# Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2018, 6 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2018-memo/7fae187a-616f-42d5-b76a-58dbdea350b3
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 6

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2018-memo/7fae187a-616f-42d5-b76a-58dbdea350b3)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · sepedi. Memorandum, 6 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2018/a3f66185-a465-455e-8317-f02dca6bf259) — QP · 2018 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                    SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA PELE (P1)

                                          2018

                                     MEMORANTAMO

                                                                    MEPUTSO: 80

                        Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 6.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                           Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           2                           DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO

POTŠIŠO YA 1

Tlhahlo ya go swaya tekatlhaloganyo

•     Ka gore šedi e letše go kwešišo, dikarabo tša mopeleto wo o fošagetšego le tša
      diphošo tša polelo di amogelwe, ntle le ge diphošwana tšeo di fetoša tlhalošo
      goba kwešišo. (Le ge go le bjalo, diphošo di swanetše go laetšwa).
•     Hlokomologa mantšu a molekwa a a šomišitšego go tšwa malemeng a šele,
      gomme o se mo fokoletše meputso ge e le gore karabo e sa na le mohlodi. Le ge
      go le bjalo, lentšu leo le tšwago malemeng a šele gomme le šomišitšwe
      sengwalweng, ebile le nyakega karabong, le amogelwe.
•     Go dipotšišo tša boikgopolelo go se abje moputso go karabo ya EE/AOWA le KE
      A DUMELA/GA KE DUMELE. Lebaka goba ntlha ya go fahlela karabo ke yona e
      fiwago moputso.
•     Ga go moputso wo o abjago go NNETE/MAAKA goba NTLHA/KGOPOLO.
      Lebaka goba ntlha ya go fahlela ke yona e hlokomelwago.
•     Ge molekwa a ngwadile lefoko ka moka go karabo ya go nyaka lentšu le tee, aba
      moputso ge fela lentšu leo le thaletšwe.
•     Ge karabo e nyaka dintlha tše pedi goba tše tharo gomme molekwa a file tše ntši,
      swaya tše pedi/tharo tša mathomo fela.
•     Amogela polelo ya dimmotwana tša go fapana.
•     Go dipotšišo tša go kgetha karabo ya maleba, amogela tlhaka yeo e
      sepelelanago le karabo ya nnete LE/GOBA karabo ya go ngwalwa ka botlalo.

1.1       1.1.1        Dikuranteng.                                                         (1)

          1.1.2         • Boradia
                        • Batho ba go se be le nnete                                        (2)

          1.1.3         • Lerato la tšhelete
                        • Go hloka tšhelete                                                 (2)

          1.1.4         • Go buša molekane yo a go tlogetšego.
                        • Go humiša motho.
                        • Go tsoša motho bahung.                                            (3)

          1.1.5         • Badumedi
                        • Baradia
                        • Borakgwebo
                        • Marabele
                        • Mahodu
                        • Dimpheane
                        (Tše THARO fela.)                                                   (3)

          1.1.6        O ithute godimo ga diphošo tša gago.                                 (1)

          1.1.7         • Ba nwa dihlare ka bontši.
                        • Ba nwa dihlare tša go fapafapana.                                 (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           3                                DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

          1.1.8        • O swanetše a tsoše ba gabo pele.
                       • O swanetše go humiša ba gabo pele.                                     (2)

          1.1.9         • O ile a founela dinomoro tšeo di filwego gomme a botšwa gore
                          a reke airtime.
                        • Ga se nke a tsenele phadišano eupša o botšwa gore o thupile
                          sefoka.                                                               (2)

          1.1.10        • Ba a swarwa
                        • Ba šomišwa go rekiša diokobatši
                        • Ba fetoga makgoba a diokobatši                                        (3)

          1.1.11       Balekwa ba tla tšweletša maikutlo a go fapana.
                       Mohlala: A lethabo

                        • Ke thabišwa ke gore batho ba ka se sa jelwa ditšhelete.               (2)

          1.1.12       Balekwa ba tla tšweletša dikgopolo tša go fapana.
                       Mohlala:

                        • Bosenyi bo tla fokotšega setšhabeng.                                  (1)

1.2       1.2.1        • Tšhilo
                       • Lwala
                       • Sego
                       • Moeta
                       • Morako
                       • Mafata
                       • Leswielo
                       (Tše PEDI fela.)                                                         (2)

          1.2.2        B/Go tšweletša bupi.
                       • Mosadi o šila mabele go tšweletša bupi.                                (2)

          1.2.3         • Seswantšhong go šomišwa tšhilo le lwala go tšweletša bupi.
                        • Sebjalebjale se šomiša metšhene go tšweletša bupi.                    (2)

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA A:              30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           4                                 DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

KAROLO YA B: KAKARETŠO
POTŠIŠO YA 2
Tlhahlo ya go swaya kakaretšo
Go swaiwe go ya ka dinyakwa tša potšišo ya temana.
Kakaretšo e tla swaiwa ka mokgwa wo:
•     Kabo ya meputso
      o Dintlha = 7
      o Polelo = 3
      o Palomoka =10
•     Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a šomišitše mantšu a tlhalošo.
      o 1–3 ya dintlha tša nnete - moputso 1
      o 4–5 ya dintlha tša nnete - meputso 2
      o 6–7 ya dintlha tša nnete - meputso 3
•     Kabo ya meputso ya polelo ge balekwa ba šomišitše mantšu a bona le
      ditsopolwa.
      o Ge molekwa a tsopotše dintlha tše 6 go iša go tše 7 ka ntle le go di hlaloša,
          ga a fiwe moputso wa polelo.
      o Ge molekwa a tsopotše ntlha e 1 go iša go tše 5, tše pedi a di hlalošitše ka
          mantšu a gagwe, o fiwa moputso o tee wa polelo.
HLOKOMELA
Palo ya mantšu
•    Baswai ba kgonthišiše palo ya mantšu ao a šomišitšwego.
•    O se fokotše meputso ge molekwa a se a bontšha palo ya mantšu goba ge a
     bontšhitše palo yeo e sego ya maleba.
•    Ge molekwa a fetile palo yeo e beilwego ya mantšu, bala go fihla go a mahlano
     fela ka godimo ga palo yeo e beilwego gomme o hlokomologe seripa seo se
     šetšego sa kakaretšo.
               Ditsopolwa                                      Mantšu a tlhalošo
1. …se ba le barutiši ba lerato, …              1. Barutiši ba rate bana ba sekolo.
2. …ba ruta barutwana go bala, ba ba            2. Barutiši ba itokišetše ka tshwanelo gore
   botša dikanegelwana gore ba kgone               barutwana ba be le kgahlego.
   go theeletša.
3. …ba ba le nako ya go ruta dipalo…            3. Bana ba rutwe dipalo.
4. Bjalo ka motswadi, dipoelo tša               4. Motswadi a tsebe dipoelo tša sekolo seo
   sekolo di bohlokwa.                             a išago ngwana wa gagwe gona.
5. Ngwana o swanetše go ba le nako              5. Motswadi a hlokomele gore sekolo seo
   ya go raloka dipapadinyana…                     se fele se na le nako ya dipapadi.
6. Ba hwetše mangwalo a go tsošološa            6. Barutiši ba tšwetše dithuto tša bona pele.
   le go tiišetša bokgoni.
7. Sekolo sa kgauswi se loketše                 7. Ngwana a išwe sekolong sa kgauswi
   ngwana ka ge motswadi a tla kgona               gore a kgone go bonwa.
   go tseba ge ngwana a eya sekolong
   ka mehla.
                                                        PALOMOKA YA KAROLO YA B:                 10

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           5                      DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

KAROLO YA C: THUTAPOLELO LE TŠHOMIŠOPOLELO
POTŠIŠO YA 3
Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA C
• Mopeleto
    o Dikarabo tša lentšu le tee di swanetše go fiwa moputso le ge mopeleto
        o fošagetše, ntle le ge phošo yeo e fetoša tlhalošo ya lentšu.
    o Go dikarabo tša go nyaka lefoko ka botlalo, mopeleto wo o fošagetšego
        o swanetše go šetšwa ge e le gore phošo yeo e tšwelela ka sebopego sa
        polelo yeo e lekwago.
    o Mo go lekwago khutsofatšo, karabo e be le maswaodikga a maleba.
• Sebopego sa mafoko se nepagale gomme se fiwe ka mafoko a feletšego go ya
    le ka taelo.
• Go dipotšišo tša go kgetha karabo ya maleba, amogela tlhaka yeo e sepelelanago
    le karabo ya nnete LE/GOBA karabo ya go ngwalwa ka botlalo.
3.1       C/Difofane tša SAA.                                                         (1)
3.2       O tla swarwa botse leetong la gago.                                         (1)
3.3        •   Seswantšho
           •   Ditlhakakgolo/Fonte ye kgolo                                           (2)

3.4       Fasefase, go gatelela.                                                      (2)
3.5        • Se fetwe ke monyetla wo! :modirišotaelo
           • O tla swarwa botse leetong la gago: modirišopego                         (2)
           (E TEE fela.)
3.6       Kgahlego/Tumo/Lethabo
          Batho ba kgona go fihlelela ditefelo.                                       (2)
                                                                                      [10]
POTŠIŠO YA 4
4.1       se                                                                          (1)
4.2       D/Wa ntwa                                                                   (1)
4.3       Ka ntlong/phapošing
          Re bona ka meaparo ya batho ba (Dieta tša go tsoga)                         (2)
4.4       Mpetha
          • Modiro o wela godimo ga mosadi                                            (2)
4.5        •   Pudula ya 1 e laetša go bolela.
           •   Pudula ya 2 e laetša go nagana.                                        (2)

4.6       Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
          Mohlala:
          Manyami

           •   Go a nyamiša go bona banna ba hloriša basadi.                          (2)
                                                                                      [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                              Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           6                         DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

POTŠIŠO YA 5

5.1       5.1.1        O na le mathata.                                                 (1)

          5.1.2        Le kopanya dikgopolo/mafoko a mabedi goba go feta.               (1)

          5.1.3        Boagišani e tla ba bohwa. Tshwantšhišo.                          (2)

          5.1.4        Yo o mo llelago. Le hlaola ka lediri                             (2)

          5.1.5        Lehlaodi la sebopego,
                       E hlaola sebopego sa leboto le letelele.                         (2)

          5.1.6        ... ka – kgonego.
                       ... tla – lebaka le letlago.                                     (2)

          5.1.7        Hlogwana – bonnyane/nyenyefatšo
                       Bonana - ledirani                                                (2)

          5.1.8        Mo + tho
                       Hlogo + modu                                                     (2)

5.2       5.2.1        C/Basetsana.                                                     (1)

          5.2.2        Terene/Setimela
                       Seporo
                       Mohlagase                                                        (1)
                       (E TEE fela.)

          5.2.3        Setimela ga se kitime
                       Go šomišitšwe lebopi la leganetši 'ga se'                        (2)

          5.2.4        Nka se šale ...                                                  (2)
                                                                                        [20]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA C:      40
                                                           PALOMOKA YA TLHAHLOBO:       80

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2018-memo/73bcc750-9373-42bf-85c3-354426f066bb) — Sepedi FAL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2018 Final Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2018-final-memo/50221df0-b050-4c2e-9eda-a1f4bc9aff1a) — Sepedi FAL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-feb-march-2018-memo/cfd16721-7b41-4515-a261-03044587616e) — Sepedi FAL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-sepedi/e86d6dfa-6cee-407c-adb9-4cd28023e6a7) — Sepedi FAL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2023-mg/ae246386-a9d2-4a09-a38d-d5a8ced8e8aa) — Sepedi FAL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2021-mg/9bb246ca-4cf6-4770-bcbf-a8db55829a1b) — Sepedi FAL · Memo · 2021 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025/08f424d8-1b48-4f9e-bb82-959950021868) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025/65621468-8891-4de8-b6e5-e2d680e16a0a) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025/55ea752e-c036-48a6-b9a4-c6426dfb94cc) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sepedi/37e1eb3b-ded2-44c4-80f5-161fab63087e) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-sepedi/bd4f1038-210b-4392-b9e1-ab823cb5a1e5) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
