# Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2021 Question Paper

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2021, 23 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2021/d1b0553c-6f53-4d46-9c4d-1be5bec2ed58
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Question paper
- Year: 2021
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2021 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2021/d1b0553c-6f53-4d46-9c4d-1be5bec2ed58)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2021 · sepedi. Question paper, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P2 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2021-mg/cc672640-3ff7-48ef-b2a5-e15739dd02bd) — Memo · 2021 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

              SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
          NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                    SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                             2021

                                                                        MEPUTSO: 70

                                                                      NAKO: Diiri tše 2

                           Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 23.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                 Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          2                           DBE/2021
                                               SC/NSC

DITAELO LE TSHEDIMOŠO

1.        Badišiša ditaelo ka šedi pele o thoma go araba dipotšišo.

2.        O se ke wa leka go bala lephephe ka moka. Lebelela diteng letlakaleng le le
          latelago gomme o laetše dinomoro tša dipotšišo tša dingwalo tšeo o di
          badilego. Ka morago ga moo, bala dipotšišo gomme o kgethe tšeo o nyakago
          go di araba.

3.        Lephephe le arotšwe ka DIKAROLO TŠE NNE:

          KAROLO YA A:            Padi             (35)
          KAROLO YA B:            Papadi/Terama    (35)
          KAROLO YA C:            Kanegelokopana   (35)
          KAROLO YA D:            Theto            (35)

4.        Araba dipotšišo TŠE PEDI fela go tšwa dikarolong TŠE PEDI.

          KAROLO YA A:            PADI
                                  Araba potšišo ya 1 GOBA ya 2.

          KAROLO YA B:            PAPADI/TERAMA
                                  Araba potšišo ya 3 GOBA ya 4.

          KAROLO YA C:            KANEGELOKOPANA
                                  Araba dipotšišo KA MOKA.

          KAROLO YA D:            THETO
                                  Araba dipotšišo KA MOKA.

5.        Diriša lenaneotekolo.

6.        Latela ditaelo ka šedi go KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE.

7.        Nomora dikarabo tša gago go swana thwii le ka fao dipotšišo di nomorilwego
          ka gona ka gare ga lephephe la dipotšišo.

8.        Thoma KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE letlakaleng LE LEFSA.

9.        Kakanyo mabapi le taolo ya nako: Šomiša tekano ya metsotso ye e ka bago
          ye 60 KAROLONG YE NNGWE le YE NNGWE.

10.       Ngwala ka bothakga, ka mongwalo wa go balega.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      3                  DBE/2021
                                           SC/NSC

LENANEOTEKOLO

KAROLO YA A: PADI

Araba potšišo E TEE.
    NOMORO YA POTŠIŠO                        MEPUTSO     NOMORO YA
                                                         LETLAKALA
1.   Kgati ya moditi                                35       5

2.   Dilo tšela ke batho                            35       8

KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA

Araba potšišo E TEE.
3. Di šitile Phaahla                                35      11

4. Ga le batswadi ba selo                           35      14
KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA

Araba dipotšišo KA MOKA
5.1 'Legokolodi la marega'                          18      17

5.2 'Mohlomongwe ke tlhabologo'                     17      18
KAROLO YA D: THETO

Araba dipotšišo KA MOKA.
6.1 'Moemedi'                                       18      20

6.2 'La pitšana'                                    17      22

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                      Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          4                         DBE/2021
                                               SC/NSC

LENANEOTEKOLO/LENANEOTSHWAYOTSHWAYO

Dira leswao () go lenaneotekolo le le latelago go kgonthišiša ge e ba o lateletše
ditaelo gabotse.

              KAROLO                       NOMORO           PALO YA      LESWAO
                                              YA        DIPOTŠIŠO TŠEO     (√)
                                           POTŠIŠO       DI ARABJAGO
A: Padi                                     1.1–1.2            1
                                            GOBA
                                            2.1–2.2

B: Papadi/Terama                            3.1–3.2           1
                                            GOBA
                                            4.1–4.2

C: Kanegelokopana                          5.1 LE 5.2         1

D: Theto                                   6.1 LE 6.2         1

HLOKOMELA: Kgonthišiša gore o arabile dipotšišo go tšwa dikarolong TŠE
           PEDI fela.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        5                                  DBE/2021
                                             SC/NSC

KAROLO YA A: PADI

POTŠIŠO YA 1: KGATI YA MODITI – OK Matsepe

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

1.1       SETSOPOLWA SA A

          Kgoši Tetedi o be a se a thabišwa ke lefeela mola kgoši Dianthona le
          Sefatamollo ba se ba nyamišwa ke lefeela, ka gore magadi ale a go ntšhwa
          ke Sefatamollo, sebakeng sa go ya ga kgoši Dianthona a ile a mo rona a ya
          ga kgoši Tetedi yoo feela a bego a a letetše ka kgopolo ye e sego ya nwa a
          mokgako. O ile a sa dutše kgorong ya gagwe gammogo le diletammele tša               5
          gagwe, gwa tla yo mongwe wa ditlhometši tša motse wa gagwe go tla go
          mmegela gore lekoko la banna le etla.
          'La banna?'
          'Taurabatho.'
          'Bjale?'                                                                            10
          'Ba gapa dikgomo.'
          'Tša mohuta mang?'
          'E tloga e le morentha sebatakgomo, gomme semaka ke gore ba letša
          diphalafala le dipabadi ba bile ba swere le difoka.'
          'E ka re tšeo e le diletšo tša ge morwa wa kgoši a nyala morwedi wa kgoši –         15
          ba hloma bjang?'
          'Ke sona seo se ntsentšego maseme, taurabatho.'
          'Ga se ba ba yago ga kgoši Dianthona mogongwe?'
          'Ntshe ya re e le boputlatšatši, mono bohlabela ba ka tla bjang?'
          'Aowa, ba tla tle ba re hlathollela.'                                               20
          Ka yeo nako ke ge ba Sefatamollo ba feditše naga ba batameditše ba bile ba
          thomile mogobo wa 'thake o bone.' Ga go thwe ge a bone lešaetšana le
          mabothata hle gomme? Basadi ba ile ba tšwa ba itlhamile wa mphufutšo
          mpolae, go garangwa …

                                                                                [Letl. 150]

          1.1.1        (a)    Moanegwathwadi wa padi ye ke (Mmatshepho/Sefatamollo).               (1)

                       (b)    Tiragalo ya gore dikgomo tša go ya ga kgoši Dianthona di
                              išwe ga kgoši Tetedi e ka hlola (thulanogare/thulanontle).           (1)

          1.1.2        Tsopola lentšu leo le laetšago gore baromiwa ba be ba gapa
                       dikgomo tše dintši.                                                         (1)

          1.1.3        Setsopolwa se se tšweletša tikologo ya segologolo. Efa dilo TŠE
                       PEDI.                                                                       (2)

          1.1.4        Dipolelo tša kgoši Tetedi di mo tšweletša e le motho wa mahlajana.
                       Laetša se ka dintlha TŠE PEDI.                                              (2)

          1.1.5        Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša seo se hlohleleditšego gore baromiwa
                       ba Sefatamollo ba iše dikgomo lapeng le šele.                               (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2         6                                DBE/2021
                                              SC/NSC

          1.1.6        Ntlhatebelelo ke maemo a mongwadi ka gare ga sengwalo. Na
                       ntlhatebelelo ya mongwadi ke efe setsopolweng se? Fahlela.              (2)

          1.1.7        Moanegi ke yena a hlagišago mošomo wa gagwe pele ga mmadi.
                       Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša tema yeo e kgathwago ke moanegi
                       setsopolweng se.                                                        (2)

          1.1.8        Re alele morero wa padi ye.                                             (1)

          1.1.9        Maikutlo a gago ke afe mabapi le maitshwaro a kgoši Tetedi?
                       Fahlela ka lebaka.                                                      (2)

          1.1.10       Na ge o be o le kgoši Dianthona o tšeetšwe dikgomo o be o ka dira
                       eng? Efa dintlha TŠE PEDI.                                              (2)

                                                LE

1.2       SETSOPOLWA SA B

           Aowa ruri, tlhokofalo ya mosadi mogolo yoo e ile ya emiša ditaba ka lešimelo,
           batho ba šala ba nyanyaragetšwe ba lla ba kgotsa mo nkego mola lefase le
           bago ntshe gammogo le badudi ba lona e lego bona batho, ke mathomo ka
           yoo Mmatshepho ge motho a hlokofala ruri. Ge nka be leina la motho le sa
           lefše ka kgomo, nka be ke go botša yoo a bego a re bokaone nkabe go hwile 5
           Nkgotlelele yoo yenaena e lego mathomothomo ka yena go bona lehwepe le
           tle le buše, feela go go botša gona nka seke ka gore ka ge taba e nngwe le e
           nngwe e keka bjalo ka mollo wa sešu, kudu yeo e sego botse, ke tla re ke be
           ke re ke a go sebela ya be ya yo fihla go beng, ka re mola ke bileditšwe ntshe
           ka re go bolela gore ke kwele wena wa tla wa itatola, gona fao gwa jewa yešo 10
           ya mafelelofelelo yeo ke bego ke e sekeleditše go tla go ba mogoga wa ka.

           Diswiswi tša Mmatshepho di ile go rolwa, Tetedi le Dianthona ba ikgaša ga
           kgoši Nkgotlelele gapegape. Maduma a ile go sepetšwa ka tshwanelo ya
           wona, ba re go yena:
           'Re palelane.'                                                            15
           'Ka eng?'
           'Sefatamollo o sa ganetšwa go ya ka ga Kgabagare.'
           'Le a mo aketša.'

                                                                                [Letl.168]

          1.2.1        Laetša tswalano ya baanegwa ba ba latelago:

                       (a)    Mmatshepho le Nkgotlelele                                        (1)

                       (b)    Nkgotlelele le Thibathibetša                                     (1)

                       (c)    Ntweleng le Sefatamollo                                          (1)

                       (d)    Mahlatsemang le Thibathibetša                                    (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          7                                DBE/2021
                                               SC/NSC

          1.2.2        Mohlohleletši wa sengwalo ke moanegwa yo a hlolago diphapano
                       gare ga molwantšhwa le molwantšhi. Mohlohleletši wa padi ye ke
                       (Sefatamollo/Magadi/Bogoši/Kgoši Tetedi).                               (1)

          1.2.3        Akaretša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI.                             (2)

          1.2.4        Hlaloša gore mongwadi o šupa eng ka mebolelwana ye e latelago:

                       (a)    '… e ile ya emiša ditaba ka lešimelo.'                           (1)

                       (b)    '… taba e nngwe le e nngwe e keka bjalo ka mollo wa sešu'        (1)

                       (c)    'Diswiswi tša Mmatshepho di ile go rolwa'                        (1)

          1.2.5        Tlemollo ya lehuto ke legato la thulaganyo leo go lona bothata bo
                       rarollogago. Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša ka fao setsopolwa se se
                       tlišago tlemollo ya lehuto ka gona.                                     (2)

          1.2.6        Ponelopele ya gago ke efe mabapi le go se amogelege ga kgoši
                       Nkgotlelele bjalo ka kgoši? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                (2)

          1.2.7        Na o dumelelana le mongwadi ge a re nkabe Nkgotlelele a hwile ka
                       ge e le lehwepe? Efa lebaka.                                            (1)

          1.2.8        Kgegeophetogo ke mafelelo a puku ao re sego ra a letela. Go ya
                       ka fao o ithutilego padi ye, o bona mafelelo a yona a tšweletša
                       kgegeophetogo? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                             (2)
                                                                                               [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2       8                                   DBE/2021
                                            SC/NSC

POTŠIŠO YA 2: DILO TŠELA KE BATHO – MC Mphahlele

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

2.1       SETSOPOLWA SA C

          Mošemane Mukhabudi le yena o be a kgona go rutha le go nwelela. Gape o
          be a tsena sekolo sa Makgowa kua Louis Trichardt. Dikolo tša makgowa di be
          di tsebja di na le madiba a go rutha. Letlapa e be e le thwadi mo go rutheng le
          go nweleleng. Yena le bašemane ba go kgona go nwelela ba ile ba kwana go
          gobatša mošemane. E rile mo kgabagareng mola ba bangwe ba bontšha go 5
          lapa, ba fana dika gore bjalo ke nako. Ba ile ba nwelela e le ba bahlano ka
          ntle le Mukhabudi. Ge ba le ka kua fase, ba ile ba mo swara maoto le
          matsogo gomme wa bohlano e lego Letlapa, a mo lomiša tang ka kua
          mošate. Mukhabudi o ile a rutla, a hlaba mokgoši a re: 'mme anga!' Ge a
          realo, a butše molomo, meetse a tsena ka ganong, a nyaka go mo kgama. Ge 10
          ba mo ntšhetša ntle mahlo a be a ferogile.

          Bašemane ba go golela magaeng le bona go na le seo ba se tsebago. Ba
          kgona go iphološa ge ba tsene mathateng. Le ge motho a lomilwe ke noga
          goba dinose, ba be ba tseba gore ba mo fe eng, ba mo dire eng. Lehono ba
          ile ba kanamiša Mukhabudi, ba mo pinyeletša mo dimpeng go fihlela a hlatša 15
          meetse ao.

                                                                               [Letl.35–36]

          2.1.1        (a) Moanegwathwadi wa padi ye ke (Mashudu/Mukhabudi).                    (1)

                       (b) Tiragalo ya Letlapa ya go lomiša Mukhabudi tang ka kua
                           mošate e ka hlola (thulanogare/thulanontle).                         (1)

          2.1.2        Tsopola polelo yeo e laetšago gore Letlapa o be a kgona go rutha.        (1)

          2.1.3        Setsopolwa se se tšweletša tikologo ya sebjalebjale. Laetša ka
                       dintlha TŠE PEDI.                                                        (2)

          2.1.4        Ditiro tša bašemane ba di ba tšweletša e le batho ba go ba le
                       dipelo tše dimpe. Laetša se ka dintlha TŠE PEDI.                         (2)

          2.1.5        Go ya ka kwešišo ya gago ya padi ye ke eng seo se
                       hlohleleditšego bašemane ba go ya go rutha? Efa dintlha TŠE
                       PEDI.                                                                    (2)

          2.1.6        Ntlhatebelelo ke maemo a mongwadi ka gare ga sengwalo. Na
                       ntlhatebelelo ya mongwadi ke efe setsopolweng se? Fahlela.               (2)

          2.1.7        Moanegi ke yena a hlagišago mošomo wa gagwe pele ga mmadi.
                       Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša tema yeo e kgathwago ke moanegi.             (2)

          2.1.8        Re ale le morero wa padi ye.                                             (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2         9                                DBE/2021
                                              SC/NSC

          2.1.9        Maikutlo a gago ke afe mabapi le maitshwaro a bašemane ba?
                       Fahlela ka lebaka.                                                      (2)

          2.1.10       Ge o be o le Mokhabudi o be o ka dira eng ka ditiro tša bašemane
                       ba? Efa dintlha TŠE PEDI.                                               (2)

                                               LE

2.2       SETSOPOLWA SA D

           Ge batho ba bona ditiragalo tša tšatši leo ka bophara, ba be ba no re: 'Ruri
           bophelo ke semphekgo.' Borakgadi wa Mukhabudi bona ba be ba no kgotsa.
           Maphefo o be a sa re: 'ruri dilo tšela tša samme ke bathobatho' mola Mapelo
           yena a re: 'batho bale lehono ke dilo,' a e ra Meisie le bana ba gagwe. Meisie
           lehono o swele sefahlego, botsana bjola le bošwaanyana bjola di fetogile ka 5
           motsotso. Ngwako le wona o fetogile molora ka ponyo ya leihlo. Selo sela a
           bego a se hlohleletša, a se bitša 'my seun,' 'my skat,' lehono se
           ntlwanatshwana se lebanwe ke thapo. Ge e le Mashudu yena o Kanana;
           magoši, marena, dirutegi, ga ba pšhe moo ga gagwe; go fetogile mošate. O
           ka re o a lora, o rapela gore bana ba se ke ba gopola gore o be a ba swere 10
           bjang le mmagobona mathomong. O ikhomotša ka la gore o be a ba
           hlalefiša; a re ke yena motswadi wa mmakgonthe, wa lerato, wa go ntšha
           thupa morabeng gore bana ba gagwe ba hlalefe, ba se ke ba senyega go
           swana le dilo tšela tša Meisie, mong a rego ke bana. Mashudu Makhado o ile
           a fetša ka gore: 'Ke ka lebaka la ka ge lehono bana ba ka e le batho …'        15

                                                                             [Letl. 80–81]

          2.2.1        Laetša tswalano ya baanegwa ba ba latelago:

                       (a) Maphefo le Mapelo                                                   (1)

                       (b) Meisie le Mami                                                      (1)

                       (c) Van Niekerk le Mashudu                                              (1)

                       (d) Lufuno le Mapelo                                                    (1)

          2.2.2        Mohlohleletši wa sengwalo ke moanegwa yo a hlolago diphapano
                       gare ga molwantšhwa le molwantšhi. Mohlohleletši wa padi ye ke
                       (Meisie/Lerato/Mashudu/Lehloyo).                                        (1)

          2.2.3        Akaretša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI.                             (2)

          2.2.4        Hlaloša gore mongwadi o šupa eng ka mebolelwana ye e latelago:

                       (a) '… bophelo ke semphekgo.'                                           (1)

                       (b) '… ka ponyo ya leihlo.'                                             (1)

                       (c) 'Ge e le Mashudu yena o Kanana'                                     (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      10                                  DBE/2021
                                            SC/NSC

          2.2.5        Tlemollo ya lehuto ke legato la thulaganyo leo go lona bothata bo
                       rarollogago. Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša ka fao setsopolwa se se
                       tlišago tlemollo ya lehuto ka gona.                                    (2)

          2.2.6        Ponelopele ya gago ke efe mabapi le seemo seo Meisie a lego go
                       sona? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                                     (2)

          2.2.7        Na o dumelelana le Mashudu ge a re o be a hlalefiša bana ba
                       gagwe ka go ntšha thupa morabeng? Fahlela.                             (1)

          2.2.8        Kgegeophetogo ke mafelelo a puku ao re sego ra a letela. Go ya
                       ka fao o ithutilego padi ye, o bona mafelelo a yona a tšweletša
                       kgegeophetogo? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                            (2)
                                                                                              [35]

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA A:               35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          11                                  DBE/2021
                                                SC/NSC

KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA

POTŠIŠO YA 3: DI ŠITILE PHAAHLA – SN Tseke

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

3.1       SETSOPOLWA SA E

          MOHWITI:                Bjale ge ba ka re re ba balele mangwalo a barutiši, re tla
                                  reng ka Theepe le Namele ka gore ga se ba ngwala selo
                                  bona?
          MOKGOPU:                Ka ge o le motlatši wa Morwadihlare mo khuduthamageng,
                                  o tla dira maano a go ba begela gore barutiši ba babedi ga     5
                                  ba gona le gore mangwalo a bona ga se a fihle, fela o
                                  holofela a tla tlišwa.
          KALELANE:               Aowa, nna ga ke kwane le tšhišinyo ya seboledi. Le se ke
                                  la utamela bana. Nna ke re ge ba ka re ba balelwe
                                  mangwalo ka moka, karabo e no ba gore ga se a felela ka        10
                                  moka, re tla le balela ona ge a feleletše.
                                  Tabakgolo ke go boledišana le bao ba ngwadilego gore ba
                                  tsenye dinala fase, ba rute ba holofetše, ba tlogele tšeo
                                  bana ba di ganago gore re se ke ra tla ra šala nyanyeng ka
                                  moso.                                                          15
          MOHWITI:                Hlogo ya sekolo, ka ge o le moeletši wa rena, wena o reng
                                  mo tabeng ye?
          MAŠUTŠA:                Beng ba ka taba ke go re bana ba bona go re feta, ba
                                  tseba go re feta, ebile ba kgona go lemoga moo yo mogolo
                                  a tšhabago ka dihlogo tša bona. Ka gona re tlamegile go ba     20
                                  fa ditaba ka moo di lego ka maleba.
          MOKGOPU:                Nna ga ke bone phošo felo ge re ka no botša bana …

                                                                                  [Letl.28–29]

          3.1.1        Ditiragalo tša setsopolwa se di diragala tikologong                 ya
                       (sebjalebjale/segologolo). Ntšha mehlala YE MEBEDI.                           (3)

          3.1.2        Akaretša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI.                                   (2)

          3.1.3        Ngwala tswalano ya baanegwa ba ba latelago:

                       (a) Kalelane le Mokgopu                                                       (1)

                       (b) Mašutša le Namele                                                         (1)

          3.1.4        Hlaloša dika tša go latela go ya ka fao di dirišitšwego ka gona
                       setsopolweng se:

                       (a) Go tsenya dinala fase.                                                    (1)

                       (b) Go šala nyanyeng.                                                         (1)

                       (c) Go tšhaba ka dihlogo tša rena.                                            (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                           Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          12                                   DBE/2021
                                                SC/NSC

          3.1.5        Na maitshwaro a Namele le Theepe a go se sekegele dinyakwa
                       tša barutwana tsebe a ba tšweletša e le batho ba mohuta mang?
                       Fahlela.                                                                        (2)

          3.1.6        Na thulano yeo e tšwelelago magareng ga Mokgopu le Kalelane ke
                       ya mohuta mang? Fahlela.                                                        (2)

          3.1.7        Ka dintlha TŠE PEDI hlatholla molaetša wo o tšweletšwago ke
                       dipolelo tša Mašutša.                                                           (2)

          3.1.8        Ka dintlha TŠE PEDI tšweletša ponelopele ya gago mabapi le
                       polelo ya Mokgopu ya gore: '… barutiši ba babedi ga ba gona le
                       gore mangwalo a bona ga se a fihle'.                                            (2)

                                                  LE

3.2       SETSOPOLWA SA F

          NKINOLE:                A ke go fe taba. Monna wa gešo, ke kgale barutwana,
                                  barutiši le setšhaba se lla ka wena, eupša Mohlahlobi a sa
                                  lape go kgafa. Le lehono o dirile gabotse ka go se go direle
                                  molato. Rena ba Khuduthamaga re biditšwe, ra laodišetšwa
                                  ditaba tša gago ka moka, go akaretšwa le ya go lwa le            5
                                  morutwana ka lebaka la go se amogelege. Ka gona rena re
                                  ka se kgone go e tsena, mola o sa ka wa re botša selo
                                  mabapi le nyalano ya gago le barutwana.
          NAMELE:                 Gona ke tla ya go boramolao gore ba nkemele mo tabeng
                                  ye.                                                              10
          NKINOLE:                O ka no ya, eupša o ka se boelwe ke selo ka ge molato wa
                                  gago o le kgakala. Seo o tla se bunago ke tshenyegelo ya
                                  tšhelete ya gago go bona le go lahlegelwa ke ditshwanelo
                                  ka moka tšeo di fiwago barutiši, go swana le tšhelete ya
                                  botšofadi le tše dingwe ditšhelete. Nna ke go eletša gore o      15
                                  ye fao ba rego o ye ntle le go nganga. O tla re o le moo wa
                                  nyaka sekolo seo o se ratago, gomme wa kgopela gore o
                                  lokollwe o ye fao semolao.
          NAMELE:                 (O nyamile, o fedile maatla.) Ke a go leboga ka moo o
                                  mpoditšego, o nkeleditšego. Ke tla ya sekolong sa Kelahlile      20
                                  mong wa ka.
          NKINOLE:                Monna o dira bjalo, a inama sa mo tshela, …

                                                                                      [Letl.108]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                             Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        13                                   DBE/2021
                                              SC/NSC

          3.2.1        Nyalantšha baanegwa go tšwa KHOLOMONG YA A le ditiro tša
                       bona KHOLOMONG YA B. Ngwala fela tlhaka (A–E).
                              KHOLOMO YA A                   KHOLOMO YA B
                       1.     Nkinole                  A   Mohlahlobimogolo.

                       2.         Namele               B   Moemedi wa barutwana.

                       3.         Lefagwana            C   Leloko la sekolokomiti.

                       4.         Mohwiti              D   Morutiši wa go hlohleletša
                                                           bana.

                                                       E   Modulasetulo wa lekgotla la
                                                           barutiši.
                                                                                 (4 x 1)         (4)

          3.2.2        Tsopola mebolelwana ye e laetšago tše di latelago:

                       (a) Ditaba tša tšwela nyanyeng.                                           (1)

                       (b) O swanetše go ineela.                                                 (1)

          3.2.3        Namele ke (molwantšhi/molwantšhwa) wa papadi ye.                          (1)

          3.2.4        Hlaloša mehola YE MEBEDI ya ditšhupasefala papading.                      (2)

          3.2.5        Morero ke kgopolokgolo/tabakgolo        yeo   e      šušumeditšego
                       mongwadi go ngwala sengwalo:

                       (a) Re alele morero wa papadi ye.                                         (1)

                       (b) Hlaloša ka mo diteng tša setsopolwa se di nyalelanago le
                           morero wa papadi ye ka gona.                                          (1)

          3.2.6        Hlaloša ka dintlha TŠE PEDI seo se ka šitišago papalego ya
                       setsopolwa se.                                                            (2)

          3.2.7        Ka ntlha E TEE hlaloša ka moo setsopolwa se se huetšago tharollo
                       ya bothata ka gona.                                                       (1)

          3.2.8        Na o kwela Namele bohloko? Fahlela.                                       (1)

          3.2.9        Na go ya ka wena o bona mongwadi a atlegile go ruma papadi ye?
                       Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                                              (2)
                                                                                                 [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        14                                   DBE/2021
                                              SC/NSC

POTŠIŠO YA 4: GA LE BATSWADI BA SELO – F Mothupi

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

4.1       SETSOPOLWA SA G

          PULANE:                 (O bolela a nnoši) Ke ipotšiša gore na tate ge a sa reke
                                  sešebo, o ra gore re tlo šeba ka ditamati tše fela? (Ka go
                                  tshwenyega) O a tseba bophelwana bja ka mo gae ga ke
                                  sa bo kwešiša bjale gona. Ka mo o amogile le mma karata
                                  ya go nkgolela kua SASSA. Mma le yena o ka re o                 5
                                  ješitšwe, o a tseba. A o reng a sa no tlo … (Lebati le a
                                  bulega go tsena Setongwane)
          SETONGWANE:             A o apeile eng ka gore nna ke swerwe ke ya
                                  maditšhelane, Pulane?
          PULANE:                 (Ka boleta) Ke apeile bogobe le ditamati Tate.                  10
          SETONGWANE:             A o tsenwe ke bogafa ngwanenyana tena? O nagana gore
                                  nna nka ja bogobe ka ditamati ge o ntebeletše?
          PULANE:                 Ga go na sešebo se sengwe, tate. Setšidifatši sese ga se
                                  na selo ka gare.
          SETONGWANE:             E le gore yola mmago yena o šomelang ka gore nkabe re           15
                                  sa hloke sešebo ka mo gae?
          PULANE:                 A ke re sona se se fedilego se rekilwe ke yena tate. Le
                                  gona ge nkabe o se wa mo amoga karata ya ka ya mogolo
                                  nkabe a tlo kgona go reka sešebo.
          SETONGWANE:             (O šikinya hlogo) O bolela ditšiebadimo bjale. O nagana         20
                                   gore le ka no dula ka mo ga ka mahala?
          PULANE:                 Kgane re swanetše go lefela go dula ka mo?
          SETONGWANE:             Tlogela go gadika ditamatiana tše tša gago o ye o
                                  hlokomele batho bale …

                                                                                  [Letl.19–20]

          4.1.1        Ditiragalo tša setsopolwa se di diragala tikologong                ya
                       (sebjalebjale/segologolo). Ngwala mehlala YE MEBEDI.                           (3)

          4.1.2        Ka dintlha TŠE PEDI akaretša setsopolwa se.                                    (2)

          4.1.3        Ngwala tswalano ya baanegwa ba ba latelago:

                       (a) Setongwane le Pulane                                                       (1)

                       (b) Phafana le Setongwane                                                      (1)

          4.1.4        Hlaloša dika tša go latela go ya ka fao di dirišitšwego ka gona
                       setsopolweng se:

                       (a) Go ješwa.                                                                  (1)

                       (b) Go swarwa ke ya maditšhelane.                                              (1)

                       (c) Go bolela ditšiebadimo.                                                    (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2     15                               DBE/2021
                                           SC/NSC

          4.1.5        Na maitshwaro a Setongwane a go tšea karata ya SASSA a mo
                       tšweletša e le motho wa mohuta mang? Fahlela.                         (2)

          4.1.6        Na thulano yeo e tšwelelago magareng ga Pulane le Setongwane
                       ke ya mohuta mang? Fahlela.                                           (2)

          4.1.7        Ka dintlha TŠE PEDI hlatholla molaetša wo o tšweletšwago ke
                       dipolelo tša Pulane.                                                  (2)

          4.1.8        Ka dintlha TŠE PEDI tšweletša ponelopele ya gago mabapi le
                       poledišano ya Setongwane le Pulane.                                   (2)

                                            LE

4.2       SETSOPOLWA SA H

          SETONGWANE: (O hlakahlakane). Aowa bjale gona, Nkareng, kgane
                      Pulane le Phakuphaku yola wa lena ba reng ba sa fetše ka
                      kua moraleng? Kgane ba tloga ba bolela ditaba tša mohuta
                      mang tša go se fele?
          NKARENG:    (O tšhogile) Le nna ga ke tsebe Setongwane. Gape ke                5
                      kgale ba itswaleletše ka kua.
          MAHLODI:    Ke mokgwa wa maphodisa ge le sa ba tsebe, batho bešo.
                      Ge ba bula molato ba botšiša se le sela gore ba kgone go
                      ngwala setatamente sa go kwešišega.
          SETONGWANE: Le wena Nkareng o dirile phošo ka go ya kua                        10
                      maphodiseng.
          NKARENG:    Ke dirile phošo ya eng mola ke nyaka go phološa
                      ngwanake? Ke gore ke nnete lefotwana e sego la gago o
                      hloba le gaela, eye?
          SETONGWANE: Bona bjale gore re letile thojana bjang? Ge nkabe o nkwele         15
                      ge ke be ke re o se ye maphodiseng tše ka moka nkabe di
                      se gona.
          NKARENG:    Re be re tlo dula le taba ye go fihlela neng? Afa o a
                      lemoga gore taba ye ya gago le Phafana e gobaditše nna
                      le Pulane moyeng?                                                  20
          SETONGWANE: Ga ke gane, Nkareng, eupša ke tshwenywa le ke taba ya
                      gore re ilo tšea tšhelete ya go bušetša Phafana kae?
          NKARENG:    Aowa Setongwane, sa re: 're ilo' e re wena o ilo e tšea kae.
          SETONGWANE: A o lebetše gore re e jele ka moka, ke ra le yena yola
                      Pulane?                                                            25

                                                                          [Letl.73–74]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      16                                   DBE/2021
                                            SC/NSC

          4.2.1        Nyalantšha baanegwa go tšwa KHOLOMONG YA A le ditiro tša
                       bona KHOLOMONG YA B. Ngwala fela tlhaka (A–E).
                              KHOLOMO YA A                   KHOLOMO YA B
                       1.     Phakuphaku              A    Mogwera wa Setongwane.

                       2.         Nkareng             B    Morutiši wa Pulane.

                       3.         Mahlodi             C    Monna wa lephodisa.

                       4.         Phafana             D    Mmago Pulane.

                                                      E    Mogwera wa Nkareng.
                                                                                   (4 x 1)     (4)

          4.2.2        Tsopola mebolelwana ye e laetšago tše di latelago:

                       (a) Ngwana ge e se wa gago ga o mo sware gabotse.                       (1)

                       (b) Ba dutše moletelong.                                                (1)

          4.2.3        Setongwane ke (molwantšhi/molwantšhwa) wa papadi.                       (1)

          4.2.4        Hlaloša mehola YE MEBEDI ya ditšhupasefala papading.                    (2)

          4.2.5        Morero ke kgopolokgolo/tabakgolo        yeo   e      šušumeditšego
                       mongwadi go ngwala sengwalo:

                       (a) Re alele morero wa papadi ye.                                       (1)

                       (b) Hlaloša ka mo diteng tša setsopolwa se di nyalelanago le
                           morero wa papadi ye ka gona.                                        (1)

          4.2.6        Hlaloša ka dintlha TŠE PEDI seo se ka kgontšhago papalego ya
                       setsopolwa se.                                                          (2)

          4.2.7        Ka ntlha E TEE hlaloša ka moo setsopolwa se se huetšago tharollo
                       ya bothata ka gona.                                                     (1)

          4.2.8        Na o kwela Setongwane bohloko? Fahlela.                                 (1)

          4.2.9        Go ya ka wena o bona mongwadi a atlegile go ruma papadi ye?
                       Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                                            (2)
                                                                                               [35]

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA B:                35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          17                                DBE/2021
                                                SC/NSC

KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA

POTŠIŠO YA 5: KHUPAMARAMA – Mamphoku Mamabolo

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

5.1       'LEGOKOLODI LA MAREGA' – MS Madiba

          SETSOPOLWA SA I

           … Aowa, ruri go be go laeditše gore Pano sekolo e be e se madi a gagwe, ka
           gore melao ya go otlela o be a badile ka pela a ba a tšwelela bjalo ka
           morutiši yoo a nago le maitemogelo a go bala. Tšeo o be a di dirile ka katlego
           ka lebaka la ge e be e se tša go tsoga ka masa, a hlape a rwale diporogwana
           a lebe sekolong, a be a ye go dula diiri tše tshela go ya go tše šupa a 5
           theeleditše. Seo Pano o be a se hloile bjalo ka mpša yeo e hloilego
           khabetšhe.

           Kgotlelelo ya Pano e be e dirile gore a humane lengwalo la gagwe la go
           otlela, leo batswadi ba gagwe ba rilego go mmotša ka go le tšea, a gopola
           gore yena ke yo mogolo. A napa a ipona ge bjale a ka ikgweranya le 10
           metswakotswako ya lefase bjalo ka bjala le go fola. Morago ga go atlega ga
           gagwe tatagwe o ile a thaba kudu, a ba a thoma le go mo fa sefatanaga gore
           a tlwaele go otlela morago a tle a mo thuše. O thomile ka go išetša batho
           maupi le malahla nageng ya gabo. Moo gona o ile a bea pelo ya tatagwe
           fase ka ge a ile a dira tša go ratwa ke tatagwe, …                         15

                                                                                    [Letl.72]

          5.1.1        Nyalantšha baanegwa go tšwa KHOLOMONG YA A le tlahlošo ka
                       go KHOLOMONG YA B. Ngwala fela tlhaka (A–D).

                              KHOLOMO YA A                      KHOLOMO YA B
                       1.     Molwantwa                  A   Kgarebe ya go robala
                                                             bookelong.
                       2.         Itlhobogeng
                                                         B   Monna wa mohumi.
                       3.         Pano
                                                         C   Mosadi wa tšhobolo.

                                                         D   Mošemane wa go se
                                                             theeletše.
                                                                                    (3 x 1)       (3)

          5.1.2        Efa leina la moanegwathwadi wa kanegelokopana ye.                          (1)

          5.1.3        Ditiragalo tša setsopolwa se di diragala tikologong ya sebjalebjale.
                       Tsopola mehlala YE MERARO go netefatša se.                                 (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      18                                    DBE/2021
                                            SC/NSC

          5.1.4        Moanegi ke yena a hlagišago mošomo wa gagwe pele ga mmadi.
                       Ka dintlha TŠE PEDI laetša tema yeo e kgathwago ke moanegi mo
                       kanegelokopaneng ye.                                                     (2)

          5.1.5        Sehloa ke magomo a thulano ka gare ga sengwalo. Ka ntlha E
                       TEE tšweletša sehloa sa kanegelokopana ye.                               (1)

          5.1.6        Hlogo ya kanegelokopana e swanetše go nyalelana le diteng tša
                       yona. Netefatša se ka dintlha TŠE PEDI.                                  (2)

          5.1.7        Ntlhatebelelo ke maemo a mongwadi ka gare ga sengwalo. Na
                       ntlhatebelelo ya mongwadi ke efe mabapi le kanegelokopana ye?
                       Fahlela.                                                                 (2)

          5.1.8        Molaetša ke thuto yeo re ithutago go tšwa sengwalweng. Ka ntlha
                       E TEE re alele molaetša wa kanegelokopana ye.                            (1)

          5.1.9        Na ditiragalo tša kanegelokopana ye di a kgodiša? Fahlela.               (1)

          5.1.10       Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla sephetho seo o bego o ka se tšea
                       malebana le maitshwaro a Pano.                                           (2)

                                              LE

5.2       'MOHLOMONGWE KE TLHABOLOGO' – JRL Rafapa

          SETSOPOLWA SA J

          Ge barwedi ba robega maoto empa ge a ba botšiša thopeng ka sesadi ba
          gana go bolela bašemane ba go ba šaetša, mogatšagwe a buša gape a re go
          dirwe bohlola bja go emela matswalo a bana pele. Mola ba belegago ka
          mehla ge Ekwang a re ba moago ba bitšwe bana ba botšišwe gore ba be ba
          tšwe le taba go rata le go se rate monna a mo tshepiša gore seo se tlo direga 5
          ge marega a ikepela, go thoma seruthwane. Ka seruthwane a re ema pula e
          seole pele re leme mašemo ke gona re tlogo di dulela gabotse. Ge selemo se
          fihla a re emela lehlabula. Ge lehlabula le fihla a re ditaba tša mohuta wo di
          bose ge di ka dulelwa marega. Ebile lehono ke lehono šefa.

          Mošemane o dio re go phula sekaku boladu, Tibang a be a šetše a fofetše 10
          Moswananoši bjalo ka kgogo ya ditswiyane. A mo swinetša matsogo ka
          dihakaboi tša mošomong a bile a re: 'Mogadibo a re ye bohle seteišeneng sa
          maphodisa go bea mogolwake molato wa go goboša tlemaganyo ya lenyalo
          le tšhomišompe ya bana ka go imiša barwedi ba gagwe.'
          A retologela go mošemane yola wa go phula khudu ka mpeng a re: 'Ngwana 15
          wa mogolwake, le wena ntšhale morago go yo bea rrago molato wa go imiša
          ngwetši ya gagwe.'

                                                                               [Letl.48–49]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        19                              DBE/2021
                                              SC/NSC

          5.2.1        Efa tswalano ya baanegwa ba go ya le ka moo o kwešišago
                       kanegelokopana ye ka gona:

                       (a) Moswananoši le Tibang                                            (1)

                       (b) Moswananoši le Ekwang                                            (1)

                       (c) Melita le Aleta                                                  (1)

          5.2.2        Go tšwa temaneng ya pele tsopola mantšu ao a laetšago tše di
                       latelago:

                       (a) Go ima                                                           (1)

                       (b) Sephiring                                                        (1)

                       (c) Ge marega a fela                                                 (1)

          5.2.3        Ka ntlha E TEE akaretša temana ya bobedi setsopolweng se.            (1)

          5.2.4        Na mongwadi o tšweletša Tibang le Moswananoši e le batho ba
                       mohuta mang? Fahlela.                                                (4)

          5.2.5        Na thulano ye e lego setsopolweng se ke ya mohuta mang?
                       Fahlela.                                                             (2)

          5.2.6        Morero ke kgopolokgolo yeo mongwadi a ratago go e tšweletša ka
                       sengwalo sa gagwe. Re alele morero wa kanegelokopana ye.             (1)

          5.2.7        Maikutlo a gago ke afe mabapi le seo Moswananoši a se dirilego?
                       Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                                         (3)

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA C:             35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2     20                                  DBE/2021
                                           SC/NSC

KAROLO YA D: THETO

DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe

POTŠIŠO YA 6

Araba dipotšišo KA MOKA.

6.1       Bala sereto se sa ka tlase gomme o arabe dipotšišo tša go se latela.

          MOEMEDI – RM Madiga

          1       Mehleng yela ya kgale o be o le kae?
          2       O be o le kae wena Moemedi?
          3       O be o le kae ke be ke tshwenyega
          4       Ke tshwenywa ke baloi le dingaka?
          5       Ge e le Sathane yena ga ke sa bolela,
          6       Ke be ke sehlefetše bjalo ka mobu,
          7       Ke foforega boyana ke sa kgahle motho
          8       E le ge Sathane a ntseneletše.
          9       Tsela ya gago go e tseba nkhokho!

          10      Ke be ke fahlilwe ke sa tsebe botse le bobe,
          11      Ke gakilwe wa meetsemagakwa tlhokaboelelo,
          12      Ke se na bodulo ke le fela tshwaamare
          13      Ke sengwa lešilwana la lešilapuleng.
          14      Moemedi moemela šabana la bommamotho
          15      O gorogile go nna wa senakangwedi swiswing
          16      Ka lebana le wena bošego le mosegare serokaphatla
          17      O tumotše wa pelolebje, o gohlomeditše pelomoya.

          18      Ke kgale ke hubaka le bomatšhekge,
          19      Ke kgale ke phuphura dirokolo le makokoro,
          20      Ke kgale ke galampela merelewa le mereselewe
          21      Ke sa tsebe ge o le gona moemedi
          22      Ke sa tsebe ge o phediša tšohle diphedi.

          23      Maribiši le maribišane a bošego
          24      Hleng moloi o be a raloka ka nna?
          25      Tlhakeng ya ntlo ya ka o ralokile:
          26      Dilotsoko di fofa godimo ga ntlo,
          27      Dikokotitsoko di kokotile go la ka lebatingwako,
          28      Dilotsoko di nkokotela lebating,
          29      Anthe ke dirongwarongwana tša bona baloi,
          30      Ke rile go fihla tseleng ya gago Moemedi,
          31      Moloi wa mokgalabje nankhono ke mošemanyana,
          32      Moloi wa mokgekolo mamohla ke ngwanenyana,
          33      Moemedi, kae kapa kae o nketela pele.

                                                                                 [Letl.63]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      21                                    DBE/2021
                                            SC/NSC

          6.1.1        Efa mohuta wa sereto se.                                                 (1)

          6.1.2        Tsopola tlemanyithalo yeo e tsweletšwago temathetong ya 1.               (1)

          6.1.3        Tirišo ya leswao la makalo mothalothetong wa 9 e laetša (go
                       makala/go gatelela kgopolo).                                             (1)

          6.1.4        Potšišoretoriki ke potšišo yeo e sa nyakego karabo. Efa mehlala
                       YE MEBEDI go tšwa temathetong ya 1.                                      (2)

          6.1.5        Ngwala dibokantšu TŠE PEDI go tšwa mothalothetong wa 11.                 (2)

          6.1.6        Mothalotheto wa 17 o tšweletša sešura:

                       (a) Hlaloša gore sešura ke eng.                                          (1)

                       (b) Na mohola wa sona ke ofe?                                            (1)

          6.1.7        Hlatholla kgopolokgolo yeo e tšweletšwago ke tirišo ya mantšu a a
                       latelago:

                       (a) Hubaka                                                               (1)

                       (b) Phuphura                                                             (1)
                           .
                       (c) Galampela                                                            (1)

          6.1.8        Hlaloša ka mabaka A MABEDI molao wa tirišo ya poeletšo
                       temathetong ya 3.                                                        (2)

          6.1.9        Hlogo ya sereto se ke sekai. Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla
                       kwešišo ya gago mabapi le hlogo ya sereto se.                            (2)

          6.1.10       Maikutlo a moreti ke a mohuta mang mabapi le Moemedi? Fahlela.           (2)

                                              LE

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      22                                 DBE/2021
                                            SC/NSC

6.2       Bala sereto sa ka tlase gomme o arabe dipotšišo tša go se latela.

          LA PITŠANA – LP Thoka

          1       Ge e le lehu re hwile la pitšana,
          2       Gobane la sego lona le ka rokwa,
          3       Afrika-Borwa ruri e tsenetšwe ke sera,
          4       Boramaledu ba iphetošitše dipoo tša marurušo,
          5       Ba iphetošitše mekoko ruri ba a kopa,
          6       Ba iphetošitše dikgotho ruri ba a kgotha,
          7       Ba itirela boithatelo ka bana le basadi,
          8       Ba šomiša mmušo wa mokoko,
          9       Ke bo sekopa le matswiana,
          10      Matheka ba ithinyolla ka digotlane tša ditlolamelora,
          11      Bangwe merogo ba ikgela diphoofolong,
          12      Ba re ba fodiša tšhitadingaka ka madimahlweka.

          13      Ba ithekgile ka diema tša batala,
          14      Ba re nka ja mo nka nona,
          15      Ba re mosadi ke kgano o gola ….
          16      Ba re mosadi ke tloo o gola …
          17      Ba re o bone molete wa tšhošwane mabala,
          18      Beng ba tsena ka merwalo, ba rwaleletše.

          19      Le reng le tlaiša baapei le barwedi ba lena?
          20      Le reng le iphile diokobatši le madila?
          21      E ka ba ke bogaswi goba madirakaboomo?
          22      E ka ba ke dinotagi goba ke malwetši?
          23      Dirang diteko tša monagano lena dingaka,
          24      Dirang mošomo wa lena boradikepisana,
          25      Bokata le bobolai ke bogole bja letšatši Afrika-Borwa,
          26      Ba swarwa lehono ka moswana ba sepela mmileng,
          27      Basadi ga ba sa ya mahung le melatong,
          28      Di ka šala di itšhebetša ka ba ditlolamelora.
                                                                                [Letl.78]

          6.2.1        Tsopola sekapolelo sa tshwantšhišo temathetong ya 1.                   (1)

          6.2.2        Ngwala diema TŠE PEDI go tšwa temathetong ya 2.                        (2)

          6.2.3        Ka dintlha TŠE PEDI akaretša dikgopolo tša sereti methalothetong
                       ya 8–10.                                                               (2)

          6.2.4        Efa sebopego sa sereto se sa ka ntle o lebeletše methalotheto le
                       ditematheto.                                                           (2)

          6.2.5        Hlaloša mohola wa tlogelo methalothetong ya 15 le 16.                  (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      23                               DBE/2021
                                            SC/NSC

          6.2.6        Methalotheto ya 17 le 18 e tšweletša kelelothalo. Hlaloša gore
                       kelelothalo ke eng.                                                (1)

          6.2.7        Efa tlhalošothwii ya mebolelwana yeo e latelago:

                       (a) '… ba ikgela merogo diphoofolong'                              (1)

                       (b) 'Ba re ba fodiša tšhitadingaka …'                              (1)

          6.2.8        Mothalotheto wa 26 le 27 o tšweletša morumokwanotshadi.
                       Hlaloša gore morumokwanotshadi ke eng.                             (1)

          6.2.9        Na moya wo o fokago temathetong ya 3 ke wa mohuta mang?
                       Fahlela.                                                           (2)

          6.2.10       Na o bona toka e phethagatšwa go bahlokofatšwa go ya ka diteng
                       tša sereto se? Fahlela o lebeletše temathetho ya 3.                (1)

          6.2.11       Ka dintlha TŠE PEDI re alele molaetša wa sereto se.                (2)

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA D:           35
                                                        PALOMOKA YA TLHAHLOBO:            70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P1 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2021/7fd5009a-d69e-4446-8bdf-5bb0fd9e9719) — Sepedi FAL · QP · 2021 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2021/9808ee36-f04f-4893-a62a-6ebb4ccb718c) — Sepedi FAL · QP · 2021 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2021/b353e6d1-24c2-4b49-9ce0-7720f083b655) — Sepedi FAL · QP · 2021 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-sepedi/8dc18233-f34c-481f-8cf0-60a677aa8a31) — Sepedi FAL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2023/5c1e795d-dc16-429c-b3bf-30459735af72) — Sepedi FAL · QP · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2019/fe9559a6-46c3-4a8d-ab39-0ecf6a9bead5) — Sepedi FAL · QP · 2019 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025-mg/d76ab8d2-14f0-4322-9896-51180e3fda90) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025-mg/487242e3-1260-489f-8d91-5b201b9dfbca) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025-mg/eb83ae83-85f3-4ebb-b6e8-d35f11f32626) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1-sepedi/806eaadc-1d1b-4333-860a-f230e185fdd3) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sepedi/bcece954-738e-42ad-928b-b5411db789f3) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
