# Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper > Grade 12 Sepedi FAL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2025, 22 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available. - Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025/65621468-8891-4de8-b6e5-e2d680e16a0a - Updated: 2026-09-27 - Subject: Sepedi FAL - Grade: Grade 12 - Language: Sepedi - Document type: Question paper - Year: 2025 - Exam period: NSC June Exam - Paper: 2 - Curriculum: CAPS - Pages: 22 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025/65621468-8891-4de8-b6e5-e2d680e16a0a) ## About this document Sepedi Fal · Grade 12 · NSC June Exam · 2025 · sepedi. Question paper, 22 pages. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Matching paper and memo - [Sepedi FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025-mg/487242e3-1260-489f-8d91-5b201b9dfbca) — Memo · 2025 · Sepedi ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 Confidential SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL) LEPHEPHE LA BOBEDI (P2) MOPITLO/PHUPU 2025 MEPUTSO: 70 NAKO: Diiri tše 2½ Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 22. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 2 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 2 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential DITAELO LE TSHEDIMOŠO 1. Badišiša ditaelo ka šedi pele o thoma go araba dipotšišo. 2. O se ke wa leka go bala lephephe ka moka. Lebelela diteng letlakaleng le le latelago gomme o laetše dinomoro tša dipotšišo tša dingwalo tšeo o di badilego. Ka morago ga moo, bala dipotšišo gomme o kgethe tšeo o nyakago go di araba. 3. Lephephe le, le arotšwe ka DIKAROLO TŠE NNE: KAROLO YA A: Padi (35) KAROLO YA B: Papadi/Terama (35) KAROLO YA C: Kanegelokopana (35) KAROLO YA D: Theto (35) 4. Araba dipotšišo TŠE PEDI fela go tšwa dikarolong TŠE PEDI. KAROLO YA A: PADI Araba potšišo ya padi yeo o ithutilego. KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA Araba potšišo ya papadi/terama yeo o ithutilego. KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA Araba dipotšišo ka moka tša dikanegelokopana. KAROLO YA D: THETO Araba dipotšišo ka moka tša theto. 5. Diriša lenaneotekolo. 6. Latela ditaelo ka šedi mathomong a KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE. 7. Nomora dikarabo tša gago go swana thwii le ka fao dipotšišo di nomorilwego ka gona ka gare ga lephephe la dipotšišo. 8. Thoma KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE letlakaleng LE LEFSA. 9. Kakanyo mabapi le taolo ya nako: Šomiša tekano ya metsotso ye e ka bago ye 75 KAROLONG YE NNGWE le YE NNGWE. 10. Ngwala ka bothakga, ka mongwalo wa go balega. 2025 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 3 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 3 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential LENANEOTEKOLO KAROLO YA A: PADI Araba potšišo E TEE ka padi yeo o ithutilego. NOMORO YA POTŠIŠO MEPUTSO NOMORO YA LETLAKALA 1. Kgati ya moditi 35 5 2. Dilo tšela ke batho 35 8 KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA Araba potšišo E TEE ka papadi/terama yeo o ithutilego. 3. Di šitile Phaahla 35 11 4. Ga le batswadi ba selo 35 14 KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA Araba dipotšišo KA MOKA tša dikanegelokopana. 5.1 'Re lebe kae' 18 16 LE 5.2 'Kgethollo ya sehlogo' 17 17 KAROLO YA D: THETO Araba dipotšišo KA MOKA tša theto. 6.1 'O ntirile lekgowa' 18 19 LE 6.2 'Di a ila' 17 21 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 4 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 4 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential LENANEOTEKOLO/LENANETSHWAYATSHWAYO Dira leswao () go lenaneotekolo le le latelago go kgonthišiša ge e ba o arabile dipotšitšo ka moka tšeo di nyakegago. KAROLO NOMORO PALO YA LESWAO YA DIPOTŠIŠO TŠEO () POTŠIŠO DI ARABJAGO A: PADI 1–2 1 B: PAPADI/TERAMA 3–4 1 C: KANEGELOKOPANA 5 1 D: THETO 6 1 HLOKOMELA: Kgonthišiša gore o arabile dipotšišo go tšwa dikarolong TŠE PEDI fela. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 5 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 5 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential KAROLO YA A: PADI POTŠIŠO YA 1: KGATI YA MODITI – OK Matsepe Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo. 1.1 SETSOPOLWA SA A Go ile go sešo gwa feta nako e kaalo ge go robetšwe, lesea lela la thoma go lla le go thathankgana, gona fao mmago lona a beega sebakeng. O lekile go hlaletša ka mekgwa e mentši ya ba lefeela, a tsoga a dula gabotse a be a mo fara a mo tlhokgosetša a mo fa letswele leo feela a ilego a le gana. Gore go eba ka mokgwa woo o ile a šišinya monna gore a kgotletše mollo ba tle ba 5 bontšhane gore eng ke eng, feela a hwetša yena a swerwe ke bja moswananoši. Mo tlalelong yeo o ile a ya go tsoša mmatswalagwe yoo a ilego go fihla a kgotletša a be a butšwetša, mollo wa rurumpana, ya re ge ba lebelela lesea lela ba lemoga gore le kokomogile dimpa. Serokolo se ile go kgerwa a 10 huetšwa ka sona a be a fogohletšwa, sebakeng sa gore a kgebe gomme dimpa di phohlele ya ba mo di kokomogelago pele le pele, ngwana a bile a thomile go hwa lentšu ka lebaka la go lla. Ba ile ka leka ka se le sela ya ba lefeela, Nkgotlelele a re ka šišinywa ya ba lefeela, ba be ba mo kukišana ba mmea ka ntle gore a itiwe ke moya. Seo se ilego sa tloga se ba bea 15 sebakabakeng ke ge ba ekwa yola Mmatshehla a sega! [Letl. 127] 1.1.1 Tikologo ya setsopolwa se ke ya segologolo. Fahlela karabo ya gago ka dintlha TŠE PEDI. (2) 1.1.2 Ka dintlha TŠE PEDI akaretša setsopolwa se. (2) 1.1.3 Mongwadi o reela baanegwa maina go ya ka ditiragalo tša padi ye. Kgonthišiša taba ye o lebeletše: (a) Ntshwarele (b) Ntlogele (c) Nkgotlelele (3) 1.1.4 Bothata bjo bo tšwelelago setsopolweng se bo ile bja rarollwa bjang? Efa dintlha TŠE PEDI. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 6 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 6 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 1.1.5 Go ya ka tsebo ya gago ya padi ye, efa maina a baanegwa ba ba latelago: (a) Molwantšhwa (b) Molwantšhi (c) Mohlohleletši (3) 1.1.6 Ala tlemollo ya lehuto la padi ye ka dintlha TŠE PEDI. (2) 1.1.7 Ke moya wa mohuta mang wo o fokago setsopolweng se? Fahlela ka ntlha E TEE. (2) 1.1.8 Ahlaahla morero wa padi ye. Fahlela karabo ya gago. (2) LE 1.2 SETSOPOLWA SA B Ditaba tša letšatši leo ngwana a tšwelego ka ngwakong ka lona ba ile ba di puputla ka tšhoganetšo ye e ilego ya gakantšha yo mongwe le yo mongwe, ya re le le latelago ya ba gona go thwego di ka dulelwa, Mmatshehla a re seo ke se a kwanago naso. Kua ga Mahlatsemang wa kgoro ya Theogedi go ile gwa jewa tše di sego tša 5 nokwa ruri, ka gore go ile go ba ka mokgwa woo o sa tšwago go kwa ka gona, Mahlatsemang a ya ga ngaka ya gagwe, e lego Tšhipu, go ya go botšiša gore naa eng ke eng, eupša a mo hloka. O ile ge a botšiša mosadi gore naa o ile kae, ya ba semaka ge le yena a ile a latola ka la gore yena o tšeela mo nkego o gona kua ga Mahlatsemang! 10 Seo se ilego sa tloga se bea Mahlatsemang sebakeng ke go tle a ekwa gore Tšhipu o ile go di nwa moro a tšhabela ka lehlakoreng lela la Sefatamollo ka go tseba gore ge a le fao a ka se thinthwe ke motho, gona fao molli a se ke a tseba gore naa ditšohle tšela di bego di thakgega nnete gona e be e le ka tsebo ya yoo mogwera wa gagwe goba bjang. Le yo e sego yena o be a 15 swanetše go ikhwetša a le maaroganong a ditsela tšeo bjale a sa tsebego yeo a ka tšeago ka yona. [Letl. 133] 1.2.1 Ka dintlha TŠE PEDI laetša mothalonako TEMANENG YA 1 go tšwa setsopolweng se. (2) 1.2.2 Efa tswalano ya baanegwa ba ba latelago: (a) Mmatshehla le Mahlatsemang (b) Tšhipu le Sefatamollo (2) 1.2.3 Ala bokamorago bja setsopolwa se ka dintlha TŠE THARO. (3) 1.2.4 Ka dintlha TŠE PEDI laetša tema ye e kgathwago ke moanegi setsopolweng se. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 7 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 7 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 1.2.5 Hlaloša gore Mmatshepho ke motho wa mohuta mang go ya ka padi ye? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (3) 1.2.6 Ke thuto efe yeo e tšweletšwago ke setsopolwa se? Fahlela karabo ya gago. (2) 1.2.7 Tšweletša maikutlo a gago mabapi le ditiragalo tša setsopolwa se. Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (3) [35] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 8 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 8 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential POTŠIŠO YA 2: DILO TŠELA KE BATHO – MC Mphahlele Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo. 2.1 SETSOPOLWA SA C Maphefo o ile a romela melaetša kgafetšakgafetša go kgaetšedi ya gagwe gore a tle a tšee mošemane goba bobedi bja bona ka gore yena a ka se kgone go fepa bana ba babedi. O be a lemogile gore ge Lufuno le yena a ka sepela o be a tla šala bošiwaneng bja masetlapelo. O be a re mošemanyana ga a na le mohola ka mo lapeng, mola ge a ntše a gola a thoma go seleka le 5 go sobelelwa ke letšatši a se ka mo gae. Mashudu o ile a tsena kgakanegong. O be a sa tsebe gore a ka dira eng ka mošemane, o be a ka se kgone go dula le yena ka mo ga Meisie. Gape ngwako wo ba bego ba dula ka go wona e be e le wa Meisie. Mashudu o be a thothile kua go dulago maphodisa, diparakeng ka morago ga go saena le 10 Meisie. Ke ka lebaka leo a bego a se na le maatla ka mo lapeng leo. Taba yeo ya mošemane e ile ya mo opiša hlogo. O be a khoše lela la go re mošemane o na le hlogo ya go re fu! Ka gona a ka feleletša e le ngaka goba agente. Morena Makhado o ile a tšea nako ye telele kudu pele a ka ba le sebete sa 15 go botša mogatšagwe gore Maphefo o reng. [Letl. 14] 2.1.1 Tikologo ya setsopolwa se ke ya sebjalebjale. Tsopola dintlha TŠE THARO go netefatša se. (3) 2.1.2 Ka dintlha TŠE PEDI akaretša setsopolwa se. (2) 2.1.3 Mongwadi o reela baanegwa maina go ya ka ditiragalo tša padi. Kgonthišiša taba ye o lebeletše: (a) Maphefo (b) Mashudu (c) Basi (3) 2.1.4 Bothata bjo bo tšwelelago setsopolweng se bo ile bja rarollwa bjang? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (2) 2.1.5 Go ya ka tsebo ya gago ya padi ye, efa maina a baanegwa bao ba latelago: (a) Molwantšhwa (b) Mohlohleletši (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 9 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 9 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 2.1.6 Ke thulano ya mohuta mang ye e tšweletšwago ke setsopolwa se? Fahlela karabo ya gago. (2) 2.1.7 Ke moya wa mohuta mang wo o fokago setsopolweng se? Fahlela ka ntlha E TEE. (2) 2.1.8 Ahlaahla morero wa padi ye. Fahlela karabo ya gago. (2) LE 2.2 SETSOPOLWA SA D Taba yela ya go šoma polaseng ya van Niekerk e ile ya thuša mogale wa Mukhabudi kudu. O ile a kgotlelela, a šoma senna. Ba bangwe ba ile ba tšhaba ka morago ga matšatši a mabedi fela eupša yena le ba bangwe ba bane ba ile ba kgotlelela. Le bona ba be ba dula mo kompong moo ba bego ba boditšwe gore nama ga e fele, go fela meno a monna. Bjala bja Sesotho 5 bo be bo gewa bjalo ka meetse. Ge ba boa mošomong ba be ba hlapa mebele ka meetse a go fiša. Dijo tšona go bolela e be e le go kwa mpa go khora. Ge beke ya mathomo e fela ke ge bašemane bao ba sekolo ba šetše ba bonala go kgwahla, e le dipompana. Ge dikolo di bulwa ba ile ba makatša batho kudu ka go nona, ba na le 10 dithama; le ka diaparo tše botse, tše mpsha. Gape ba be ba gola lekgolo la diranta ka beke. Ka gona ba boa ba laešitše makgolo a mahlano a diranta ka ge ba šomile dibeke tše hlano. Mona wa bašemane ba bangwe go Mukhabudi o ile wa gola gabedi. Sa mathomo ba be ba mo hloetše go ba phala ka dithuto. Go be go šetše go 15 kwala gore Mukhabudi ke mpimpi, o ba rekiša go hlogo ya sekolo le go barutiši ba bangwe. [Letl. 51–52] 2.2.1 Ka dintlha TŠE PEDI laetša mothalonako TEMANENG YA 1 go tšwa setsopolweng se. (2) 2.2.2 Efa tswalano ya baanegwa ba ba latelago: (a) Mukhabudi le van Niekerk (b) Mukhabudi le Lasi (2) 2.2.3 Ngwala bokamorago bja setsopolwa se ka dintlha TŠE THARO. (3) 2.2.4 Ka dintlha TŠE PEDI laetša tema ye e kgathwago ke moanegi setsopolweng se. (2) 2.2.5 Na setsopolwa se se tšweletša Mukhabudi e le motho wa mohuta mang? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (3) 2.2.6 Ka dintlha TŠE PEDI bontšha ponelopele ya gago mabapi le go šoma ga Mukhabudi polaseng ya Van Niekerk. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 10 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 10 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 2.2.7 Ke thuto efe yeo e tšweletšwago ke padi ye? (1) 2.2.8 Tšweletša maikutlo a gago mabapi le setsopolwa se. Fahlela karabo ya gago. (2) [35] PALOMOKA YA KAROLO YA A: 35 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 11 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 11 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA POTŠIŠO YA 3: DI ŠITILE PHAAHLA – SN Tseke Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo. 3.1 SETSOPOLWA SA E MONAWA: Ke le boditše gore le tle mo kopanong ya khuduthamaga go rerišana le go eletšana maloka le go gana ga Namele le Theepe go phetha ka moo ba bego ba kgopetšwe ke rena barutwana ka molomo wa hlogo ya sekolo. MOTŠHATŠHA: Nna ke bona re ka kitima pele ga ge phala e letšwa, gomme 5 ra šaetša. Ke šišinya ke re re ba fe nakonyana go fihla la Labohlano, go hlwa la bosasa. LEFAGWANA: Ke tlatša seboledi sa mafelelo ka gore ge re ka tloga ka maatla, ra re ba šuthišwe ka yona nako ye ya ngwaga, re tla be re iphahla ka lefego. Tabakgolo ke go lemoša barutiši ba 10 rena gore ga re nyake eng, re nyaka eng ka mabaka afe. TLHAKOLANE: Ke kwana le tšhišinyo ye ya Lefagwana, eupša re swanetše go diriša mekgwa le maatla ka moka a go ba tšhošetša re sa ba lemoše gore madi a ka se tšhollwe, metse e ka se rutlwe goba ya tšhungwa le gore bana ba ka se thibelwe go ya 15 sekolong. Re swanetše go galefa, go taufala go feta polelo. MONAWA: Ke a leboga ka moka go seo le se boletšego. Seo se ntshwenyago ke sello sa bana sa ge ba re Theepe o bakišana le bašemane methepa ya sekolo. Na mo go rena goba bana bao re ba emelago o gona yoo a kago ema a re o 20 mmakiša mang wa ga mang, wa mphato ofe? [Letl. 36] 3.1.1 Tikologo ya setsopolwa se ke ya sebjalebjale. Fahlela ka dintlha TŠE NNE. (4) 3.1.2 Efa tswalano ya baanegwa ba ba latelago: (a) Theepe le Namele (1) (b) Lefagwana le Tlhakolane (1) 3.1.3 Tsopola polelo yeo e laetšago maikutlo a Tlhakolane a pefelo. (1) 3.1.4 Setsopolwa se se ka se bapalege sefaleng. Fahlela ka dintlha TŠE PEDI fela. (2) 3.1.5 Na molwantšhwa wa papadi ye ke mang? (1) 3.1.6 Ka dintlha TŠE THARO laetša ponelopele ya gago mabapi le Theepe ka go bakišana methepa le bašemane. (3) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 12 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 12 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 3.1.7 Tšweletša ka dintlha TŠE PEDI tekolapejana yeo e tšwelelago setsopolweng se. (2) 3.1.8 Ala ka dintlha TŠE PEDI kgegeotiragatšo setsopolweng se. (2) 3.1.9 Tšweletša tlemollo ya lehuto papading ye. (1) LE 3.2 SETSOPOLWA SA F LEFAGWANA: Ka ge le tseba motho a phela ka malwetši a mehutahuta, le nna ke ile ka ya ngakeng ke ikwa ke sa ipshine mo nameng. Bjale ngaka a re nke ke khutšiše monagano wa ka, gagolo ditabeng tša mašata le dingangišano ka ge ke tshwenywa ke megalatšhika ya hlogo. 5 TLHAKOLANE: Ka moka re a lwala. Bjale ge o re o a fokola re tla bona ka eng? MONAWA: Bjale o tla ka tše dingwe. Ge o re ka moka re a lwala o ra wena le rena ba re lego mo ka moka? MOTŠHATŠHA: Nna ke bona ba go swana le yo Tlhakolane ba ka kgonwa 10 fela ke go tšhatšhwa ka botšhatšhabogopa mmele ka moka go fihla a itšhatšharela. LEFAGWANA: Nna ke nyaka go lemoša Tlhakolane gore nna ga ke gapeletšege go ba leloko la Khuduthamaga goba leloko la Lekgotla ka moka la go emela barutwana. Gape ke nyaka 15 go mmotša gore lengwalo la bohlatse ke le file hlogo ya sekolo. MONAWA: Ke kgopela gore yo mongwe le yo mongwe ge a ema a bolela a hlomphe maikutlo a rena ka moka gore re se tloge mo ba bangwe ba kgopišegile. Bjale ke kgopela gore 20 Tlhakolane a re botše gore o lwala le bomang mo gare ga rena. Ge a palelwa ke go mpha fao, a metše mantšu a gagwe. [Letl. 51] 3.2.1 Na molwantšhi wa papadi ye ke mang? (1) 3.2.2 Ka dintlha TŠE PEDI ala bokamorago bja setsopolwa se. (2) 3.2.3 Efa semelo sa Tlhakolane go ya le ka polelo ya gagwe ya pele. Fahlela karabo ya gago. (2) 3.2.4 Hlaloša mohuta wa thulano ye e tšwelelago setsopolweng se. Fahlela karabo ya gago. (2) 3.2.5 Ka dintlha TŠE PEDI utolla tekolanthago yeo e tšweletšwago ke polelo ya Lefagwana. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 13 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 13 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 3.2.6 Ahlaahla ka dintlha TŠE PEDI tswalano gare ga leina la papadi ye le diteng tša yona. (2) 3.2.7 Ahlaahla ka fao maina a baanegwa ba ba latelago a nyalelanago le ditiro tša bona: (a) Motšhatšha (1) (b) Monawa (1) (c) Tlhakolane (1) 3.2.8 Tšweletša kgegeophetogi ya papadi ye. (1) 3.2.9 Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla molaetša wa papadi ye. (2) [35] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 14 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 14 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential POTŠIŠO YA 4: GA LE BATSWADI BA SELO – Phillip Mothupi Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo. 4.1 SETSOPOLWA SA G PHALA: Aowa Pulane, ga se ka go tlwaela o le ka mokgwa wo. Ge e le bothata bjona bo gona, o no ba o nkgana ka bjona. PULANE: (O sa ngangabetše) Gomme bothata ga bo gona morutiši. PHALA: (O mo laetša puku ya gagwe) Bona gore puku ya gago e bjang? O palelwa le ke go hwetša meputso ye lesome godimo ga 5 masomehlano. PULANE: (O tsoša sefahlego gomme se neša pula ya modupi) Mokgwa ga ke sa kgona go hwetša nako ya go dira mošomo wa sekolo morutiši. PHALA: Ga o sa kgona go hwetša nako ya go dira mošomo wa sekolo? 10 PULANE: Go bjalo, Morutiši Phala. PHALA: Molato? PULANE: Ge ke e tšwa mo sekolong ke thoma ka go hlwekiša kua gae gomme ge ke fetša ka ya nokeng. Ge ke boa ke swarana le dipitša ka ge mma a šoma. 15 PHALA: A ke re le barutwana ba bantši ba dira bjalo, eupša mošomo wa bona mo sekolong ga o šitišege kudu, Pulane? PULANE: Nna ge ke fetša tšeo ka moka ke swanelwa ke go thuša tate go rekišetša batho bjala. PHALA: (O a tširoga) O thuša tatago go rekišetša batho bjala? 20 PULANE: Go bjalo morutiši. Ke kgona le go robala ka bo iri ya lesomepedi goba ya pele mesong. Tate o mpanne bjalo ka tonki. PHALA: (O setlega pelo) Ke a go kwa, ngwanake. [Letl. 8–9] 4.1.1 Tikologo ya setsopolwa se ke ya sebjalebjale. Fahlela ka dintlha TŠE NNE. (4) 4.1.2 Setsopolwa se se ka bapalega sefaleng. Fahlela ka dintlha TŠE THARO. (3) 4.1.3 Na sekapolelo se se kotofaditšwego se tšweletša maikutlo a mohuta mang a Pulane? Fahlela karabo ya gago. (2) 4.1.4 Ngwala ditšhupasefala tšeo di tšweletšago maikutlo a Morutiši Phala mabapi le mošomo wa sekolo wa Pulane. (2) 4.1.5 Ka dintlha TŠE THARO laetša ponelopele ya gago mabapi le sepheto seo Morutiši Phala a ka se tšeago morago ga poledišano ye. (3) 4.1.6 Ke moya wa mohuta mang wo o fokago setsopolweng se? Fahlela (2) karabo ya gago. 4.1.7 Ka dintlha TŠE PEDI tšweletša tlemollo ya lehuto la papadi ye. (2) LE Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 15 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 15 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 4.2 SETSOPOLWA SA H NKARENG: Aowa hle tatagoPulane, ke be ke no hlalošetša yo moruti ka ga seemo sa ditaba ka mo lapeng le. SETONGWANE: (O lebelela Moloki ka bogale) Moruti! Ge o nyaka go kwana le nna o tlogele go šunyašunya nko ya gago ditabeng tša lapa la ka. 5 NKARENG: (O a ithapeletša) Aowa tatagoPulane, a ga o tlogele Moruti a hlaloša? SETONGWANE: Wena tswalela molongwana wo wa gago wa go nkga! O kwele mang a re ke swanetše go laolwa ke barutinyana ba ba lena ka mo ga ka? 10 NKARENG: Aowa hle Setongwane, ke kgopela gore o ... SETONGWANE: (Go Moloki) Wena mokgalabjana tena wa sutwana ya go šošobana, le tlwaetše go tšama le tsenatsena ditabeng tša malapa a batho, a ke re? MOLOKI: (Ka boikokobetšo) Ga go bjalo, Morena Setongwane. 15 SETONGWANE: (Ka pefelo) Wena Moloki, o tlogetše mosatšana yola wa gago wa ditšhubaba o nyaka go tšea yo wa ka? MOLOKI: Ga go bjalo Setongwane, nna ke no duma go bona bana ba Modimo ba phela gabotse ka malapeng a bona. SETONGWANE: (O mo šupa ka monwana nkong) Ke go kgopela gore o 20 emelele o tšwe ka mo ga ka pele ke go laetša gore bathwana ba go swana le lena ke ba dirang. MOLOKI: (O a emelela) Mohumagadi Setongwane, šedio tša lapa la gago. Le nna di a mpalela. SETONGWANE: Hee, sekgalabjana tena, tlogela go hlwa o laela gantši. 25 Goba o nyaka go tšwa ka madi? Letl. 38–39] 4.2.1 Ka dintlha TŠE PEDI ala bokamorago bja setsopolwa se. (2) 4.2.2 Ahlaahla ka fao maina a baanegwa ba ba latelago a nyalelanago le ditiro tša bona go ya ka papadi ye: (a) Nkareng (1) (b) Moloki (1) (c) Phafana (1) 4.2.3 Efa semelo sa Nkareng go ya le ka polelo ya gagwe ya pele. Fahlela karabo ya gago. (2) 4.2.4 Ahlaahla tswalano gare ga leina la puku le diteng tša yona ka dintlha TŠE PEDI. (2) 4.2.5 Efa molwantšwa le molwantšhi ba papadi ye. (2) 4.2.6 Ka dintlha TŠE THARO tšweletša mehola ya ditšhupasefala setsopolweng se. (3) 4.2.7 Ahlaahla molaetša wa papadi ye. Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (3) [35] PALOMOKA YA KAROLO YA B: 35 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 16 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 16 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA Mo karolong ye, dipotšišo di tla botšišwa go tšwa go dikanegelokopana tše: • 'Re lebe kae?' – MJ Tauatsoala • 'Kgethollo ye sehlogo' – M Mathete POTŠIŠO YA 5: KHUPAMARAMA – Mamphoku Mamabolo ELA HLOKO: Araba dipotšišo ka moka tša dikanegelokopana, e lego POTŠIŠO ya 5.1 le ya 5.2. 5.1 'RE LEBE KAE?' – MJ Tauatsoala SETSOPOLWA SA I Ka ge sothwane e be e šetše e swere, mmethiša o gorogile gore ba lebe gae Hlenkge. Tabudi o tšere masetlapelo ao a a begela bao a sepelago nabo ka mmethiša. Bohle ba a kgotsa le ge go be go se na seo ba kago se dira. Tabudi o be a gafa. Ke re e be e le segaswi seo se sa apolego diaparo. O be a bona bokaone lefase le ka palega a tsena gomme la buša la tswalela. 5 Seo se be se sa kgonege le ka mohla o tee magagešo. Seo se bego se sa mo leše di theogela ke gore le diaparo tšeo a bego a gopola ge di tla okobatša diphapano kua gae, ba di hutše botsotsi. O be a se sa tseba pele le morago, a le gare ga maima le mathata. O be a le ditsietsing tšeo a sa tsebego gore o tla hlatlolwa ke mang go tšona. Mo gona go be go le 10 pepeneneng gore mollo wola wa maloba o ile go ba ditlabonyane ke ditlaboima. Seo se bego se mo tshwenya e be e le gore ba ile go gopola ge a be a ba tšhela phori mahlong. Ge mmethiša o goroga Hlenkge, e be e le gona dikgogo di fologa. Gape Tabudi o be a lekeletša matsogo nke o tšwa komeng. O be a phalwa le ke 15 modišana ka ge a boa a šikere kgaka goba mmutla. [Letl. 152] 5.1.1 Tsopola mothalonako wo o dirišitšwego TEMANENG YA 1. (1) 5.1.2 Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša bokamorago bja setsopolwa se. (2) 5.1.3 Tšweletša mohuta wa tikologo ya setsopolwa se. Fahlela ka dintlha TŠE PEDI. (3) 5.1.4 Efa mohuta wa thulano wo o bonalago TEMANENG YA 2. Fahlela karabo ya gago. (2) 5.1.5 Efa molwantšhwa wa kanegelokopana ye. Fahlela karabo ya gago. (2) 5.1.6 Mongwadi o reela baanegwa maina go ya ka ditiro tša bona. Kgonthišiša taba ye o lebeletše: (a) Madimabe (b) Malweša (c) Mabešeletša (3) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 17 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 17 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 5.1.7 Tšweletša tekolopejana ye e utollwago ke setsopolwa se. (1) 5.1.8 Maikutlo a gago ke afe mabapi le maitshwaro a lapa la boTabudi go Madimabe. Fahlela karabo ya gago. (2) 5.1.9 Ala morero wa kanegelokopana ye. Fahlela karabo ya gago. (2) LE 5.2 'KGETHOLLO YE SEHLOGO' – M Mathete SETSOPOLWA SA J Seilakgaka o be a na le mosadi yo a bitšwago Mokgaetši, mola bana ba gagwe ba babedi ba tsebja ka la Molatelo, e lego mošemane, le Kokobane e lego wa mosetsana. Le ge Seilakgaka e be e le monna wa go hlokomela lapa la gagwe, bofokotšana bja gagwe e be e le go se fetwe ke thetho. Ka mehla o be a rata gore ge a robetše bošego, e be o kgomaretšwe ke motho wa 5 mosadi. Ka nako o be a bile a makatšwa ke gore mola a sepela kua mebileng, a kwe mosetsana a mmitša ka leina mola a se sa gopola leina la mosetsana yoo, le gore o kopane kae le yena la mafelelo, ka lebaka leo a bego a rata basadi ka gona. Bjale ka gore Seilakgaka o be a šoma go otlela dilori tše dikgolo tšeo di 10 bego di dira gore ka lebaka la go sepela kudu moo ga gagwe a fele a eya dinageng tša kgole le kgauswi, gohlegohle fao a bego a sepelela gona o be a na le 'kgogwana' ebile mafelong a mangwe a šeile le matswianyana ao a bego a sa tsebe le maina a ona. Banna ba bangwe ge ba be ba mo kwera o be o tla kwa ba mmotšiša gore 15 gabotsebotse basadi ba bona eng fao go yena ka gore ke mpefane wa mafelelofelelo. [Letl. 250] 5.2.1 Efa tswalano ya baanegwa ba ba latelago: (a) Seilakgaka le Mokgaetši (b) Seilakgaka le Molatelo (c) Mokgaetši le Kokobane (d) Kokobane le Molatelo (4) 5.2.2 Akaretša temana ya setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI. (2) 5.2.3 Na mongwadi o atlegile matsenong a kanegelokopana ye? Fahlela ka dintlha TŠE THARO. (3) 5.2.4 Mongwadi o laeditše Seilakgaka e le motho wa mohuta mang. Efa dintlha TŠE PEDI. (3) 5.2.5 Ngwala kgegeophetogi ya kanegelokopana ye. (1) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 18 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 18 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 5.2.6 E ka ba mongwadi o atlegile go ruma kanegelokopana ye? Fahlela karabo ya gago. (2) 5.2.7 Ka dintlha TŠE PEDI bontšha tswalano ya leina la kanegelokopana ye le ditiragalo tša yona. (2) PALOMOKA YA KAROLO YA C: 35 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 19 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 19 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential KAROLO YA D: THETO Mo karolong ye, dipotšiso di tla botšišwa go tšwa go direto tše: • 'O ntirile lekgowa' – VW Lebepe • 'Di a ila – Tauatswala et al. ELA HLOKO: Araba dipotšišo ka moka tša direto, e lego POTŠIŠO ya 6.1 le ya 6.2. POTŠIŠO YA 6: DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe 6.1 Bala sereto sa ka tlase gomme o arabe dipotšišo tša go se latela. O NTIRILE LEKGOWA – VW Lebepe 1 O ntirile lekgowa la gago, 2 O ntirile motlišaodutše wa gago, 3 O ntirile lekgoba, 4 O ntirile seepamokoti sa gago, 5 O ntirile Maditsi wa boMaditsi 6 O ntirile setholwane sa gago, 7 O ntirile nkokoi ya 'rato la rena. 8 Ge ke go fa tšie o kuka nko, 9 Ge ke go fa ntsho ya mathudi o kuka magetla. 10 O rata manongonongo matšhatšhakhura, 11 O rata matsaka a Ratsaka, 12 Ke kodumetše ke epa mokoti, 13 Ke go phuphumitša ka swikatshipi la ramošweu, 14 O ntirile lekgowa la gago. 15 Ge ke ntšha la mohlagare o a myemyela, 16 O bjalo ka lebotlana le anywa ya lešokotšo, 17 Ge ke go swara ka ditsebe o nganga molala, 18 O rata fela ge ke kgoboketša mokgobo wa gauta, 19 O rata fela ge ke tliša silibera, 20 O thaba ge ke tliša taamane, 21 O namela thaba ge ke tliša koporo. 22 Menwanapotleng e phirimeletšwe. 23 Dipotla di tsorotla moya, 24 Di tšwele manga le magotšane. 25 O thomile go mpha sephoto, 26 Ke thomile go fetoga khwephane, 27 Gobane sešego se phulegile, 28 Gobane seo se sa felego se a hlola. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 20 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 20 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 29 Le ge o le selailai sa ka, 30 Ngwan'a dikotimarameng, 31 Le ge o le senakangwedi sa ka, 32 Ngwan'a thama tša mapupurese, 33 Le ge o hlapa ka lebese la Mabese, 34 Ngwan'a go tlola ka todi, 35 Le ge o apere boditsi hlogong, 36 Ngwan'a mahlo a namane, 37 Le ge o apere diketane molaleng. [Letl. 61–62] 6.1.1 Efa poeletšo yeo e tšwelelago methalothetong ya 1–7 o be o fe le mohuta wa yona. (2) 6.1.2 Tsopola dibokantšu TŠE PEDI temanathetong ya 2 tšeo di laetšago gore moretwa o be a ipshina ka bophelo. (2) 6.1.3 Efa dikgopolo tšeo moreti a di tšweletšago ka tirišo ya mebolelwana ye go tšwa temanathetong ya 2. (a) Ge ke go fa tšie o kuka nko. (b) Ge ke go fa ntsho ya mathudi o kuka magetla. (c) Ke kodumetše ke epa mokoti. (3) 6.1.4 Ke tšhwantšhokgopolo efe yeo e tšweletšwago ke sekapolelo temathetong ya 3. Efa leina la sekapolelo seo. (2) 6.1.5 Akaretša ditemanatheto tša 3–5 ka dintlha TŠE THARO. (3) 6.1.6 Bontšha morumokwano methalothetong ya 29–31 o be o hlaloše mohola wa wona. (2) 6.1.7 Hlaloša maikutlo a moreti seretong se. Fahlela ka ntlha E TEE. (2) 6.1.8 Akanya molaetša wo o tšweletšwago ke sereti seretong se. Fahlela karabo ya gago. (2) LE Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 21 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 21 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 6.2 Bala sereto sa ka tlase gomme o arabe dipotšišo tša go se latela. DI A ILA – Tauatswala et al. 1 Mehla le mabaka di a fetoga, 2 Ke semaka le bohlola lehono, 3 Ga e sa le gona lefaseng le bophelong, 4 E bolokilwe kgale, ke mogologolo, 5 E ribegilwe, batho ba ikgakantšha, 6 Ba re tšeo ke tša kgale 7 Di re senyetša sebaka le nako. 8 Re tla ba ra gadimelwa, ra rotša 9 O a diga wa lehwana. 10 Ba tšwele taolong, 11 Ga ba sa šia meeno, 12 Kilano makgatheng a monna le mosadi e fentšwe, 13 E patlilwe, ga e bone selo, 14 Mohlologadi o tshelwa ke kgwedi, 15 O lala a belega, 16 A ba a tsoga a nyaka monna. 17 Dikalafo ga di sa ilelwa, 18 Di a ila e ketile ntshwe, 19 Motho o bolawa boka nonyana, 20 Digotlane di fetogile diphiri, 21 Bana ba bahubedu ba hloboga motšhaotšhele, 22 Ba ja hloboša, ba e rakela ka mogoga, 23 Ba nwa setšhila, ba se kgeba ka dipoolo, 24 Makgoma a kgailwe, 25 A tšwele lenaneong, a ntšhweditše. 26 Batho ba gakilwe, ba šešerekane, 27 Setšo ga se sa latelwa, 28 Madika a bonwe ke basadi, 29 Ba emeletše banna ba lefoko ba bea melao, 30 Ba tšheletša mohu, ba bea le mafata, 31 Ba ja magata ba nwa le dibego, 32 Ya retologa e ja mohlana, 33 Pitša e kgolo e hladielwa gare. 34 Ditšo di thulana go thulana, 35 Dikereke di šatolana mešatolano, 36 Segagaborena se ntšhweditše. 37 Mohlolo goba mohwana ga ba sa roula, 38 Motswetšana o loiša bogobe matutu a ikgama, 39 Tšhukudu e patilwe ke marumo, 40 Go lebeletšwe ntwagoreka, 41 Polawa ke mong ga e na lebelo, 42 Di a ila e di gagatletše. [Letl. 72] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 22 Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2 22 DBE/Mopitlo/Phupu 2025 SC/NSC Confidential 6.2.1 Sereto se ke thetotsholo. Thekga ntlha ye ka go tsopola methalotheto YE MEBEDI temathetong ya 1. (2) 6.2.2 Efa mohlala wa kelelothalo o be o hlaloše gore ke ka lebaka la eng o realo. (2) 6.2.3 Ka dintlha TŠE THARO ala sebopego sa ka ntle sa sereto se o lebeletše methalotheto le ditemanatheto. (3) 6.2.4 Hlaloša kgopolo ye e tšweletšwago ke sereti temanathetong ya 3 go thekga molaetša wa sereto se. (3) 6.2.5 Efa setlabelotheto seo se dirišitšwego mothalothetong wa 23 o be o fe mehola YE MEBEDI ya sona. (3) 6.2.6 Tšweletša papadišantšu temanathetong ya 4 o be o laetše se moreti a se hlalošago. (2) 6.2.7 Ke thuto efe ye o ithutilego yona ka temanatheto ya 4? Fahlela karabo ya gago. (2) PALOMOKA YA KAROLO YA D: 35 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 70 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe ## Related documents - [Sepedi FAL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-sepedi/8dc18233-f34c-481f-8cf0-60a677aa8a31) — Sepedi FAL · QP · 2024 · Sepedi - [Sepedi FAL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2023/5c1e795d-dc16-429c-b3bf-30459735af72) — Sepedi FAL · QP · 2023 · Sepedi - [Sepedi FAL P2 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2021/d1b0553c-6f53-4d46-9c4d-1be5bec2ed58) — Sepedi FAL · QP · 2021 · Sepedi - [Sepedi FAL P2 May June 2019](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2019/fe9559a6-46c3-4a8d-ab39-0ecf6a9bead5) — Sepedi FAL · QP · 2019 · Sepedi - [Sepedi FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2018/bd3415c9-0c50-4d91-89e5-2428f3a4da65) — Sepedi FAL · QP · 2018 · Sepedi - [Sepedi FAL P2 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2017/e6f9d8b4-ea56-486f-8756-867d0d0c4d24) — Sepedi FAL · QP · 2017 · Sepedi ## More from Grade 12 Sepedi FAL - [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP - [Sepedi FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025-mg/d76ab8d2-14f0-4322-9896-51180e3fda90) — Memo · 2025 · Sepedi - [Sepedi FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025-mg/eb83ae83-85f3-4ebb-b6e8-d35f11f32626) — Memo · 2025 · Sepedi - [Sepedi FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1-sepedi/806eaadc-1d1b-4333-860a-f230e185fdd3) — Memo · 2025 · Sepedi - [Sepedi FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sepedi/bcece954-738e-42ad-928b-b5411db789f3) — Memo · 2025 · Sepedi - [Sepedi FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/72b08a86-84cc-4ae0-837f-dc3ac7efcd31) — Memo · 2025 · Sepedi ## Collection - [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.