# Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Memo

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2019, 13 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2019-memo/4709bfa5-1527-4b1c-a49a-72471a4b19a2
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2019-memo/4709bfa5-1527-4b1c-a49a-72471a4b19a2)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2019 · sepedi. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P2 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2019/fe9559a6-46c3-4a8d-ab39-0ecf6a9bead5) — QP · 2019 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

              SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
          NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                    SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                           2019

                                  TLHAHLO YA GO SWAYA

                                                                         MEPUTSO: 70

                    Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 13.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          2                                DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA A: PADI

POTŠIŠO YA 1: KGATI YA MODITI – OK Matsepe

1.1       SETSOPOLWA SA A

          1.1.1         • Go sa ntšhetšanwa madira.
                        • Bogoši bo sa agelwa lešaka/morako/theeletšwa.
                        • Go šomišwa dihlare le dingaka tša ditaola go itšhireletša.
                        • Magoši a sa na le dingaka tša mošate.
                        (TŠE THARO fela.)                                                       (3)

          1.1.2        manyami goba lethabo                                                     (1)

          1.1.3         •   E le ge re ba bušetša eng?
                        •   A ititeile sefega.
                        •   O re se se diregago se ka fo direga.                                (3)

          1.1.4        Wa pefelo
                       • Sefatamollo o befedišwa ke ge badimo le tatagwe ba mo
                           hlanogetše ba re a boetše ditšohle go Nkgotlelele.
                       Wa manyami
                       • Sefatamollo o nyamišwa ke go kwa gore le tatagwe o mo
                           furaletše.
                       • Banna ba Nkgotlelele ba nyamišwa ke go bona Sefatamollo a
                           sa iponagatše/nyarele go tlo fehla ntwa.                             (2)
                       (E TEE fela.)

          1.1.5        Sefatamollo.
                       • O eme ditaba pele ka ge a tšere bogoši bjoo bo lebanego
                           Nkgotlelele ka nepo ya go mo thibela go ba kgoši.                    (2)

          1.1.6         • Go ntšha maikutlo.
                        • Go utolla dimelo tša baanegwa.
                        • Go tliša kwano le kwešišano.
                        • Go rarolla mathata.
                        (TŠE THARO fela.)                                                       (3)

          1.1.7         •   Re ithuta gore re se be le megabaru.
                        •   Re ithuta go amogela dikeletšo.                                     (2)

          1.1.8.       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       • Sefatamollo a ka welwa ke madimabe a go feta ao a šetšego a
                           mo wetše.
                       • Sefatamollo a ka amogwa bogoši batho ba lebeletše gomme a
                           gobošwa.                                                             (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          3                               DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

1.2       SETSOPOLWA SA B

          1.2.1         (a) Ntlogele ke ngwetši ya Thibathibetša/Thibathibetša ke             (1)
                            mmatswale wa Ntlogele.
                        (b) Ntlogele ke mosadi wa Nkgotlelele/Nkgotlelele ke monna wa
                            Ntlogele.                                                         (1)

          1.2.2         •   Ntlogele o gana go boela bogadi ka ge bogadi ba se ba mo
                            amogela.
                        •   Batswadi ba gana go bušetša magadi ba re magadi ge a
                            tšwele a tšwele.
                        •   Ntlogele o gapeleditšwe go nyalwa.                                (3)

          1.2.3         (a) 'Go hola moko.'/'Go holega moko.'                                 (1)
                        (b) 'Seyamošate ga se bowe.'                                          (1)

          1.2.4        •    Ntlogele o ile go išwa bogadi a fihla a ba moeng o etetše
                            mang.
                       •    Ntlogelele o gana go boela ka ge nnete gona a gapeleditšwe
                            go išwa bogadi.                                                   (2)

          1.2.5         •   Ntlogele a ka se ipshine ka lenyalo/a ka se iketle.
                        •   Nkgotlelele le Ntlogele ba ka dula ba e lwa.                      (2)

          1.2.6         •  Batswadi ba Ntlogele ga ba na taba le lethabo la ngwana wa
                           bona.
                        • Batswadi ba Ntlogele ba na le kgatelelo.
                        • Batswadi ba Ntlogele ba lebeletše maemo a gore ngwana wa
                           bona o nyetšwe ka mošate/kgoši.
                        • Batswadi ba Ntlogele ba hlompha setšo.
                        (TŠE THARO fela.)                                                     (3)

          1.2.7        Aowa/Ga ke kwane le sephetho sa batswadi ba Ntlogele ka gore:
                       • Mmapelo o ja serati, senyakelwa ga a se rate.
                       • Batswadi ba Ntlogele ba gataka ditokelo tša Ntlogele tša go
                           ikgethela.
                       • Batswadi ba Ntlogele ga ba iše felo ka maikutlo a Ntlogele.
                       Ee/ Ke kwana le sephetho sa batswadi ba Ntlogele ka gore:
                       • Batswadi ba Ntlogele ba šetše ba lle magadi.
                       • Batswadi ba Ntlogele ba hlompha setšo.
                       • Batswadi ba Ntlogele ba tšhaba go goboga.
                       • Batswadi ba Ntlogele ga ba dumele go laolwa ke ngwana.
                       (TŠE THARO fela.)                                                      (3)
                                                                                              [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          4                             DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 2: DILO TŠELA KE BATHO – MC MPHAHLELE

2.1       SETSOPOLWA SA C

          2.1.1         •   Go bolelwa ka setešeng sa maphodisa.
                        •   Go bolelwa ka maphodisa.
                        •   Go bolelwa ka koloi/difatanaga.                                 (3)

          2.1.2        'Ba ragana ka meletse bjalo ka ditonki.'                             (1)

          2.1.3         • Basi o na le lenyatšo ga a hlomphe Mukhabudi.
                        • Basi o lwa le Mukhabudi ebile o mo foša ka maswika.
                        • Basi o roga Mukhabudi ka bommagwe.
                        • Basi o a rumulana.                                                (3)
                        (TŠE THARO fela.)

          2.1.4        Wa ntwa
                       • Basi le Mukhabudi ba lwa ka matswele.                              (2)

          2.1.5         Basi.
                        • Basi o hlakiša Mukhabudi,o a mo lwantšha, o mo lwantšhetša
                           go tsena sekolo le tlhompho yeo a nago le yona.                  (2)

          2.1.6         •   Moanegi o re anegela ditiragalo tša ntwa magareng ga
                            Mukhabudi le Basi.
                        •   Moanegi o re utollela dimelo tša baanegwa ka go laetša
                            lenyatšo la Basi le tlhompho ya Mukhabudi.
                        •   Moanegi o tšweletša maikutlo a Mukhabudi a go kwa bohloko
                            ge Basi a mo roga ka mmagwe/motswadi wa gagwe.                  (3)

          2.1.7         Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                        • Ke maikarabelo a monna go godiša bana ba gagwe le ge
                            mmagobona a hlokofetše.
                        • Monna o swanetše go ba le kwelobohloko baneng ba gagwe.           (2)

          2.1.8         •   Mukhabudi a ka fetša a iphile naga a tšhabile ka gae.
                        •   Mukhabudi a ka fetša a gobaditše goba go bolaya Basi mme
                            se sa mo direla molato/rekhoto ya bosenyi.
                        •   Bobedi Basi le Mukhabudi ba ka fetša e le manaba/ba
                            gobatšane goba ba bolayane goba ba hlotše ntwa magareng
                            ga batswadi ba bona.                                            (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          5                                   DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

2.2       SETSOPOLWA SA D

          2.2.1         (a) Mukhabudi ke mošomedi wa van Niekerk/van Niekerk ke                   (1)
                            mongmošomo wa Mukhabudi.
                        (b) Ke bagwera/bakgotse.                                                  (1)

          2.2.2         •   Go se kwane ka dipolelo.
                        •   Tshwarompe ya bašomedi ba mo dipolaseng.
                        •   Kgethologanyo go ya ka mmala le bong.                                 (3)

          2.2.3         (a) 'Go fekeetša.'                                                        (1)
                        (b) 'Go rapelela.'                                                        (1)

          2.2.4         •   A go kwa bohloko
                        •   Ka gore o bethilwe ka letswele a ba a ragakwa ka dieta.               (2)

          2.2.5         • van Niekerk a ka lahlegelwa ke bašomedi.
                        • Kgwebo e ka wa a hloka tšweletšo.
                        • van Niekerk a ka swarelwa tlaišompe ya bašomi.
                        • Bašomi ba ka dira sedulagae goba kgwabokaseboka.
                        (TŠE PEDI fela.)                                                          (2)

          2.2.6         •   Moanegi o hlaloša dimelo tša baanegwa. (Bopelompe bja van
                            Niekerk)
                        •   Moanegi o hlaloša maikutlo a baanegwa. (Go kwa bohloko ga
                            mošemane wa go bethwa ke van Niekerk)
                        •   Moanegi o hlaloša ditiragalo.                                         (3)

          2.2.7        •  van Niekerk ga a gate ka mošito o tee le molaotheo wa naga.
                       •  van Niekerk ga a gate ka mošito o tee le molao wa khiro ya
                          bašomi/ wa tshwaro ya bašomi.
                       • van Niekerk o swanetše go hlompha serithi sa batho.
                       • van Niekerk o swanetše go ba le tšhomišanommogo le
                          badiredi ba gagwe.
                       • van Niekerk a amogele gore batho ba dira diphošo.
                       • van Niekerk o na le kgatelelo go bašomi ba gagwe
                       (TŠE THARO fela.)                                                          (3)
                                                                                                  [35]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA A:                35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          6                                 DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA

POTŠIŠO YA 3: DI ŠITILE PHAAHLA – SN Tseke

3.1       SETSOPOLWA SA E

          3.1.1        (a)        C/Hlogo ya sekolo.                                            (1)
                       (b)        D/Motlatšahlogo ya sekolo.                                    (1)
                       (c)        A/Morutwana.                                                  (1)
                       (d)        B/Morutiši.                                                   (1)

          3.1.2        •     Go bolelwa ka tšhelete.
                       •     Go bolelwa ka toropo,
                       •     Go bolelwa ka ofisi ya hlogo ya sekolo.
                       •     Go bolelwa ka tšhelete e bolokwa toropong.
                       (TŠE THARO fela.)                                                        (3)

          3.1.3        Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       Mohlala:
                       Moya wa bomenemene.
                       • Hlogo ya sekolo le motlatšahlogo ba šomiša Namele le
                           Tlhakolane go hwetša thekgo go tšwa go barutwana.

                        Moya wa boitshepho
                        • Tlhakolane o tshepa gore Namele bjale gona ba mo swere a
                            ka se ba tšwe ka diatleng ka ge le ba taolo ya sekolo ba tseba
                            ka tirišano ya bona le yena.                                        (2)
                        (E TEE fela.)

          3.1.4        Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       Mohlala:
                       • Ga a tshepagale.
                           Ka ge a ile a botša bana ba sekolo dipalopalo tša mašeleng a
                           sekolo.
                           O rerišana le bana ba sekolo go tsoša seaduma.

                        •    O hloka lerapo la mokokotlo.
                             O laolwa ke barutwana ka baka la go hloka maitshwaro ga
                             gagwe. O robala le barutwana ba banenyana.                         (2)

          3.1.5        Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       Mohlala:
                       Tiragatšo ye e ka bapalega ka ge:
                       • Baanegwa e se ba bantši.
                       • Mafelo e se a mantši.
                       • Mongwadi a šomišitše ditšhupasefala go tloša ditšhitišo.               (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          7                                  DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

          3.1.6         •   Mašutša o re ka moo baithuti ba dirilego ka gona ke gabotse
                            mola go se bjalo.
                        •   Tlhakolane o re Namele ke motho wa maele, sephiri le wa go
                            loka mola go se bjalo.
                        • Tlhakolane o gegea Namele ka go bolela gore o a tseba gore
                          go tše dingwe a ka se gane tabataba e le gore ba a mo
                          tsebela.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                          (2)

          3.1.7         •   Segwera sa barutiši le bana ba sekolo se be le magomo.
                        •   Barutiši ba šome mošomo wo ba o thwaletšwego.                        (2)

3.2       SETSOPOLWA SA F

          3.2.1        BoNamele ke barutiši ba go ganana le go gola.                             (1)

          3.2.2        Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       (a) (Ka go fela pelo le ka kgopelo).                                      (1)
                       (b) (Ka boikokobetšo le tlhompho).                                        (1)

          3.2.3        Lengwalo le go bolelwago ka lona le ngwadilwe ke Namele.                  (1)
          3.2.4         •   Barutwana ba be ba lla ka tlhokego ya meetse sekolong.
                        •   Barutwana ba lla ka tlhokego ya dintlwana tša
                            boširelo/boithomelo.
                        •   Barutwana ba nyaka go tseba ka palomoka ya tšhelete ya               (3)
                            meago yeo e sa šomego sekolong.
          3.2.5        A boikokobetšo.
                       • O ikiša fase go barutwana le go polelo ya Lefagwana gore ba
                           thekge kgopolo ya gagwe.                                              (2)
          3.2.6        •  Mohola wa poledišano ke go hlaloša dimelo tša baanegwa.
                       •  Mohola wa poledišano ke go hlaloša maikutlo a baanegwa.
                       •  Mohola wa poledišano ke go dira gore babogedi ba tle ba
                          kwešiše tše ba di bonago le tše ba di kwago.
                       • Mohola wa poledišano ke go hlaloša tikologo.
                       • Mohola wa poledišano ke go dira gore baanegwa ba hlaloše
                          ditiragalo ka bobona.
                       (TŠE THARO fela.)                                                         (3)

          3.2.7        Namele.
                       • Ditiragalo tša sengwalo se di dikologa godimo ga gagwe go
                          tloga mathomong a puku go fihla mafelelong. Ke yena a
                          gogago šedi ya babadi. O palelwa ke go fihlelela dinepo tša
                          gagwe ka baka la mafokodi a gagwe (a nama).                            (2)
          3.2.8         •   Lefagwana o rata nnete.
                        •   Lefagwana ga a gokagoketšege.
                        •   Lefagwana o na le maitshwaro a mabotse.                              (3)
                                                                                                 [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          8                               DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 4: GA LE BATSWADI BA SELO – F MOTHUPI

4.1       SETSOPOLWA SA G

          4.1.1         (a) C/Moruti                                                          (1)
                        (b) D/Monna wa Nkareng/Tatago Pulane                                  (1)
                        (c) A/Mmago Pulane/Mosadi wa Setongwane                               (1)
                        (d) E/Ngwana wa Nkareng                                               (1)

          4.1.2         • Go bolelwa ka ditulo.
                        • Go bolelwa ka ngaka/dingaka/baoki.
                        • Go bolelwa ka toropo.
                        • Go bolelwa ka karatšhe.
                        • Go bolelwa ka maphodisa.
                        • Go bolelwa ka sekolo.
                        • Go bolelwa ka barutiši.
                        • Go bolelwa ka tšhelete.
                        • Go bolelwa ka badirelaleago.
                        (TŠE THARO fela.)                                                     (3)

          4.1.3        Ke wa pefelo.
                       Setongwane o befedišwa ke gore Nkareng o boditše moruti diphiri
                       tša lapa la bona.                                                      (2)

          4.1.4        Wa lenyatšo.
                       • Setongwane o re Nkareng a tswalele molongwana wa gagwe
                           wa go nkga.
                       • Setongwane o re moruti o apere sutwana ya go šošobana.
                       • Setongwane o ra moruti o re mokgalabjana tena.
                       • Setongwane o re ga a tlo laolwa ke barutinyana.
                       • Setongwane o ra mosadi o re o tlaetše.
                       • Setongwane o ra mosadi wa moruti o re ke mosatšana wa
                           ditšhubaba.
                       (E TEE fela.)                                                          (2)

          4.1.5         •   Baanegwa ga se ba bantši.
                        •   Polelo ga se ye telele.
                        •   Ditšhupasefala di šomišitšwe go fokotša ditšhitišo.               (3)

          4.1.6        A manyami/Pefelo.
                       • Setongwane o bolela le moruti ka lenyatšo.
                       • Mmadi o befedišwa ke maitshwaro a Setongwane.
                       (E TEE fela.)                                                          (2)

          4.1.7         •   Basadi ga ba swanela go kgotlelela tlaišo.
                        •   Ke molato go šireletša/khutiša bosenyi/basenyi ka go se bege
                            molato maphodiseng.                                               (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          9                                DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

4.2       SETSOPOLWA SA H
          4.2.1         •   Fepa.                                                              (1)
          4.2.2        Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.                        (1)
                       (a) Nkareng.
                           (Ka bogale/ka makalo/ka tlabego)

                        (b) Setongwane.
                            (Ka boikokobetšo/ka go ithapeletša).                               (1)
          4.2.3        Aowa.
                       • Ke tšhelete yeo a e filwego ke Phafana a leka go mo pipa
                          molomo ka gore o katile Pulane.                                      (1)
          4.2.4         •   Setongwane ga a nyake go tlogela go rekiša bjala.
                        •   Setongwane o nyaka gore Pulane a se ke a ya ga
                            makgolwagwe.
                        •   Setongwane o ba foraforetša/tšhela phori mahlong gore ba
                            bone e ke bjala bo tliša tšhelete.                                 (3)

          4.2.5             Maikutlo a letšhogo.
                        •   Nkareng o tšhošwa ke go bona Setongwane a swere tšhelete
                            ye ntši.

                            Maikutlo a go selekega/tenega
                        •   Nkareng o selekwa/tenwa ke go bona thekišo ya bjala e šitiša
                            Pulane go dira mešomo ya sekolo ka tshwanelo.
                            (E TEE fela)                                                       (2)

          4.2.6         •   Poledišano e thuša go hlaloša dimelo tša baanegwa.
                        •   Poledišano e thuša go hlaloša maikutlo a baanegwa.
                        •   Poledišano e thuša go hlaloša ditiragalo.
                        •   Poledišano e thuša gore baanegwa ba hlaloše ditiragalo ka
                            bobona. (TŠE THARO fela)                                           (3)

          4.2.7        Pulane
                       • Ditiragalo tša sengwalo se di dikologa godimo ga gagwe go
                           tloga mathomong a puku go fihla mafelelong. Ke yena a
                           gogago šedi ya babadi.                                              (2)

          4.2.8        Aowa/Ga se tate wa mmakgonthe ka gobane:
                       • Setongwane o paletšwe ke go šireletša Pulane ka morago ga
                          go katwa ke Phafana.
                       • Setongwane o be a tlaiša Nkareng le Pulane.
                       • Setongwane o ile a amogela pipamolomo go tšwa go Phafana.
                       • Setongwane o ile a gapeletša Pulane go ya komeng.
                       • Setongwane o be a gapeletša Pulane go rekiša bjala.
                          (TŠE THARO fela)                                                     (3)
                                                                                               [35]
                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA B:             35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          10                           DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA

POTŠIŠO YA 5: KHUPAMARAMA – Mamphoku Mamabolo

          'LE GE O KA NTHAKA' – MJ Tautsoala

5.1       SETSOPOLWA SA I

          5.1.1        Lapeng la Mathintha.                                                (1)

          5.1.2         •   ga nke e senya e sa agela                                      (2)

          5.1.3         •   'O be a betše.'
                        •   'A fufula bogale bjalo ka tau.'                                (2)

          5.1.4        Boikokobetšo
                       • 'Tate hle, ke phošo.'
                       Tlhompho
                       • 'Aowi! Ke a kgopela hle rrawešo!'                                 (2)

          5.1.5        •  Lenkgeretla ke selo sa maratha goba seo se gagogilego.
                          Polelo yeo e ka be e laetša gore lekgarebe leo le hlagetše/
                          befile.
                       • Lenkgeretla le tšweletša kgopolo yeo e laetšago lenyatšo go
                          kgarebjana yeo.                                                  (2)
          5.1.6         Wa pefelo
                       • Mathintha o befedišitšwe ke gore Mahlomola o mo nyaditše ka
                          ge a tlišitše lekgarebe ka lapeng la gawe.                       (2)

          5.1.7         •   Go tšweletša dimelo tša baanegwa. (Tlhompho le
                            boikokobetšo bja Mahlomola, bogale bja Mathintha)
                        •   Go tšweletša maikutlo a baanegwa. (Go tšhoga ga Mahlomola
                            le go befelwa ga Mathintha)
                        •   Baanegwa ba hlaloša ditiragalo ka bobona.                      (3)

          5.1.8        Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       Maikutlo a manyami
                       • Mathintha bjale ka motswadi ga a swanelwa go botša
                           Mahlomola gore ka mo ga se ka gagabo.
                       • Mathintha o e gapile le namane ka gona ga a swanela go
                           botša Mahlomola gore ga se yena tatagwe wa madi.
                       • Mathintha o nyenyefatša rrago Mahlomola.
                       (E TEE fela.)                                                       (2)

          5.1.9        Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa
                       • Nka dula fase le yena ka mo kgala le go mo fa dikeletšo ka
                           ditaba tša marato.
                       • Nka boledišana le yena ka taba ya go hlompha lapa labo le
                           batswadi.

                                                                                           (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          11                              DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

          'O MO TŠHABE PARAPARA' – M Mamabolo

5.2       SETSOPOLWA SA J

          5.2.1         (a) B/O bone lehodu                                                   (1)
                        (b) A/O paletšwe ke go rarolla molato                                 (1)
                        (c) E/O lobišitšwe kgomo                                              (1)
                        (d) C/O humile ebile ke lehodu                                        (1)

          5.2.2             (a) Khazoro le Mampara ke batswala.                               (1)
                            (b) Sethekhu ke tatago Kgokološane/Motho le morwa.                (1)

          5.2.3         •   Kokonya.                                                          (1)

          5.2.4         Sethekhu ke molwantšhwa
                        • Ke mogale wa sengwalo/kanegelokopana ye.
                        • Ditiragalo tša kanegelokopana ye di dikologa godimo ga
                           gagwe.
                        • O thoma le kanegelokopana e bile o fetša le yona.
                        • Ke yena yoo a rwelego mathata le maima.
                        • Ditiragalo ka moka di lebišitšwe go yena.
                        (TŠE PEDI fela.)                                                      (3)

          5.2.5         •   Moanegi o hlaloša ditiragalo tša kanegelokopana ye.
                        •   Moanegi o re utollela dimelo tša baanegwa.
                        •   Moanegi o tšweletša maikutlo a baanegwa.                          (3)

          5.2.6         •   O tlo kgodišwa ke seo o tla bego o se bona.                       (1)

          5.2.7        •    Matseno a kanegelekopana ye a na le maatlakgogedi.
                       •    Baanegwa ba bohlokwa, molwantšhwa le mohlohleletši ba
                            tšweleditšwe mo matsenong.
                       •    Tikologo yeo e amanago le ditiragalo e lego motse wa Seokela
                            e tšweleditšwe mo matsenong.                                      (3)

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA C:            35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          12                              DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA D: THETO

POTŠIŠO YA 6: DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe

6.1       'LEFELO LE LEKGETHWA' – BMT Makobe

          6.1.1        Thetotumišo
                       • Moreti o reta ka mabitleng/dirapeng moo bahu ba bolokilwego
                           gona.                                                               (2)

          6.1.2         •  Ditematheto tša sereto ke tše tharo.
                        •  Ditematheto di bopilwe ka methalotheto ye mene ye mene. Ke
                           kwatereine.
                        • Palomoka ya methalotheto ke ye 12.
                        • Methalotheto ke ye mekopana le ya magareng.
                        (TŠE THARO fela.)                                                      (3)

          6.1.3        (a) 'o šale o le pshenene.'                                             (1)
                       (b) 'hwidinya matsogo.'                                                 (1)

          6.1.4         •   Re phele re itokišeditše lehu/Go ya moo o ka se tsogego o
                            boile.
                        •   Ge re hlokofala re šia dilo ka moka mo lefaseng.                   (2)

          6.1.5         •   Poeletšothomi: Ga go …
                        •   Poeletšophetši/Poeletšofelo: lefelong le
                        •   Go gatelela kgopolo/Go tlemaganya dikgopolo/Go tliša mošito.       (3)

          6.1.6        Leswao la tlabego/la makalo
                       • Go gatelela kgopolo ya gore lehu ke leeto la mafelelo le gore,
                          le, ke lefelo le lekgethwa go fetiša mafelo a mangwe.                (2)

          6.1.7        A lethabo
                       • Moreti o thabišwa ke gore go na le kgotso lefelong la bahu. Ka
                            ge go se na lenyatšo, lehufa, tshele le maroga e lego tšeo di
                            hlakišago batho mo lefaseng.                                       (2)

          6.1.8         •  Bjalo ka bafeti ba mo lefaseng, re swanetše go phela re
                           itokišitše ka ge re tlo le tlogela.
                        • Mo re ya go gona go na le khutšo ge e le ditlaišego ka moka
                           tša lefase di a šala.
                        • Dithoto tše re nago le tšona re tlo di tlogela.
                        (TŠE PEDI fela.)                                                       (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          13                         DBE/2019
                                     SC/NSC – Thlahlo Ya Go Swaya

6.2       'RE MADIMABE BJANG!' – OK Matsepe

          6.2.1        Ra belega a tloga,
                       Mohlatlami le yena a re amoga –                                  (2)

          6.2.2        Tše kae dihlogo ke tše di fihlilwego
                       Mola a bogadi maina o a filwego?
                       Go tseba lena le mang le mang
                       Go ba segagaborena e sego sa ga bomang?                          (2)

          6.2.3         (a) B/Go ithwala.                                               (1)
                        (b) A/Tše di bolokilwego.                                       (1)
                        (c) D/Go phasa badimo.                                          (1)

          6.2.4        Morumokwanofelo.
                       • Go gatelela kgopolo ya gore dihlogo di fihlilwe le gore go
                          padile.                                                       (2)

          6.2.5        Ge le sa rate, le gona lesetšang
                       Ge le sa rate/
                       Le gona lesetšang//
                       • Go tliša khutšo mo mothalothetong.
                       • Go kgaoganya mothalotheto ka dikarolometara tše pedi goba
                           go feta.                                                     (3)

          6.2.6        Wa manyami
                       • Re nyamišwa ke ka mokgwa wo moreti a hlokofalelwago ke
                          bana ka gona.                                                 (2)

          6.2.7         •   Nka nyaka mosadi woo a ka mpelegelago bana.
                        •   Nka nyala mosadi yo mongwe.
                        •   Nka kgopela ngwana bolotaditšhiwana.
                        •   Nka kgopela tlhatswadirope.                                 (3)

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA D:      35
                                                           PALOMOKA YA TLHAHLOBO:       70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P1 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2019-memo/46ae51b8-8b8a-4238-8135-00fd1a662e0a) — Sepedi FAL · Memo · 2019 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2019-memo/d6c63462-6ec9-4ebd-b4d4-9e81a6f990ce) — Sepedi FAL · Memo · 2019 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-sepedi/e00f4e75-e92c-4904-a490-9203841cfb6b) — Sepedi FAL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2023-mg/4af43fea-65a4-4062-b216-a28238e91d08) — Sepedi FAL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2021-mg/cc672640-3ff7-48ef-b2a5-e15739dd02bd) — Sepedi FAL · Memo · 2021 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2018-memo/73bcc750-9373-42bf-85c3-354426f066bb) — Sepedi FAL · Memo · 2018 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025/08f424d8-1b48-4f9e-bb82-959950021868) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025/65621468-8891-4de8-b6e5-e2d680e16a0a) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025/55ea752e-c036-48a6-b9a4-c6426dfb94cc) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sepedi/37e1eb3b-ded2-44c4-80f5-161fab63087e) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-sepedi/bd4f1038-210b-4392-b9e1-ab823cb5a1e5) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
