# Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2018, 14 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2018-memo/73bcc750-9373-42bf-85c3-354426f066bb
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2018
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 14

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2018-memo/73bcc750-9373-42bf-85c3-354426f066bb)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · sepedi. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2018/bd3415c9-0c50-4d91-89e5-2428f3a4da65) — QP · 2018 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                    SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                           2018

                                      MEMORANTAMO

                                                                     MEPUTSO: 70

                        Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 14.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                            Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2           2                               DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

KAROLO YA A: PADI

POTŠIŠO YA 1: KGATI YA MODITI – OK Matsepe

1.1       SETSOPOLWA SA A

          1.1.1        (a)   B/o hlokile bana ba bašemane.
                       (b)   E/mmagoThibathibetša.
                       (c)   D/morwa wa Ntshwarele.
                       (d)   A/morwa wa Thibathibetša.                                           (4)

          1.1.2        ... 'Di ile ge di fihla ditsebeng tša rragwe ...'                         (1)

          1.1.3        • Mmatshepho o šireletša bogoši bja monna wa gagwe.
                       • Ntshwarele o baka bogoši bja mogolo wa gagwe.
                       • Sefatamollo o baka bogoši bja rangwane wa gagwe.
                       • Nkgotlelele o šireletša bogoši bja tatagwe/koko wa gagwe.
                       (TŠE PEDI fela)                                                           (2)

          1.1.4        O bogale
                       • bolela le go tšhošetša Ntshwarele.                                      (2)

          1.1.5        •     Mohumagadi o befetšwe, o re ba mo fe ditšohle tša gagwe.
                       •     O re ba se mmone go tšwara ntepa le theto ba mo nyatša.
                       •     Ba se ke ba mmefediša go feta tekano.                               (3)

          1.1.6        Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala:
                       • O tšhošwa ke bogale bja Mmatshepho.
                       • O makatšwa ke ka mokgwa woo Mmatshepho a mmoledišago
                           ka gona.                                                              (2)

          1.1.7        •     Motho o swanetše go emela seo a bonago e le nnete.
                       •     Basadi le bona ba na le maatla a go buša.                           (2)

          1.1.8        •     Sefatamollo ka ge bogoši e se bja gagwe ga se a ka a bo dula.
                       •     Bogoši bo feleleditše bo tšerwe ke Nkgotlelele yo bo mo
                             lebanego.                                                           (2)

1.2       SETSOPOLWA SA B

          1.2.1        (a) Mmatshepho ke koko wa Nkgotlelele.
                       (b) Mmatshepho ke morwedi wa Kgoši Khomodi.                               (2)

          1.2.2        •     Go bolelwa ka dikgoši.
                       •     Ba sa dumela go badimo.
                       •     Banna ba dula kgorong.                                              (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2           3                            DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

          1.2.3        •    Tlhathollo ya pepeneneng- mosadi yo mogolo.
                       •    Tlhathollo ya go iphihla – Go tšweletša tlhompho.               (2)

          1.2.4        •    O utolla dimelo tša baanegwa.
                       •    O hlaloša ditiragalo.
                       •    O laodiša seemo sa ditaba.                                      (3)

          1.2.5        •  '… ba ile ba lebelelana …'.
                       •  '… e tswalela mphorogohlong wa dithaba …'.
                       •  '… ka go se tsebe gore ditaba tša mohuta woo ba ka di pota
                          ka thoko efe …'.
                       (TŠE PEDI fela)                                                      (2)

          1.2.6        •    Polelo yeo e ka hlola lehloyo gare ga Nkgotlelele le
                            mosadimogolo.
                       •    Banna ba lekgotla ba ka se sa tshepa mosadimogolo.              (2)

          1.2.7        •    Sefatamollo o tšeelwa bogoši.
                       •    Kgabagare o fiwa bommakgoši mola Kwelapele a eba tatedi.
                       •    Nkgotlelele e ba kgoši.                                         (3)
                                                                                            [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2           4                               DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

POTŠIŠO YA 2: DILO TŠELA KE BATHO – MC Mphahlele

2.1       SETSOPOLWA SA C

          2.1.1        (a)   D/Morwedi wa Mashudu.
                       (b)   E/Mosadi wa pelo ye mpe.
                       (c)   A/O feleleditše e le profesa.
                       (d)   B/Tatago Lefuno le Mukhabudi.                                       (4)

          2.1.2        'Leleme e be e le le lethata …'                                           (1)

          2.1.3        •     Ditiragalo tša sengwalwa di dikologa godimo ga gagwe.
                       •     O thoma le sengwalwa go tloga mathomong go fihla
                             mafelelong.                                                         (2)

          2.1.4        •     O na le leago.
                       •     O be a sa phethagatše polelo ya gagwe.                              (2)

          2.1.5        Wa lenyatšo
                       • Kgethollo ka lebaka la mmala wa bona.
                       • Ba nyatša lefelo leo ba tšwago go lona.                                 (3)

          2.1.6        Thulano ya ka ntle
                       • Lufuno ga a kgone go bolela seAfrikaanse le bana ba Meisie.
                       • Bana ba Meisie ba lebelela Lufuno ka lenyatšo ka lebaka la
                           mmala wa gagwe. (E TEE FELA)                                          (2)

          2.1.7        •     Motho o a fetoga.
                       •     Bana le ge e se ba gago o se ke wa ba bitša ka mainaina.            (2)

          2.1.8        •     Mukhabudi le Lufuno ba kgotleletše tshwaro ye mpe ya
                             rakgadi wa bona fela mafelelong ba atlegile.
                       •     Ba kgotleletše bohloko le tlhorišo maphelong a bona.                (2)

2.2       SETSOPOLWA SA D

          2.2.1        •     Mukhabudi ke morwa wa Mashudu.
                       •     Mukhabudi ke kgaetšedi ya Lufuno.                                   (2)

          2.2.2        • Go na le dikolo/barutiši.
                       • Go bolelwa ka setšene ya maphodisa.
                       • Go bolelwa ka tulo ya ba mmala.
                       (Karabo ya maleba e tla amogelwa.)                                        (3)

          2.2.3        •     Mpimpi.
                       •     Kgenkgerepe.                                                        (2)

          2.2.4        •     O utolla dimelo tša baanegwa.
                       •     O hlaloša ditiragalo.
                       •     O laodiša seemo sa ditaba.                                          (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2           5                              DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

          2.2.5        •    Pepeneneng: Go loutšwa ditšhipi gore di be bogale.
                       •    Wa go iphihla –Tša mo dira gore a šome ka maatla.                 (2)

          2.2.6        •    A ka hwetša thušo ya pasari go tšwetša dithuto tša gagwe
                            pele.
                       •    A ka ba le bokamoso bjo bo phadimago a ba motho wa go
                            hlomphega setšhabeng.                                             (2)

          2.2.7        •    Bana ba Mashudu ba atlegile.
                       •    Mashudu o boelane le bana ba gagwe.
                       •    Rakgadi Mmaphefo o fetogile o bona gore bana bale ga se dilo
                            ke batho.                                                         (3)
                                                                                              [35]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA A:            35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2           6                               DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA

POTŠIŠO YA 3: DI ŠITILE PHAAHLA – SN Tseke

3.1       SETSOPOLWA SA E

          3.1.1        •    Go bolelwa ka digalase.
                       •    Bjala bja sekgowa.
                       •    Morutiši.                                                           (3)

          3.1.2        •    Ba iketlile ba nwa bjala mmogo.
                       •    Ba swere magang.                                                    (2)

          3.1.3        • (O a nywanywa)- Maikutlo
                       • (O ba gafela madulo)- Ditiragalo
                       • (O topetša ka galaseng)- Tiragalo
                       • (O a šinyalala)- Tiragalo)
                       (TŠE PEDI fela)                                                          (2)

          3.1.4        • Ke bjala bja maemo a godimo.
                       • Ke bjala bja go tura/bitša.
                       • Ga se bjala bja go nwewa ke mang le mang.
                       (TŠE PEDI fela)                                                          (2)

          3.1.5        •    Bobedi ba rata bjala.
                       •    Namele le Theepe ke barutiši.
                       •    Morwadihlare ke modulasetulo wa lekgotlataola la sekolo.            (3)

          3.1.6        •    Ba ka re go khora (tagwa) ba hwetša dikgobalo.
                       •    Bjala bo ka ba bakela malwetši.                                     (2)

          3.1.7        • A ka rakwa mošomong.
                       • A ka golegwa.
                       • A ka tsenwa ke malwetši.
                       (TŠE PEDI fela)                                                          (2)

          3.1.8        Ke a manyami
                       • O ile a nyamišwa ke go lemoga gore barutiši ba mo file bjala
                           ka boomo gore a šitwe ke go ya kopanong.                             (2)

3.2       SETSOPOLWA SA F

          3.2.1        A/Moya wa khutšo.                                                        (1)

          3.2.2        Ke sehwirihwiri.                                                         (1)

          3.2.3        •    Ke bašomimmogo (Ba šoma mmogo).
                       •    Namele ke morutiši mola Tlhakolane e le morutwna.                   (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2           7                                DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

          3.2.4        •    Baanegwa ga se ba bantši.
                       •    Go na le ditšhupasefala go tloša ditšhitišo.
                       •    Poledišano ga se ye telele.                                          (3)

          3.2.5        •    Thulanontle/Thulano ya ka ntle.
                       •    Namele le Tlhakolane ba fapana ka dipolelo.
                       •    Tlhakolane le Namele ba a bethana.                                   (3)

          3.2.6        •    Go ntšha maikutlo a Tlhakolane a pefelo.
                       •    Go utolla semelo sa gore Namele o rata ntwa.                         (2)

          3.2.7        •    Namele o ngwadile lengwalo leo le utollago diphiri tša matlotlo
                            a sekolo.
                       •    Namele o befedišwa ke gore Tlhakolane o boditše hlogo ya
                            sekolo gore Namele ke yena a ngwadilego lengwalo.                    (2)

          3.2.8        • Ke be nka mmeya fase ka mo kgala.
                       • Nka mmega kgorong ya thuto.
                       • Nka mmega go lekgotlataolo la sekolo.
                       • Ke be nka mo swariša.
                       (TŠE THARO fela)                                                          (3)
                                                                                                 [35]

POTŠIŠO YA 4: GA LE BATSWADI BA SELO – F Mothupi

4.1       SETSOPOLWA SA G

          4.1.1        • Karatšhe
                       • Sekolo
                       • Puku
                       • Tafola
                       (TŠE THARO fela)                                                          (3)

          4.1.2        •    Go itšhireletša.
                       •    Go leka go fa mabaka.                                                (2)

          4.1.3        (a) (Ka boleta)/(Ka go kgathola)
                       (b) (Lapeng la Setongwane motseng wa Motetema.)                           (2)

          4.1.4        •    Setongwane o befedišwa ke gore Pulane o dira mošomo wa
                            sekolo mola a swanetše go rekišetša batho bjala.
                       •    O befedišwa ke gore ga a tsebe gore Pulane o be a dira eng
                            mosegare.                                                            (2)

          4.1.5        •    Setongwane o bolela ka bogale/Pefelo.
                       •    Pulane o bolela ka boleta/Boikokobetšo.                              (2)

          4.1.6        • A ka no se šome gabotse sekolong.
                       • A ka no feleletša a enwa bjala.
                       • A ka feleletša a senyagaletšwe ke bokamoso.
                       • A ka ikhwetša a ratana le banna ba go nwa bjala.
                       (TŠE THARO fela)                                                          (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2           8                            DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

          4.1.7        Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       • Setongwane a ka golegwa ka ge a tshela molao ka go
                           gapeletša ngwana wa ka fase ga mengwaga ye lesomeseswai
                           go šoma.
                       • Setongwane a ka lahlegelwa ke mosadi le ngwana/Lapa la
                           gagwe le ka thubega.                                              (2)

          4.1.8        A manyami
                       • O nyamišwa ke gore Pulane o tlo senyagalelwa ke bokamoso            (2)

4.2       SETSOPOLWA SA H

          4.2.1        C/Pefelo                                                              (1)

          4.2.2        Wa mafotle                                                            (1)

          4.2.3        •    Setongwane ke monna wa Nkareng/Ke monna le mosadi.
                       •    Nkareng ke mmago Pulane/Pulane ke morwedi wa Nkareng.            (2)

          4.2.4        •    Babapadi ga se ba bantši.
                       •    Ditšhupasefala di šomišitšwe go tloša ditšhitišo.
                       •    Poledišano ga se ye telele.                                      (3)

          4.2.5        Thulantle/Thulano ya ka ntle
                       • Bobedi bja bona ba befetšwe.
                       • Ba fapana ka mantšu.
                       • Ga ba lebelelane gabotse/Ba tomolellane mahlo.
                       (TŠE PEDI fela)                                                       (3)

          4.2.6        • Go tšweletša maikutlo a Nkareng a pefelo.
                       • Go tšweletša semelo sa Setongwane sa go fotlela Nkareng.
                       • Go tšweletša ga tiragalo ya go katwa ga Pulane.
                       (TŠE PEDI fela)                                                       (2)

          4.2.7        • Go katwa ga Pulane ke Phafane.
                       • Go ima ga Pulane.
                       • Go utelwa ga Nkareng ka tiragalo ya go katwa ga Pulane.
                       (TŠE PEDI fela)                                                       (2)

          4.2.8        • Go mmega maphodiseng.
                       • Go mo hlala.
                       • Go mmega go badirelaleago.
                       • Go mmega mošate go kgoši.
                       (TŠE THARO fela)                                                      (3)
                                                                                             [35]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA B:           [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2           9                              DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA

POTŠIŠO YA 5: TŠA LEFASE GA DI FELE – MFC Matshela le ba bangwe

5.1       'O SWERE JACKPOT'

          SETSOPOLWA SA I

          5.1.1        (a) Megabaru ke mogwera wa Mologadi.
                       (b) Megabaru ke mosadi wa Lenkwane/Lenkwane ke monna wa
                           Megabaru.                                                          (2)

          5.1.2        •    O bolaile Lenkwane.
                       •    O lekile go bolaya Mologadi.                                      (2)

          5.1.3        Go bolelwa ka:
                       • Maphodisa
                       • Kgolego
                       • Bana ba dikolo
                       • Magistrata
                       (TŠE THARO fela)                                                       (3)

          5.1.4        E tšweletša ditiragalo ka beng tša gore ke bona ba tletšego
                       mošomo wa go bolaya.                                                   (1)

          5.1.5        Megabaru
                       • Ke mogaleadi wa kanegelokopana ye ka gore mahlo a diphedi
                          a lebeletše yena ka ge a amega polaong ya monna wa gagwe
                          le maitekelong a go bolaya Mologadi.                                (2)

          5.1.6        Wa manyami
                       • Megabaru o golegilwe.
                       • Lapa la Megabaru le la mmagwe le llwe ke mollo.                      (2)

          5.1.7        •    Megabaru o thuntšhitše monna wa gagwe Lenkwane.
                       •    O ile go lemoga gore Mologadi o tseba sephiri sa gagwe sa go
                            swara Jackpot ka go bolaya Lenkwane, a mo rapela babolai
                            gore ba mmolaye.                                                  (2)

          5.1.8        •  Le ge o ka dira selo sephiring, mafelelong se tlo fetša se
                          tšwetše nyanyeng.
                       • Batho ba se itirele lehumo ka go bolaya ba bangwe.
                       • Tlalo la motho ga le bapolelwe fase.
                       (TŠE PEDI fela)                                                        (2)

          5.1.9        •   Batho ba se itšeele molao matsogong a bona.
                       •   Mmago Megabaru ga a na molato go fihlela a bonwa molato
                           ke kgorotsheko.
                       • Mokgekolo o bolaišitšwe ke gore 'ngwana wa ngwanenyana
                           molao o o tšea go mmagwe,' ka fao o swanetše go ba a tseba
                           ditaba tše ka botlalo.
                       (Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana) (TŠE PEDI fela)             (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          10                           DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

5.2       'MONNA O BOLAWA KE SEO A SE LLEGO'

          SETSOPOLWA SA J

          5.2.1        Motangtang ke morutiši wa Kgankga.                                     (1)

          5.2.2        … 'ke ge go tšwelela dimpša tša mmušo'.                                (1)

          5.2.3        • Go thuba mafasetere.
                       • Go tsoga ntwa.
                       • Barutwana ba foša maswika.
                       • Ba kgorometšana le maphodisa.
                       (TŠE PEDI fela)                                                        (2)

          5.2.4        • Bana ba sekolo
                       • Barutiši
                       • Dikotase tša barutiši
                       • Maphodisa
                       • Serope sa kgogo/sethunya
                       • Dikolo
                       (TŠE THARO fela)                                                       (3)

          5.2.5        •    O na le lenyatšo.
                       •    Ke lefšega.                                                       (2)

          5.2.6        Thulanontle/Thulano ya ka ntle
                       • Barutwana ba lwa le maphodisa.
                       • Kgankga o betha lephodisa ka mpama gomme lephodisa le a
                           mo kitimiša.
                       • Barutwana ba kgorometšana le maphodisa.
                       (TŠE PEDI fela)                                                        (3)

          5.2.7        Motangtang.
                       • Ditiragalo tša kanegelokopana ka moka di rarela godimo ga
                           gagwe.
                       • O tšwelela mathomong a kanegelokopana go fihlela
                           mafelelong a yona.
                       (E TEE fela)                                                           (2)

          5.2.8        A manyami
                       • Barutwana ga ba swanela go senya dithoto tša sekolo.
                       • Ge ba na le dingongorego ba di lebiše go baemedi ba bona.
                       • Ba se itšeele molao matsogong ka go lweša barutiši.
                       • Ba se lwe le maphodisa ka ge e le bašireletši.
                       (TŠE PEDI fela)                                                        (3)
                                                                                              [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          11                            DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

POTŠIŠO YA 6: KHUPAMARAMA – Mamphoku Mamabolo

6.1       SETSOPOLWA SA K: 'NTSHWARELE MOGATŠAKA!'

          6.1.1        Ka lapeng la Maagiša                                                 (1)

          6.1.2        (a) Mokgopedi ke morwa wa Maagiša.
                       (b) Maagiša le Hunadi ke monna le mosadi.                            (2)

          6.1.3        •   Moya wa go se kwane/ntwa.
                       •   Sebotse se be se se ntshe, e dio ba mpherehlakana wa
                           dipolelo.
                       • Baanegwa ba fapana ka dipolelo.
                       (Tše PEDI fela)                                                      (2)

          6.1.4        Dikarabo tša barutwana tša maleba di tla amogelwa.
                       • O na le lenyatšo/ga a na tlhompho.
                       • O a ikgantšha.
                       • O na le hlogo ye thata.
                       • Ga a ipone phošo.
                       (TŠE PEDI fela)                                                      (2)

          6.1.5        Mokgopedi le Hunadi ba be ba sa phedišane gabotse ka lapeng.         (1)

          6.1.6        Mokgopedi
                       • Ditirigalo tša sengwalwa ka moka di dikologa/rarela godimo ga
                          gagwe.
                       • O lwantšhetšwa go swara Hunadi gabotse.
                       • O tšwelelela mathomong a kanegelokopana go fihlelela
                          mafelelong a yona.
                       (TŠE PEDI fela)                                                      (2)

          6.1.7        •    E re utollela semelo sa Mokgopedi sa lenyatšo.
                       •    E tšweletša maikutlo a pefelo a Maagiša.                        (2)

          6.1.8        •    Thulanontle/Ke thulano ya ka ntle.
                       •    Baanegwa ba fapana ka mantšu.                                   (2)

          6.1.9        Dikgopolo tša barutwana tša maleba di tla amogelwa.
                       • Batho ba swanetše go tšea dikeletšo.
                       • Poledišano e bohlokwa.
                       • Go hlomphana.
                       • Batho ba swanetše go ithuta go ipona diphošo.
                       (TŠE PEDI fela)                                                      (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          12                            DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

          6.1.10       Barutwana ba tla fa dikgopolo tša bona.
                       Ee,
                       • Ke tatagobona/motswadi, ka gona o na le maloka a go ba
                           agiša.
                       • Ga go na motswadi yo a nyakago go bona ngwana wa gagwe
                           a senyagalelwa ke lapa.
                       Aowa,
                       • Taba ke tša ba babedi wa boraro ke mpheyane.
                       • Mokgopedi ke monna o swanetše go ikemela/inaganela.                (2)

6.2       SETSOPOLWA SA L: 'BOGADI KE PETSE'

          6.2.1        Ntholeng ke ngwetši ya mokgekolo.                                    (1)

          6.2.2        Meetse a go khwamola kolobe.                                         (1)

          6.2.3        •    Mokgekolo o a omana.
                       •    O tšhela ngwetši ka meetse a go bela.                           (2)

          6.2.4        •    Go gotšwa mollo wa fase.
                       •    Dingwetši di dula le bommatswale.
                       •    Banna ba sa šia basadi gae ba e ya mešomong/Banna e sa le
                            makarapa.                                                       (3)

          6.2.5        • Wa pelo ye mpe. O tšhetše Ntholeng ka meetse a go bela.
                       • Ke tšhobolo, o omanya Ntholeng.
                       • Ke motho wa go hloka phedišano le leago.
                       (TŠE PEDI fela)                                                      (2)

          6.2.6        Thulanontle/Thulano ya ka ntle
                       • Mokgekolo o roga ngwetši/o omanya ngwetši.
                       • O mo tšhela ka meetse.                                             (3)

          6.2.7        Mokgekolo/Mmago Mahlomola.
                       • Mokgekolo o lwantšha mogaleadi wa kanegelokopana ye e
                          lego Ntholeng ka ge a se sa kgona go laola morwagwe le go
                          hwetša tšhelete.                                                  (2)

          6.2.8        Ee
                       • Mahlomola,monna wa gagwe ga mo fe thekgo.
                       • Mmatswale a ka feleletša a mmolaile.
                       • O be a tšhaba go ba le kgatelelo ya monagano.
                       Aowa
                       • O be a ka ya go kgopela thušo go badirelaleago.
                       • O be a ka ba bega mmatswal'agwe le dikgaetšedi
                          maphodiseng.
                       • O be a swanetše go kgotlelela ka ge ba re lebitla la mosadi e
                          le bogadi.                                                        (3)

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA C:          35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          13                               DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

KAROLO YA D: THETO

POTŠIŠO YA 7: DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe

7.1       SETSOPOLWA SA M: 'LE TLABJA KE TŠE?' Tauatsoala et al

          7.1.1        a
                       b
                       a
                       b                                                                        (1)

          7.1.2        'Ge lehodu le '
                       'Ge lehodu le'
                       Poeletšothomi                                                            (2)

          7.1.3        Thetotsholo
                       • Moreti o sola ka fao batho ba šomišago ditokelo bošaedi/go
                           senya ka lebaka la ge ba re ba na le ditokelo.                       (2)

          7.1.4        •  Ditematheto ke tše tshela (6) .
                       •  Tematheto ye nngwe le ye nngwe e na le methalotheto ye
                          mene (4) .
                       • Methalotheto ke ye masomepedinne (24) .
                       • Se na le methalotheto ye mekopana le o tee o moteletšana wa
                          12.
                       (TŠE PEDI fela)                                                          (2)

          7.1.5        Ka lebaka la gore le botšiša potšišo yeo e sa nyakego karabo.            (1)

          7.1.6        Bomalome                                                                 (1)

          7.1.7        •    Moreti o rata go bolela gore ngwana ge a senya ga se
                            ditokelo.
                       •    Monna le yena ge a bolaya ga se ditokelo.                           (2)

          7.1.8        Manyami
                       • Moreti o nyamišwa ke ka fao batho ba šomišago ditokelo
                          bošaedi ka gona.
                       • O nyamišwa ke go bona batho ba senya, ba bolaya ka gore ba
                          na le ditokelo.                                                       (3)

          7.1.9        Ee,
                       • Monna bjalo ka hlogo ya lapa o swanetše go fiwa tlhompho.
                       • Monna le ge a sa šome a sa kgone go fepa lapa la gagwe ke
                           motho.
                       Aowa,
                       • Monna o swanetše go hlokomela le go selela lapa la gagwe
                           gore a kgone go fiwa tlhompho.
                       • Monna yo mongwe le yo mongwe o swanetše go ja mphufutšo
                           wa phatla ya gagwe.                                                  (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          14                              DBE/2018
                                           SCE – Memorantamo

          7.1.10       •  Moreti o re lemoša gore re swanetše go ba le maikarabelo go
                          tšohle tšeo re di dirago.
                       • Re se dire dilo tše mpe tša go swabiša ka kgopolo ya gore re
                          na le ditokelo.
                          Go tlaiša batho le go ba senyetša ga se tshwanelo.
                       (TŠE PEDI fela)                                                       (2)
7.2       SETSOPOLWA SA N: 'TEBATŠO': Dr MA Makgopa
          7.2.1        'go bona'
                       'go bona'                                                             (1)
          7.2.2        Kgarebe ya nko ya lenono.                                             (1)
          7.2.3        'bošego le mosegare'                                                  (1)
          7.2.4        'Ka bona o sepela ka go nanabetša/E ke o katse e iketletše go
                       sepela.'
                       • Moreti o bapetša mosepelo wa Tebatšo le wa katse.                   (2)
          7.2.5        Wa lethabo
                       • Moreti o thabišwa ke ka mokgwa woo seretwa/Tebatšo a
                           thušitšego ka gona.
                       • Moreti o leboga ka mokgwa wo Tebatšo a mo agilego ka gona.
                       (E TEE fela)                                                          (2)
          7.2.6        •  Montshepetšabošego ke mo leboga bosele.
                       •  Motho yo a go thušitšego bophelong o swanetše gore
                          mafelelong o mo leboge.
                       • Motho ge a ile a rutwa mabohlale le mediro go tloga bjaneng
                          bja gagwe, a ke a re mola a godile gomme a leboge batho bao
                          ba mo hlahlilego gore a gapeletšege go hlalefa.
                       (TŠE PEDI fela)                                                       (2)
          7.2.7        •    Go gatelela kgopolo ya mothalotheto wa go latela wo o
                            hlalošago mosepelo wa Tebatšo.
                       •    Go thuša mmadi go bala ka lebelo.                                (2)
          7.1.8        •    Moreti o reta bobotse bja Tebatšo.
                       •    Molomong wa Tebatšo go tšwa dipolelo tše bose fela.              (2)
          7.2.9        A ba wo mokaone, a kgahliša ka thušo ya Tebatšo.                      (1)
          7.1.10       Dikarabo tša maleba di tla amogelwa.
                       O swanetše go thaba ka gore:

                       • Tebatšo o mo thekgile.
                       • O mo agile.
                       • Ga a sa ipona bošuana.
                       • Ga a sa gerema le lefase.
                       •   O a phadima.
                       (TŠE PEDI fela)                                                       (3)

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA D:           35
                                                           PALOMOKA YA TLHAHLOBO:            70
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P1 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2018-memo/7fae187a-616f-42d5-b76a-58dbdea350b3) — Sepedi FAL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2018-final-memo/b5022d8a-cfe3-4c6c-a177-aaa06506ca2b) — Sepedi FAL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-feb-march-2018-memo/f2f8174e-914f-456d-929d-f96b97a4b7fd) — Sepedi FAL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-sepedi/e00f4e75-e92c-4904-a490-9203841cfb6b) — Sepedi FAL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2023-mg/4af43fea-65a4-4062-b216-a28238e91d08) — Sepedi FAL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2021-mg/cc672640-3ff7-48ef-b2a5-e15739dd02bd) — Sepedi FAL · Memo · 2021 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025/08f424d8-1b48-4f9e-bb82-959950021868) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025/65621468-8891-4de8-b6e5-e2d680e16a0a) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025/55ea752e-c036-48a6-b9a4-c6426dfb94cc) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sepedi/37e1eb3b-ded2-44c4-80f5-161fab63087e) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-sepedi/bd4f1038-210b-4392-b9e1-ab823cb5a1e5) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
