrepe
   en rommelende klankeffekte bo-oor 'n pedaalnoot in die bas
 Die pryspoësie wat Tabane gebruik is ontleen aan reeds bestaande poëtiese tekste
   uit sy eie familiegeskiedenis en voorvaderlike pryspoësie en ook uit ander Suid-
   Afrikaanse kulture
 Skep die atmosfeer van 'n dawerende klank deur in al die posisies op die
   vingerbord ('fret board') van die kitaar te speel
 Kenmerkende dreunsang deurspek die vokale uitvoering
 Enige 8 kenmerke = 8 punte
Verteenwoordigende album/trefferliedjie:
 Sangoma
 Phamba Madiba
 Thabang
 Enige 2 album/trefferliedjies = 2 punte
Die opstel sal aan die hand van die volgende kriteria nagesien word.
        KRITERIA                                  PUNTETOEKENNING
 Agtergrond                  1 punt vir elke korrekte feit                          2
 Styleienskappe              1 punt vir elke korrekte feit                          8
 Album/Trefferliedjie        1 punt vir elke korrekte feit                          2
                          Uitstekend
                          'n Inleiding, slot en stewige argument in die     = 3 punte
                          middeldeel van die opstel teenwoordig
                          Goed
                          'n Inleiding, slot en redelike argument in die    = 2 punte
                          middeldeel van die opstel teenwoordig
                          Redelik
 Logiese uiteensetting    'n Inleiding, slot en vae argument in die         = 1½ punte
 en struktuur van die     middeldeel van die opstel teenwoordig                               3
 opstel                   Ondergemiddeld
                          'n Inleiding, slot en swak argument in die        = 1 punt
                          middeldeel van die opstel teenwoordig
                          Swak
                          'n Enkel paragraaf: swak poging met die skryf     = ½ punt
                          van 'n opstel
                          Nie aanvaarbaar
                                                                            = 0 punte
                          Feite puntsgewys aangebied
 TOTAAL                                                                                       15      [15]
                                                                       TOTAAL AFDELING D:            40
                                              OF
Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 30

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                         30                                   DBE/2019
                                         SS/NSS – Nasienriglyne

AFDELING E: IAM

VRAAG 16

16.1        16.1.1

            16.1.3

            16.1.4

            16.1.7
                4 korrekte antwoorde = 4 punte                                                       (4)

16.2             In die uitvoeringsproses van inheemse musiek en dans, word kinders aan
                  verskillende Afrika-ritmes blootgestel
                 Soos wat kinders hulle musikale gevoelens in dans weergee, leer hulle
                  nuwe ritmiese patrone
                 Blootstelling aan kruisritmes en sinkopasie help om kinders se kreatiwiteit
                  te ontwikkel
                 Musiek word van buite geleer m.a.w. dit word memoriseer en internaliseer
                 Geheue en kognitiewe funksie word verbeter
                 Deur die sing van liedere in 'n bepaalde taal word die grammatika en
                  woordkennis ontwikkel
                 Deelname aan groepsaktiwiteit soos byvoorbeeld klap, tromspel en dans
                  word kinders se interpretasie vaardighede ontwikkel
                 Die spontane aanwending van melodieë en ritmes is 'n bewys daarvan dat
                  leer plaasgevind het en dat musikale woordeskat onthou word
                 Wanneer 'n repertorium van ritme-patrone aangeleer is, dien dit as 'n
                  basis vir improvisasie en komposisie
                 Spontaniteit wat kenmerkend is van improvisasie, versterk kinders se
                  komposisie en samewerkingsvaardighede
                 Kinders word aangemoedig om deel te neem aan die uitvoering deurdat
                  dit hulle selfrespek en individuele identiteitsvorming verbeter

                Enige 3 korrekte feite = 3 punte                                                     (3)

16.3        Paul Simon         1 punt                                                                (1)

16.4        16.4.1        Konsertina      1 punt                                                     (1)

            16.4.2        Kontrabas       1 punt                                                     (1)
                                                                                                     [10]

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 31

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                     31                                   DBE/2019
                                     SS/NSS – Nasienriglyne

VRAAG 17

Maskanda kitaarstemtegnieke:

     Verskillende style van die stem van die snare word aangewend.
      o Standaard maskanda kitaarstemming word genoem isiZulu-styl: snare word
         gestem as volg: EADGBD
      o Isishameni-styl: Snare gestem as volg: DADABD
      o Isichunu-styl: Dieselfde stemming as bg.
      o Isigeyane-styl: Gebruik standaard isiZulu (standaard maskanda stemming)
      o Isimandolini0styl: Snare gestem as volg: EBBC#F#G#

Maskanda kitaarspeeltegnieke:

     Maskanda gebruik meestal 'n staalsnaarkitaar (nie sintetiese snare) omdat dit 'n
      meer perkusiewe klank verskaf
     'n Plektrum (genoem ikati) word dikwels gebruik
     Daar is twee hoof speeltegnieke: ukuvamba (snare perkusief gestryk) en ukupika
      (vingers pluk die snare liggies – afkomstig uit die noorde van Suid-Afrika)
     Maskandi speel met vingerdoppies ('finger picks'), om 'n meer perkusiewe aanslag
      op die snare te kry
     In die ukupika speel die duim die laer snare (amadoda, die Zulu woord vir 'mans')
     Die vingers van die regterhand (meestal die wysvinger) speel die melodie op die
      hoër snare (amatombazane, die Zulu woord vir 'meisies')
     Die sanger sing gewoonlik in unison (hetrofonies) met die melodie wat op die hoër
      snare klink

    Stem van die snare                 = 2 punte
    Maskanda kitaarspeeltegnieke       = 3 punte
    Totaal                             = 5 punte                                                 [5]

VRAAG 18

     Een van die rolle wat musiek in rituele speel, is beskerming, bv:
      o Die magiese trom wat deur die vaVhenda- hoofmanne gedra word wat geglo het
          dat die klank/pols daarvan vyande sou afweer en terugdryf
      o Die baTsonga se 'hemelse fluit' geblaas deur 'n geestelike gedurende
          donderstorms om die 'ndlati'-voӫl wat die weerlig veroorsaak af te weer
     Musiek word gebruik om met die voorvadergeeste te kommunikeer gedurende
      rituele, bv. reën-rituele van die mokorotlo en moholobelo dansliedere in die
      baSotho reӫn-seremonie 'modutsone'
     Daar word geglo dat musiek helende kragte gedurende rituele het, bv. die baPedi
      spirituele ritueel, Malopo
     Daar word gesê dat die ritmes oorgedra word in 'n metafisiese vlak, bv. die gebruik
      van Mancomane-tromme wat gedurende die uitdrywing van gevaar ens. deur die
      baTsonga-geestelikes gespeel word
     Deur middel van tromspel kan 'n individu verskillende fases van bewustheid ervaar
      waar geeste uitgedryf kan word en goeie geeste toegelaat word, bv. baSotho
      Hlophe groepterapie

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [Music P1 May June 2019 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-may-june-2019-memo-eng/4b7278fa-8899-4f1d-8e0b-28e4a5d6d076) — Music · Memo · 2019 · Eng
- [Music P1 May June 2019 Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-may-june-2019-afr/13558f2f-fa60-484b-930b-7f5557bb22dc) — Music · QP · 2019 · Afr
- [Music P1 May June 2019 Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-may-june-2019-eng/c969e7f9-4077-4bd4-b656-d159ca2ee3b8) — Music · QP · 2019 · Eng
- [Music P1 Nov 2019 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2019-memo-eng/d690c522-e0fe-4fdf-b630-a36ff389966e) — Music · Memo · 2019 · Eng
- [Music P1 Nov 2019 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2019-memo-afr/6032f3b8-8f53-4474-b4fa-647f0029bbb9) — Music · Memo · 2019 · Afr
- [Music P1 May June 2021 MG Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-may-june-2021-mg-afr/b7f5c0c9-52cd-4bb8-88d2-db893c039c17) — Music · Memo · 2021 · Afr

## More from Grade 12 Music

- [Music P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-may-june-2025-eng/a93b74de-03f7-4627-866d-40f73fc5580d) — QP · 2025 · Eng
- [Music P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-music-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/2519ee7f-bf23-488d-9428-c0bb5ed1bf21) — QP · 2025 · Afr
- [Music P1 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2024-eng/1ae05b36-0299-4ea5-94a5-02cc439843f0) — QP · 2024 · Eng
- [Music P1 Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2024-afr/89b0158e-2d68-4501-a28a-d92e7592e732) — QP · 2024 · Afr
- [Music P2 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p2-nov-2024-eng/ae7cdad4-f72c-4e9d-a719-3acb9bb251f2) — QP · 2024 · Eng
- [Music P2 Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p2-nov-2024-afr/82de016a-5592-4674-bf9d-b63e9a93b27a) — QP · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
