# Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2016, 14 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2016/b4cdd61b-d218-4880-a2e4-df0bd1d48094
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2016/b4cdd61b-d218-4880-a2e4-df0bd1d48094)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · sepedi. Question paper, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2016-memo/e249992c-0d45-4f63-ba7d-06a7745ffba5) — Memo · 2016 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                    SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                             2016

                                                                        MEPUTSO: 70

                                                                      NAKO: Diiri tše 2

                           Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 14.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                 Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        2                             DBE/2016
                                               SCE

DITAELO LE TSHEDIMOŠO

1.        Badišiša ditaelo ka šedi pele o thoma go araba dipotšišo.

2.        O se ke wa leka go bala lephephe ka moka. Lebelela diteng letlakaleng le le
          latelago gomme o laetše dinomoro tša dipotšišo tša dingwalo tšeo o di
          badilego. Ka morago ga moo, bala dipotšišo gomme o kgethe tšeo o nyakago
          go di araba.

3.        Lephephe le arotšwe ka DIKAROLO TŠE NNE:

          KAROLO YA A:            Padi             (35)
          KAROLO YA B:            Papadi/Terama    (35)
          KAROLO YA C:            Kanegelokopana   (35)
          KAROLO YA D:            Theto            (35)

4.        Araba dipotšišo TŠE PEDI fela go tšwa dikarolong TŠE PEDI.

          KAROLO YA A:            Padi
                                  Araba dipotšišo KA MOKA.
          KAROLO YA B:            Papadi/Terama
                                  Araba dipotšišo KA MOKA.
          KAROLO YA C:            Kanegelokopana
                                  Araba dipotšišo KA MOKA.
          KAROLO YA D:            Theto
                                  Araba dipotšišo KA MOKA.

5.        Diriša lenaneotekolo.

6.        Latela ditaelo ka šedi go KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE.

7.        Nomora dikarabo tša gago go swana thwii le ka fao dipotšišo di nomorilwego
          ka gona ka gare ga lephephe la dipotšišo.

8.        Thoma KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE letlakaleng LE LEFSA.

9.        Kakanyo mabapi le taolo ya nako: Šomiša tekano ya metsotso ye e ka bago
          ye 60 KAROLONG YE NNGWE le YE NNGWE.

10.       Ngwala ka bothakga, ka mongwalo wa go balega.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2    3                          DBE/2016
                                           SCE

LENANEOTEKOLO

KAROLO YA A: PADI

POTŠIŠO 1: Kgati ya moditi – OK Matsepe

Araba dipotšišo KA MOKA.
    NOMORO YA POTŠIŠO                       MEPUTSO            NOMORO YA
                                                               LETLAKALA
1.1 Kgati ya moditi                              18                5

1.2 Kgati ya moditi                              17                6

KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA

POTŠIŠO 2: Di šitile Phaahla – SN Tseke

Araba dipotšišo KA MOKA.
2.1 Di šitile Phaahla                            17                8

2.2 Di šitile Phaahla                            18                9

KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA

POTŠIŠO 3: Tša lefase ga di fele – MFC Matshela le ba bangwe

Araba dipotšišo KA MOKA.
3.1 'Bošego ga bo rone nta'                      18               11

3.2 'Monna o bolawa ke se a se                   17               12
    llego'

KAROLO YA D: THETO

POTŠIŠO 4: Direto tša Sesotho sa Leboa – Prof. DM Kgobe

Araba dipotšišo KA MOKA.
4.1 'Go pokolo'                                  17               13

4.2 'Motsemollakoma'                             18               14

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                            Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        4                           DBE/2016
                                               SCE

LENANEOTEKOLO/LENANEOTSHWAYOTSHWAYO

Dira leswao () go lenaneotekolo le le latelago go kgonthišiša ge e ba o lateletše
ditaelo gabotse.

          KAROLO                  NOMORO YA POTŠIŠO      PALO YA        LESWAO
                                                        DIPOTŠIŠO         ()
                                                         TŠEO DI
                                                        ARABJAGO
A: Padi                                    1.1–1.2          1
                                             GOBA
B: Papadi                                  2.1–2.2           1
                                             GOBA
C: Dikanegelokopana                        3.1–3.2           1
                                             GOBA
D: Theto                                   4.1–4.2           1

HLOKOMELA: Kgonthišiša gore o arabile dipotšišo go tšwa dikarolong TŠE PEDI
           fela.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      5                                   DBE/2016
                                             SCE

KAROLO YA A: PADI

POTŠIŠO YA 1: KGATI YA MODITI – OK Matsepe

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

1.1       SETSOPOLWA SA A

          'Re leboga leo le tšwago go mmagorena, fela nnaena ke nyama go bolela
          gore ga go thušo ye ke e hwetšago mafahleng a ka ka ntle ga go ka ya go
          yena rragorena, e lego Kgoši Khomodi, gore a re feng mothepa woo
          mohlamong a tla tlego a dira bokaone ...'

          'Lekgotla le tshwenyega ka lefeela, nnaena ke bona bokaone e le ge morwedi
          wa mmawešo yo mogolo a ka tšea madulo a rragwe ya ba taba ye e fedilego.
          Ka ntle ga fao gona go ka se tsoge go kgonegile selo.'

          'Mo lebakeng le lengwe batho ba bolela taba ye e edimodišago ruri. Naa
          monna wa seboledi ge a akanya ka mokgwa woo o šupa gore morwedi yoo
          ga a swanela go nyalwa le go ya go godiša magoro a mangwe? Yeo yona e
          ka se tsoge e kgonegile lekgotla, a go re kgoši Khomodi a re feng yoo a tla
          tlego a re belegela ketapele.'

          'Le tlile go mmitša eng ka gore go ba tlhatswadirope gona e ka se be yona
          gobane mmawešo go belega gona o belege? Re tshedišeng gona fao.'

          'Le wena re hlathollele gore morwedi wa gagwe ge a tlile go tšea madula a
          rragwe, o tlile go bitšwa ngwetši goba eng.'

                                                                                 [Letl. 26]

          1.1.1        Efa tswalano ya Kgoši Khomodi le setšhaba sa mo setsopolweng
                       se.                                                                     (1)

          1.1.2        Tšweletša mohuta wa tikologo ya setsopolwa se. Fahlela ka dintlha
                       TŠE PEDI.                                                               (3)

          1.1.3        Ke eng se se hlotšego thulano ya dikgopolo tša banna ba? Efa
                       dintlha TŠE PEDI.                                                       (2)

          1.1.4        Go ya ka tsebo ya gago ya puku ye, na mmawešo ke mang?                  (1)

          1.1.5        Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša mohola wa poledišano setsopolweng
                       se.                                                                     (2)

          1.1.6        Ke moya ofe wo o fokago setsopolweng se? Hlaloša ka dintlha
                       TŠE PEDI.                                                               (3)

          1.1.7        Hlaloša phapantšho yeo e tlišwago ke tšhomišo ya lentšu le le
                       thaletšwego.                                                            (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      6                                  DBE/2016
                                             SCE

          1.1.8        Hlaloša maikutlo a gago mabapi le tšhomišo ya mantšu a a
                       kotofaditšwego.                                                         (2)

          1.1.9        Ke molaetša ofe wo o rwelwego ke polelo ya seboledi ge a re: '… o
                       tlile go bitšwa ngwetši goba eng'?                                      (2)

                                             LE

1.2       SETSOPOLWA SA B

          '… Ke bona ge go hlanaselwa ebile le magadi a kgobokantšwe a bile a
          hlahletšwe ka lešakeng la Sefatamollo ...'

          'Go ya gona a a ya.'
          'Na re be re boletše bjang? A ke re o mpoditše wa ba wa tiišetša gore a ka
          se ye?'
          'Kae?'
          'Ga Dianthona.'
          'Ke mang yo a rego a ya ntshe?' …

          … Letšatši leo dikgomo tša magadi di tšwago ka lona e bile bolwetši go
          Nkgotlelele, fela ngaka ya gagwe ya mmotša gore bo tlile go fola ka mokgwa
          woo le yena a tlilego go fahlogela gore anthe e bo tle bo fole ka gona. Seo se
          ilego sa tloge se mmea pelwanatšhwana ke ge makgolwagwe Mmatshepho a
          ile a tiišetša yeo, a be a mmotša gore ke gona a tlago go bona gore thetho le
          ntepa ga a di tšwalela lefeela.

          … ka gore magadi ao ba be ba a tipile ka gona go phumola Dianthona
          megokgo ya ge a nyamišitšwe ke ba ga Ntweleng. Taba ye botse e ile kae,
          ngwanešo, ge e se yona yeo ka ge mogologolo a šetše a boletše gore se se
          nkganago se nthola morwalo? Ya re kgale le kgale barwedi ba motse woo ba
          be ba nyalelwa go ya go buša ga Ntweleng, ya tla ya re yoo ge ba mo
          kganyeditše gwa hloka moo a nyalelwago go ya go buša?

                                                                                 [Letl.75]

          1.2.1        Utolla mohuta wa tikologo ya setsopolwa se ka go tsopola dintlha
                       TŠE PEDI.                                                               (3)

          1.2.2        Hlaloša tswalano ya baanegwa ba:

                       (a) Mmatshepho le Nkgotlelele
                       (b) Mmatshepho le Sefatamollo                                           (2)

          1.2.3        Molwantšhwa wa setsopolwa se ke mang? Fahlela karabo ya
                       gago.                                                                   (2)

          1.2.4        Tšweletša mehuta YE MEBEDI ya dithulano tšeo di tšwelelago
                       setsopolweng. Fahlela karabo ya gago.                                   (4)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2     7                                DBE/2016
                                            SCE

          1.2.5        Ke thekniki efe yeo mongwadi a e dirišitšego ka mantšu a: 'Ke
                       mang yo a rego a ya ntshe?' Fahlela karabo ya gago.                (2)

          1.2.6        Tšweletša mohola wa poledišano ya setsopolwa se.                   (1)

          1.2.7        Akanya maikutlo a moanegi go ya ka sekafoko se se thaletšwego
                       setsopolweng se. Fahlela karabo ya gago.                           (2)

          1.2.8        Tšweletša molaetša woo o rwelwego ke sekapolelo se se
                       kotofaditšwego.                                                    (1)

                                                     PALOMOKA YA KAROLO YA A:             35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2       8                                    DBE/2016
                                              SCE

KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA

POTŠIŠO YA 2: DI ŠITILE PHAAHLA – SN Tseke

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

2.1       SETSOPOLWA SA C

          (Le hlabile gabotse, ga go tonye, ga go fiše, eupša mafahleng a Namele le
          Theepe go fiša wa letšatši la moopšane ...)

          NAMELE: Monna thaka, gape moyamahlong a tau ga a akge matsogo. Bjale
                  rena re ka dira bjang pele re eya kua kopanong ya maloko a
                  komiti ya sekolo lehono?

          THEEPE:        Yeo o e bolelago ke ye kgolo, ga e nyake go potlakelwa. Ya ka
                         kgopolo še: A re yo bonana le Morwadihlare le Mohwiti gonabjale
                         pele nako ya go ya kopanong e fihla.

          NAMELE: Re yo ba tsena bjang? Morwadihlare gape ke moketla wa motho.
                  O nyaka go logelwa maano a go loya.

          THEEPE:        Ke na le mabotlelo a magolo a mabedi a bjala bja Sekgowa. Re
                         tla ya re a swere, a ka se a gane ka gore o rata dino kudu.

          NAMELE: Nna ke na le R50,00 yeo re ka rekago nama, gomme le yona ra
                  yo mo fa …

          NAMELE: … Go šetše iri e tee gore kopano e thome, re swanetše go dira ka
                  pela. Pele re tloga, a ke go botše gore Mohwiti ke tla mo
                  gapeletša go ya kopanong gore a yo tima mollo kua sekolong.

          THEEPE:        (O phathekgile dino) Go tla loka ka tsela yeo, eupša re swanetše
                         go feta re bona mošemane yola Tlhakolane gore le yena re mo
                         retolle gore a re emele.

                                                                                [Letl.22–23]

          2.1.1        Ditiragalo tša setsopolwa se di diragala neng? Fahlela karabo
                       ya gago.                                                                  (2)

          2.1.2        Tsopola dintlha     TŠE   PEDI   tšeo   di   laetšago   semelo   sa
                       Morwadihlare.                                                             (2)

          2.1.3        Mantšu a ka mašakaneng a bitšwang? Efa mešomo YE MEBEDI
                       ya ona go ya ka setsopolwa se.                                            (3)

          2.1.4        Na setsopolwa se se ka bapalega sefaleng? Fahlela karabo ya
                       gago ka dintlha TŠE NNE.                                                  (4)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2           9                                    DBE/2016
                                                  SCE

          2.1.5        Tšweletša moya wo o fokago setsopolweng se. Fahlela karabo ya
                       gago ka mabaka A MABEDI.                                                      (3)

          2.1.6        Hlaloša molaetša wa polelo ya Namele ya mathomo o be o fahlele
                       ka mehlala YE MEBEDI go tšwa setsopolweng.                                    (3)

                                                  LE

2.2       SETSOPOLWA SA D

          (Sekolo se tšwele, Tlhakolane, Monawa, Motšhatšha le Namele ba dutše felo
          tsoko, ba swere ye thata, ebile Namele o išana diatla le Tlhakolane)

          NAMELE:                 Ke na le sello, ke befetšwe ke bile ke duma ntwa lehono le.

          MONAWA:                 Aowa, Morutiši, e sego nna ke be ke na le kgopolo ya go tla
                                  go go lebogiša ka lengwalo lela o re ngwaletšego lona.

          NAMELE:                 Bothata bo tšwa gona moo. Yoo Tlhakolane o boditše
                                  Mašutša le Mokhuša gore ke nna ke le ngwadilego. Bjale
                                  ke gare ga kgabo ya mollo ge ke le mo, le mošomo o ka no
                                  ntshenyegela neng goba neng.

          MOTŠHATŠHA: Ga go motho yo bohlale yoo a tšhabago nnete …

          NAMELE:                 Ga se ke tšhoge, eupša Tlhakolane ga a na tshwanelo ya
                                  go phula diphiri tša rena ge a ithapeletša gore a ratwe ke
                                  ofisi …

          TLHAKOLANE:             Le a bona ke eng? Yo Namele ke sehwirihwiri gare ga
                                  barutiši. Na yena o kgona ditaba le maano go feta ba
                                  bangwe barutiši? Ge eba o na le kgopolo yona ye a
                                  šetšego a e bolela; nna nka se boele morago.

          MONAWA:                 Aowa banna, tša banna di a rerwa, tša fela …

          TLHAKOLANE:             … Bjale yo Namele a hlokomele, a se nna wa go
                                  bapalelwa.

          NAMELE:                 Nna ke bona se se ka ahlolago e no ba ge nna le yo
                                  Tlhakolane re ka fo nkgišetšana mahwafa gwa fela …

          MONAWA:                 Aowa, ntwa gare ga morutwana le morutiši! ...

          NAMELE:                 (O a emelela, o feta pele ga Tlhakolane o a sepela gomme
                                  o itia Tlhakolane ka ntahle) Ke a go kwa, o a re aga wena
                                  Monawa, …

                                                                                   [Letl. 83–84]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                             Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2       10                               DBE/2016
                                              SCE

          2.2.1        Ditiragalo tša setsopolwa se di diragala nako mang?                  (1)

          2.2.2        Ka dintlha TŠE PEDI tšweletša semelo sa Namele go ya ka
                       setsopolwa se.                                                       (2)

          2.2.3        Laetša tswalano ya Tlhakolane le Namele go ya ka tsebo ya gago
                       ya puku ye.                                                          (1)

          2.2.4        Laetša ka dintlha TŠE PEDI tšeo di laetšago moya wa ntwa
                       setsopolweng.                                                        (2)

          2.2.5        Ke tekolanthago efe yeo e utollwago ke taba ya lengwalo la
                       Namele setsopolweng se?                                              (1)

          2.2.6        Hlaloša ka dintlha TŠE PEDI kgegeo yeo e tšweletšwago ke
                       maitshwaro a Namele go Tlhakolane go ya ka setsopolwa se.            (2)

          2.2.7        Ke thulano ya mohuta mang yeo e tšwelelago setsopolweng se?
                       Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                                         (3)

          2.2.8        Na mohola wa poledišano ke ofe go ya ka setsopolwa se?
                       Efa dintlha TŠE PEDI.                                                (2)

          2.2.9        Ke thuto efe yeo e tšweletšwago ke poledišano ya setsopolwa se?
                       Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                                         (2)

          2.2.10       Akanya maikutlo a Namele go ya ka setsopolwa se. Fahlela karabo
                       ya gago.                                                             (2)

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA B:             35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        11                                DBE/2016
                                               SCE

KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA

TŠA LEFASE GA DI FELE – MFC Matshela le ba bangwe

POTŠIŠO YA 3

'Bošego ga bo rone nta' LE 'Monna o bolawa ke se a se llego'.

3.1       SETSOPOLWA SA E: 'BOŠEGO GA BO RONE NTA'

          E be e le mpeng ya bošego ge monna wa Lobisa a kokota nomorong ya 804
          lebatong la boseswai, gona fao hoteleng ya Safari. Lebakeng leo la
          magarošapelo, diotswa tšeo tše pedi di be di sa fula morobe.

          Monna yo wa batho o rile go kokota a re: 'Lobisa ke nna Thaere, mpulele
          rato …'
          Bomahlwaadibona bao ba ile ba thoma go gakantšhwa ke mahlale.
          Boitemogelo bjola bja thoma go kuelela le muši wa dikwekwele.

          Motlelebeng o ile a topa mankgeretlana, a a phathekga ka lehwafeng mola
          dieta di le ka seatleng sa nngele. Diaparo tšeo di no olelwa le semetseng ka
          gare ga leswiswi.
          Seetšana se sennyane seo se bego se bonala e be e le sa thelebišene ya
          mmala. Lobisa o be a sa tšhuma lebone ge a notlollela monna wa gagwe,
          Thaere.

          Lebati le no re go bulega Motlelebeng a thula Thaere wa batho ka lebelo la
          kolo. Thaere o ile a šala a elwa le go tsoga mola Motlelebeng a šetše a fihlile
          lebatong la tlase ka lifithi. Gore o tšamile a ikapeša bjang ga go tsebe motho.
          Motlelebeng ge a tshela mmila wa Banket a lebile mokutwaneng wa gagwe
          High Point e be e ke ke mpšhe yeo e tšeetšwego mae.
                                                                                  [Letl.80]

          3.1.1        Efa nako le lefelo la ditiragalo tša mo setsopolweng se.                 (2)

          3.1.2        Hlaloša tswalano ya baanegwa ba:

                       (a) Lobisa le Thaere                                                     (2)
                       (b) Lobisa le Motlelebeng

          3.1.3        Ke thulano ya mohuta mang yeo e tšweletšwago ke setsopolwa
                       se? Fahlela karabo ya gago.                                              (2)

          3.1.4        Tsopola mantšu ao a tšweletšago moya wa lerato go tšwa
                       setsopolweng.                                                            (1)

          3.1.5        Ka dintlha TŠE THARO, hlaloša tema yeo e kgathwago ke
                       moanegi setsopolweng se.                                                 (3)

          3.1.6        Utolla semelo sa Motlelebeng ka dintlha TŠE PEDI.                        (4)

          3.1.7        Ahlaahla molaetša wa setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI.                  (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2       12                                 DBE/2016
                                              SCE

          3.1.8        Akanya maikutlo ao a ilego a aparela Thaere ka morago ga go
                       thulwa ke Motlelebeng. Fahlela karabo ya gago.                           (2)

                                              LE

3.2       SETSOPOLWA SA F: 'MONNA O BOLAWA KE SE A SE LLEGO'

          Nako e be e gagabela go iri ya seswai mantšibua. Bana ba sekolo ba be ba
          re ba lapišitšwe ke go ja dijo tša melatša tša go se hlweke. Ba be ba lla ka
          gore ba fiwa magobe a go lala.

          Mathapama a letšatši leo ba ile ba bolaya kgomo yeo e bego e fula kgauswi
          le serokolo sa sekolo. Ka metsotso ye mehlano fela ke ge ba šetše ba feditše
          go e bua gomme go šetše hlogo fela. Mong wa yona o tlile a e tseba ka
          leswao la mo ditsebeng. Yena o ile a tšea magato a semolao kgahlanong le
          sekolo.

          Bana ba sekolo ba tsena ka lemati la lebenkele. Bangwe ba leba dijong mola
          ba bangwe ba leba setšidifatšing gore ba humane dino. Kgankga yena o ile a
          leba motšheneng wa tšhelete wo o bitšwago till. Ge a fihla a hwetša mogwera
          wa gagwe Lekota a šetše a eme moo. Lekota o be a maketše eke motho a
          bona sepoko. O be a makaditšwe ke tšhelete yeo e bego e le ka moo
          motšheneng. E be e le la mathomo a bona tšhelete ye ntši ka tsela yeo.

          Mabone a ile a tima ka moo lebenkeleng. Kgankga a ntšha thipa ka
          morabeng gomme a hlaba Lekota ka yona. Ge Lekota a wela fase Kgankga a
          tšea tšhelete gomme a leba kamoreng ya gagwe moo sekolong.
                                                                                [Letl. 103]

          3.2.1        Tsopola nako ya ditiragalo tša mo setsopolweng.                          (1)

          3.2.2        Tšweletša dilo TŠE PEDI tšeo di hlolago thulano ya setsopolwa se
                       go ya ka temana ya mathomo.                                              (2)

          3.2.3        Go ya ka tsebo ya gago ya kanegelokopana ye, na mongwadi o
                       atlegile ka go tšweletša dintlha tše bohlokwa tša kanegelokopana?
                       Fahlela ka dintlha TŠE NNE.                                              (4)

          3.2.4        Ka dintlha TŠE PEDI tšweletša o be o hlaloše semelo sa Kgankga
                       go ya ka setsopolwa se.                                                  (4)

          3.2.5        Na hlogo ya kanegelokopana ye e nyalelana bjang le ditiragalo tša
                       yona? Fahlela ka ntlha TŠE THARO.                                        (3)

          3.2.6        Maikutlo a gago ke afe mabapi le ditiragalo tša setsopolwa se? Efa
                       dintlha TŠE PEDI.                                                        (3)

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA C:                 35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2       13                                  DBE/2016
                                              SCE

KAROLO YA D: THETO

POTŠIŠO YA 4: DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe

Araba dipotšišo TŠE PEDI.

4.1       Bala sereto sa ka tlase gomme o arabe dipotšišo tša go se latela.

          Go pokolo – OK Matsepe
          1            Go go makala go fetša nka se ke,
          2            Gore sefapano o se belegetše eng,
          3            Na se lebetšwe go wena e seng
          4            Neng ka ntle ga letšatši lela ke se seke?
          5            O dungwa ke nna, maaka ga a botse,
          6            Ka sona o tla tsena le nna ke a bona.
          7            A ke go amogetše, le nna o tla mpona,
          8            Go Mo khunamela go nkweša bose.
          9            Magetleng le nna a ke se rwale,
          10           Kgopolong ke be yo ke hlatswegilego.
          11           E sego gore go go tsebafela ke se ke se dirilego,
          12           A ke sepedišane le wena ke be wa gago o nthwale.
          13           O phate ya Yo mogolo,
          14           A ke go rete ka bjago bogolo.
                                                                                  [Letl. 41]

          4.1.1        Sereto se ke sa mohuta mang? Fahlela.                                    (2)

          4.1.2        Tsopola mohlala wa sešura go tšwa seretong se o be o fe le
                       mohola wa sona.                                                          (2)

          4.1.3        Ke thekniki efe yeo moreti a e dirišitšego go tšweletša mošito
                       mothalothetong wa 1?                                                     (1)

          4.1.4        Akaretša sereto se ka dintlha TŠE PEDI.                                  (2)

          4.1.5        Efa moya wo o fokago seretong se. Fahlela karabo ya gago ka
                       dintlha TŠE PEDI.                                                        (3)

          4.1.6        Ke kgopolo efe yeo e tšweletšwago ke tšhomišo ya lentšu le 'phate'
                       mothalothetong wa 13. Efa dintlha tše pedi.                              (2)

          4.1.7        Ka dintlha TŠE PEDI efa molaetša wo o tšweletšwago ke sereto
                       se.                                                                      (2)

          4.1.8        Tšweletša maikutlo a moreti go ya ka mothalotheto wa 8. Fahlela
                       karabo ya gago.                                                          (2)

          4.1.9        Ahlaahla mohola wa potšišorethoriki mothalothetong wa 4.                 (1)
                                              LE

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      14                                 DBE/2016
                                             SCE

4.2       Bala sereto sa ka tlase gomme o arabe dipotšišo tša go se latela.

          Motsemollakoma – NS Puleng

          1            … Ba tšwa khutlonne tša lefase,
          2            Mebotong ya khutša ya boTranskei,
          3            Ba tšwa Taung gaMoletsane Lesotho,
          4            Bangwe masoding a bofanego a Batswana;
          5            Ba tšwa boZambezi ba tshetše Limpopo,
          6            Ba tlile ka diketekete tša diketekete,
          7            Ba tšwa boPotokisi Bodikela bja Afrika,
          8            Bangwe gae gaSekhukhune le gaMphahlele,
          9            Le kua Swatseng bangwe ba phutše.

          10           Ba tlile ka ditlhologelo tša mehuta,
          11           Bangwe ba šikere, bangwe ba ikgonere;
          12           Ba kgabile mafulomatala Motsemollakoma,
          13           Ba phaletše nak'a phala e llile,
          14           Ba tlogetše dirathana gae le diputswa.
          15           Tshepo ke go hwetša dilatšatlalakgang …
                                                                                [Letl.54]

          4.2.1        Efa sebopego sa ka ntle sa sereto se ka dintlha TŠE THARO.           (3)

          4.2.2        Tsopola mohlala wa poeletšo mothalothetong wa 11 o be o fe
                       mohuta wa yona.                                                      (2)

          4.2.3        Akaretša tematheto ya 2 ka dintlha TŠE PEDI.                         (2)

          4.2.4        Laetša ka fao kgethontšu mothalothetong wa 11 e tšweletšago
                       tlhalošo ka gona. Efa dintlha TŠE PEDI.                              (4)

          4.2.5        Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša mošomo wa sešura seo se
                       tšwelelago temathetong ya bobedi.                                    (2)

          4.2.6        Hlatholla kgopolo yeo e tšweletšwago ke mothalotheto wa 15.          (1)

          4.2.7        Ke maikutlo afe ao a tšwelelago temathetong ya mathomo. Fahlela
                       karabo ya gago ka ntlha E TEE.                                       (2)

          4.2.8        Tšweletša sekapolelo seo moreti a se šomišitšego setsopolweng
                       o be o hlaloše mošomo wa sona.                                       (2)

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA D:              35
                                                       PALOMOKA YA TLHAHLOBO:               70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P1 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2016/f638fd1d-59f3-4a7d-83c3-68720cfe15cf) — Sepedi FAL · QP · 2016 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2016/6c4c2970-e839-4d22-aad2-48a4bd53955d) — Sepedi FAL · QP · 2016 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2016/3f14dcfa-47ea-473f-9ab2-d477c24a31ee) — Sepedi FAL · QP · 2016 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-sepedi/8dc18233-f34c-481f-8cf0-60a677aa8a31) — Sepedi FAL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2023/5c1e795d-dc16-429c-b3bf-30459735af72) — Sepedi FAL · QP · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2021/d1b0553c-6f53-4d46-9c4d-1be5bec2ed58) — Sepedi FAL · QP · 2021 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025-mg/d76ab8d2-14f0-4322-9896-51180e3fda90) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025-mg/487242e3-1260-489f-8d91-5b201b9dfbca) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025-mg/eb83ae83-85f3-4ebb-b6e8-d35f11f32626) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1-sepedi/806eaadc-1d1b-4333-860a-f230e185fdd3) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sepedi/bcece954-738e-42ad-928b-b5411db789f3) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
