# Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2023, 13 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2023-mg/4af43fea-65a4-4062-b216-a28238e91d08
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2023
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 13

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2023-mg/4af43fea-65a4-4062-b216-a28238e91d08)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · sepedi. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2023/5c1e795d-dc16-429c-b3bf-30459735af72) — QP · 2023 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

              SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
          NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                    SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                           2023

                                  TLHAHLO YA GO SWAYA

                                                                         MEPUTSO: 80

                    Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 13.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          2                               DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA A: PADI

POTŠIŠO YA 1: KGATI YA MODITI – OK Matsepe

1.1       SETSOPOLWA SA A

          1.1.1        (a) Ba dule mmogo.                                                     (1)
                       (b) Ba kgerogane hlogwana ya tšie.                                     (1)

          1.1.2        1    C/Mmatswale wa Thibathibetša.
                       2    D/Mmago Nkgotlelele.
                       3    A/Morwa wa Ntshwarele.
                       4    E/Setlogolo sa Mmatshepho.                                        (4)

          1.1.3         Ga a na nnete.
                        Ga a na ponelopele.
                       (E TEE fela.)                                                          (1)

          1.1.4        Moya wa manyami.
                        Setšhaba se nyamile ka ge ba bona e ke bogoši motseng wa
                          bona bo a hwelela.
                        Ba ka se sa kgona go ja ka ge ba be ba hwetša dibego.                (3)

          1.1.5            Moanegi o re utollela dimelo tša baanegwa. (O re utullela
                            semelo sa Sefatamollo sa go hloka nnete setšhabeng.)
                           Moanegi o re utollela maikutlo a baanegwa. (Setšhaba sa
                            Sefatamollo se nyamile ka ge ba ipona ba loba bogoši.)            (2)

          1.1.6           Go ka ba le khutšo mo motseng ka ge kgošikgolo e tla be e
                           beilwe setulong.
                        Dikgoši di ka thoma go gerulana ka ge ba tla be ba ntšhitšwe
                           dijo ka ganong/ ba se sa hwetša dibego.
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.                       (2)

          1.1.7            Mmatshepho o ile a goroša ngwetši yeo e belegego ngwana
                            wa mošemane, Nkgotlelele, wa go tlo buša setšhaba.
                           Nkgotlelele o ile a direlwa monyanya wa go bewa setulong sa
                            bogoši a ba a neelwa tšohle tša bogoši.                           (2)

          1.1.8        Maikutlo a go nyama/swaba/go kwa bohloko.
                        Sefatamollo ga se a kgone go phetha ka fao a tshepišitšego
                           setšhaba sa gagwe.
                        Setšhaba se nyamile ka ge ba lemoga gore tshepišo ya
                           Sefatamollo e foloditše, go lokišetšwa monyanya wa go tlo bea
                           Nkgotlelele setulong.
                       (E TEE fela.)                                                          (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          3                                 DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

1.2       SETSOPOLWA SA B

          1.2.1            Go bolelwa ka go iša mahlakore mošate.
                           Magoši a be a nyalelana.
                           Go bolelwa ka koma.                                                  (3)

          1.2.2            Sefatamollo ga se a iše lehlakore.
                           Tetedi o belaela gore morwedi'agwe, Kwelapele o tla bolaelwa
                            lefeela.                                                             (2)

          1.2.3        (a) 'Lehlakore.'                                                          (1)
                       (b) 'Ga go mpa ye e ratago go selela e nngwe.'                            (1)

          1.2.4            Dikgomo di ile tša ya go nyala Kgabagare go e na le gore di
                            goroše Kwelapele.
                           Kgabagare le Kwelapele ke bagadikane bao ba sa ratanego,
                            go tloga malapeng a gabobona.                                        (2)

          1.2.5           Mmatshepho a ka ya go boledišana le Sefatamollo gore a
                           hwetše lebaka leo le mo paledišitšego go tla monyanyeng.
                        Mmatshepho a ka tlogela Sefatamollo ba se nwešane meetse.
                        Mmatshepho a ka bega Sefatamollo magošing ao a agelanego
                           le yena.
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       (E TEE fela.)                                                             (1)

          1.2.6            Ditiragalo tša padi di dikologa godimo ga gagwe.
                           Setšhaba se gana Mmatshepho a buša ka ge e le mosadi.
                           Mmatshepho o laleditše magoši go tla monyanyeng wa
                            Nkgotlelele ge a bewa kgoši, a mangwe magoši a se tle
                            monyanyeng woo.
                           (TŠE PEDI fela)                                                      (2)

          1.2.7        Kgegeophetogi ke tsela yeo mongwadi a rumilego ditaba tša padi
                       ka tsela yeo re bego re sa e lebelela.

                           Mongwadi o atlegile ka go tšweletša thekniki ye, ka ge re be re
                            se ra letela gore Nkgotlelele a ka bewa bogoši ka ge setšhaba
                            se be se sa nyake go bušwa ke lehwepe.                               (2)

          1.2.8        Balwi ke baratani/Batho ba a lwa ba bowe ba swarelane.                    (1)

          1.2.9           Nka mo eletša gore a ye go boledišana le yena.
                          Nka mo eletša gore a kgopele magoši a kgauswi le yena go yo
                           botšiša gore molato ke eng.
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.                          (2)
                                                                                                 [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          4                                   DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 2: DILO TŠELA KE BATHO – MC Mphahlele

2.1       SETSOPOLWA SA C

          2.1.1        (a) 'O be a ipshina.'                                                      (1)
                       (b) 'Ke go tlotša meriri ka makhura mme ya kamiwa ka sekamo sa
                           go fiša.'                                                              (1)

          2.1.2        1    E/Lephodisa.
                       2    A/Ngwanenyana.
                       3    D/Rakgadi.
                       4    B/Mošemane.                                                           (4)

          2.1.3        O be a le sehlogo.                                                         (1)

          2.1.4        Wa manyami.
                        Bana ba ba be ba hlaka.
                        Bana ba be ba tšhaba rakgadi wa bona kudu.                               (3)

          2.1.5            Moanegi o re utollela dimelo tša baanegwa.
                            (O re utolla semelo sa rakgadi Mmaphefo sa go ba sehlogo.)
                           Moanegi o re utollela maikutlo a baanegwa.
                            (Maikutlo a bohloko a bana ba Mashudu a go hloka lefelo la go
                            dula./Maikutlo a lethabo go Mashudu ge a dula le mosadi
                            Wammala.)                                                             (2)

          2.1.6           Mukhabudi le Lufuno ba ka tšhaba ka gae.
                          Mukhabudi le Lufuno ba ka nyaka thušo go ba bangwe ba
                           leloko.
                        Mukhabudi le Lufuno ba ka ya go nyaka thušo go
                           badirelaleago.
                        Mukhabudi le Lufuno ba ka ineela go diokobatši.
                        Mukhabudi le Lufuno ba ka gopola go ipolaya.
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                           (2)

          2.1.7            Mukhabudi le Lufuno ba atlegile bophelong.
                           Mukhabudi le Lufuno ba ile ba swarelana le tatago bona.               (2)

          2.1.8        A manyami.
                        Ke nyamišwa ke gore Mashudu ga a na maikarabelo le lerato.
                        Bana ba gotše ka ntle le kgodišo ya motswadi.
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       (E TEE fela.)                                                              (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          5                                 DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

2.2       SETSOPOLWA SA D
          2.2.1   Go bolelwa ka sekolo.
                  Go bolelwa ka dišepine.
                  Go bolelwa ka Konstable.
                  Go bolelwa ka setšene.
                  Go bolelwa ka galase.
                 (TŠE THARO fela.)                                                              (3)
          2.2.2            Meisie o be a hlakišwa ke bana ba gagwe.
                           Mošemane wa gagwe Basi o be a enwa madila a kgoga patše.            (2)

          2.2.3        (a) 'a bina gare.'                                                       (1)
                       (b) 'a duba thankga.'                                                    (1)
          2.2.4          Leina la puku ke Dilo tšela ke batho.
                         Rakgadi Maphefo o be a bitša Mukhabudi le Lufuno go re ke
                          dilo tšela.
                        Mafelelong mola ba atlegile a ba bitša batho.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                         (2)
          2.2.5         Basi a ka mo hloriša.
                        Basi a ka mmolaya.
                        Basi a ka mo raka ka lapeng.
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                         (2)
          2.2.6        Ga wa swanela go tepeletša ngwana go goleng ga gagwe.                    (1)
          2.2.7        Kgegeophetogi ke tsela yeo mongwadi a rumilego ditaba tša padi
                       ka tsela yeo re bego re sa e lebelela.
                        Mongwadi o atlegile ka go tšweletša thekniki ye, ka ge go be
                            go se gwa letelwa gore Mukhabudi le Lufuno ba ka atlega ka
                            ge ba bile le kgodišo ye boima.
                        Go be go se gwa letelwa gore Mukhabudi le Lufuno ba ka
                            swarela le tatago bona.
                       (E TEE fela.)                                                            (2)
          2.2.8         Ke be nka tšhaba ka gae.
                        Ke be nka hloya Meisie.
                        Ke be nka hloya Basi.
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       (E TEE fela.)                                                            (1)
          2.2.9           Ke be nka mo eletša gore a lemoge bohlokwa bja thuto.
                          Ke be nka mo eletša gore a tlogele diokobatši ka ge di le kotsi.
                          Ke be nka mo eletša gore a ye go Mafelo a Tsošološo/
                           Kagolefsa. (Rehab centres.)
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                         (2)
                                                                                                [35]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA A:              35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          6                         DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA

POTŠIŠO YA 3: DI ŠITILE PHAAHLA – SN Tseke

3.1       SETSOPOLWA SA E

          3.1.1        1.   E/Monna wa Lefagwana.
                       2.   D/Mošomimmogo wa Theepe.
                       3.   B/Mmago Lefagwana.
                       4.   A/Tatago Tlhakolane.                                        (4)

          3.1.2            O bohlale.
                           O na le mathaithai.
                           Ke mphetakapejana.                                          (3)

          3.1.3        Ke Namele.                                                       (1)
          3.1.4        Sebjalebjale.
                        Go bolelwa ka mphato wa marematlou.
                        Go bolelwa ka kgomo ya kanapa.
                        Go bolelwa ka barutwana.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                 (3)

          3.1.5          Go tšweletša dimelo tša baanegwa.
                         Go utolla maikutlo a baanegwa.
                         Go re babogedi ba kwešiše tše ba di bonago le tše ba di
                          kwago.
                        Go hlaloša tikologo.
                        Go dira go re baanegwa ba hlaloše ditiragalo ka bobona.
                       (TŠE THARO fela.)                                                (3)

          3.1.6         Theepe o tšhogile.
                        Barutiši ga ba swanela go ratana le bana ba sekolo.
                        Mosadi ke wa go kgopelwa ka mmaditsela batswading ba
                          gagwe.
                       (E TEE fela.)                                                    (2)

          3.1.7        A manyami.
                        Ke nyamišwa ke gore barutwana ba ka se hwetše tsebo/thuto
                           yeo e swanetšego.
                        Barutiši ba ba gola tšhelete ya mmušo ka tsela ya bofora.
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       (E TEE fela.)                                                    (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          7                                 DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

3.2       SETSOPOLWA SA F

          3.2.1            ‘Meetse.’
                           ‘Dintlwana tša boširelo.’
                           ‘Palomoka ya tšhelete ya meago yeo e sa šomego selo mo
                            sekolong.’                                                           (3)

          3.2.2        Tlhakolane :
                        O re ke 'Moditi wa mphato wa rena.'
                        O re ke 'Monna wa kwešišo le lerato.'
                        O re ke 'Monna wa mafolofolo go tša tšwelopele.'                        (3)

          3.2.3        ‘O boditšwe semmušo re le gona ka moka barutwana gore o tla ba
                       mmaditsela wa rena.’                                                      (1)

          3.2.4        Wa lethabo.
                        Ke thabišwa ke go re Namele ke kgale a ikgwerantšhitšhe le
                          bana ba sekolo bjale ke yena a rongwago go hlogo ya sekolo.
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.                          (2)

          3.2.5         Go utolla seemo sa ditaba.
                        Go tšweletša maikutlo a baanegwa/babapadi.
                        Go efoša ditšhitišo.
                        Go hlahla babadi.
                       (TŠE THARO fela.)                                                         (3)

          3.2.6        (a) Setlatla.                                                             (1)
                       (b) Tlamegile.                                                            (1)

          3.2.7          Leina la puku ke Di šitile Phaahla, se se ra go re ditiragalo tša
                          ka pukung ye di bothata mo e lego gore motho ga a kgone go di
                          hlatha/go di rarolla gabonolo.
                        Mathata a puku ye a boima go ka a rarolla.
                       (E TEE fela.)                                                             (1)

          3.2.8         Ba ka bitšwa pele ga Lekgotlataolo la Sekolo.
                        Ba ka begwa go ba Kgoro ya Thuto.
                        Ba ka fiwa kgalemo ya molomo/Ba ka rakwa mošomong.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                          (2)
                                                                                                 [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          8                               DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 4: GA LE BATSWADI BA SELO – Phillip Mothupi

4.1       SETSOPOLWA SA G

          4.1.1        1    E/O nagana go tšhaba ka gae.
                       2.   A/O hloriša ngwana wa gagwe.
                       3.   D/O bethilwe ke monna wa gagwe.
                       4.   C/O hlohleleditše mmago Pulane go ya maphodiseng.                (4)

          4.1.2            Pulane o belaetšwa ke gore tatagwe ga se a ba rekela sešebo.
                           Pulane o re tatagwe o tšeetše mmagwe karata ya SASSA.
                           Pulane o gononwa/gopola gore tatagwe o lešitše mmagwe.           (3)

          4.1.3        Tokelo ya tšhireletšego.
                        Tatagwe o ba tšeetše karata ya SASSA.
                        Tatagwe o mo gapeletša go rekiša bjala, kudu go banna.              (3)

          4.1.4        Wa go ikgantšha/boikgantšho.
                        Ka ge a re yena a ka se je bogobe ka tamati/A ka se šebe ka
                          ditamati.                                                          (2)

          4.1.5        (a) O ra go re o loilwe/O ka re o loilwe.                             (1)
                       (b) O ra go re Pulane o bolela dilo tša go se tšee gabotse/
                           O bolela dinonwane/ditaba tša go seye ka tsela.                   (1)

          4.1.6          O rata tšhelete.
                         O nyaka go šomiša tšhelete yeo ya SASSA ka mo yena a
                          nyakago.
                        Ga a nyake Nkareng le Pulane ba e ba le taolo godimo ga
                          karata yeo.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                      (2)

          4.1.7        A manyami/pefelo/tenego.
                        Ke nyamišwa ke ge Setongwane a itebeletše yena mong, e
                          bile a tšhaba maikarabelo bjalo ka hlogo ya lapa.                  (2)

4.2       SETSOPOLWA SA H

          4.2.1            Go bolelwa ka setatamente.
                           Go bolelwa ka tšhelete.
                           Go bolelwa ka maphodisa.                                         (3)

          4.2.2        (a) Ke banyalani/Ke monna le mosadi.                                  (1)
                       (b) Ke bagwera/bakgotse.                                              (1)
                       (c) Ke morwedi le mma.                                                (1)

          4.2.3.       'Lefotwana e sego la gago o hloba le gaela.'                          (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          9                          DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

          4.2.4         Go utolla seemo sa ditaba.
                        Go tšweletša maikutlo a babapadi.
                        Go efoša ditšhitišo.
                        Go hlahla babadi.
                       (TŠE THARO fela.)                                                 (3)

          4.2.5        Thulano ya ka ntle.
                        Nkareng o thulana le Setongwane mabapi le tšhelete yeo
                           Setongwana a rego ba e jele mmogo.
                        Setongwana o thulana le Nkareng ka ge Nkareng a boditše
                           maphodisa gore Phafana o katile Pulane.
                       (E TEE fela.)                                                     (2)

          4.2.6            Wa go tlaiša Pulane ka go mo rekišiša bjala.
                           Wa go uta molato wa Phafana wa go kata Pulane.               (2)

          4.2.7        O išitšwe lefelong la polokego.                                   (1)

          4.2.8        Wa manyami.
                        Nkareng o nyamišwa ke ge Setongwane a sa bone phošo ge
                          Phafana a katile Pulane.                                       (2)
                                                                                         [35]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA B:       35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                 Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          10                            DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA

POTŠIŠO YA 5: KHUPAMARAMA – Mamphoku Mamabolo

5.1       'MOHLOMONGWE KE TLHABOLOGO' – JRL Rafapa

          SETSOPOLWA SA I

          5.1.1        (a) Ke banyalani (Ekwang ke mosadi wa
                           Moswananoši/Moswananoši ke monna wa Ekwang.)                        (1)
                       (b) Ke mogolo le moratho/Ke bana ba motho.                              (1)
                       (c) Ke mma le morwedi.                                                  (1)

          5.1.2        'Morwalo wa thaba.'                                                     (1)

          5.1.3        (a) 'A se ba tsentšhe ka mahlo a batho.'                                (1)
                       (b) 'O lekile go tima mollo.'                                           (1)

          5.1.4        Ke ka lebaka la gore monna wa gagwe o mo rakile.                        (1)

          5.1.5        Wa ntwa.
                        Ngwetši e ntšhwa ka sefero e bofetšwe morwalo.
                        Monna o mo emišeditše lepara.                                         (3)

          5.1.6            Monna le mosadi ge ba na le mathata ba swanetše go dula
                            fase ba rerišane.
                           Basadi ga ba swanela go hlorišwa.                                  (2)

          5.1.7            Mafetšo ke a makopana.
                           Mafetšo ga a fege babadi.                                          (2)

          5.1.8        A manyami.
                        Ke nyamišwa ke go bona monna a rwadišitše mosadi morwalo
                          ebile a mo swaretše lepara.                                          (2)

          5.1.9         Morwa wa Ekwang a ka ya le naga.
                        Morwa wa Ekwang a ka ipolaya.
                        Morwa wa Ekwang a ka swarelwa go emišetša mosadi lepara.
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                        (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          11                                 DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

5.2       'O MO TŠHABE PARAPARA!' – M Mamabolo

          SETSOPOLWA SA J

          5.2.1        1    D/Monna wa go tshwenywa ke badimo.
                       2    A/Monna wa go ikhumiša ka dikgomo tša batho.
                       3    E/Hlatse ya bohodu bjoo bo dirilwego.
                       4    B/Monna/Kgoši ya go šireletša basenyi.                                 (4)

          5.2.2        'Wa mohuta wo wa bo Maziri ga o nyakege bathong.'                           (1)

          5.2.3            Go bolelwa ka go rarollwa melato kgorong.
                           Go bolelwa ka tumelo go badimo.                                        (2)

          5.2.4        Hlogo ya kanegelokopana ke 'O mo tšhabe parapara.'
                        Kgoši o be a kgethologanya setšhaba.
                        Kgoši o be a šireletša mahodu a go tsebega mo motseng.                    (2)

          5.2.5            Moanegi o re anegela ditiragalo kgato ka kgato.
                           Moanegi o re utollela dimelo tša baanegwa.
                           Moanegi o re tšweleletša ditiragalo ka tsela ya poledišano.            (3)

          5.2.6        Matseno a kanegelokopana ye ke a makopana.
                        A tšweletša tikologo ya lefelo e lego Seokela.
                        A na le maatlakgogedi.(Mmadi o tla rata go tseba gore ke ka
                          lebaka la eng badudi ba Seokela ba kgeilwa ke seokelela.)                (2)

          5.2.7        Go ikokobetša/Boikokobetšo.                                                 (1)

          5.2.8         Ke be ke tla e bega maphodiseng.
                        Ke be ke tla ya ka lešakeng la gagwe ka tšea kgomo.
                        Ke be ke tla boledišana le yena gore a ntefe.
                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                            (2)

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA C:                 35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                           Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          12                                DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA D: THETO

DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe

POTŠIŠO YA 6

6.1       'GO POKOLO' – OK Matsepe

          6.1.1          Moreti o makatšwa ke go bona pokolo e na le sefapano
                          magetleng/mokokotlong.
                        Moreti o ipotšiša gore se ka ba se lebetšwe magetleng a
                          pokolo na.
                        Moreti o duma go swana le pokolo ka ge sefapano e le seka
                          sa tumelo.
                        Moreti o hlompha bogolo bja Modimo.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                         (2)

          6.1.2             Go go makala go fetša nka se ke,
                             Gore sefapano o se belegetše eng.
                            Na se lebetšwe go wena e seng
                             Neng ka ntle ga letšatši lela ke se seke?                          (2)

          6.1.3          Morumokwanofelo/phetši. (-na.)
                          bona
                          mpona
                        Morumokwanotia. (-ona.)
                          bona
                          mpona
                        Morumokwanokgaotši (-se.)
                          botse
                          bose
                       (TŠE PEDI fela.)                                                         (2)

          6.1.4        Mo.                                                                      (1)

          6.1.5        C/Sonete.
                        Se na le methalotheto ye lesomenne.                                    (2)

          6.1.6             Potšišoretoriki.
                            Go botšišwa potšišo yeo e sa hlokego/nyakego karabo.               (2)

          6.1.7        A ke go amogetše/le nna o tla mpona,
                        Se arola mothalotheto ka dikarolometara tše pedi.
                        Se tliša kwano ya dikgopolo tše di fapanego mothalothetong.
                        Se tliša kgaogano ya dikgopolo tše di fapanego
                           mathalothetong.
                       (TŠE PEDI fela.)                                                         (3)

          6.1.8             Tshwantšho e bonagala methalothetong ye 12 ya mathomo
                             mo moreti a retago pokolo ka mešomo ye mebotse.
                            Tirišo ke methalo ye 2 ya mafelelo mo moreti a lebogago
                             pokolo.                                                            (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          13                               DBE/2023
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

          6.1.9        Re ithutile gore:
                        Pokolo ke sephedi sa go gatelelwa le go ba le kgotlelelo.
                        Le ge e nyatšega mediro ya yona ke yeo e ka re tsentšhago
                           legodimong.                                                        (2)

6.2       'RE MADIMABE BJANG' – OK Matsepe

          6.2.1          Sereto se na le methalotheto ye 27.
                         Sereto se na le ditematheto tše 9.
                         Thematheto ye nngwe le ye nngwe e na le methalotheto ye 3.
                          (Thesete.)
                        Methalotheto ke ye mekopana, ya magareng le ye metelele.
                       (TŠE THARO fela.)                                                      (3)

          6.2.2            'Tše kae dihlogo ke tše di fihlilwego.'
                           Phefolo/ Pebofatšo.                                               (2)

          6.2.3            Moreti o bona ditiro tše mpe tšeo di ba diragalelago di na le
                            mong.
                           Moreti o duma ge modiri a ka ba botša gore ba mo lefe bjang
                            gore ba be le bana.                                               (2)

          6.2.4        (a) Bana re a ba belega eupša ba a hlokofala.                          (1)
                       (b) Bana ga ba gona ka fao ga go seo re ka se dirago.                  (1)
                       (c) Re tšofetše/godile/ga re sa kgona go belega.                       (1)

          6.2.5            Monna.
                           Moreti o re: 'mmagobanake tlogela go riboga/Moreti o bolela le
                            mosadi wa gagwe.'                                                 (2)

          6.2.6            Go tlaleletša kgopolo.
                           Go tiišetša/gatelela kgopolo.                                     (2)

          6.2.7        A manyami.
                        Ke nyamišwa ke gore moreti o belega bana e fela ba a
                           hlokofala.
                        Ke nyamišwa ke gore ke kgale a phasa badimo e fela ba sa
                           mo thuše ka selo.
                       A kwelobohloko.
                        Ke mo kwela bohloko ka gore ga a kgone go bona/lemoga
                           gore pelelgo go yena ga e gona
                        Ke mo kwela bohloko gobane dingaka go yena e le mejela.

                       Dikarabo tša balekwa tša maleba di tla amogelwa.                       (3)

                                                            PALOMOKA YA KAROLO YA D:          35
                                                             PALOMOKA YA TLHAHLOBO:           70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2023-mg/ae246386-a9d2-4a09-a38d-d5a8ced8e8aa) — Sepedi FAL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2023-mg/cd327e25-de4c-4aa7-9260-f7e37cd04b9c) — Sepedi FAL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2023-mg/7ff56aa0-40ef-4386-b119-e321ed33b549) — Sepedi FAL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-2-sepedi/e00f4e75-e92c-4904-a490-9203841cfb6b) — Sepedi FAL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May June 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2021-mg/cc672640-3ff7-48ef-b2a5-e15739dd02bd) — Sepedi FAL · Memo · 2021 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2019-memo/4709bfa5-1527-4b1c-a49a-72471a4b19a2) — Sepedi FAL · Memo · 2019 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025/08f424d8-1b48-4f9e-bb82-959950021868) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025/65621468-8891-4de8-b6e5-e2d680e16a0a) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025/55ea752e-c036-48a6-b9a4-c6426dfb94cc) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sepedi/37e1eb3b-ded2-44c4-80f5-161fab63087e) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-sepedi/bd4f1038-210b-4392-b9e1-ab823cb5a1e5) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
