# Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2023, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2023-mg/33353ad4-915d-49bb-a2a4-7aa87fe93eeb
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 9

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2023-mg/33353ad4-915d-49bb-a2a4-7aa87fe93eeb)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2023 · sepedi. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P1 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2023/6c34b327-0b9f-4df3-b171-c6dba04e540a) — QP · 2023 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                       NATIONAL
                                  SENIOR CERTIFICATE

                                     KREITI YA 12

                   SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA PELE (P1)

                                     DIBATSELA 2023

                                  TLHAHLO YA GO SWAYA

MEPUTSO: 80

                     Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 9.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                          Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           2                   DBE/Dibatsela 2023
                                       NSC – Tlhahlo ya go swaya

Tlhahlo ya go swaya tekakwešišo

     Ka lebaka la gore šedi e letše go kwešišo, dikarabo tša mopeleto wo o
      fošagetšego le tša diphošo tša polelo di amogelwe, ntle le ge diphošwana tšeo di
      fetoša tlhalošo goba kwešišo. (Le ge go le bjalo, diphošo di swanetše go
      laetšwa).
     Hlokomologa mantšu a molekwa ao a a šomišitšego go tšwa malemeng a šele,
      gomme o se mo fokoletše meputso ge e le gore karabo ga e na tlhalošo ya
      maleba. Le ge go le bjalo, lentšu leo le tšwago malemeng a šele gomme le
      šomišitšwe sengwalweng, ebile le nyakega karabong, le amogelwe.
     Go dipotšišo tša boikgopolelo go se abje moputso go karabo ya EE/AOWA le KE
      A DUMELA/GA KE DUMELE. Lebaka goba ntlha ya go fahlela karabo ke yona e
      fiwago moputso.
     Ga go moputso wo o abjago go NNETE/MAAKA goba NTLHA/KGOPOLO.
      Lebaka goba ntlha ya go fahlela ke yona e hlokomelwago.
     Ge molekwa a ngwadile lefoko ka moka go karabo ya go nyaka lentšu le tee, aba
      moputso ge fela lentšu leo le thaletšwe.
     Ge karabo e nyaka dintlha tše pedi goba tše tharo gomme molekwa a file tše ntši,
      swaya tše pedi/tharo tša mathomo fela.
     Amogela polelo ya dimmotwana tša go fapana.
     Go dipotšišo tša go kgetha karabo ya maleba, amogela tlhaka yeo e
      sepelelanago le karabo ya nnete LE/GOBA karabo ya go ngwalwa ka botlalo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           3                        DBE/Dibatsela 2023
                                       NSC – Tlhahlo ya go swaya

KAROLO YA A: TEKAKWEŠIŠO

POTŠIŠO YA 1

1.1       1.1.1        Ge morutwana a fetša go ngwala ditlhahlobo tša gare ga ngwaga.            (1)

          1.1.2            Mokgwa wa lengwalo.
                           Mokgwa wa go ikela ka noši.
                           Mokgwa wa inthanete.                                                 (3)

          1.1.3        Ke go dira dikgopelo nako e sa le gona.                                   (1)

          1.1.4        Mokgwa wa inthanete.                                                      (1)

          1.1.5         Go efoga go ema methaladi ye metelele.
                        Go efoga go gatana.
                        Go efoga go kgorometšana.
                        Go boa o se wa hwetša thušo.
                       (TŠE THARO fela).                                                         (3)

          1.1.6        Ba na le lehutšo la gore ba ka amogelwa.                                  (1)

          1.1.7            Le tšea nako go fihla mo le yago gona.
                           Ga go na bohlatse bja gore le fihlile ka nako goba aowa.             (2)

          1.1.8        (a) Baithuti ba Mphato wa Marematlou ba swanetše go dira
                           dikgopelo nako e sa le gona.                                          (1)

                       (b) Ga ba tsebe gore ba tlo amogelwa kae.                                 (1)

          1.1.9            O dirile dikgopelo e sa le nako.
                           O amogetšwe yunibesithing.                                           (2)

          1.1.10       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                        Ke tlhokego ya network.
                        Go tšhaba ga mohlagase.                                                 (2)

          1.1.11       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                        Di ka iša baithuti meletlong ya dikapešo tša ditheo tša dithuto
                           tša godimo.
                        Di ka laletša mafapha a go fapafapana a mešomo dikolong.
                        Di ka etela mafelo a go fapana a mešomo.
                        Di ka laletša ditheo tša dithuto go tlo bontšha mafapha ao a
                           fapanego.
                       (TŠE PEDI fela).                                                          (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           4                     DBE/Dibatsela 2023
                                       NSC – Tlhahlo ya go swaya

          1.1.12       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       A manyami.
                        Ke nyamišwa ke gore bontši bja bona bo fetša bo se bja
                           amogelwa.

                       A pefelo.
                       Ke befedišwa ke gore baithutti ba filwe monyetla wa go dira
                       dikgopelo eupša ba a diega.
                       (E TEE fela).                                                          (2)

          1.1.13       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       Aowa
                          O ka itirela bokamoso ka go šomiša diatla.
                          O ka itlhamela kgwebo ya gago.
                          O ka hwetša tsebo go tšwa Dikholetšheng tša Tlhahlo (TVET).
                       (TŠE PEDI fela).                                                       (2)

1.2       1.2.1        B/Bapedi                                                               (1)

          1.2.2         Dituku tša hlogo/Ditlemelo.
                        Dipheta
                        Masantase
                        Dinyebelese/Methuhlwana
                       (TŠE PEDI fela).                                                       (2)

          1.2.3            Ge go ketekwa bohwa.
                           Ge go na le mekete/manyalo.                                       (2)

          1.2.4        Batho ba swanetše go ikgantšha ka segagabobona.                        (1)

                                                           PALOMOKA YA KAROLO YA A:           30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           5                 DBE/Dibatsela 2023
                                       NSC – Tlhahlo ya go swaya

KAROLO YA B: KAKARETŠO

POTŠIŠO YA 2

Mokgwa wa go swaya kakaretšo:
Ge go swaiwa go tla hlokomelwa dintlha tše bohlokwa gomme gwa tlogelwa tša go
hloka mohola.
Kakaretšo e swanetše go swaiwa ka mokgwa wo o latelago:

Tlhahlo ya go swaya kakaretšo.
   Kabo ya meputso
    o Dintlha = 7
    o Polelo = 3
    o Palomoka=10

     Kabo ya meputso ya polelo ge balekwa ba šomišitše mantšu a bona.
      o 1–3 ya dintlha – moputso 1
      o 4–5 ya dintlha – meputso 2
      o 6–7 ya dintlha – meputso 3
     Kabo ya meputso ya polelo ge balekwa ba tsopotše.
      o Ge molekwa a tsopotše dintlha tše 6 go iša go tše 7 ga a abelwe moputso wa
         polelo.
      o Ge molekwa a tsopotše dintlha tše 4 go iša go tše 5, o abelwa moputso o tee
         wa polelo.
      o Ge molekwa a tsopotše dintlha tše 2 go iša go tše 3 o abelwa meputso ye
         mebedi ya polelo.

HLOKOMELA:
Palo ya mantšu
    Baswai ba kgonthišiše palo ya mantšu ao a šomišitšwego.
    O se fokotše meputso ge molekwa a se a bontšha palo ya mantšu goba ge a
     bontšhitše palo yeo e sego ya maleba.
    Ge molekwa a fetile palo yeo e beilwego ya mantšu, bala go fihla go a mahlano
     fela ka godimo ga palo yeo e beilwego gomme o hlokomologe seripa seo se
     šetšego sa kakaretšo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           6                           DBE/Dibatsela 2023
                                       NSC – Tlhahlo ya go swaya

Hlokomela: Amogela dintlha ka moka tšeo di tšwago temaneng.

 Ditsopolwa                                          Mantšu a tlhalošo
1     'Dika tša bolwetši bja mooko ke          1     Motho o kwa go fiša.
      ge motho a ekwa go fiša'.
2     'Tlhobaboroko ke ge motho a              2     Go tšwa dišwana tša go tlala sefahlego le
      etšwa dišwana tše di tlalago                   mmele.
      sefahlego le mmele.'
3     'Mmele o a ngangega ya ba o              3     Mmele o a sehlefala.
      mosehla'.
4     ‘Nako tše dingwe motho a ka              4     Motho o a gohlola.
      thoma go gohlola'.
5     'Ba bangwe ba ba le mahlo a              5     Mahlo a a hubala.
      mahwibidu'.
6     'Batho ba bangwe ba tšwa                 6     Go na le bao ba tšwago mamila.
      mamila'.
7     'Bontši bja bona bo swarwa ke            7     Ba bantši ba a tšholla.
      letšhollo.

                                                           PALOMOKA YA KAROLO YA B:                 (10)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                            Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           7                  DBE/Dibatsela 2023
                                       NSC – Tlhahlo ya go swaya

KAROLO YA C: DIBOPEGO LE MELAO YA TŠHOMIŠO YA POLELO

POTŠIŠO YA 3

Tlhahlo ya go swaya Karolo ya C.

     Mopeleto
      o Dikarabo tša lentšu le tee di swanetše go fiwa moputso le ge mopeleto o
          fošagetše, ntle le ge phošo yeo e fetoša tlhalošo ya lentšu.
      o Go dikarabo tša go nyaka lefoko ka botlalo, mopeleto wo o fošagetšego o
          swanetše go šetšwa ge e le gore phošo yeo e tšwelela ka sebopego sa polelo
          yeo e lekwago.
      o Mo go lekwago khutsofatšo, karabo e be le maswaodikga a maleba.
     Sebopego sa mafoko se nepagale gomme se fiwe ka mafoko a a feletšego go ya
      le ka taelo.
     Go dipotšišo tša go kgetha karabo ya maleba, amogela tlhaka yeo e sepelelanago
      le karabo ya nnete LE/GOBA karabo ya go ngwalwa ka botlalo.

3.1       Seeta sa Merkell.                                                                (1)

3.2       A/Bašomi                                                                         (1)

3.3       Ka go reka ka phokoletšo ya diphesente tše 35.                                   (1)

3.4       Ge o rwele nna o rwele mofenyi.                                                  (1)

3.5       Ke tša bafsa ba selehono.                                                        (1)

3.6        Lefelo leo sebapatšwa se ka hwetšwago gona.
           Mokgwa wa dikgokaganyo.
           Mašeleng/Theko ya sona.
          (TŠE PEDI fela).                                                                 (2)

3.7       Dieta                                                                            (1)

3.8       Dithokgwa, dithaba le meetlwa ke bašemanyana.
               Dithokgwa, dithaba le meetlwa di swantšhwa le bašemanyana ge di
                bapetšwa le go tia ga sebapatšwa se.                                       (2)
                                                                                           [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           8               DBE/Dibatsela 2023
                                       NSC – Tlhahlo ya go swaya

POTŠIŠO YA 4

4.1       B/Mošomi
           O dutše pele ga tafola ya ofisi/kantoro.
           O dutše setulong sa ofisi/kantoro.                                          (3)

4.2       Go nagana.                                                                    (1)

4.3        O lapile.
           O a kgotsa.                                                                 (2)
4.4        Go tlanya.
           Go fihlelela tsebo ye e tseneletšego.
           Go romela melaetša.
          (TŠE PEDI fela).                                                              (2)

4.5       Jo!
           Le šoma go tšweletša maikutlo a go kgotsa.                                  (2)
                                                                                        [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P1           9                        DBE/Dibatsela 2023
                                       NSC – Tlhahlo ya go swaya

POTŠIŠO YA 5

5.1       5.1.1        Monnamogolo
                        Monna + Mogolo
                        Leina + Lehlaodi
                       (E TEE fela).                                                             (2)

          5.1.2        Mošomong
                          Lehlathifelo                                                          (2)

          5.1.3        Diyamaleng tša kgopelwa ke yena.                                          (1)

          5.1.4        B/Leamanyišala                                                            (1)

          5.1.5        (a) Go ja ga nnyane.

                       (b) Go kgotsofala.                                                        (2)

          5.1.6        Thoma ke lentšu leo le thušago lediri go phetha mošomo wa go
                       hlobaela.                                                                 (1)

          5.1.7        Ka gore ga se la tšea moselana wa lephethi (-ile).                        (1)

          5.1.8        Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       Šole
                        Ngwana šole o a lla.                                                    (2)

          5.1.9        Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                        Morena Mammati ke hlogo ya sekolo.
                        Morutiši o file bana hlogo ya taodišo.
                        Moithuti o na le hlogo ka ge a sa palelwe ke selo.
                       (TŠE PEDI fela).                                                          (2)

5.2       5.2.1            Barutwana
                           Ditulo
                           Tafola                                                               (3)

          5.2.2        Le gatelela gore thuto ya Sepedi e boima.                                 (1)

          5.2.3        Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                        Mošemane o a sega.
                        Modirišopego                                                            (2)
                                                                                                 [20]

                                                           PALOMOKA YA KAROLO YA C:              40
                                                            PALOMOKA YA TLHAHLOBO:               80

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2023-mg/7ff56aa0-40ef-4386-b119-e321ed33b549) — Sepedi FAL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2023-mg/dbcb1cc0-1801-4132-b5cd-ecc1985acf2f) — Sepedi FAL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2023-mg/ae246386-a9d2-4a09-a38d-d5a8ced8e8aa) — Sepedi FAL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2022-mg/f778692f-0932-4c71-a323-e2791cd192ea) — Sepedi FAL · Memo · 2022 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2021-mg/a96a4f7a-6c68-4c83-9e1e-c3745bb1154f) — Sepedi FAL · Memo · 2021 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2019-memo/4dc7e231-b7f6-48d4-aeca-4b7b34a3a48e) — Sepedi FAL · Memo · 2019 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025/08f424d8-1b48-4f9e-bb82-959950021868) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025/65621468-8891-4de8-b6e5-e2d680e16a0a) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025/55ea752e-c036-48a6-b9a4-c6426dfb94cc) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sepedi/37e1eb3b-ded2-44c4-80f5-161fab63087e) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-sepedi/bd4f1038-210b-4392-b9e1-ab823cb5a1e5) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
