# Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Memo

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2017, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2017-memo/482c4984-4c62-4b44-a4c6-c4ab55f85428
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2017-memo/482c4984-4c62-4b44-a4c6-c4ab55f85428)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2017 · sepedi. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P1 Nov 2017](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2017/74cfc095-2ffe-419e-9b9a-d70302e33a38) — QP · 2017 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       GRADE 12

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                     KREITI YA 12

                   SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA PELE (P1)

                                     DIBATSELA 2017

                                     MEMORANTAMO

MEPUTSO: 80

                        Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 7.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                     Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           2                     DBE/Dibatsela 2017
                                           NSC – Memorantamo

KAROLO YA A: TEKATLHAOLOGANYO

POTŠIŠO YA 1

Tlhahlo ya go swaya tekatlhaologanyo

•     Ka lebaka la go re šedi e letše go kwešišo, dikarabo tša mopeleto wo o
      fošagetšego le tša diphošo tša polelo di amogelwe, ntle le ge diphošwana tšeo di
      fetoša tlhalošo goba kwešišo. (Le ge go le bjalo, diphošo di swanetše go
      laetšwa).
•     Hlokomologa mantšu a molekwa a a šomišitšego go tšwa malemeng a šele,
      gomme o se mo fokoletše meputso ge e le gore karabo e sa na le mohlodi. Le ge
      go le bjalo, lentšu leo le tšwago malemeng a šele gomme le šomišitšwe
      sengwalweng, ebile le nyakega karabong, le amogelwe.
•     Go dipotšišo tša boikgopolelo go se abje moputso go karabo ya EE/AOWA le KE
      A DUMELA/GA KE DUMELE. Lebaka goba ntlha ya go fahlela karabo ke yona e
      fiwago moputso.
•     Ga go moputso wo o abjago go NNETE/MAAKA goba NTLHA/KGOPOLO.
      Lebaka goba ntlha ya go fahlela ke yona e hlokomelwago.
•     Ge molekwa a ngwadile lefoko ka moka go karabo ya go nyaka lentšu le tee, aba
      moputso ge fela lentšu leo le thaletšwe.
•     Ge karabo e nyaka dintlha tše pedi goba tše tharo gomme molekwa a file tše ntši,
      swaya tše pedi/tharo tša mathomo fela.
•     Amogela polelo ya dimmotwana tša go fapana.
•     Go dipotšišo tša go kgetha karabo ya maleba, amogela tlhaka yeo e
      sepelelanago le karabo ya nnete LE/GOBA karabo ya go ngwalwa ka botlalo.

1.1       1.1.1        Afrika, Amerika-Borwa, Amerika-Leboa, Ešia le Yuropa. (TŠE NNE
                       fela)                                                                  (4)

          1.1.2        Alfred Wegener
                       Continental Drift.                                                     (2)

          1.1.3        Pangaea                                                                (1)

          1.1.4        Laurasia le Gondwanaland.                                              (2)

          1.1.5        Magma                                                                  (1)

          1.1.6        •    Di kgole le teropiki ya Cancer
                       •    Di kgauswi le meetse a lewatle
                       •    Di ratwa ke dipula                                                (3)

          1.1.7        Aowa. E tletše ka Bathobaso.                                           (1)

          1.1.8        •  Brazil le Afrika-Borwa di swana ka dijo, dimela le diphoofolo.
                          Mohlala, dikgogo
                       • Maswika a Karoo a swana le a Brazil
                       • Go bulega ga kanale ya Suez
                       (TŠE PEDI fela)                                                        (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           3                        DBE/Dibatsela 2017
                                           NSC – Memorantamo

          1.1.9        •  E tletše ka batho ba maleme a go fapana go akaretšwa le a
                          dikhontinente tše dingwe
                       • Go gatelelwa khutšo
                       • E etelwa/ratwa ke batho ba go tšwa dikhutlong tše nne tša
                          lefase
                       • Batho ba gona ba na le tlhompho
                       (TŠE PEDI fela)                                                           (2)

          1.1.10       •    Alfred Wegener o re dithaba di hlotšwe ke leraga la magma
                       •    Theknolotši e thekga teori ya Alfred Wegener                         (2)

          1.1.11       E re fa tshedimošo ka ga tlholego ya dikhontinente                        (1)

          1.1.12       A manyami.
                       •  Borasaense ba ganana le teori ye ntle le go tšweletša bohlatse
                          bja go fapana le bja Alfred Wegener                                    (2)

          1.1.13       Borasaense ba dire dinyakišišio tša go tsenelela gore ba tšweletše
                       bohlatse bja dikgopolo tša bona.                                          (1)

1.2       1.2.1        • Go otlela a eja
                       • Go otlela a šomiša selefouno
                       • Go otlela a enwa
                       • O dira dilo tše dintši ka nako e tee
                       (E TEE fela)                                                              (1)

          1.2.2        B/O rwele sešireletšahlogo.                                               (1)

          1.2.3        A letšhogo. O a goelela gobane a bona sefatanaga se mo lebile.            (2)

          1.2.4        • Mootledi a ka thula mošemane
                       • Mootledi a ka lahlegelwa ke taolo ya sefatanaga gomme sa wa
                       • Mootledi a ka swarwa
                       (TŠE PEDI fela)                                                           (2)

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA A:               30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           4                  DBE/Dibatsela 2017
                                           NSC – Memorantamo

KAROLO YA B: KAKARETŠO

POTŠIŠO YA 2

Tlhahlo ya go swaya kakaretšo.

•     Kabo ya meputso
      o Dintlha = 7
      o Polelo = 3
      o Palomoka=10

•     Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a šomišitše mantšu a tlhalošo.
      o 1–3 ya dintlha tša nnete - moputso 1
      o 4–5 ya dintlha tša nnete - meputso 2
      o 6–7 ya dintlha tša nnete - meputso 3

•     Kabo ya meputso ya polelo ge balekwa ba šomišitše mantšu a bona le
      ditsopolwa.
      o Ge molekwa a tsopotše dintlha tše 6 go iša go tše 7 ka ntle le go di hlaloša,
          ga a fiwe moputso wa polelo.
      o Ge molekwa a tsopotše ntlha e 1 go iša go tše 5, tše pedi a di hlalošitše ka
          mantšu a gagwe, o fiwa moputso o tee wa polelo.

HLOKOMELA

Palo ya mantšu

•     Baswai ba kgonthišiše palo ya mantšu ao a šomišitšwego.
•     O se fokotše meputso ge molekwa a se a bontšha palo ya mantšu goba ge a
      bontšhitše palo yeo e sego ya maleba.
•     Ge molekwa a fetile palo yeo e beilwego ya mantšu, bala go fihla go a mahlano
      fela ka godimo ga palo yeo e beilwego gomme o hlokomologe seripa seo se
      šetšego sa kakaretšo.

Hlokomela: Amogela dintlha ka moka tšeo di tšwago temaneng.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           5                         DBE/Dibatsela 2017
                                           NSC – Memorantamo

             Ditsopolwa                                       Mantšu a tlhalošo
1. Go se je difihlolo go ka gobatša             1. Ge o sa je dijo tša mesong o tlo ba le
   monagano                                        bothata bja monagano.
2. Ge o eja kudu ...                            2. Go ja kudu go gobatša mogopolo.

3. Motšoko o oketša dikgonagalo tša             3. Go kgoga go gwahlafatša maatla a
   tšhašarakano ya monagano.                       monagano.
4. Ge o eja swikiri ye ntši ...                 4. Go rata swikiri ye ntšhi go kotsi
                                                   monaganong wa motho.
5. Go hema moya wo o tšhilafetšego              5. Go hema moya wa ditšhila go ditela go
   ...                                             šoma ga monagano.
6. Go tšea nako o ikuna boroko                  6. Go se be le nako ya go robala ga se gwa
                                                   loka.
7. ... o ehlwa o homotše ka mehla,              7. Go se bolele ka dilo tša go hlotla
   monagano o a rethefala.                         monagano go retefatša monagano.
                                                        PALOMOKA YA KAROLO YA B:           10

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                             Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           6                    DBE/Dibatsela 2017
                                           NSC – Memorantamo

KAROLO YA C: DIBOPEGO LE MELAO YA TŠHOMIŠO YA POLELO

POTŠIŠO YA 3

Tlhahlo ya go swaya karolo ya C.

•     Mopeleto
      o Dikarabo tša lentšu le tee di swanetše go fiwa moputso le ge mopeleto
          o fošagetše, ntle le ge phošo yeo e fetoša tlhalošo ya lentšu.
      o Go dikarabo tša go nyaka lefoko ka botlalo, mopeleto wo o fošagetšego
          o swanetše go šetšwa ge e le gore phošo yeo e tšwelela ka sebopego sa
          polelo yeo e lekwago.
      o Mo go lekwago khutsofatšo, karabo e be le maswaodikga a maleba.
•     Sebopego sa mafoko se nepagale gomme se fiwe ka mafoko a a feletšego go ya
      le ka taelo.
•     Go dipotšišo tša go kgetha karabo ya maleba, amogela tlhaka yeo e sepelelanago
      le karabo ya nnete LE/GOBA karabo ya go ngwalwa ka botlalo.

3.1       C/Hearing Aid                                                                        (1)

3.2       E tee                                                                                (1)

3.3       •     Seswantšho
          •     Fonte ye kgolo                                                                 (2)

3.4       ... 'o kwe le mošito wa katse.' Moreki o kwa a gapeletšego go se reka gobane
          o tlo kwa go fetiša/kudu.                                                            (2)

3.5       •     Seswantšho sa 1 se laetša motho yo a nago le bothata bja go kwa
          •     Leinagokwa 'sentšwelakae' le tšweletša molaetša wa gore ge o šomiša
                Hearing Aid o kwa gabotse                                                      (2)

3.6       Balekwa ba tla tšweletša maikutlo a go fapana. Mohlala:
          Lethabo.
          • Batho ba ka se sa ba le bothata bja go kwa                                         (2)
                                                                                               [10]

POTŠIŠO YA 4

4.1       •     Fiša - Lediri
          •     Tonya - Lelatodi                                                               (2)

4.2       Banna bona ...                                                                       (1)

4.3       Ai!                                                                                  (1)
4.4       •     Pudula ya mathomo e laetša gore motho o bolela ka go hlaboša lentšu
          •     Dipudula tše dingwe di laetša gore batho ba ba a nagana                        (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           7                   DBE/Dibatsela 2017
                                           NSC – Memorantamo

4.5       •    Motho wa 1 ke modulasetulo fela ga se a itokišetša kopano ka ge a se na
               lenaneothero
          •    Motho wa 3 o itokišeditše ka ge a swere pene le lephephe go laetša gore
               o tlo ngwala tšeo ba rerišanago ka tšona                                     (2)
4.6       B/Ba bonala nke ba theeleditše mola ba gopotše tša bona.                          (1)
4.7       • Ge o bitša kopano o swanetše go itokiša
          • Ge o le kopanong o swanetše go theeletša seo se bolelwago
          • Moetapele o swanetše go ba mohlala wo mobotse go badirišanemmogo
          (E TEE fela)                                                                      (1)
                                                                                            [10]
POTŠIŠO YA 5
5.1       5.1.1        Mebileng. Go hlomeseditšwe moselana wa –ng leineng go
                       tšweletša lehlathi. (Lehlathifelo)
                       Matswalo a Morena. E laetša gore go ikhutšwa neng.
                       (E TEE fela)                                                         (2)
          5.1.2        ... na le.
                       Go tswalanya dilo tše pedi.                                          (2)
          5.1.3        (a) Mabakeng a mangwe ga ba bolayane.
                       (b) Mabakeng a mangwe ba bolayane.                                   (2)
          5.1.4        •    Yo mongwe le yo mongwe o ipona e ka ba nkgwete.
                       •    Yo mongwe le yo mongwe o ipona e le nkgwete.                    (2)

          5.1.5        •    Mola
                       •    Ke kgale a dutše mola kgauswi le koloi.                         (2)

          5.1.6        (a) Le thuša lediri le 'thaba'.
                       (b) Malose o swanetše Mosima ka tlhago.                              (2)
          5.1.7        Nyatšana: ledirani
                       Mosehlana: maemo                                                     (2)
5.2       5.2.1        •    A/Toro
                       •    Yona                                                            (2)

          5.2.2        •    Mmotoro
                       •    Sefatanaga                                                      (2)

          5.2.3        • yo: lekgokediamanyidiri
                       • a: lekgokasediri
                       • dutše: lediri
                       • -go: moselana wa leamanyidiri
                       (TŠE PEDI fela)                                                      (2)
                                                                                            [20]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA C:          40
                                                           PALOMOKA YA TLHAHLOBO:           80

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P2 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2017-memo/3daef618-8fb2-49b8-af25-2ac328ad5ed3) — Sepedi FAL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2017-memo/e3b36453-4d2b-469c-9e9d-f7f306d3ef39) — Sepedi FAL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2017-memo/6745ac01-b8af-46e9-b691-efdfb177ee0a) — Sepedi FAL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-feb-march-2017-memo/0669de98-cb7c-4491-b50c-7e0cf08e49f6) — Sepedi FAL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2023-mg/33353ad4-915d-49bb-a2a4-7aa87fe93eeb) — Sepedi FAL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2022-mg/f778692f-0932-4c71-a323-e2791cd192ea) — Sepedi FAL · Memo · 2022 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025/08f424d8-1b48-4f9e-bb82-959950021868) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025/65621468-8891-4de8-b6e5-e2d680e16a0a) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025/55ea752e-c036-48a6-b9a4-c6426dfb94cc) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sepedi/37e1eb3b-ded2-44c4-80f5-161fab63087e) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-sepedi/bd4f1038-210b-4392-b9e1-ab823cb5a1e5) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
