# Business Studies Grade 12 North West Mock 2019 Memo (Afr)

> Grade 12 Business Studies memorandum from the North West Mock Exam 2019 (Afrikaans), 51 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/nw-business-studies-memo-afr-sept-2019/fe6e8209-d696-4f9b-b49d-2886a557338b
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Business Studies
- Grade: Grade 12
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: North West Mock Exam
- Curriculum: CAPS
- Pages: 51

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Business Studies](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/business-studies) › [Business Studies Grade 12 North West Mock 2019 Memo (Afr)](https://www.hlayiso.com/library/nw-business-studies-memo-afr-sept-2019/fe6e8209-d696-4f9b-b49d-2886a557338b)

## About this document

Business Studies · Grade 12 · North West Mock Exam · 2019. Memorandum, 51 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                NASIONALE
                            SENIOR SERTIFIKAAT

                                   GRAAD 12

                               BEDRYFSEKONOMIE

                                 SEPTEMBER 2019

                                  NASIENRIGLYNE

                       Hierdie nasienriglyne bestaan uit 51 bladsye.

Kopiereg voorbehou                                            Blaai om asseblief

### Page 2

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  2
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                        NSS-Nasienriglyne

NOTAS AAN NASIENERS

INLEIDING
Die notas aan nasieners word voorsien vir gehalteversekeringsdoeleindes om die volgende te
verseker:
(a) Regverdigheid, konsekwentheid en betroubaarheid in die standaard van nasien
(b) Fasiliteer die moderering van kandidate se skrifte op verskillende vlakke
(c) Vereenvoudig die nasienproses met inagneming van die breë spektrum nasieners oor die
     hele provinsie
(d) Implementeer toepaslike maatreëls in die onderrig, leer en assessering van die vak by
     skole / onderwysinstellings

1.      Kandidate se antwoorde vir AFDELING B en C moet in volsinne wees. Dit sal
        egter van die aard van die vraag afhang.

2.      Omvattende nasienriglyne word voorsien, maar dit is geensins volledig nie.
        Behoorlike oorweging moet gegee word aan ŉ antwoord wat korrek is, maar:
        ·   ŉ Ander uitdrukking gebruik as wat in die nasienriglyne gegee word
        ·   Uit ŉ ander bron kom
        ·   Oorspronklik is
        ·   ŉ Ander benadering gebruik
         LET WEL: Daar is slegs EEN korrekte antwoord in AFDELING A.

3.      Neem kennis van ander verwante antwoorde wat deur kandidate verskaf word
        en ken punte dienooreenkomstig toe. (In die geval waar die antwoord
        onduidelik is of ŉ mate van begrip aandui, moet deelpunte toegeken word,
        byvoorbeeld een punt in plaas van die maksimum van twee punte.)

4.      Die woorde 'subtotaal' of 'submaks' word gebruik om die toekenning van punte
        binne ŉ vraag of subvraag te vergemaklik.

5.      Die doel daarvan om punte (gelei deur 'maks' in die uiteensetting van die punte)
        aan die regterkant te omkring is om konsekwentheid en akkuraatheid te
        verseker met die nasien van die skrifte asook met berekeninge / moderering.

6.      Subtotale van vrae moet in die regterkantlyn geskryf word. Omkring die
        subtotale, soos aangedui by die toekenning van punte wat aan die einde van
        elke vraag verskyn. Dit moet deur 'maks' in die nasienriglyne / uiteensetting van
        punte gelei word. Slegs die totaal vir elke antwoord moet BINNE die
        linkerkantlyn langs die toepaslike vraagnommer verskyn.

Kopiereg voorbehou                                                 Blaai om asseblief

### Page 3

Bedryfsekonomie
                      Downloaded from
                                   3
                                      hlayiso.com NW/September 2019
                                          NSS-Nasienriglyne

7.      In ŉ indirekte vraag moet die teorie sowel as die antwoord tersaaklik wees en
        verband hou met die vraag.

8.      Foutiewe nommering van antwoorde in Afdeling A en B sal streng gepenaliseer
        word, daarom word korrekte nommering in alle afdelings sterk aanbeveel.

9.      Geen addisionele krediet moet vir die herhaling van feite gegee word nie. Dui
        aan met ŉ 'H' of 'R'.

10.     Neem kennis dat geen punte toegeken sal word vir die aanduiding Ja / Nee in
        die evalueringstipe vrae wat motivering of bevestiging vereis nie. (Van
        toepassing op AFDELING B en C.)

11.     Die verskil tussen 'evalueer' en 'kritiese evaluering' kan soos volg verduidelik
        word:

        11.1         Wanneer 'evalueer' gevra word, word daar van kandidate verwag om
                     te antwoord op óf ŉ positiewe / negatiewe manier óf om ŉ neutrale
                     (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem, bv. Positief: 'COIDA
                     verminder tyd en koste wat spandeer word √ op lang siviele
                     hofgedinge.'√

        11.2         Wanneer 'kritiese evaluering' gevra word, word daar van kandidate
                     verwag om te antwoord op óf ŉ positiewe / negatiewe manier óf om ŉ
                     neutrale (positiewe en negatiewe) standpunt in te neem. In hierdie
                     geval word van kandidate ook verder verwag om hulle antwoorde te
                     ondersteun met dieper insig, bv. 'COIDA verminder tyd en koste wat
                     spandeer word√ op lang siviele hofgedinge√, want die werkgewer sal
                     nie verantwoordelik wees om vergoeding aan die werknemer te
                     betaal as beserings opgedoen is tydens werksure nie, solank as wat
                     die besigheid kan bewys dat hy nie agterlosig was nie.'√

        LET WEL:        1. Bogenoemde kan ook van toepassing wees op 'ontleed'.
                        2. Let op die plasing van die merkie(√) in die toekenning van
                           punte.

12.     Die toekenning van punte moet gelei word deur die aard van die vraag,
        kognitiewe werkwoord wat gebruik is, puntetoekenning in die nasienriglyne en
        die konteks van elke vraag.

        Kognitiewe werkwoorde, soos:

        12.1         Adviseer, noem, beskryf in breë trekke, motiveer, aanbeveel, stel
                     voor, (lys nie volledig nie) vereis gewoonlik nie veel diepte in
                     kandidate se antwoorde nie. Die uiteensetting van punte vir elke
                     stelling / antwoord sal dus aan die einde daarvan verskyn.

        12.2         Beskryf, verduidelik, bespreek, brei uit, vergelyk, onderskei / toon
                     verskille / differensieer, regverdig, ontwerp, ontwikkel, ontleed,
                     evalueer, evalueer krities (lys nie volledig nie) vereis meer
                     diepgaande begrip, toepassing en beredenering. Die punte moet dus
                     meer objektief toegeken word om te verseker dat assessering
                     volgens die vasgestelde norme geskied, sodat eenvormigheid,
                     konsekwentheid en regverdigheid behaal kan word.

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 4

Bedryfsekonomie
                      Downloaded from
                                   4
                                      hlayiso.com NW/September 2019
                                           NSS-Nasienriglyne

13.     Sien slegs die EERSTE antwoord na waar kandidate meer as een antwoord
        aangebied het in AFDELING B en C vrae wat een antwoord vereis.

14.     AFDELING B

14.1    Indien, byvoorbeeld, VYF feite vereis word, sien die kandidaat se EERSTE
        VYF antwoorde na en ignoreer die res van die antwoorde. Dui dit aan deur ŉ
        lyn deur die onnagesiende gedeelte te trek en gebruik die woord 'MAKS'.

        LET WEL: Dit is slegs van toepassing waar die getal feite gespesifiseer word.

14.2    Indien twee feite in een sin geskryf word, gee VOLLE krediet aan die
        kandidaat. Punt 14.1 geld steeds.

14.3     Indien daar van kandidate verwag word om hulle eie voorbeelde / menings te
         gee, beredeneer dit by die nasiensentrum ten einde die alternatiewe antwoorde
         te finaliseer.

14.4     Gebruik van kognitiewe werkwoorde en toekenning van punte:

         14.4.1      Waar die getal feite wat vereis dat kandidate moet 'verduidelik /
                     bespreek / beskryf', gespesifiseer is, sal dit soos volg nagesien word:
                     · Feit 2 punte (of soos aangedui in die nasienriglyne)
                     · Verduideliking 1 punt
                     Die 'feit' en 'verduideliking' word apart in die nasienriglyne gegee om
                     die toekenning van punte te vergemaklik.

         14.4.2      Indien die getal feite nie gespesifiseer word nie, moet
                     puntetoekenning gelei word deur die aard van die vraag en die
                     maksimum punte in die nasienriglyne toegeken.

14.5     EEN punt kan toegeken word vir antwoorde wat maklik is om te herroep,
         wat een woord as antwoord vereis of wat direk aangehaal word uit ŉ
         scenario / gevallestudie. Dit is spesifiek van toepassing op AFDELING B
         EN C (waar van toepassing).

15.      AFDELING C

15.1     Die punte-uiteensetting vir die opsteltipe vrae is soos volg:
          Inleiding
                                       Maksimum:
          Inhoud
                                          32
          Gevolgtrekking
          Insig                               8
          TOTAAL                             40

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

### Page 5

Bedryfsekonomie
                       Downloaded from
                                    5
                                       hlayiso.com NW/September 2019
                                            NSS-Nasienriglyne

15.2     Insig bestaan uit die volgende komponente:
        Struktuur / Uitleg Is daar ŉ inleiding, inhoud en ŉ gevolgtrekking?                        2
        Ontleding en       Is die kandidaat in staat om die vraag in opskrifte / sub-              2
        vertolking         opskrifte te ontleed / korrek te interpreteer sodat begrip van
                           wat gevra word, getoon word?
        Sintese            Is daar relevante besluite / feite / antwoorde gemaak wat op            2
                           die vrae gebaseer is?
                             Punte toegeken volgens die onderstaande gids:
                             Geen relevante feite: 0 (Twee '-S')
                             ŉ Paar relevante feite: 1 (Een '-S')
                             Slegs relevante feite: 2 (Geen '-S')
                             Opsie 1: Waar ŉ kandidaat 50% of meer van die vraag met
                                        slegs relevante feite beantwoord het, verskyn geen
                                        '-S' in die linkerkantlyn nie. Ken die maksimum van
                                        TWEE (2) punte vir sintese toe.
                             Opsie 2: Waar ŉ kandidaat minder as 50% van die vraag
                                      met slegs OF ŉ paar relevante feite beantwoord
                                      het, verskyn een “-S' in die linkerkantlyn. Ken ŉ
                                      maksimum van EEN (1) punt vir sintese toe.
                         Opsie 3: Waar ŉ kandidaat minder as 50% van die vraag
                                   met geen relevante feite beantwoord het, verskyn
                                   twee '-S' in die linkerkantlyn. Ken ŉ NULPUNT toe
                                   vir sintese.
        Oorspronklikheid Is daar bewyse van voorbeelde, aktuele inligting, huidige                 2
                         neigings en ontwikkelings?
                                                                   TOTAAL VIR INSIG:                8
                                                                   TOTAAL VIR FEITE:               32
                                              TOTALE PUNTE VIR OPSTEL (8 + 32):                    40

        LET       1.   Geen punte sal toegeken word vir inhoud wat herhaal word uit die
        WEL:           inleiding en gevolgtrekking nie.

                  2.   Die kandidaat verbeur punte vir uitleg indien die woorde INLEIDING en
                       GEVOLGTREKKING nie voorkom nie.
                  3.   Geen punte sal toegeken word vir uitleg as die opskrifte INLEIDING en
                       GEVOLGTREKKING / SLOT nie deur ŉ verduideliking ondersteun word
                       nie.
                  4.   Met ingang November 2017 sal ŉ kandidaat ŉ maksimum van EEN (1)
                       punt vir opskrifte / subopskrifte en EEN (1) punt vir vertolking (16 of
                       meer uit 32 punte) toegeken word. Dit geld spesifiek vir die ontleding en
                       vertolking-deel van insig.

Kopiereg voorbehou                                                       Blaai om asseblief

### Page 6

Bedryfsekonomie
                      Downloaded from
                                   6
                                      hlayiso.com NW/September 2019
                                          NSS-Nasienriglyne

15.3     Dui insig in die linkerkantse kantlyn aan met ŉ simbool, bv. ('S, A, -S en / of O').

15.4     Die komponente van insig word aan die einde van die voorgestelde
         antwoord / nasienriglyne vir elke vraag aangedui.

15.5     Sien alle relevante feite na totdat die SUB MAKS / MAKS punte vir elke
         onder-afdeling behaal is. Skryf 'SUB MAKS' / 'MAKS' nadat maksimum punte
         behaal is.

15.6     Aan die einde van elke opstel, dui die toekenning van punte vir feite en punte
         vir insig soos volg aan:
         S – Struktuur, A – Analise, S – Sintese, O – Oorspronklikheid
         soos in die tabel hieronder aangedui.
                         INHOUD                      PUNTE
                           Feite                     32 (maks.)
                            S                          2
                            A                          2
                            S                          2
                            O                          2
                         TOTAAL                       40

15.7     Wanneer punte vir feite toegeken word, neem kennis van die submaksimum
         wat aangedui word, veral as kandidate nie dieselfde subopskrifte gebruik nie.
         Onthou opskrifte en subopskrifte word aangemoedig en dra by tot insig
         (struktuur / logiese vloei / volgorde) en dui duidelikheid van denke aan.
         (Sien PUNTE-UITEENSETTING aan die einde van elke vraag.)

15.8     Indien die kandidaat die vraag VERKEERD identifiseer / vertolk, kry hy / sy
         steeds punte vir uitleg / struktuur.

15.9     Indien ŉ ander benadering deur kandidate gebruik word, maak seker dat
         antwoorde geassesseer word in ooreenstemming met die puntetoekenning /
         subopskrifte soos aangedui in die nasienriglyne.

15.10    15.10.1 Ken TWEE punte toe vir volledige sinne. Ken EEN punt toe vir
                 frases / sinsdele, onvoltooide sinne en vae antwoorde.

         15.10.2 Met ingang November 2015, sal die TWEE punte nie noodwendig
                 aan die einde van elke voltooide sin getoon word nie. Punte (√) sal
                 geskei wees en langs elke feit aangedui word, bv.
                 'Produkontwikkeling is ŉ groeistrategie / waar ondernemings poog
                 om nuwe produkte√ in bestaande markte bekend te stel.' √
                     Dit sal deur die aard en konteks van die vraag, sowel as die
                     kognitiewe werkwoord wat gebruik is, gelei word.

15.11    Met ingang November 2017, sal die maksimum van TWEE (2) punte vir feite
         in die nasienriglyne as opskrifte getoon, nie noodwendig vir elke vraag geld
         nie. Dit sal deur die aard van die vraag bepaal word.

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 7

Bedryfsekonomie
                        Downloaded from
                                     7
                                        hlayiso.com NW/September 2019
                                     NSS-Nasienriglyne

AFDELING A
VRAAG 1

1.1    1.1.1      C√√
       1.1.2      C√√
       1.1.3      A√√
       1.1.4      B√√
       1.1.5      D√√
       1.1.6      B√√
       1.1.7      A√√
       1.1.8      B√√
       1.1.9      D√√
       1.1.10     C√√                                                         (10 x 2) (20)

1.2    1.2.1      Mikro√√
       1.2.2      indiensnemings√√
       1.2.3      versekering√√
       1.2.4      verbale√√
       1.2.5      wins√√                                                       (5 x 2) (10)

1.3    1.3.1      E√√
       1.3.2      D√√
       1.3.3      A√√
       1.3.4      G√√
       1.3.5      F√√
                                                                               (5 x 2) (10)

                                                           TOTAAL AFDELING A: 40
Uiteensetting van punte:

  VRAAG                 PUNTE
    1.1                   20
    1.2                   10
    1.3                   10
  TOTAAL                  40

Kopiereg voorbehou                                       Blaai om asseblief

### Page 8

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  8
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                          NSS-Nasienriglyne

AFDELING B

Sien SLEGS die EERSTE DRIE antwoorde in hierdie afdeling na.

VRAAG 2: SAKEOMGEWINGS

2.1    Polities√
       Ekonomies√
       Sosiaal√
       Tegnologies√
       Wetlik√
       Omgewing√

       LET WEL: Sien slegs die eerste VYF (5) antwoorde na.                              (5 x 1) (5)

2.2    Rol VAN SETA’s

       ·   Ontwikkel vaardigheidsplanne in lyn met Nasionale Vaardigheidsontwikkeling
           Strategie√√
       · Stel vaardigheidsontwikkelings planne op vir elke ekonomiese sektor√√
       · Keur vaardigheidsplanne en jaarlikse opleidingsverslae goed.√√
       · Gee toelaes aan werknemers, onderwys en opleiding verskaffers√√
       · Betaal toelaes aan maatskappye wat voldoen aan die vereistes van die Wet op
           Vaardigheidsontwikkeling.√√
       · Moniteer/Evalueer opleiding wat verskaf word deur diensverskaffers.√√
       · Bevorder en vestig leerderskappe√√
       · Registreer leerderskap programme√√
       · Verskaf opleidingsmateriaal/programme vir vaardigheids ontwikkelings
           fasiliteerders.√√
       · Gee akkreditasie vir vaardigheidsontwikkeling fasiliteerders.√√
       · Maak seker dat opleiding in die verskillende sektore van die Suid-Afrikaanse
           ekonomie plaasvind.√√
       · Bevorder leerderskappe en leerprogramme deur die identifisering van geskikte
           werkplekke vir praktiese werkervaring.√√
       · Rapporteer aan die Direkteur Generaal.√√
       Enige ander relevante antwoord betreffende die rol van SETA’s                  Maks (8)

2.3    Verbruikersregte

       2.3.1      Reg om goedere terug te gee / te vervang / terugbetaling te kry / goeie waarde
                  te kry / goeie kwaliteit en veilige produk te kry√√
       2.3.2      Reg op privaatheid / vertroulikheid√√
       2.3.3      Reg op regverdige / eerlike transaksies / verantwoordelike bemarking /
                  promosies√√
       2.3.4      Reg op aanspreeklikheid van verskaffers√√                                    (8)

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 9

Bedryfsekonomie
                      Downloaded from
                                   9
                                      hlayiso.com NW/September 2019
                                          NSS-Nasienriglyne

2.4    Wyses hoe besighede kan voldoen aan die BBSEB pilare

       2.4.1      Eienaarskap
                  ·    Besighede moet swart persone insluit√ in aandeelhouding / vennootskappe
                       / franschises.√
                  ·    Vrygestelde Mikro Ondernemings (VMOs) met ŉ eienaarskap van 50% of
                       meer√ ontvang ŉ vlak 3 toekenning op die SEB telkaart.√
                  ·    Meer geleenthede word geskep vir swart persone√ om eienaars /
                       entrepreneurs te word.√
                  ·    Klein swart beleggers moet aangemoedig word√ om te belê in gedeelde
                       eienaarskap.√
                  ·    Groot besighede moet deel in die eienaarskap van klein swart
                       onderneming√ en hulle help dra aan die besigheidsrisiko’s√
                  ·    Besighede vind dit soms moeilik om geskikte √ swart aandeelhouers/
                       vennote op te spoor.√
                  ·    Baie swart persone kan het nie genoeg kapitaal√ om aandele in
                       maatskappye / bydraes in ŉ vennootskap te kan bekostig nie.√
                  Enige ander relevante antwoord wat verwys na die wyse hoe die besigheid moet
                  voldoen aan die BBSEB pilaar van eienaarskap
                                                                                       Maks (4)

       2.4.2      Bestuur
                  ·    Besighede moet verseker dat transformasie√ op alle vlakke
                       geïmplementeer word.√
                  ·    Stel swart persone aan√ in senior uitvoerende posisies / bestuur.√
                  ·    Betrek swart persone√ in die besluitnemings proses.√
                  ·    Maak seker dat swart vroue√ verteenwoordig word in bestuur.√
                  ·    Besighede verdien punte in beide bestuur en eienaarskap as hulle meer as
                       25% van hul aandele aan swart beleggers verkoop, √ sodat sommige van
                       hulle direkteure kan word. √
                  ·    Weens ŉ tekort aan vaardige swart bestuurders / direkteure, √ vind
                       sommige besighede moeilik om afsprake te maak. √
                  ·     Besighede word direk gepenaliseer√ vir die implementering van hierdie
                       pilaar nie.
                  Enige ander relevante antwoord wat verwys na die wyse hoe die besigheid moet
                  voldoen aan die BBSEB pilaar van bestuur
                                                                                          Maks (4)

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 10

Bedryfsekonomie
                      Downloaded from
                                   10
                                      hlayiso.com NW/September 2019
                                           NSS-Nasienriglyne

       2.4.3      Ondernemings- en verskaffersontwikkeling (OVO)

                  ·    Besighede moet help om werk te skep√ en plaaslike vervaardiging
                       aanmoedig.√
                  ·    Besighede word aangemoedig om te belê / ondersteun√ aan swart
                       KMMOs.√
                  ·    Bydrae kan geldelik wees√ bv. lenings / beleggings / donasies.√
                  ·    Bydraes kan ook nie-monotêr wees√ bv. raadgewende dienste / advies /
                       entrepreneurskap programme√, ens.
                  ·    KMMO’s word aangemoedig om hul eie besigheids inisiatiewe te gebruik√
                       wat hulle volhoubaar sal maak.√
                  ·    Besighede moet investeer in / ondersteuning gee√ aan swart KMMO’s√
                  ·    Dienste moet uitgekontrkteer word √ aan verskaffers wat voldoen aan
                       BBSEB√
                  ·    Identifiseer verskaffers met swart eienaars√ wat in staat is om goedere en
                       dienste te lewer. √
                  ·    Ontwikkel besigheidsvaardighede van klein / swart verskaffers√ bv.
                       verkoopstegnieke, regsadvies√ ens.
                  ·    Ondersteun die kontantvloei van klein verskaffers√ deur voorkeur
                       ooreenkomste te bied.√
                  ·    Ontwikkel en implementeer√ ŉ verskaffer ontwikkelingplan /
                       voorsieningsketting.√
                  ·    Klein / Groot besighede mag dalk nie instaat wees√ om ŉ ondernemings
                       ontwikkeling belegging te ondersteun.√
                  Enige ander relevante antwoord wat verwys na die wyse hoe die besigheid moet
                  voldoen aan die BBSEB pilaar van ondernemings- en verskaffersontwikkeling
                                                                                           Maks (4)

Kopiereg voorbehou                                                   Blaai om asseblief

### Page 11

Bedryfsekonomie
                      Downloaded from
                                   11
                                      hlayiso.com NW/September 2019
                                          NSS-Nasienriglyne

2.5    Wetgewing

       2.5.1      Wet op Gelyke Indiensneming WGI√√                                            (2)

                  Motivering
                  “Die bestuur van TVD maak seker dat alle werknemers gelyk behandel word
                  ongeag hulle geslag of ras”.√
                                                                                               (1)
                  LET WEL: Geen punte word toegeken indien die wet verkeerd
                  geïdentifiseer is nie.
                                                                                         Maks (3)

       2.5.2      Positiewe impak van Wet of Gelyke Indiensneming op besighede
                  ·    Bevorder gelyke geleenthede√ en regverdige behandeling aan alle
                       werkers. √
                  ·    Verseker dat regstellende aksie geïmplementeer word√ om
                       onregmatighede van die verlede reg te stel. √
                  ·    Moedig diversiteit in die besigheid aan √ deur mense van verskeiilende
                       rasse / kulture / gelowe / agtergronde in diens te neem. √
                  ·    Voorsien gelyke geleenthede √ om gekies te word / bevorder te word vir
                       bevorderingsposte √
                  ·    Verhoed onregverdige diskriminasie teen werknemers√ in enige
                       indiensnemingsbeleid / parktyk / of op enige gronde soos ras / geslag /
                       gestremdheid / taal,ens√
                  ·    Skep ŉ raamwerk van aanvaarbare indiensnemings praktyke√ en
                       regstellende aksie maatreëls √
                  ·    Voorsien aan werknemers regshulp√ as hulle voel dat hulle onregverdig
                       behandel is. √
                  ·    Moedig konsultasie aan√ tussen werkgewers en werknemers. √
                  ·    Dwing besighede om ŉ√ gelyke indiensnemingsplan te skep en te
                       implementeer. √
                  Enige ander relevante antwoord verwant aan die effektiwiteit van die WGI
                                                                                          Maks (8)

Kopiereg voorbehou                                                  Blaai om asseblief

### Page 12

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  12
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                       NSS-Nasienriglyne

2.6    Impak van die Wet op Vaardigheidsontwikkeling op besighede
       Positief / voordele

       ·    Lei werknemers op√ om produktiwiteit in die werkplek te verbeter. √
       ·    Bevorder selfstandige√ en swart entrepreneurskap. √
       ·    Verhoog die opbrengs op belegging√ in onderwys en opleiding. √
       ·    Besigheid kan wêreldwyd√ mededingend word. √
       ·    Verhoog die aantal vaardige werknemers√ in gebiede waar hierdie vaardighede
            skaars is. √
       ·    Moedig die ontwikkeling en leer van deurlopende vaardighede aan√ om die
            verbetering van vaardigheidsontwikkeling te ondersteun. √
       ·    Verbeter werksgeleenthede en arbeidsbeweging van werkers√ uit voorheen
            benadeelde groepe. √
       ·    Diskriminasie op die werkplek kan aangespreek word√ deur opleiding. √
       ·    Werkplek word gebruik as ŉ aktiewe leeromgewing√ waar werknemers praktiese
            werkservaring kan opdoen. √
       ·    BBSEB-voldoenende besighede kan hul produkte / dienslewering verbeter √
            aangesien hulle meer geskoolde werkers in diens neem. √
       Enige ander relevante antwoord rakende die voordele van WOV

                                                  EN / OF
       ·    Negatiewe / Nadele
       ·    Verhoog koste√ aangesien die proses ŉ groot hoeveelheid papierwerk vereis. √
       ·     Implementering van die WVO kan moeilik wees√ om te monitor en te beheer. √
       ·    Vaardigheidsprogramme sal nie altyd opleidingsbehoeftes√ van werknemers
            aanspreek nie. √
       ·    Vaardigheidsontwikkelingsheffing kan ŉ ekstra las wees√ vir finansies en
            sukkelende ondernemings. √
       ·    Dit kan gemoniteer en beheer word√ deur regeringsdepartemente wat nie opleiding
            as hul belangrikste prioriteite het nie. √
       ·    Die SETA's mag nie goed georganiseer word nie en baie kursusse wat deur
            maatskappye aangebied word, √ mag nie eenheidstandaarde hê wat verband hou
            met die kursusinhoud nie. √
       ·    Baie diensverskaffers wat opleidingstake aanbied√, is nie SAQA/SAKO
            geakkrediteer nie. √
       ·    Baie ondernemings mag nie hierdie staatsinisiatief√ ondersteun nie. √
       ·    Implementering van die WVO kan moeilik wees√ om te monitor en te beheer. √
       ·    Daar word van werknemers verwag om leerderskappe gedurende werksure by te
            woon√ wat die produksieproses / produktiwiteit kan beïnvloed. √
       ·    Dit is duur vir besighede om ŉ persoon in diens te neem√ om leerderskappe te
            implementeer, bestuur en beheer. √
       ·    Die tyd en geld wat spandeer word om werknemersvaardighede te verbeter, √ word
            vermors as hulle die besigheid verlaat. √
       Enige ander relevante antwoord rakende die nadele van WOV op besighede
                                                                                     Maks (8)

Kopiereg voorbehou                                              Blaai om asseblief

### Page 13

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  13
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                       NSS-Nasienriglyne

2.7    Wyses waarop besighede kan voldoen aan die Nasionale Kredietwet (NKW)

       ·    Moet by Nasionale Kredietreguleerder registreer√√
       ·    Moet jaarliks verslae indien by reguleerder√√
       ·    Moet kredietrekords / kontroles van klante bekom voordat krediet toegstaan
            word.√√
       ·    Moet aansoekers se kredietwaardigheid van aansoekers assesseer√√
       ·    Mag aan klante voor-ooreenskoms state aanbied.√√
       ·    Moet alle kostes van krediet bekend maak/geen verskuilde kostes nie√√.
       Enige ander relevante antwoord wat verband hou met die wyse hoe die besigheid kan
       voldoen aan die NKW                                                            Maks (8)

                               UITEENSETTING VAN PUNTE
                                    VRAAG      PUNTE
                                2.1               5
                                2.2               8
                                2.3               8
                                2.4.1             4
                                2.4.2             4
                                2.4.3             4
                                2.5.1             3
                                2.5.2             8
                                2.6               8
                                2.7               8
                                TOTAAL           60
                                                                                     [60]

Kopiereg voorbehou                                              Blaai om asseblief

### Page 14

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  14
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                        NSS-Nasienriglyne

VRAAG 3: SAKEGELEENTHEDE

3.1    Voorbeelde van nie-verbale aanbiedinge

       ·    Geskrewe verslae√
       ·    Grafieke (lyn, sirkel, balk)√
       ·    Prente / Foto’s / Scenarios / Illustrasies√
       ·    Tabelle√
       ·    Diagramme√
       ·    Blaaiborde / witborde√
       ·    Skyfies√
       ·    Plakkate / tekens / baniere / vlae√
       Enige ander relevante voorbeeld van nie-verbale aanbiedings
       LET WEL: Sien slegs die eerste SES na.                                          (6 x 1) (6)

3.2    Faktore om te oorweeg gedurende die aanbieding

       ·    Maak oogkontak met die gehoor kyk in alle rigtings.√√
       ·    Wees hoorbaar vir almal in saal.√√
       ·    Wissel stemtoon af om nie eentonig te wees nie.√√
       ·    Gebruik humor in die aanbieding.√√
       ·    Gebruik visuele hulpmiddels om die kwaliteit van die aanbieding te verhoog.√√
       ·    Hou by die voorgeskrewe tydlimiet.√√
       ·    Bied die belangrikste inligting eerste aan om die gehoor se aandag te behou.√√
       ·    Som die aanbieding op in die slot.√√
       Enige ander relevante faktor om te oorweeg gedurende die
       aanbieding                                                                     Maks (8)

3.3    3.3.1 Ondernemingsvorm

              Maatskappy met persoonlike aanspreeklikheid.√√                                   (2)

              Motivering

              “Benjamin het ŉ maatskappy gestig wat aan die aandeelhouers beperkte
              aanspreeklikheid gee, maar hy is steeds persoonlik aanspreeklik vir die skulde van
              die maatskappy.”√                                                               (1)

              LET WEL: Ken geen punte toe vir die motivering indien die
              ondernemingsvorm verkeerd geïdentifiseer is.                              Maks (3)

Kopiereg voorbehou                                                Blaai om asseblief

### Page 15

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  15
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                        NSS-Nasienriglyne

       3.3.2 Verskille tussen maatskappy met persoonlike aanspreeklikheid en publieke
             maatskappy.
        Maatskappy met persoonlike                          Publieke maatskappy
              aanspreeklikheid
  ·    Die naam eindig ING / Geïnk.√            ·     Naam eindig Bpk. √

  ·    Publiek kan nie√ aandele koop nie.√      ·     Publiek kan aandele koop√ in die
                                                      maatskappy√

  ·    Genereer kapitaal√ deur aandele te       ·     Genereer kapitaal √ deur aandele te
       verkoop aan aandeelhouers √                    verkoop aan die publiek/skulbriewe te
                                                      verkoop√

  ·    Finansiële state moet onafhanklik        ·     Jaarlikse state√ moet geoudit word.√
       nagegaan word√ maar nie
       noodwendig geoudit word nie√

  ·    Hoef nie ŉ Prospektus op te stel nie √   ·     Moet ŉ Prospektus registreer en
       omdat aandele nie verkoop kan word             publiseer√ by CIPC√
       aan die publiek nie.√

  ·    Maatskappy hoef nie minimum              ·     Moet minimum inskrywing bekom√
       inskrywing te kry√ en minimum aantal           voordat die maatskappy kan begin√
       aandele te verkoop nie. √

       Enige ander relevante antwoord                 Enige ander relevante antwoord
       verwant aan die verskil tussen ŉ               verwant aan die verskil tussen ŉ
       Maatskappy met beperkte                        Maatskappy met beperkte
       aanspreeklikheid en ŉ Publieke                 aanspreeklikheid en ŉ Publieke
       maatskappy                                     maatskappy
                                 Submaks (4)                                     Submaks (4)
  LET WEL: 1. Die verskil moet duidelik wees maar hoef nie te skakel nie.
           2. Ken ŉ maksimum van VIER punte toe as die verskille nie duidelik is
              nie. Merk slegs maatskappy met persoonlike aanspreeklikheid of
              publieke maatskappy.
           3. Antwoorde hoef nie in tabelformaat te wees nie.             Maks (8)
3.4    Regte van voorkeuraandeelhouers
       ·    Ontvang dividende√ ongeag van hoeveel wins gemaak is.√
       ·    Ontvang ŉ vaste koers√ of opbreng/dividende.√
       ·    Hulle ontvang eerste dividende√ het voorkeurregte op dividende.√
       ·    Hulle het voorkeur reg om te eis√ indien die maatskappy bankrot is / gelikwideer
            word.√
       ·    Ontvang tussentydse en jaarlikse√ verslae.√
       ·    Hulle het slegs stemreg by die AJV√ in sekere gevalle / sekere resolusies.√
       ·    Kummulatiewe voorkeuraandeelhouers moet hulle agterstallige / opgelope
            dividende√ van vorige jare ontvang.√
       ·    Deelnemende voorkeuraandeelhouers het die reg om te deel√ in surplus winste.√
       Enige ander relevante antwoord rakende die regte van voorkeuraandeelhouers
                                                                                     Maks (8)
Kopiereg voorbehou                                                Blaai om asseblief

### Page 16

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  16
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                       NSS-Nasienriglyne

3.5    Bydraes tot sukses / mislukking van ŉ vennootskap.

                              SUKSES                EN / OF        MISLUKKING
        3.5.1        -   Vennote is aktief betrokke by - Besluite kan soms
        Bestuur          bestuur√ en gebruik insette van    tydrowend wees√ omdat
                         ander.√                            al die vennote moet
                                                            instem. √

                     -   Vennote kan mekaar se -               Sommige bestuurstake
                         kundigheid      gebruik√   as         word dalk afgeskeep√
                         moeilike besluite geneem moet         omdat dit aan ander
                         word. √                               oorgelaat word om te
                                                               doen. √

                     -   Indien vennote nie betrokke wil -     Vennote is agente van
                         wees nie√ kan hulle bekwame           die vennootskap√ en
                         bestuurders aanstel. √                bind mekaar met hulle
                                                               besluite, selfs swak
                                                               besluite. √
                                                           -   Indien vennote nie saam
                                                               stem nie√ mag dit lei toe
                                                               spanning tussen hulle. √

                         Enige ander relevante                 Enige ander relevante
                         antwoord rakende die bydrae           antwoord rakende die
                         van bestuur tot die sukses van        bydrae van bestuur tot
                         vennootskap                           die mislukking van
                                                               vennootskap
                                                                               Maks (4)
        3.5.2        -   Vennootskappe betaal slegs        -   Individuele belasting wat
        Belasting        BTW op toepaslike produkte /          vennote betaal√ kan
                         dienste√ wat belasting                soms hoër wees as
                         administrasie verminder. √            maatskappybelasting√.
                         Vennootskap betaal nie
                         belasting nie, √ slegs vennote
                         in hul privaat hoedanigheid. √
                                                           -   Vennote onttrek soms
                                                               kontant om
                                                               belastingaanslag te
                                                               verminder√ wat weer
                                                               kan lei tot kontantvloei
                                                               probleme. √

                         Enige ander relevante                 Enige ander relevante
                         antwoord rakende die invloed          antwoord rakende die
                         van belasting op sukses van           invloed van belasting op
                         vennootskap                           mislukking van
                                                               vennootskap

                                                                                 Maks (4)

Kopiereg voorbehou                                                Blaai om asseblief

### Page 17

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  17
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                        NSS-Nasienriglyne

3.6    Verskille tussen leierskap en bestuur.

                      Leierskap                                     Bestuur
      Beïnvloed√ menslike gedrag √                Lei√ menslike gedrag. √
      Kommunikeer√ deur middel van                Kommunikeer deur bestuursfunksies√,
      interaksie / gedrag / visie / waardes /     bv. lyn funksie. √
      charisma. √
      Innoveer / Moedig nuwe idees aan√ om        Bestuur planne / programme / take om
      produktiwiteit te verhoog. √                teikens te bereik.
      Inspireer personeel om mekaar te            Beheer stelsels en prosedures√ om die
      vertrou √en te ondersteun. √                werk gedoen te kry. √
      Fokus op wat√ en hoekom. √                  Fokus op hoe√ en wanneer. √
      Doen die regte dinge. √                     Doen dinge reg.√
      Fokus op die horison √ om langtermyn        Fokus √ op die basislyn / kort / medium /
      besluite te neem. √                         lang termyn. √
      Leiers word gebore √met natuurlike /        ŉ Persoon word ŉ bestuurder √ as
      instinktiewe leierskapsvaardighede. √       gevolg van die posisie waarin hy / sy
                                                  aangestel word. √
      Lei mense√ om aktiewe deelnemers te         Bestuur die proses om dinge te doen. √
      word. √                                     wat gedoen word deur
                                                  verantwoordelikheid uit te oefen. √
      Leiers het mag / invloed√ as gevolg van     Bestuurders het mag √ as gevolg van die
      sy / haar kennis / vaardighede /            gesagsposisie waarin hulle aangestel
      intelligensie. √                            word. √
      Probeer altyd om meer doeltreffende         Handhaaf reëls op ondergeskiktes √ om
      maniere te vind√ om take te voltooi √       seker te maak seker dat take voltooi is √.
      Motiverend / Inspirerend√ in hul            Rigtinggewend √ in hul benadering √
      benadering.√
      Mens georiënteerd. √                   Taak georiënteerd. √
      Lei deur voorbeeld / vertroue / respek. √
                                             Bestuur deur beplanning / organisering /
                                             leiding / beheer. √
      Enige ander relevante antwoord         Enige ander relevante antwoord rakende
      rakende leierskap                      bestuur
                                Sub maks (4)                            Sub maks (4)

       LET WEL:      1. Die verskil moet duidelik wees.
                     2. Die verskille hoef nie met mekaar te skakel nie.
                     3. As die verskil nie duidelik is nie, ken slegs VIER (4) punte toe vir
                        leierskap of bestuur.
                                                                                Maks (8)

Kopiereg voorbehou                                                 Blaai om asseblief

### Page 18

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  18
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                        NSS-Nasienriglyne

3.7    Leierskapstyle

       3.7.1 Transaksioneel√√                                                                (2)

       Motivering:

       “Die projekbestuurder van Lucy Elektroniese dienste motiveer werkers deur aan hulle
       insentiewe te gee as hulle hou by sperdatums.”√                                     (1)

       LET WEL: Geen punte word toegeken vir motivering indien die leierskapstyl
                verkeerd geïdentifiseer is nie.
                                                                              Maks (3)

       3.7.2 Impak/effektiwiteit van die transaksionele styl op die besigheid.

       Positief / Voordele

       ·  Moedig werknemers aan om hard te werk√ omdat hulle belonings sal ontvang.√
       ·  Verbeter werknemers se produktiwiteit√ en moraal.√
       ·  Besigheidsdoelwitte en doelwitte kan bereik word√ as werknemers gemotiveer
          word.√
       · Werknemers weet wat√ van hulle verwag word. √
       · Dissiplinêre aksieprosedures√ word goed gekommunikeer. √
       Enige ander relevante antwoord rakende die voordele van die transaksionele styl

                                            EN / OF
       Negatiewe / Nadele

       ·   Werknemers kan verveeld raak / kreatiwiteit verloor√ omdat hulle reëls / prosedures
           moet volg. √
       · ŉ Transaksionele leier sal die werkverrigting van werknemers moet moniteer√ om te
           verseker dat verwagtinge nagekom word. √
       · Bestuur / beheer van werknemers√ kan tydrowend wees. √
       · Sommige werknemers kan gedemoraliseer / ongemotiveerd wees √ indien hulle nie
           die teikens bereik of bereik het nie, alhoewel hulle baie hard gewerk het. √
       · Nie geskik vir spanwerk nie, √ aangesien alle spanlede gestraf kan word vir swak
           prestasie wat deur een spanlid veroorsaak word. √
       Enige ander relevante antwoord rakende die nadele van die transaksionele styl
                                                                                        Maks (6)

Kopiereg voorbehou                                                Blaai om asseblief

### Page 19

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  19
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                       NSS-Nasienriglyne

       3.7.3 Toepassing van die transaksionele leierskapstyl

       Hierdie leierskapstyl kan toegepas word wanneer:

       · Die onderneming die prestasie van werknemers wil maksimaliseer. √√
       · Sperdatums op kort kennisgewing / onder druk bereik moet word. √√
       · Werkers ŉ lae moraal het. √√
       · Die strategieë / besigheidstrukture nie hoef te verander nie. √√
       Enige ander relevante toepassing van die transaksionele leierskapstyl
                                                                                    Maks (2)
                                                                                        [60]

                               UITEENSETTING VAN PUNTE
                                  VRAAG      PUNTE
                                3.1             6
                                3.2             8
                                3.3.1           3
                                3.3.2           8
                                3.4             8
                                3.5.1           4
                                3.5.2           4
                                3.6             8
                                3.7.1           3
                                3.7.2           6
                                3.7.3           2
                                  TOTAAL       60

Kopiereg voorbehou                                             Blaai om asseblief

### Page 20

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  20
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                      NSS-Nasienriglyne

VRAAG 4: SAKEROLLE

4.1    Tipes onetiese sakepraktyke uit die stellings

       4.1.1 Seksuele teistering√√
       4.1.2 Misbruik van werkstyd√√
       4.1.3 Misbruik van werksfondse en -bates√√                                       (6)

4.2    Verskille tussen probleemoplossing en besluitneming

                Probleemoplossing                          Besluitneming
        Probleme kan opgelos word deur ŉ      Besluitneming word dikwels gedoen deur
        groep / span √ of ŉ individuele       ŉ bestuurslid √ wat die nodige outoriteit
        spanlid.√                             het. √

        Alternatiewe oplossings word         Verskeie alternatiewe word oorweeg √
        gegee, √ en dan krities geëvalueer.√ voordat die beste een gekies word. √

        Proses om ŉ situasie krities te       Dit is deel van die probleemoplossing
        analiseer√ om strategieë te skep om   siklus√ want besluite moet in elke stap
        verandering teweeg te bring. √        geneem word. √

        Enige ander antwoord relevant tot Enige ander antwoord relevant tot
        probleemoplossing                 besluitneming
                              Submaks (2)                            Submaks (2)

      LET WEL: 1. Antwoorde hoef nie in tabelformaat te wees nie.
               2. Die onderskeid moet duidelik wees maar hoef nie te skakel nie.
               3. Ken slegs ŉ maksimum van TWEE punte toe as die verskil nie
                  duidelik is nie. Merk slegs probleemoplossing of besluitneming.
                                                                              Maks (4)
4.3   Toepassing van King Kode beginsels

       Deursigtigheid
       · Besluite / aksies moet duidelik wees√ vir alle belanghebbendes.√
       · Personeel en ander prosesse√ moet oop en deursigtig wees. √
       · Werknemers / Aandeelhouers / Direkteure moet bewus wees√ van die
          indiensnemingsbeleid van die onderneming. √
       · Oudit- en ander verslae moet akkuraat / beskikbaar wees√ vir aandeelhouers /
          werknemers. √
       · Gereelde oudits moet gedoen word√ om die effektiwiteit van die onderneming te
          bepaal. √
       · Besigheidshandelinge moet openlik gedoen word√ sodat daar geen teken van
          oneerlikheid / korrupsie is nie. √
       · Besighede moet besonderhede van aandeelhouers se stemreg gee√ voor / tydens
          die Algemene Jaarvergadering. √
       · Die direksie moet verslag doen oor beide die negatiewe en positiewe impak√ van die
          besigheid op die gemeenskap / omgewing. √
       · Die direksie moet verseker dat die maatskappy se etiek√ effektief geïmplementeer
          word. √
       Enige ander relevante antwoord rakende die toepassing van die beginsel van
       deursigtigheid                                                               Maks (4)
Kopiereg voorbehou                                               Blaai om asseblief

### Page 21

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  21
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                         NSS-Nasienriglyne

4.4    Probleemoplossingstegniek

       4.4.1 Gedwongeveld/kragveld analise√√                                                  (2)

              Motivering: “Die bestuur van CDB het die voor- en nadele van hulle besluit
              geïdentifiseer.”√                                                               (1)

              LET WEL: Geen punte moet toegeken word indien die
              probleemoplossingstegniek verkeerd geïdentifiseer is nie.                 Maks (3)

       4.4.2 Impak van die gedwongeveld / kragveld analise

              Positief / Voordele
              ·    Die faktore vir en teen ŉ spesifieke idees√ word in ŉ visuele
                   opsomming getoon. √
              ·    Werknemers voel ingesluit√ en asof hulle verstaan word. √
              ·    Werknemers ontwikkel en groei √ met die besigheid. √
              ·    Ingeligte besluite kan gemaak word √ omdat voor- en nadele krities
                   geëvalueer word. √
              ·    Stel die besigheid in staat om kragte vir te versterk√ en kragte teen swakker
                   te maak. √
              ·    Besighede raak bewus van die tydlyn wat nodig is √ en die vereistes van
                   adissionele hulpbronne wat nodig is. √
              Enige ander relevante voordeel van die kragveld-analise

                                              EN / OF
              Negatief / Nadele
              ·    Dit is tydrowend omdat die besigheid moet stabiliseer√ voordat
                   meer veranderinge gemaak kan word. √
              ·    Benodig die deelname√ van alle sake-afdelings. √
              ·    Dit analise vereis dat al die afdelings kundig moet wees√ en kennis moet dra
              ·    invloed van die groepwerking op die analise. √
              Enige ander relevante nadeel van die kragveld-analise                   Maks (8)

       4.4.3 Wyses om ŉ omgewing te skep wat kreatiwiteit te bevorder.
             · Beklemtoon die belangrikheid van kreatiewe denke en om seker te maak dat
                die werkers weet dat die bestuur hulle idees wil hoor.√√
             · Moedig personeel aan om met nuwe idees / oplossings vorendag te kom. √√
             · Maak tyd vir dinkskrums om nuwe idees te genereer, bv. Gereelde
                werkswinkels / genereer meer idees / bou op mekaar se idees. √√
             · Plaas ŉ voorstellebus in die werkplek en hou kommunikasiekanale oop vir
                nuwe idees.√√
             · Verskaf opleiding vir personeel om innoverende tegnieke en kreatiewe
                probleemoplossing aan te leer. √√
             · Moedig uitruil van idees tussen ondernemings aan en/vind uit hoe ander
                besighede dinge doen. √√
             Enige ander relevante antwoord rakende die skepping van ŉ omgewing om
             kreatiwiteit te bevorder
                                                                                  Maks (8)

Kopiereg voorbehou                                                 Blaai om asseblief

### Page 22

Bedryfsekonomie
                     Downloaded from
                                  22
                                     hlayiso.com NW/September 2019
                                        NSS-Nasienriglyne

4.5    Negatiewe impak van KSI/KMI op die onderneming.

       ·    Besigheid mag dalk nie ondersteun word nie.√ Kliënte mag dalk nie hul produkte /
            dienste koop nie, wat ŉ afname in verkope tot gevolg het.√
       ·    Klein en medium ondernemings vind dit moeilik.√ om KMI programme te
            implementeer. √
       ·    Gedetailleerde verslae moet opgestel word√ wat tydrowend kan wees. √
       ·    Maatskaplike besteding verminder besigheids- / ekonomiese doeltreffendheid.√ wat
            hul minder mededingend maak.√
       ·    Maatskaplike betrokkenheid word befonds uit besigheidswins,√ wat eerder tot
            voordeel van kliënte aangewend kon word / pryse kon verlaag. √
       ·    KMI-aktiwiteite lei besigheidsfokus af √ van sy kernbesigheids-funksies. √
       ·    Besighede vind dit moeilik om te voldoen aan wetgewing√ wat KMI aanspreek. √
       ·    Dit kan finansiële risiko verhoog, √ aangesien programme geld kos en kan dit
            negatief op wins beïnvloed.√
       ·    Dit is moeilik om die effektiwiteit van sosiale belegging√ akkuraat te meet.√
       ·    Dit is nie maklik om die presiese behoeftes van die gemeenskappe te
       ·    bepaal nie,√ wat tot vrugtelose uitgawes op KMI kan lei.√
       ·    Die meeste bestuurders is nie opgelei nie√ en het nie ervaring om sosiale
       ·    programme te hanteer nie.√
       ·    Werknemers kan meer tyd spandeer om aan KMI-projekte te werk, √
       ·    eerder as om op hul kernpligte te fokus. √
       ·    Verskaffing van goedere / dienste wat aan verbruikers se behoeftes voldoen, is
            volgens sommige belanghebbendes reeds sosiaal verantwoordelik.
       ·     Die meeste besighede is nie opgelei nie√ en het nie ervaring om sosiale
            programme te hanteer nie.√
       ·    Aandeelhouers mag laer dividende ontvang, √ aangesien sommige winste aan KMI
            bestee word. √
       ·    Sommige aandeelhouers / belanghebbendes kan hul ondersteuning van die
            besigheid √ onttrek omdat hulle voel dat sosiale kwessies die regering se
            verantwoordelikheid moet wees. √
       Enige ander relevante antwoord rakende die nadele van KSI vir die gemeenskap
                                                                                          Maks (8)

Kopiereg voorbehou                                                 Blaai om asseblief

### Page 23

Bedryfsekonomie
                       Downloaded from
                                    23
                                       hlayiso.com NW/September 2019
                                           NSS-Nasienriglyne

4.6    Konflik

       4.6.1      Moontlike oorsake van konflik

                  ·     Onregverdige werkslading.√
                  ·     Swak administratiewe bestuur.√
                  ·     Voel hulle word nie met respek behandel nie.√

       LET WEL: 1. Sien slegs eerste DRIE na.
                2. Geen punte moet toegeken word vir oorsake wat nie uit die scenario
                   aangehaal is nie.
                                                                            (3 x 1) (3)

       4.6.2      Toepassing van stappe/tegnieke om konfik op te los

                  ·     Erken dat daar konflik√ in die werkplek is.√
                  ·     Identifiseer die oorsake√ / Evalueer konflik objektief.√
                  ·     Maak dit duidelik waarom intervensie nodig is√ sodat almal op hulle
                        gemak is.√
                  ·     Reël ŉ vergadering tussen die partye√ wat konflik het en die bestuur.√
                  ·     Die blaam moet nie verskuif word na ander nie√, probeer ŉ gesamentlike
                        oplossing kry.√
                  ·     Bedink strategieë√ om konflik op te los.√
                  ·     Al die partye moet saamstem√ oor die beste oplossing.√
                  ·     Gee rigting aan die partye wat in konflik is√ om by die beste oplossing uit
                        te kom.√
                  ·     Kies beste oplossing√ en implementeer die strategie√
                  ·     Kry kundiges van buite√ indien nodig om die konflik op te los.√
                  Enige ander relevante stappe in die konflikoplossings prosedure

                  LET WEL: Stappe kan in enige volgorde genoem word.                       Maks (8)

Kopiereg voorbehou                                                    Blaai om asseblief

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [NW Business Studies Memo Eng SEPT 2019](https://www.hlayiso.com/library/nw-business-studies-memo-eng-sept-2019/f760a2e9-e2c3-4d98-85e2-bf0db10e9bd2) — Business Studies · Memo · 2019 · Eng
- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2019 Afrikaans final](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2019-afrikaans-final/4e150678-ce65-4ac4-b3ad-3aa0d78f5810) — Business Studies · Memo · 2019 · Afr
- [BUSINESS STUDIES GR12 MEMO SEPT2019 English final](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-gr12-memo-sept2019-english-final/57c7bf35-bff3-480d-9d96-ce8ae6cac8cc) — Business Studies · Memo · 2019 · Eng
- [2019 KZN Prelim Memo](https://www.hlayiso.com/library/2019-kzn-prelim-memo/467925de-2405-49f8-a424-061e039cc756) — Business Studies · Memo · 2019
- [Business Studies May June 2019 Memo Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-may-june-2019-memo-eng/82855fda-8791-420a-adb7-366bbab89608) — Business Studies · Memo · 2019 · Eng
- [Business Studies Nov 2019 Memo Afr](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-nov-2019-memo-afr/5b627e53-e8ab-4f0d-833d-b73f8dafc9e6) — Business Studies · Memo · 2019 · Afr

## More from Grade 12 Business Studies

- [BUS STUDIES P1 QP JCT 2025 ENG D watermark](https://www.hlayiso.com/library/bus-studies-p1-qp-jct-2025-eng-d-watermark/bb80e211-d0d0-4667-b7d8-68f2e1736d30) — QP · 2025 · Eng
- [Business Studies Grade 12 NSC P1 QP September 2025 Free State](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p1-qp-september-2025-free-state/be417aa7-c023-4ad6-8033-44444fbd8660) — QP · 2025
- [Business Studies P2 (Afrikaans) June 2025 Possible Asnwers](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p2-afrikaans-june-2025-possible-asnwers/4ebc816c-e285-4ea9-908e-0168044732f4) — QP · 2025 · Afr
- [Business Studies Grade 12 NSC P2 MEMO September 2025 North West](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-grade-12-nsc-p2-memo-september-2025-north-west/b24d854d-efd9-4829-983f-9c7e9835c77c) — Memo · 2025
- [Business Studies P1 May-June 2025 Eng](https://www.hlayiso.com/library/business-studies-p1-may-june-2025-eng/103fd17a-6f6d-48de-ac3d-b580e4233fb9) — QP · 2025 · Eng
- [Business Studies P1 Nov 2025 Afr](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-business-studies-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1/e6a157da-01c9-4da3-bd98-38371acfd429) — QP · 2025 · Afr

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
