# Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo (Afrikaans)

> Grade 12 Music Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2019 (Afrikaans), 32 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2019-memo-afr/6032f3b8-8f53-4474-b4fa-647f0029bbb9
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Music
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 32

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Music](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/music) › [Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo (Afrikaans)](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2019-memo-afr/6032f3b8-8f53-4474-b4fa-647f0029bbb9)

## About this document

Music · Grade 12 · NSC November Exam · 2019. Memorandum, 32 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                     GRAAD 12

                                   NASIONALE
                               SENIOR SERTIFIKAAT

                                     GRAAD 12

                                      MUSIEK V1

                                   NOVEMBER 2019

                                   NASIENRIGLYNE

PUNTE: 120

                      Hierdie nasienriglyne bestaan uit 32 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                        2                    DBE/November 2019
                                         NSS – Nasienriglyne

INSTRUKSIES EN INLIGTING

1.          Hierdie vraestel bestaan uit VYF afdelings, naamlik AFDELING A, B, C,
            D en E.

2.          AFDELING A en B is VERPLIGTEND.

3.          AFDELING C: WESTERSE KUNSMUSIEK (WKM), AFDELING D: JAZZ en
            AFDELING E: INHEEMSE AFRIKAMUSIEK (IAM) is keusevrae. Beantwoord
            slegs EEN van hierdie afdelings (AFDELING C of D of E).

4.          Skryf al die musieknotasie in AFDELING A met potlood en al die geskrewe
            teks met blou of swart ink op hierdie vraestel.

5.          Beantwoord AFDELING B en AFDELING C of D of E met blou of swart ink in
            die ANTWOORDEBOEK wat verskaf is.

6.          Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie
            vraestel gebruik is.

7.          Die laaste bladsy van hierdie vraestel is manuskrippapier wat vir rofwerk
            bedoel is. Kandidate mag hierdie bladsy verwyder.

8.          Kandidate mag vir die duur van hierdie eksamen NIE toegang tot enige
            musiekinstrument hê NIE.

9.          Kandidate moet let op die puntetoekenning van elke vraag om genoeg
            inligting in hul antwoorde te gee.

10.         Skryf netjies en leesbaar.

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                 3                        DBE/November 2019
                                  NSS – Nasienriglyne

NASIENROOSTER

        AFDELING            VRAAG            PUNTE      NASIENER   MODERATOR
 A: MUSIEKTEORIE              1                20
    (VERPLIGTEND)
                              2                15
                              3                10
                              4                15
                          SUBTOTAAL            60
                                        EN
 B: ALGEMENE
    MUSIEKKENNIS              5                20
    (VERPLIGTEND)
                          SUBTOTAAL            20
                                        EN
 C: WKM                       6                10
                              7                5
                              8                5
                              9                5
                             10                15
                          SUBTOTAAL            40
                                        OF
 D: JAZZ                     11                10
                             12                5
                             13                5
                             14                5
                             15                15
                          SUBTOTAAL            40
                                        OF
 E: IAM                      16                10
                             17                5
                             18                5
                             19                5
                             20                15
                          SUBTOTAAL            40

                        GROOTTOTAAL           120

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                   4               DBE/November 2019
                                    NSS – Nasienriglyne

AFDELING A: MUSIEKTEORIE (VERPLIGTEND)                        (90 minute)
Beantwoord VRAAG 1
EN VRAAG 2.1 OF 2.2
EN VRAAG 3.1 OF 3.2
EN VRAAG 4.1 OF 4.2.

VRAAG 1                                                       (25 minute)
Bestudeer die uittreksel en beantwoord die vrae wat volg.

Kopiereg voorbehou                                            Blaai om asseblief

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                       5                           DBE/November 2019
                                        NSS – Nasienriglyne

1.1         Noem die toonsoort van hierdie stuk.

            Antwoord: G mineur         1 punt                                                        (1)

1.2         Gee 'n gepaste Italiaanse term vir die tempo-aanduiding bokant maat 1.

            Antwoord: Moderato/Andante/Andantino              1 punt                                 (1)

1.3         Wat is die enharmoniese ekwivalent van die noot by (i)?

            Antwoord: Gb OF Ex          1 punt                                                       (1)

1.4         Benoem die intervalle by (a) en (b) volgens tipe en afstand.

            Antwoord:
             (a) Saamgestelde mineur 2de/Mineur 9de              1 punt
             (b) Verminderde 4de                                 1 punt
                                                                 Geen ½ punte                        (2)

1.5      Halveer die nootwaardes en herskryf die note by (X). Voeg die nuwe
         tydmaatteken by.

         Antwoord:

             Tydmaatteken (moet wees)            = 1 punt
             Notasie                             = 2 punte
             Minus ½ punt per notasiefout                                                            (3)

1.6         Herskryf die vioolparty by (Y) op dieselfde toonhoogte in die gegewe sleutel.

         Antwoord:

            Notasie                             = 3 punte
            Minus ½ punt per notasiefout
            (Geen punt afgetrek vir afwesige tydmaatteken en/of toonsoortteken)                      (3)

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                       6                           DBE/November 2019
                                        NSS – Nasienriglyne

1.7         Beskryf die drieklanke by (c) en (d) volgens tipe en posisie.

            Antwoord:
             (c) Majeur, Grondposisie                2 x ½ = 1 punt
             (d) Verminderd, Eerste omkering         2 x ½ = 1 punt
                                                     Geen punte vir besyfering alleen              (2)
1.8         Beantwoord die vrae oor die uittreksel hieronder.

            1.8.1      Voltooi die melodie hierbo deur 'n stygende sekwens te skryf.
            Antwoord:

                                                        OF

                                                        OF

            Antwoord: Sien partituur     1 mark                                                    (1)

            1.8.2      Gee TWEE verskillende name vir die modus/toonleer wat by (S)
                       gevorm word.

                       Antwoord:
                       • Aeoliese modus
                       • Natuurlike mineurtoonleer
                       • (Afgaande) melodiese mineurtoonleer
                        TWEE korrekte antwoorde = 2 punte                                          (2)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                    7                         DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyne

1.9     Voltooi 'n blues-toonleer deur VIER note tussen die gegewe note in te voeg.

        Antwoord:

                                     OF

         ½ punt vir elke korrekte noot    = 2 punte                                           (2)

1.10   Voltooi die volgende om 'n harmoniese mineurtoonleer te vorm. Voeg die
       nodige skuiftekens by en merk die halftone.

       Antwoord:

         Korrekte gebruik van skuiftekens (½ x 2) = 1 punt
         Korrekte aanduiding van halftone (½ x 2) = 1 punt                                    (2)
                                                                                              [20]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
 Musiek/V1                                  8                           DBE/November 2019
                                    NSS – Nasienriglyne

VRAAG 2                                                                  (25 minute)

Beantwoord ÓF VRAAG 2.1 ÓF VRAAG 2.2.
2.1   Voltooi die aanvang hieronder om 'n twaalfmaatmelodie in drieledige vorm vir
      enige melodiese enkellyninstrument van jou keuse te vorm. Noem die instrument
      en verskaf 'n geskikte tempo-aanduiding. Voeg dinamiese en artikulasie-
      aanduidings op geskikte plekke in.

 Konsepantwoord:

 Instrument: Saksofoon/Klarinet/Trompet/Viool/Fluit/Hobo/Horing, ens.
 Tempo: Allegretto

                                               OF

 Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                              9                                   DBE/November 2019
                                               NSS – Nasienriglyne

2.2 Voltooi die aanvang hieronder om 'n twaalfmaatmelodie in drieledige vorm vir enige
    melodiese enkellyninstrument van jou keuse te vorm. Noem die instrument en verskaf
    'n geskikte tempo-aanduiding. Voeg dinamiese en artikulasie-aanduidings op geskikte
    plekke in.
Konsepantwoord:
Instrument: Saksofoon/Klarinet/Trompet/Viool/Fluit/Hobo/Horing, ens.
Tempo: Allegretto

Die melodie sal volgens die volgende kriteria nagesien word:
               BESKRYWING                                             PUNTETOEKENNING

Vorm en kadenspunte                            1 punt per frase x 3                                            3
Korrektheid
Nootstele, polsslae per maat, skuiftekens,     Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 2 punte               2
spasiëring, groepering
                                                       Uitstekend
                                                       Samehangend en musikaal; frases definieer vorm
                                                       verbeeldingryk; aanvang innoverend voortgesit;
                                               9–10
                                                       suksesvolle gebruik van toonsoort; melodiese kontoer
                                                       en omvang meesterlik hanteer; kreatiewe benadering
                                                       tot die keuse van toonhoogtes en ritme
                                                       Goed
Kwaliteit                                              Korrek en musikaal; frases dui die vorm duidelik aan;
- Kwaliteit van melodie en toepaslikheid vir    7–8    aanvang sinvol voortgesit; stabiele toonsoort;
  die gekose instrument                                melodiese kontoer en omvang bevredigend; keuse van
- Toepaslikheid van tempo, artikulasie en              toonhoogtes en ritme akkuraat                           10
  dinamiese aanduidings verhoog die                    Gemiddeld
  kwaliteit van die antwoord                           Musikaal nie oortuigend; nie alle frases duidelik;
- Musikaliteit                                  4–6    aanvang nie goed gebruik; toonsoort onstabiel;
                                                       melodiese kontoer en omvang onder verdenking;
                                                       keuse van toonhoogtes en ritme verbeeldingloos
                                                       Onaanvaarbaar
                                                       Geen musikale singewing; frases maak nie sin nie;
                                                0–3    aanvang geïgnoreer; geen sin vir toonsoort; geen
                                                       melodiese kontoer; toonhoogtes en ritme
                                                       onsamehangend
TOTAAL                                         Nasieners mag ½ punte gebruik                                   15

Kopiereg voorbehou                                                                            Blaai om asseblief

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                     10               DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

VRAAG 3                                                          (10 minute)

Beantwoord ÓF VRAAG 3.1 ÓF VRAAG 3.2.

3.1         Bestudeer die uittreksel en beantwoord die vrae.
Antwoord:

Kopiereg voorbehou                                               Blaai om asseblief

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                     11                           DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

3.1.1       Noem die toonsoort van hierdie stuk.

            Antwoord: C major       1 punt                                                        (1)

3.1.2       Besyfer die akkoorde by (a)–(e) met Romeinse syfers op die partituur,
            bv. iii6/iiib.

            Antwoord: Sien partituur    1 punt per akkoord = 5 punte
                                        Minus ½ punt vir elke fout t.o.v. posisie                 (5)

3.1.3       Identifiseer die kadens by (f) in maat 74–8 op die partituur. Besyfer die
            akkoorde met Romeinse syfers.

            Antwoord: Sien partituur    1 punt vir die kadensnaam
                                        ½ punt per akkoord = 1        = 2 punte                   (2)

3.1.4       Noem die tipes nie-akkoordnote by (X) en (Y).

            Antwoord:        (X) (Beklemtoonde) Deurgangsnoot           = 1 punt
                             (Y) (Bo) Hulpnoot/wisselnoot               = 1 punt                  (2)
                                                                                                  [10]

                                                   OF

Kopiereg voorbehou                                                           Blaai om asseblief

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                 12             DBE/November 2019
                                   NSS – Nasienriglyne

3.2 Bestudeer die uittreksel en beantwoord die vrae.

     Antwoord:

Kopiereg voorbehou                                         Blaai om asseblief

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                     13                         DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

3.2.1       Identifiseer die akkoorde (a)–(f) en skryf die akkoordsimbole in die spasies
            wat daarvoor op die partituur verskaf is, bv. Bb/D.

            Antwoord: Sien partituur 1 punt per akkoord = 6 punte
                                     Minus ½ punt vir elke fout             t.o.v
                                     nomenklatuur                                               (6)

3.2.2       Noem die tipes nie-akkoordnote by (X) en (Y).

            Antwoord: (X) (Onbeklemtoonde) Deurgangsnoot             = 1 punt
                      (Y) (Bo) Hulpnoot/wisselnoot                   = 1 punt                   (2)

3.2.3       Noem die kadens wat in maat 14–16 op die partituur gevorm word. Dui die
            akkoordsimbole by (g) en (h) aan.

            Antwoord: Sien partituur        1 punt vir kadensnaam
                                            ½ punt per akkoord = 1    = 2 punte                 (2)
                                                                                                [10]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                           14                                DBE/November 2019
                                             NSS – Nasienriglyne

VRAAG 4                                                                                  (30 minute)

Antwoord ÓF VRAAG 4.1 ÓF VRAAG 4.2.

4.1         Voltooi die vierstemmige vokale harmonisasie hieronder deur die alt-, tenoor-
            en baspartye by te voeg.

Konsepantwoord:

Die harmonisasie sal volgens die volgende kriteria nagesien word:

                BESKRYWING                                          PUNTETOEKENNING

Korrektheid                                       Minus ½ punt per fout maar nie meer as 1 punt
                                                                                                       14
Notasie, verdubbeling, spasiëring, stemvoering    per akkoord nie

Akkoordprogressie                                 1 punt tussen elke paar akkoorde
                                                                                                       12
Akkoordkeuse, korrekte kadense                    (behalwe tussen maat 4, 5 en 8)
Kwaliteit
Musikaliteit, nie-akkoordnote, stylbewustheid,    Uitstekend       = 3½–4 punte
                                        6         Goed             = 2½–3 punte                        4
kreatiwiteit, bv. gebruik van kadensiële 4 en
             6                                    Gemiddeld        = 1½–2 punte
deurgangs 4 progressies                           Swak             = 0–1 punte
                                                  Nota aan die nasiener:                               30
                                                  Punt uit 30 moet nie 'n ½ punt bevat nie            (÷ 2)
TOTAL                                                                                                  15

Kandidate moet krediet kry vir 'n ander/kreatiewe en korrekte harmonisasie wat nie in
hierdie nasienriglyn vervat is nie. Besyfering dien as 'n riglyn, maar geen punte word vir
die simbole as sodanig toegeken nie.
                                             OF

Kopiereg voorbehou                                                                       Blaai om asseblief

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                          15                                DBE/November 2019
                                            NSS – Nasienriglyne

4.2         Voltooi die stuk hieronder deur geskikte harmoniese materiaal in die oop
            ruimtes op die notebalk by te voeg. Gaan voort in die styl wat deur die
            gegewe materiaal in maat 1 en 2 voorgestel word.

Konsepantwoord:

Die antwoord sal aan die hand van die volgende riglyne nagesien word.

                 BESKRYWING                                         PUNTETOEKENNING

 Korrektheid                                      Minus ½ punt per fout maar nie meer as
 Notasie, spasiëring, stemvoering                 1 punt per akkoord nie
                                                                                                      13

 Akkoordprogressie
 Akkoordkeuse, korrekte kadense
                                                  1 punt tussen elke paar akkoorde                    12

 Kwaliteit                                        Uitstekend        = 4–5 punte
 Musikaliteit, nie-akkoordnote, stylbewustheid,   Goed              = 3–3½ punte
 kreatiwiteit, bv. interessante                   Gemiddeld         = 2–2½ punte
                                                                                                       5
 akkoordkonstruksies en progressies               Swak              = 0–1½ punte
                                                  Nota aan die nasiener:                              30
                                                  Punt uit 30 moet nie 'n ½ punt bevat nie           (÷ 2)
 TOTAAL                                                                                               15

Kandidate moet krediet kry vir 'n ander/kreatiewe en korrekte harmonisasie wat nie in
hierdie nasienriglyn vervat is nie. Besyfering dien as 'n riglyn, maar geen punte word vir die
simbole as sodanig toegeken nie.
                                                                          TOTAAL AFDELING A:                 60

Kopiereg voorbehou                                                                      Blaai om asseblief

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                      16                          DBE/November 2019
                                        NSS – Nasienriglyne

AFDELINGS B, C, D, E: ALGEMENE MUSIEKKENNIS                                   (90 minute)

Antwoord AFDELING B
EN AFDELING C (Westerse Kunsmusiek)
OF AFDELING D (Jazz)
OF AFDELING E (Inheemse Afrika-musiek).

Nota aan die nasiener: Een punt word toegeken vir elke korrekte feit. Kandidate moet
krediet ontvang vir enige korrekte feit wat nie in hierdie nasienriglyn vervat is nie.

AFDELING B: ALGEMEEN (VERPLIGTEND)

VRAAG 5

5.1         5.1.1     C
            5.1.2     B
            5.1.3     A
            5.1.4     D
            5.1.5     B
            5.1.6     C
            5.1.7     C
            5.1.8     A
            5.1.9     B
            5.1.10    C
             TIEN korrekte antwoorde = 10 punte                                                    (10)

5.2         Die reg om:
            • sy/haar eie komposisie te kopieer
            • sy/haar eie komposisie op te neem
            • te versprei: aan die publiek en digitaal
            • te redigeer: bv. verandering aan 'n lied en/of die lirieke/woorde
            • musiek te bemark
            • te verkoop of handel te dryf met die musiek
            • voordeel te trek uit meganiese regte
            • voordeel te trek uit naaldregte
             VIER korrekte feite = 4 punte                                                         (4)

5.3      •  As 'n lied wat onder kopiereg val uitgevoer of in die publiek gespeel word,
            ontvang die komponis en/of ander partye betaling of tantieme
            OF
         • Waar musiek gespeel word, bv. in teaters of inkopiesentrums betaal die
            eienaar van die instelling 'n lisensiefooi aan die musiekregte-organisasie,
            bv. SAMRO, wat dit dan weer aan die kopiereghouer oorbetaal
          Enige 2 korrekte feite = 2 punte                                                         (2)

Kopiereg voorbehou                                                            Blaai om asseblief

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                      17                      DBE/November 2019
                                        NSS – Nasienriglyne

5.4         5.4.1       EMI
                        SONY MUSIC
                EEN korrekte antwoord = 1 punt                                                (1)

            5.4.2       SAMRO
                        CAPASSO
                EEN korrekte antwoord = 1 punt                                                (1)

5.5         •    Gee opdrag vir die komponeer van nuwe musiek
            •    Redigeer musiekpartiture
            •    Publiseer musiekpartiture
            •    Verkoop musiekpartiture
            •    Versprei musiekpartiture
            •    Bemark musiekpartiture
            •    Administreer kopiereg van die musiekpartituur
                TWEE korrekte antwoorde = 2 punte                                             (2)
                                                                                              [20]

                                                                 TOTAAL AFDELING B:           20

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                        18                           DBE/November 2019
                                          NSS – Nasienriglyne

Beantwoord AFDELING C (WKM)
OF AFDELING D (JAZZ)
OF AFDELING E (IAM).

AFDELING C: WESTERSE KUNSMUSIEK (WKM)

VRAAG 6

6.1         6.1.1 Tenoor
            6.1.2 (Koloratuur) Sopraan
            6.1.3 Bariton/Tenoor
             DRIE korrekte antwoorde = 3 punte                                                       (3)

6.2         •     Vergroot die orkes
            •     Standaardiseer die Klassieke orkes in vier verskillende families
            •     Klavesimbel word geleidelik uit die orkes weggelaat
            •     Dubbele houtblaasinstrumente word ingevoer
            •     Klarinet word geleidelik ingesluit
            •     Vestiging van die sitposisie van die instrumente
                TWEE korrekte antwoorde = 2 punte
                (Noem van die vier families verdien net een punt)                                    (2)

6.3         •     Tremolo
            •     Skielike sfz
            •     Crescendo's en decrescendo's
            •     Gelykvormige strykrigting
            •     Dinamiese omvang brei uit na pp en ff
                EEN korrekte antwoord = 1 punt                                                       (1)

6.4             6.4.1 D
                6.4.2 B
                6.4.3 F
                6.4.4 A
                6.4.5 C
                VIER korrekte antwoorde = 4 punte                                                    (4)
                                                                                                     [10]

Kopiereg voorbehou                                                              Blaai om asseblief

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                     19                         DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

VRAAG 7

7.1         • Skematies voorgestel deur ABACA vorm (ABACADA)
            • Die hoofdeel/tema (A) word die refrein genoem
            • Die kontrasterende gedeeltes word episodes genoem
            • Die hoofdeel/tema (A) is in die tonika toonsoort terwyl die kontrasterende
              dele (B en C) in verwante toonsoorte verskyn
            • Die hoofdeel/tema alterneer met een of meer kontrasterende dele wat
              nuwe materiaal insluit
            • Kom gewoonlik voor as die laaste deel van 'n Klassieke sonata of simfonie
              of kan ook voorkom as 'n losstaande werk, vir bv. klavier
             VIER korrekte antwoorde = 4 punte                                                  (4)

7.2         Allegro/Vivace/Vinnig en lewendig/Allegretto     1 punt                             (1)
                                                                                                [5]

VRAAG 8

Genre
• Konsertouverture is 'n eendelige orkeswerk
• Dit is 'n onafhanklike werk, dikwels met 'n beskrywende titel wat programmatiese
  inhoud veronderstel
 TWEE korrekte feite = 2 punte

Vorm
• Uiteensetting het twee kontrasterende temas:
      o eerste tema in B mineur (met dalende karakter)
      o tweede tema in D majeur (stygende, liriese karakter)
      o uitgebreide brugpassasie
      o twee temas is onderling verbind
• Ontwikkeling: D majeur
      o langste deel van die komposisie wat die klimaks bevat
      o (begin met die eerste tema)
• Heruiteensetting/Rekapitulasie begin in D majeur
      o sluit nuwe materiaal by die brugpassasie in
      o tweede tema in B majeur
• Uitgebreide Koda
 DRIE korrekte feite = 3 punte
 Slegs hoofseksies in ‘n sin aangedui = ½ punt elk
                                                                                                [5]

Kopiereg voorbehou                                                         Blaai om asseblief

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                 20                         DBE/November 2019
                                   NSS – Nasienriglyne

VRAAG 9

•  Die storielyn van 'n tipiese Singspiel is óf komies (met ernstige elemente) óf
   romanties óf heroïes óf bevat elemente van fantasie, en in dié sin kwalifiseer Die
   Towerfluit as 'n uitnemende voorbeeld
• Eienskappe wat in Die Towerfluit voorkom is:
      o komiese karakter: Papageno
      o romantiese element: Tamino en Pamina
      o feӫverhaal: die red van 'n prinses
      o magiese en fantasiekomponent: towerfluit en -klokkies
      o eienskappe van goed en sleg: Sarastro/Koningin van die Nag
• Sluit 'n verskeidenheid van tipes musiek
      o eenvoudige strofiese volksagtige liedere (Der Vogelfänger bin ich ja)
      o meer dramatiese en versierde arias (Der Hölle Rache …)
      o duette, ensembles en koorstukke (Pa, pa, pa …)
• Libretto in Duits (sodat die gehoor in Wenen die teks kan verstaan)
• Sluit gesproke dialoog wat met liedere afgewissel word, in
 VYF korrekte feite     = 5 punte                                                            [5]

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                   21                          DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyne

VRAAG 10

Eerste beweging: Gelukkige gevoelens by die aankoms in die platteland
• Het 'n openingsdreunbas – oop kwint in die lae strykers – wat tipiese plattelandse
   dansmusiek voor die gees roep
• Prominente gebruik van die horingkwint (vanaf maat 39) om die konneksie met die
   platteland te maak (jaghoring)
• Die draaisneller-figuur in die fluite herinner aan voëlsang

Tweede beweging: By die stroompie
• Sluit die bekende voëlsang in waar bepaalde instrumente spesifieke voëls namaak
• Fluit stel die nagtegaal voor
• Hobo stel die kwartel voor
• Twee klarinette stel die koek-koek voor

Derde beweging: Kleinboere se party
• 'n Energieke plattelandse dans word deur die kleinboere gespeel/gedoen (Ländler)
• Instrumentasie boots 'n dorpsorkes na wat by 'n tavern musiek maak
• Fagot speel 'n eenvoudige tonika-dominant baslyn deurgaans
• Viole boots 'n growwe plattelandse vioolklank na
• Trompet verskyn die eerste keer by die klimaks van die feestelike dans

Vierde beweging: Donderstorm
• Stel 'n realistiese, hewige donderstorm voor
• Dit bou geleidelik op van 'n veraf rammeling (kontrabas en tjello) tot die klimaks van
   die storm
• Timpani (verbindingspassasie tussen 3de en 4de bewegings) stel die eerste
   rammeling en waarskuwing van die storm en die eerste donderslae voor
• Viole wat pp staccato agstenote speel stel die eerste reëndruppels voor
• Tjello-kwintole en kontrabas-kwartole verskaf gedurige dreuning van die weer
• Stygende arpeggio's in die strykers en orkes se sweepslae stel weerlig voor
• Die piccolo speel skril, hoë note (vanaf maat 82) om spanning en vrees voor te stel
• Bykomende twee trombone verleen ekstra volume en intensiteit aan klimaks
• Hoë strykers speel ff tremolo's wat intense opgewondenheid skep
• Tromrolle en tremolo's werk mee na die klimaks van die storm
• Die kontrabas trioolfigure (lae rammeling) dui 'n geleidelike bedaring van die storm
   aan teen die einde van die beweging
• Wanneer die agstenote (van die openingsgedeelte in maat 3) terugkeer as halfnote
   in die hobo-party (dolce gespeel) bo-oor 'n dominant pedaalpunt in die tonika
   toonsoort, word die musiek geleidelik sagter na die storm

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                   22                           DBE/November 2019
                                     NSS – Nasienriglyne

Vyfde beweging: Herderslied
• Die fluit speel 'n sagte, stygende toonleer aan die einde van die vierde beweging
   wat 'n terugkeer na die kalme, rustige, pastorale toneel aandui
• Daar is baie verskillende orkeskleure wat die veranderde omstandighede van rus
   en vrede na die storm aandui
• Jodelfiguur (herdersfluit) word op die klarinet gehoor
• Die horing eggo die klarinet en verteenwoordig die Alpehorings wat 'roep en
   antwoord'
• Die pastorale tema met yl begeleiding, in die hoë register van die strykers aan die
   begin van die beweging suggereer die varsheid van die lug na die storm
• Die tweede tema, aangebied deur die altviool- en tjellopartye, is gesinkopeerd en
   dansagtig en herinner aan 'n Ländler
 Vir 'n bespreking van "Die Storm" alleen, mag die kandidaat 'n maksimum van
 7 punte ontvang. Daar moet ten minste twee feite van twee ander bewegings vir die
 ander 2 punte genoem word.
Die opstel sal volgens kriteria nagesien word.
        KRITERIA                                 PUNTETOEKENNING
 Programmatiese titels
 van ten minste drie         3 Titels x 1 punt                                            3
 bewegings
 Verband tussen
 instrumente en              Minimum van 3 bewegings
                                                                                          9
 pastorale idees in ten      Maksimum van 7 punte per beweging
 minste drie bewegings
                             Uitstekend
                             'n Inleiding, afsluiting en stewige
                                                                        = 3 punte
                             argument in die middeldeel van die
                             opstel teenwoordig
                             Goed
                             'n Inleiding, afsluiting en redelike
                                                                        = 2–2½ punte
                             argument in die middeldeel van die
                             opstel teenwoordig
                             Redelik
 Logiese uiteensetting       'n Inleiding, afsluiting en vae argument
                                                                        = 1½ punte
 en struktuur van die        in die middeldeel van die opstel                             3
 opstel                      teenwoordig
                             Ondergemiddeld
                             'n Inleiding, afsluiting en swak
                                                                        = 1 punt
                             argument in die middeldeel van die
                             opstel teenwoordig
                             Swak
                             'n Enkel paragraaf: swak poging met        = ½ punt
                             die skryf van 'n opstel
                             Nie aanvaarbaar
                                                                        = 0 punte
                             Feite puntsgewys aangebied
 TOTAAL                                                                                   15     [15]

                                                                TOTAAL AFDELING C:               40
                                            OF
Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                         23                      DBE/November 2019
                                           NSS – Nasienriglyne

AFDELING D: JAZZ

VRAAG 11

11.1        •    Trompet- en flugelhorn-speler
            •    'n Warm, gevoelvolle klank
            •    Uitmuntende tegniese vaardigheid en improvisasievermoë
                TWEE korrekte antwoorde = 2 punte                                                (2)

11.2        •     Gebruik jazz/swing ritmes (nie egalig/nie "straight")

            •     'n Swewende, skuifelritme
            •     Herhalende ritmiese patrone
            •     Invloed van Indlamu dansritmes

                TWEE korrekte antwoorde = 2 punte                                                (2)

11.3        • Dit was die enigste plek in Johannesburg waar mense van alle rasgroepe
              in gemengde omstandighede kon woon
            • Die mengelmoes was aantreklik vir uitvoerders wat nuwe rigtings in
              musiek wou ondersoek
            • Verskeie musiekstyle ontwikkel a.g.v. die vermenging van kulture
            • Word 'n belangrike teelaarde vir die ontwikkelende swart musiekkultuur
            • Mbaqanga ontwikkel deur die vermenging van tradisionele Afrika en
              Westerse instrumentale style
             TWEE korrekte antwoorde = 2 punte                                                   (2)

11.4            11.4.1   E
                11.4.2   C
                11.4.3   B
                11.4.4   A
                11.4.5   D
                VIER korrekte antwoorde = 4 punte                                                (4)
                                                                                                 [10]

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                  24                         DBE/November 2019
                                    NSS – Nasienriglyne

VRAAG 12
• Bestaan uit Suid-Afrikaanse kunstenaars: Hugh Masekela, Abdullah Ibrahim,
   Kippie Moeketsi, Jonas Gwangwa, Johnny Gertze en Makaya Ntshoko, wat almal
   bekende jazz-ikone word
• Al die lede van die Jazz Epistles komponeer hulle eie oorspronklike materiaal en
   skep daardeur 'n groot aantal werke
• Hierdie komposisies bevestig die kultuur en tradisie van hul Afrika-oorsprong en op
   dié manier word dit hul nalatenskap
• Hul invloed, deur die speel van "hard bop", op die ontwikkelende Afrika jazz-kultuur
   is deel van hulle nalatenskap
• Hulle was die eerste Suid-Afrikaanse groep wat 'n moderne, avant-garde jazz-klank
   ontwikkel het en het hierdeur 'n reuse invloed op latere musikante
• Neem die eerste jazz-album deur 'n swart orkes op: Jazz Epistle, Verse 1
 VYF korrekte feite = 5 punte                                                                 [5]

VRAAG 13

Miriam Makeba:
• Eerste vroulike kunstenaar uit Afrika wat Afrikamusiek oor die wêreld populariseer
• Doen opnames en toer saam met verskeie populêre, internasionale kunstenaars,
   bv. Harry Belafonte en Paul Simon
• Verwerf 'n internasionale reputasie nie alleen as 'n musikant nie, maar ook as 'n
   kultuuraktivis wat die apartheidsbeleid van die Suid-Afrikaanse regering teenstaan
• Sing moderne weergawes van inheemse liedjies in haar moedertaal, isiXhosa
• Sing vryheidsliedere as deel van die klankbaan van Amandla! A Revolution in Four-
   Part Harmony – 'n dokumentêre program wat handel oor die stryd van swart Suid-
   Afrikaners teen die onregte van apartheid
• Haar historiese impak is die gevolg van haar geϊnspireerde aktivisme teen
   apartheid deur die medium van musiek
• Die lied, Pata Pata (1967), word in die VSA vrygestel vanwaar dit internasionale
   status bereik en bewustheid skep van toestande waarin swart Suid-Afrikaners leef
• Ontvang 'n Grammy-toekenning vir die 'Best Folk Recording' saam met Harry
   Belafonte
• Tree op in die musiekblyspel, King Kong
 VYF korrekte feite = 5 punte                                                                 [5]

                                         OF

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 25

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                  25                         DBE/November 2019
                                    NSS – Nasienriglyne

Thandi Klaasen
• Vorm die eerste, volledige vroulike groep, The Quad Sisters, wat marabi
   populariseer
• Sy sing haar eiesoortige marabi-styl vir 50 jaar
• Sy ontvang die toekenning "Woman of Distinction" vir haar uitmuntende musikale
   bydrae tydens die politieke stryd
• Tree op in die musiekblyspel, King Kong, saam met ander prominente Suid-
   Afrikaanse musikante
• Dra by tot die stryd vir vryheid met haar lied, Sophiatown (1956) wat 'n soort
   volkslied word vir die mense wat kragdadig uit Sophiatown verwyder is
• Skep die album, Love is Strange (1973), wat die volksliedjie, Jikele Maweni, insluit
   wat uiters populêr word na die uitreik van die album
 VYF korrekte feite = 5 punte                                                                 [5]

                                         OF

Dolly Rathebe
• Word bekend na haar verskyning in die Britse film (Jim comes to Joburg) as 'n
   nagklubsanger. Een van die eerste films wat stedelike Afrikane in 'n positiewe lig
   stel
• Eerste vroulike jazz-kunstenaar wat 'n ster is in 'n Afrikafilm en hierdeur word die
   vroulike stem voorgestel aan 'n manlik gedomineerde musiekomgewing
• Tree op as die hooftrekpleister van Alf Herbet se African Jazz Variety Show
• Sing saam met die Elite Swingsters Jazz Band wat met verskillende jazz-style
   optree en bydra tot die stryd vir vryheid deur hul protesmusiek
• Woza (1991) is een van die jazz-albums wat die Elite Swingsters vrystel waarin
   Dolly Rathebe optree
• Hoewel die Amerikaanse swing-styl gebruik word, sing Dolly Afrika-lirieke. Dit was
   'n nuwe tipe vermenging
• Kwela Kwela van die Elite Swingsters is herbewerk deur populêre Afro-Pop groepe
   soos Mafikizolo as eerbetoon aan Dolly Rathebe
• Dolly se lied, A Call for Peace (1995), betreur die dood van onskuldige mense
   gedurende die politieke stryd van die vroeë 90's
• Dolly ontvang die "Order of Ikamanga" van president Thabo Mbeki vir haar bydrae
   tot die stryd vir vryheid deur die medium van musiek
 VYF korrekte feite = 5 punte                                                                 [5]

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 26

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                 26                         DBE/November 2019
                                   NSS – Nasienriglyne

VRAAG 14

Abdullah Ibrahim
• Instrumentasie: Klavier, baskitaar, tromme, saksofoon, trompet, tromboon ens.
• Ritme en maatslag: Vermeng Afrika-, ghoema- en swing-elemente
• Harmonie: Standaard Klassieke akkoordprogressies vermeng met jazz-eienskappe
  (bv. blues)
• Melodie: Volks- en koraalmatige melodieë
• Tekstuur: Meestal homofonies met elemente van roep-en-antwoord
• Stemming: Groot verskeidenheid
• Improvisasie: Uitgebreid vir al die instrumente in 'n mengsel van style
• 'n Baie persoonlike klavierspeelstyl wat insluit: tremolo-akkoorde, pedaalpunte en
  toontrosse

Robbie Jansen
• Instrumentasie: Leier-saksofoon, klavier, baskitaar, tromme, trompet, tromboon,
  ens.
• Ritme en maatslag: Vermeng Afrika-, ghoema- en swing-elemente
• Harmonie:
   o Klassieke koraalmatige harmoniese eienskappe (bv. primêre akkoorde)
       vermeng met jazz-eienskappe (bv. blues)
   o stadiger harmoniese ritme as ander Afrika-jazz-idiome
   o amaXhosa harmonieë wat die gevolg is van botoonsang
• Melodie: Volksmatige melodieë
   o Khoi-Khoi en San melodieë word verweef met Maleisiese en Indonesiese
       melismatiese sangstyle
   o rietagtige kwaliteit van die Khoi-Khoi en San fluit is herkenbaar
   o saksofoonmelodie word gespeel met 'n nasale toon en vibrato aan die einde
       van frases
• Tekstuur: Meestal homofonies met elemente van roep-en-antwoord/oorvleueling
• Stemming: Groot verskeidenheid
• Improvisasie: Uitgebreid vir al die instrumente in 'n mengsel van style

Winston Mankunku Ngozi
• Instrumentasie: Leier-saksofoon, klavier, baskitaar, tromme, trompet, tromboon,
   ens.
• Ritme en maatslag: Vermeng Afrika-, ghoema- en swing-elemente
• Harmonie:
    o Klassieke koraalmatige harmoniese eienskappe (bv. primêre akkoorde)
        vermeng met jazz-eienskappe (bv. blues)
    o amaXhosa harmonieë wat die gevolg is van botoonsang
• Melodie: Volksmatige melodieë
    o Khoi-Khoi en San melodieë word verweef met Maleisiese en Indonesiese
        melismatiese sangstyle
• Tekstuur: Meestal homofonies met elemente van roep-en-antwoord/oorvleueling
• Stemming: Groot verskeidenheid
• Improvisasie: Uitgebreid vir al die instrumente in 'n mengsel van style
 VYF korrekte feite = 5 punte                                                               [5]

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 27

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                 27                         DBE/November 2019
                                   NSS – Nasienriglyne

VRAAG 15

Historiese agtergrond:
• Die styl ontwikkel in Johannesburg in die 1920's
• Die "Land Act of 1913" en die Groepsgebiedewet verhoed swart Suid-Afrikaners
   om geïntegreer te raak in die stedelike gemeenskap, hoewel Afrika-musikante dit
   vermag om verskillende style in 'n nuwe styl te verweef, nl. marabi
• Dit was byna onmoontlik vir meeste swart musikante om erkenning te geniet buite
   die grense van hul stamgebiede en as gevolg hiervan het hulle as 'n verenigende
   musikale front begin saamwerk
• Die meeste platemaatskappye was deur wit mense besit en min swart kunstenaars
   het die geleentheid om hul eie materiaal aan te bied en dit spoor musikante aan om
   saam te werk en 'n populêre nuwe klank te skep

Musikale oorsprong:
• Tiekie-draai (Kaapse volksdans)
• Xhosa volksmusiek
• Vroeë Amerikaanse jazz
• Ragtime en blues
• 'n Afrika stedelike, werkersklasmusiek
• Musiek aangewend vir sosiale funksies bv. stokvel partytjies en shebeen
  byeenkomste

Styleienskappe:
• Klein instrumentale ensemble
       o pedaalorrel, klavier
       o kitaar, banjo en trom (handgemaak)
       o perkussie (skutters)
• Sikliese akkoordstruktuur I – IV – I6 4 – V
• Herhalende akkoordprogressies boots die tradisionele koorsang na
• Vinnige ragtime-gebaseerde ritmes met 'n matige tot lewendige tempo word
   gebruik
• Herhalende enkel-tematiese dansmusiek
• Teks is dikwels geïmproviseer – sangers kon die woorde opmaak om by die
   melodie te pas

Kunstenaar en trefferlied/album:
The Jazz Maniacs: Gully Low Blues
The Merry Blackbirds: Phesheya Kwe Zintaba
The Flying Jazz Queens: Langa More, Siyahamba
Mahotella Queens: Marena
The Dark City Sisters: Bina O Kara-Kara, Mahutsana

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 28

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                  28                          DBE/November 2019
                                    NSS – Nasienriglyne

 Die opstel sal volgens die volgende kriteria nagesien word.

           KRITERIA                             PUNTETOEKENNING
  Historiese agtergrond                                                                  2
  Musikale oorsprong                                                                     3
  Styleienskappe                                                                         5
  Kunstenaar en
                                                                                         2
  trefferlied/album
                             Uitstekend
                             'n Inleiding, afsluiting en stewige
                                                                    = 3 punte
                             argument in die middeldeel van die
                             opstel teenwoordig
                             Goed
                             'n Inleiding, afsluiting en redelike
                                                                    = 2–2½ punte
                             argument in die middeldeel van die
                             opstel teenwoordig
                             Redelik
  Logiese uiteensetting      'n Inleiding, afsluiting en vae
                                                                    = 1½ punte
  en struktuur van die       argument in die middeldeel van die                          3
  opstel                     opstel teenwoordig
                             Ondergemiddeld
                             'n Inleiding, afsluiting en swak
                                                                    = 1 punt
                             argument in die middeldeel van die
                             opstel teenwoordig
                             Swak
                             'n Enkel paragraaf: swak poging        = ½ punt
                             met die skryf van 'n opstel
                             Nie aanvaarbaar
                                                                    = 0 punte
                             Feite puntsgewys aangebied
  TOTAAL                                                                                 15 [15]

                                                               TOTAAL AFDELING D:              40

                                           OF

Kopiereg voorbehou                                                        Blaai om asseblief

### Page 29

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                     29                         DBE/November 2019
                                       NSS – Nasienriglyne

AFDELING E: INHEEMSE AFRIKAMUSIEK (IAM)

VRAAG 16

16.1        • Musiek bring die tradisionele genesers (en hulle studente) nader aan die
              voorvaders
            • Die voorvadergeeste word opgeroep om die genesing te bewerkstellig
            • Genesingseremonies word begelei deur sang, dans en perkussie-
              instrumente (tromme en beenskutters)
            • Dans is meer belangrik as sang en word aangewend om die
              voorvadergeeste op te roep
            • Die teks van die liedere is kort en herhalend wat help om die geneser in 'n
              staat van beswyming te bring
            • Die gebruik van tromme herbevestig die verbale boodskap
            • Die tromme 'praat' in die tradisionele dialek van die verlede
             TWEE korrekte antwoorde = 2 punte                                                   (2)

16.2        Stemming van die kitaar
            • Standaard maskanda kitaar stemming word isiZulu-styl genoem
               o snare word gestem as: EADGBD
            • Isishameni-styl
               o snare word gestem as: DADABD
            • Isichunu styl
               o snare word gestem as: DADABD (soos in isishameni)
            • Isigeyane-styl
               o gebruik isiZulu (standaard maskanda) stemming maar ander ritmiese
                   patrone
            • Isimandolini styl
               o snare word gestem as: EBBC#F#G#
            • Ushuni styl
               o bind ‘n snaar om ‘n bepaalde punt op die vingerbord om die
                   toonhoogte en toonkleur te verander
             TWEE korrekte antwoorde = 2 punte                                                   (2)

16.3        • Gebruik modern instrumente i.p.v. tradisionele baPedi instrumente
            • Gebruik enige Afrika-taal naas Sepedi
            • Kiba word kommersieel toeganklik
            • Kiba word uitgevoer bo-oor 'n standaard, eietydse tromslag styl (bv. disco,
              hip-hop, jazz en Suid-Afrikaanse style, bv. malombo)
            • Vermeng trom melo-ritmes met krepitasie en stembuiging
             TWEE korrekte antwoorde = 2 punte                                                   (2)

16.4        16.4.1    C
            16.4.2    E
            16.4.3    A
            16.4.4    B
            16.4.5    D
             VIER korrekte antwoorde = 4 punte                                                   (4)
                                                                                                 [10]

Kopiereg voorbehou                                                          Blaai om asseblief

### Page 30

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                 30                         DBE/November 2019
                                   NSS – Nasienriglyne

VRAAG 17

Oorsprong:
• Ontstaan in die 1970's uit imbube
• Die naam is afgelei van die woord 'cathama' wat beteken 'loop asof jy iemand
  bekruip'
• Mans wat na die stad verhuis het om werk te soek, bly in hostelle waar hulle
  isicathamiya-kore stig en met mekaar kompeteer

Internasionale aansien:
• Dit word meer populêr met die opneem van Graceland wat Ladysmith Black
    Mambazo in samewerking met Paul Simon gedoen het, en eg. word internasionaal
    bekend en die leier van isicathamiya-kunstenaars
• Ladysmith Black Mambazo word genooi om in New York op te tree in 1985
• Hulle wen hulle eerste Grammy-toekenning vir 'Best Traditional Folk Song' in 1988
• Hulle wen verder Grammy-toekennings en ander toekennings tot en met 2019
• Hulle word opgeneem en tree op saam met verskeie internasionale kunstenaars
 VYF korrekte antwoorde = 5 punte
 ‘n Maksimum van VIER punte per afdeling                                                    [5]

VRAAG 18

•  Gebruik oor die algemeen 'n diep baritonstem maar ook falsetto-stem, bv. in Ebile
   Kemmone en Lenyora
• Falsetto-sang verwek 'n melankoliese en nostalgiese gevoel, bv. Ngwana Wa
   Kgaetsedi
• Gebruik roep-en-antwoord tussen stem en kitaar
• Gebruik stembuiging-sangtegniek
• Krepitasies word prominent gebruik
• Roep malombo-geeste op deur die gebruik van klanknabootsende geluide wat dan
   op die kitaar as eggo klink
• Gebruik Sepedi en Tshivenda as tale
 VYF korrekte feite = 5 punte                                                               [5]

Kopiereg voorbehou                                                     Blaai om asseblief

### Page 31

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                  31                        DBE/November 2019
                                    NSS – Nasienriglyne

VRAAG 19

•  Terwyl kinders inheemse musiek sing en daarop dans, word hulle aan verskillende
   Afrika-ritmes blootgestel
• Namate hulle musikale gevoelens uitdruk deur te dans, leer hulle nuwe ritmiese
   patrone
• Blootstelling aan kruisritmes en gesinkopeerde ritmes help om die kinders se
   musikale kreatiwiteit te ontwikkel
• Musiek word van buite geleer, dus word dit gememoriseer en geïnternaliseer en
   sodoende word die geheue ontwikkel
• Deur aan groepsaktiwiteite deel te neem – klap, tromspel, musiekinterpretasie en
   dans – word die kinders se interpretatiewe vaardighede ontwikkel
• Die spontane gebruik van melodie en ritme is bewys daarvan dat die kind die
   musikale woordeskat leer en onthou
• Wanneer die kind 'n ritmiese repertorium onder die knie het, word dit die basis vir
   die ontwikkeling van improvisasie- en komposisie-vaardighede
• Die spontaniteit van improvisasie help kinders om komposisie- en
   samewerkingsvaardighede te ontwikkel
 VYF korrekte antwoorde = 5 punte                                                            [5]

VRAAG 20

Afrikastyleienskappe

Herhaling
• Konstante herhaling van harmoniese siklusse van 4 of 8 mate
• Bewyse van melodiese herhaling i.p.v. melodiese ontwikkeling

Musikale lae en tekstuur
• Die meeste mbaqanga-liedere bestaan uit musikale lae waar elke instrument/stem
  sy eie musikale lyn handhaaf
• Ritmiese lae bestaan uit verskillende ritmiese partye met verskillende metrums
  bo-oor 'n konstante polsslag

Choreografie
• Mbaqanga het altyd 'n danskomponent
• Zulu-danse word meestal gebruik

Teks
• Liedere word in verskillende tale gesing, maar isiZulu is die mees algemene

Stemgebruik
• Krepitasie en ululasie word altyd gebruik

Drag
• Tradisionele Amazulu-drag word in kombinasie met Westerse klere gedra

Lofgedig (izibongo)
• Word soms gebruik

Kopiereg voorbehou                                                      Blaai om asseblief

### Page 32

Downloaded from hlayiso.com
Musiek/V1                                  32                        DBE/November 2019
                                    NSS – Nasienriglyne

Westerse styleienskappe
Instrumentasie
• Instrumente wat meestal gebruik word, is: saksofoon, elektriese kitaar, elektriese
   baskitaar, elektriese orrel, akkordeon en tromme
Stylinvloede
• Die meeste mbaqanga-liedere volg een van die volgende style:
   o "die Twist": uit Amerika afkomstig en was populêr in 1962
   o soul-musiek: afkomstig van verskeie style insluitend gospel en rhythm en blues
   o rock 'n roll: afkomstig uit verskeie style insluitend country, blues en boogie-
       woogie
Harmonie
• Die gebruik van vierstemmige vokale harmonie is duidelik in die meeste liedere
• Daar is gewoonlik 'n leiersanger en drie agtergrondsangers
• Daar word wyd gebruik gemaak van koraalmatige melodieë
• Akkoordprogressie is gewoonlik 'n drie-akkoord-patroon, I IV V
Vorm
• Liedvorm, bv. vers en refreinvorm
Die opstel sal volgens die volgende kriteria nagesien word.
        KRITERIA                              PUNTETOEKENNING
 Afrika
                                                                                   6
 styleienskappe
 Westerse
                                                                                   6
 styleienskappe
                           Uitstekend
                           'n Inleiding, afsluiting en stewige
                                                                  = 3 punte
                           argument in die middeldeel van die
                           opstel teenwoordig
                           Goed
                           'n Inleiding, afsluiting en redelike
                                                                  = 2–2½ punte
                           argument in die middeldeel van die
                           opstel teenwoordig
                           Redelik
 Logiese uiteensetting     'n Inleiding, afsluiting en vae
                                                                  = 1½ punte
 en struktuur van die      argument in die middeldeel van die                      3
 opstel                    opstel teenwoordig
                           Ondergemiddeld
                           'n Inleiding, afsluiting en swak
                                                                  = 1 punt
                           argument in die middeldeel van die
                           opstel teenwoordig
                           Swak
                           'n Enkel paragraaf: swak poging met    = ½ punt
                           die skryf van 'n opstel
                           Nie aanvaarbaar
                                                                  = 0 punte
                           Feite puntsgewys aangebied
 TOTAAL                                                                           15     [15]
                                                              TOTAAL AFDELING E:         40
                                                                  GROOTTOTAAL:           120

Kopiereg voorbehou

## Related documents

- [Music P1 Nov 2019 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2019-memo-eng/d690c522-e0fe-4fdf-b630-a36ff389966e) — Music · Memo · 2019 · Eng
- [Music P2 Nov 2019 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p2-nov-2019-memo-eng/8c0a2445-91e7-40c4-8f7b-0ff87fd82801) — Music · Memo · 2019 · Eng
- [Music P2 Nov 2019 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p2-nov-2019-memo-eng-1/3dd89932-87f6-49d2-8276-bd6fbde69f1d) — Music · Memo · 2019 · Eng
- [Music P1 May June 2019 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-may-june-2019-memo-eng/4b7278fa-8899-4f1d-8e0b-28e4a5d6d076) — Music · Memo · 2019 · Eng
- [Music P1 May June 2019 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-may-june-2019-memo-afr/f8a11eb3-cb08-4c79-b070-667225196f1d) — Music · Memo · 2019 · Afr
- [Music P1 Nov 2018 FINAL Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2018-final-memo-afr/dc78da88-f718-4288-96ae-eff8f272b86b) — Music · Memo · 2018 · Afr

## More from Grade 12 Music

- [Music P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-may-june-2025-eng/a93b74de-03f7-4627-866d-40f73fc5580d) — QP · 2025 · Eng
- [Music P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-music-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/2519ee7f-bf23-488d-9428-c0bb5ed1bf21) — QP · 2025 · Afr
- [Music P1 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2024-eng/1ae05b36-0299-4ea5-94a5-02cc439843f0) — QP · 2024 · Eng
- [Music P1 Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p1-nov-2024-afr/89b0158e-2d68-4501-a28a-d92e7592e732) — QP · 2024 · Afr
- [Music P2 Nov 2024 Eng](https://www.hlayiso.com/library/music-p2-nov-2024-eng/ae7cdad4-f72c-4e9d-a719-3acb9bb251f2) — QP · 2024 · Eng
- [Music P2 Nov 2024 Afr](https://www.hlayiso.com/library/music-p2-nov-2024-afr/82de016a-5592-4674-bf9d-b63e9a93b27a) — QP · 2024 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
