# Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Question Paper

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2018, 23 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2018/6ecaabcb-2c5a-420e-b19a-6cec65c89990
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Question paper
- Year: 2018
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 23

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2018/6ecaabcb-2c5a-420e-b19a-6cec65c89990)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2018 · sepedi. Question paper, 23 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2018-final-memo/b5022d8a-cfe3-4c6c-a177-aaa06506ca2b) — Memo · 2018 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        NATIONAL
                                   SENIOR CERTIFICATE

                                      KREITI YA 12

                   SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                      DIBATSELA 2018

MEPUTSO: 70

NAKO: Diiri tše 2

                           Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 23.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                       Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2         2                     DBE/Dibatsela 2018
                                                NSC

DITAELO LE TSHEDIMOŠO

1.        Badišiša ditaelo ka šedi pele o thoma go araba dipotšišo.

2.        O se ke wa leka go bala lephephe ka moka. Lebelela diteng letlakaleng le le
          latelago gomme o laetše dinomoro tša dipotšišo tša dingwalo tšeo o di
          badilego. Ka morago ga moo, bala dipotšišo gomme o kgethe tšeo o nyakago
          go di araba.

3.        Lephephe le arotšwe ka DIKAROLO TŠE NNE:

          KAROLO YA A:            Padi                (35)
          KAROLO YA B:            Papadi/Terama       (35)
          KAROLO YA C:            Kanegelokopana      (35)
          KAROLO YA D:            Theto               (35)

4.        Araba dipotšišo TŠE PEDI fela go tšwa dikarolong TŠE PEDI.

          KAROLO YA A:            PADI
                                  Araba potšišo ya 1 GOBA ya 2.

          KAROLO YA B:            PAPADI/TERAMA
                                  Araba potšišo ya 3 GOBA ya 4.

          KAROLO YA C:            KANEGELOKOPANA
                                  Araba dipotšišo KA MOKA.

          KAROLO YA D:            THETO
                                  Araba dipotšišo KA MOKA.

5.        Diriša lenaneotekolo.

6.        Latela ditaelo ka šedi go KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE.

7.        Nomora dikarabo tša gago go swana thwii le ka fao dipotšišo di nomorilwego
          ka gona ka gare ga lephephe la dipotšišo.

8.        Thoma KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE letlakaleng LE LEFSA.

9.        Kakanyo mabapi le taolo ya nako:

          Šomiša tekano ya metsotso ye e ka bago ye 60 KAROLONG YE NNGWE
          le YE NNGWE.

10.       Ngwala ka bothakga, ka mongwalo wa go balega.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2    3              DBE/Dibatsela 2018
                                           NSC

LENANEOTEKOLO:

KAROLO YA A: PADI

Araba potšišo E TEE.
       NOMORO YA POTŠIŠO                         MEPUTSO         NOMORO YA
                                                                 LETLAKALA
1.   Kgati ya moditi                               35                5

2.   Dilo tšela ke batho                           35                   8

KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA

Araba potšišo E TEE.
3. Di šitile Phaahla                               35                   11

4.   Ga le batswadi ba selo                        35                   14

KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA

Araba dipotšišo KA MOKA.
5.1 'A mphetogela'                                 18                   17

5.2 'Mmankekišane e a roba'                        17                   18

KAROLO YA D: THETO

Araba dipotšišo KA MOKA.
6.1 'Moemedi'                                      18                   20

6.2 'La pitšana'                                   17                   22

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                        Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          4                      DBE/Dibatsela 2018
                                                 NSC

LENANEOTEKOLO/LENANEOTSHWAYOTSHWAYO

Dira leswao (√) go lenaneotekolo le le latelago go kgonthišiša ge e ba o lateletše
ditaelo gabotse.

              KAROLO                       NOMORO           PALO YA           LESWAO
                                              YA        DIPOTŠIŠO TŠEO          (√)
                                           POTŠIŠO       DI ARABJAGO
A: Padi                                     1.1–1.2            1
                                            GOBA
                                            2.1–2.2

B: Papadi/Terama                            3.1–3.2           1
                                            GOBA
                                            4.1–4.2

C: Kanegelokopana                          5.1 LE 5.2         1

D: Theto                                   6.1 LE 6.2         1

HLOKOMELA: Kgonthišiša gore o arabile dipotšišo go tšwa dikarolong TŠE PEDI fela.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      5                           DBE/Dibatsela 2018
                                             NSC

KAROLO YA A: PADI

POTŠIŠO YA 1: KGATI YA MODITI – OK Matsepe

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

1.1       SETSOPOLWA SA A

          'O theetše gabotsebotse gore ke reng. Ngwana yo a swanago le yokhwi ga ke
          mo nyake mo kgorong ya ka gomme ka ge e le wa morwediago, mo tšee o
          sepele naye.'

          'Sebatakgomo sa banna, yo nka mo tšeago ke morwedi wa ka feela, eupša
          mošemanyana yokhwi yena aowa.'                                        5

          'Ka lebaka la eng?'

          'Ga se ngwanake eupša wa gago, wa ka ke yokhwi mmagwe.'
          'Mošemanyana yokhwi anthe ke wa mang ge e se wa morwediago?'

          'Ka boikokobetšo sebatakgomo, morwediake ga a tloga naye kua ga ka eupša
          o mo hlotše gona mo kgorong yekhwi.'                                     10

          'Le mang?'

          'Ke tla tseba bjang mmagwe a nyetšwe ke wena, sebatakgomo?'
          Sefatamollo o ile go bona a sa kgone go fenya nnete ya monnamogolo yoo,
          a ipherehla ka go itšhela ka pherefere ka mahlong a be a šala a
          kgamakgametša a re: 'O theetše gabotsebotse, monna, gore ga ka tla go 15
          hlwela taba ye mosegare ka moka. Ge o bona o sa nyake go tšea
          mošemanyana yo le go sepela le yena gonabjale, gona tšea le yena morwedi
          yo wa gago ke se hlwe ke ba bona mo kgorong ya ka. Ebile ga ke nyake
          phetolo godimo ga mantšu ao, phetolo ya ntshe ke gore o sepele nabo
          gonabjale!'                                                              20

          'Go fetola ke tla gapeletšega go fetola, sebatakgomo, le ge fela ke ekwa gore
          ke tla be ke itshenyetša sebaka ...'
                                                                                  [Letl. 59]

          1.1.1        Ke eng seo se hlolago thulano setsopolweng se?                           (1)

          1.1.2        Ditiragalo tša padi ye di tšweletša tikologo ya segologolo. Efa
                       mehlala YE MEBEDI.                                                       (2)

          1.1.3        Ka dintha TŠE PEDI tsopola mantšu ao a laetšago gore
                       Sefatamollo o ile a befelwa.                                             (2)

          1.1.4        Molwantšhi wa padi ye ke Sefatamollo. Fahlela ka dintlha TŠE
                       PEDI.                                                                    (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      6                           DBE/Dibatsela 2018
                                             NSC

          1.1.5        Ka dintlha TŠE PEDI utolla semelo sa Sefatamollo o lebeletše
                       polelo ya gagwe ya go latela:

                       'Ngwana yo a swanago le yokhwi ga ke mo nyake mo kgorong
                       ya ka …'                                                                 (2)
          1.1.6        Bapetša dipolelo tša Sefatamollo le Mahlatsemang go tšwa
                       setsopolweng.                                                            (2)
          1.1.7        Ka dintlha TŠE THARO hlatholla bohlokwa bja poledišano go tšwa
                       setsopolweng.                                                            (3)
          1.1.8        Ponelopele ke kakanyo yeo o bago le yona mabapi le ditiragalo tša
                       sengwalo. Ka dintlha TŠE PEDI akanya ponelopele ya gago
                       mabapi le sephetho sa Sefatamollo.                                       (2)
          1.1.9        Maikutlo a gago ke afe mabapi le dipolelo tša Sefatamollo go tšwa
                       setsopolweng? Fahlela.                                                   (2)
                                             LE
1.2       SETSOPOLWA SA B

          'Wena Tetedi, ke go nyaka dipholo tše pedi gonabjale.'
          'Tše pedi, sebatakgomo?'
          'Aowa, a e be tše tharo.'
          'E le gore ke sentše eng, mong wa ka?'
          'O be o amogelelang magadi a Sefatamollo o tseba gabotsebotse gore o 5
          nyalela Dianthona?'
          Le le ilego la thabja ke Dianthona le ile la fahlogelwa le ke yena Dianthona
          ka noši. Le yo e sego yena o be a swanetše go thaba ka tshwanelo. Lethabo
          leo feela le ile la tla la fetwa ke manyami ao le yena ka noši a a fahlogetšego,
          ka gore kgoši o ile go yena.                                                     10

          'Wena Dianthona ke go nyaka dipholo tše pedi gonabjalebjale.'
          'Tše pedi, taurabatho?'
          'Aowa, a e be tše tharo.'
          'E le gore ke sentše eng, sebatakgomo?'
          'Ga se wa tla go mpegela ge Sefatamollo a go hlanogetše etšwe dinkgo di 15
          tšhologa e le gore palo ya magapa ga le sa e tseba. Gapegape, ga o na
          tokelo ya go bula mašaka a Sefatamollo le go ntšha palo yeo e go
          kgotsofatšago go ka ba magadi a a nyalago Kgabagare. Ya boraro ke ya ge
          re kgobokane fakhwi ka lebaka la sello sa Sefatamollo sa ka mokgwa woo
          o mo dirilego ka gona.'                                                 20
                                                                            [Letl. 168–169]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      7                          DBE/Dibatsela 2018
                                             NSC

          1.2.1        Kgetha karabo ya maleba. Na molwantšhwa wa padi ye ke mang
                       magareng ga baanegwa ba ba latelago?

                       A      Tetedi
                       B      Dianthona
                       C      Nkgotlele
                       D      Sefatamollo                                                     (1)

          1.2.2        Kgetha tlhalošo ya maleba go tšwa KHOLOMONG YA B o e
                       nyalantšhe le leina go KHOLOMO YA A. Ngwala fela tlhaka
                       (a–d) le tlhaka/tlhalošo (A–E) ya maleba.

                               KHOLOMO YA A                    KHOLOMO YA B
                       (a)   Thibathibetša              A   morwa wa Kgoši Khomodi

                       (b)   Tetedi                     B   mmago Nkgotlelele

                       (c)   Mahlatsemang               C tatago Sefatamollo

                       (d)   Ntshwarele                 D tatago Thibathibetša

                                                        E   monna wa Mmatshepo
                                                                              (4 x 1)         (4)

          1.2.3        Laetša mohuta wa thulano go tšwa setsopolweng se. Tiiša karabo
                       ya gago ka lebaka.                                                     (2)

          1.2.4        Ka dintlha TŠE PEDI re alele tiragalo yeo e hueditšego seemo sa
                       ditaba tšeo di lego setsopolweng se.                                   (2)

          1.2.5        Ka dintlha TŠE THARO hlaloša tema yeo e kgathwago ke moanegi
                       go tšwa setsopolweng se.                                               (3)

          1.2.6        Tlemollo ya lehuto ke ka moo bothata bja sengwalo bo
                       rarollotšwego ka gona.

                       Ka dintlha TŠE PEDI hlatholla ka moo diteng tša setsopolwa se di
                       hueditšego tlemollo ya lehuto ka gona.                                 (2)

          1.2.7        Molaetša ke thuto yeo re ithutago go tšwa sengwalong.

                       Ka dintlha TŠE THARO akanya gore re ithutile eng go tšwa
                       kahlolong ya Nkgotlelele.                                              (3)
                                                                                              [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2       8                           DBE/Dibatsela 2018
                                              NSC

POTŠIŠO YA 2: DILO TŠELA KE BATHO – MC Mphahlele

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

2.1       SETSOPOLWA SA C

          Setšene Makhado o be a phela segoši e le ruri ka mo ga gagwe. Go fihla ka
          gae e be e no ba go itahlela sofeng, mosadi a mmofolla diputsi, a di iša ka
          phapošeng ya go robala, a boa le masilipere. Go tloga moo a khunama mo
          kgauswi go bogela ge tlou e eja. Tlou ya gona e be e sa je, e fula. Makako a
          mararo o be a a lahlela gatee, a be a kgoromeletša poroto kua go mosadi go 5
          laetša gore ga se a khora. Ge a khoše o be a bea dibjana mo fase, mo pele
          ga gagwe. Sešebo sona se be se tlišwa ka potwana, sa bewa mo pele ga
          gagwe. Nama yona e be e sa hlokege, a hlaba nku goba pudi beke ye nngwe
          le ye nngwe. Maphodisa a dinako tšeo a be a ipshina, ba lobiwa ka ditšhelete,
          dinku le dipudi ke bao ba ithapeletšago, ba tšhabago go swarwa le ge ba sa 10
          tsebe gore ba tla be ba swarelwa eng.

          Ruri Makhado o kile a ipshina ka bophelo ge a le ka mo ga gagwe. Yena
          mong o be a ipitša shark, ke gore sebatahlapi eupša ge a le ka ga Meisie
          o be a hlomola pelo, a fetoga 'sardine'; hlatswana. Bosetšene bo be bo fela,
          wa hwetša monna a hunyeditše moselana …                                      15
                                                                                 [Letl. 3–4]

          2.1.1        Ngwala dikafoko TŠE PEDI tšeo di laetšago gore Makhado o be a
                       phela bophelo bja maemo.                                                   (2)

          2.1.2        Ka mehlala YE MERARO laetša gore tikologo ya setsopolwa se ke
                       ya sebjalebjale.                                                           (3)

          2.1.3        Mohlohleletši wa padi ye ke lerato. Fahlela ka dintla TŠE PEDI.            (2)

          2.1.4        Na lentšu le 'Shark' le re botša eng ka Makhado? Fahlela karabo
                       ya gago ka lebaka.                                                         (2)

          2.1.5        Mongwadi ka tšhomišo ya lentšu le 'sardine' o tšweletša kgopolo
                       efe? Efa dintlha TŠE THARO.                                                (3)

          2.1.6        Go ya ka padi ye tšweletša semelo sa Masindi. Fahlela karabo
                       ya gago.                                                                   (2)

          2.1.7        Ponelopele ke kakanyo yeo o bago le yona mabapi le ditiragalo
                       tša sengwalo.

                       Ka dintlha TŠE PEDI akanya ponelopele ya gago mabapi le
                       bophelo bja Makhado bja go kaola mosetsana wa lekhalathe.                  (2)

          2.1.8        Maikutlo a gago ke afe mabapi le maitshwaro a Makhado? Fahlela
                       karabo ya gago.                                                            (2)
                                              LE
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      9                            DBE/Dibatsela 2018
                                             NSC

2.2       SETSOPOLWA SA D

          O ile a e nametša thaba ge a laodiša gore o rakilwe bjang, a tšwa moo ntlong
          yeo a e katološitšego bjalo ka mpša. E rile e le Mokibelo, Meisie a ithoma
          dikgapana, a tloga le Lazi. Ka dinako tša bolesome mesong, Basi a tsena le
          bakgotse ba gagwe ba bane ba magwaragwara. Bao le maphodisa a
          Bathobaso ba be ba ba tšhaba. Le ge ba le ka moo ngwakong ba be ba sa 5
          role dikepisi tša letšatši. Go realo ke gore motho o be a sa kgone go ba bona
          ka mahlong, moo ditaba di tšwago gona. Ditumedišo e ile ya no ba: 'Ja Timer!
          Wat sê jy?' Mashudu a napa a bona gore lehono ke lehono, ge e ka se rage e
          tla tlatša kgamelo.
          Mogale Basi o ile a napa a ipha Mashudu a mmotša ge e se selo, e le swart 10
          ding, a swanetšwe ke go dula thabeng le ditšhwene. O ile a re ke kgale ba mo
          kgotleletše bjale o swanetše go tšwa ka dikgoro a ye by die ander Mavenda.
          Basi a tšwela pele a botša motho wa gagwe tšeo a di jelego ka ngwaga wa
          tlala, ke ge bakgotse ba gagwe ba ntšhitše dithoboro tša bona ba di beile mo
          tafoleng, ba di phumula, ba ntšha dikolo, ba di bala, ba be ba di boetša.          15
                                                                                  [Letl. 71]

          2.2.1        Kgetha karabo ya maleba. Na molwantšhi wa padi ye ke mang
                       magareng ga baanegwa ba ba latelago?

                       A      Meisie
                       B      Mashudu
                       C      Mokhabudi
                       D      Maphefo                                                             (1)

          2.2.2        Kgetha tlhalošo ya maleba go tšwa go KHOLOMO YA B o e
                       nyalantšhe le leina go KHOLOMO YA A. Ngwala fela tlhaka
                       (a–d) le tlhaka/tlhalošo (A–E) ya maleba.

                               KHOLOMO YA A                   KHOLOMO YA B
                       (a)   Basie                      A lekgarebe la Mukhabudi

                       (b)   Maphefo                    B morwa wa Meisie

                       (c)   Masindi                    C rakgadi wa Lufuno

                       (d)   Musibudi                   D mosadi wa Mashudu

                                                        E morwedi wa Mashudu
                                                                                   (4 x 1)      (4)

          2.2.3        Na thulano ye e tšwelelago setsopolweng se ke ya mohuta mang?
                       Fahlela.                                                                 (2)

          2.2.4        Ka dintlha TŠE PEDI re alele tiragalo yeo e hueditšego seemo sa
                       ditaba tšeo di diragalago setsopolweng se.                               (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      10                         DBE/Dibatsela 2018
                                             NSC

          2.2.5        Ka dintlha TŠE THARO hlaloša tema yeo e kgathwago ke moanegi
                       go tšwa setsopolweng se.                                               (3)

          2.2.6        Tlemollo ya lehuto ke ka moo bothata bja sengwalo bo
                       rarollotšwego ka gona.

                       Ka dintlha TŠE PEDI hlatholla ka moo diteng tša setsopolwa se di
                       hueditšego tlemollo ya lehuto ka gona.                                 (2)

          2.2.7        Molaetša ke thuto yeo re ithutago go tšwa sengwalong.

                       Ka dintlha TŠE THARO akanya molaetša wa setsopolwa se.                 (3)
                                                                                              [35]

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA A:                35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      11                          DBE/Dibatsela 2018
                                             NSC

KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA

POTŠIŠO YA 3: DI ŠITILE PHAAHLA – SN Tseke

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

3.1       SETSOPOLWA SA E

          NAMELE: Monna wa gešo, ge eba ke nnete o fela o fudiša mehlapeng, o re
                  mogamakgomo o thankgela maswi diatla, o swanetše go
                  tshwenyega. Le ge go le bjalo, ga wa swanela go kaola ka ge o
                  sa nyala, o sa nyaka bjalo ka nna.
          THEEPE: Bona, ngwanenyana yo ke ilego ka dupana le yena boitshebong                 5
                  ga a tsene sekolo sa rena. Yena ke wa gona mo motseng,
                  eupša o tsena sekolo Tshwane, o mphatong wa boselela lona
                  lenyaga le.
          NAMELE: Tabakgolo ke gore ke morutwana, ga a šome, ga a na
                  boikarabelo, e sa le ngwana wa go fepša. Ge o bonwe ke                      10
                  sebataladi, dira maano a go tšwa ka marageng.
          THEEPE: Yena ke šetše ke mo laile gore a gane nnang ya basadi ge a ka
                  botšišwa ke mang goba mang.
          NAMELE: O a kwala thaka. Bjale ge e ba ba go phara ka yo mongwe wa
                  bao re ba rutago ba mphato wa marematlou, gona o tla reng?                  15
                  Gape taba yeo e a kgonega.
          THEEPE: Ke gopotše go hlaganela yola Lefagwana ka tša lenyalo gore ke
                  mo gakantšhe gotee le batho ka moka. Bjale ke nyaka
                  moyanameng lapeng labo.
          NAMELE: Ga o lebale moisa wa gešo. Nna nka šišinya Thedimogane,                     20
                  thelele phure ya nawa, morwa’ Magobjane tšhwene ya makopo,
                  ka gore ke malome wa mmagoLefagwana, o bohlale, o na le
                  mathaithai ebile ke yena mphetakapejana.
                                                                                 [Letl. 32]

          3.1.1        Kgetha tlhalošo ya maleba go tšwa go KHOLOMO YA B o e
                       nyalantšhe le leina go KHOLOMO YA A. Ngwala fela tlhaka (a–c)
                       le tlhaka/tlhalošo (A–D) ya maleba.

                              KHOLOMO YA A                  KHOLOMO YA B
                       (a)   Namele                    A malome wa mmago
                                                         Lefagwana
                       (b)   Lefagwana
                                                       B morutiši
                       (c)   Thedimogane
                                                       C morutwana

                                                       D hlogo ya sekolo
                                                                                  (3 x 1)         (3)

          3.1.2        Tikologo ya setsopolwa se ke ya sebjalebjale. Fahlela karabo ya
                       gago ka dintlha TŠE PEDI.                                                  (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          12                           DBE/Dibatsela 2018
                                                 NSC

          3.1.3        Tsopola mabaka A MABEDI ao Namele a a tšweleditšego polelong
                       ya gagwe ya mafelelo ya gore go boledišanwe le Thedimogane ka
                       ga ditaba tša Theepe le Lefagwana.                                              (2)

          3.1.4        Hlaloša mebolelwana ye e latelago go ya le ka moo e dirišitšwego
                       setsopolweng.

                       (a)    Go fudiša mehlapeng.

                       (b)    Ge o bonwe ke sebataladi.                                                (2)

          3.1.5        Na setsopolwa se se ka bapalega sefaleng? Fahlela karabo ya
                       gago ka dintlha TŠE PEDI.                                                       (2)

          3.1.6        Na ke eng seo se hlotšego thulano gare ga barutwana le Theepe
                       go ya ka papadi ye? Fahlela ka dintlha TŠE THARO.                               (3)

          3.1.7        Go ya ka wena ke tshwanelo gore Namele a šomišane le
                       barutwana kgahlanong le melao ya sekolo? Fahlela karabo ya
                       gago ka dintlha TŠE PEDI.                                                       (2)

          3.1.8        Na polelo ya Namele ya gore: 'Tabakgolo ke gore ke morutwana,
                       ga a šome, ga a na boikarabelo, e sa le ngwana wa go fepša',
                       e tšweletša molaetša ofe? Hlaloša ka dintlha TŠE PEDI.                          (2)

                                                 LE

3.2       SETSOPOLWA SA F

          NAMELE:                 Dumelang matšita. Lengwalo lela ke le ngwadile, gomme
                                  le mo go nna. Ke tlabja ke ge nke le a ikgakantšha, ga le
                                  tle go le tšea, le go le gopola nke ga le le gopole. Molato
                                  ke eng banna?
          TLHAKOLANE:             Aowa, ga se re lebale selo. Re be re sa le tseleng ya go tla     5
                                  go le tšea.
          MONAWA:                 Nako e batametše ya go ya go rapela. Bjale re balele lona
                                  re kwe ge o ngwadile dilo ka moka pele o re fa lona.
          NAMELE:                 (O a le bala, gomme o a bolela.) Ke ngwadile, tšohle. A ke
                                  re le le kwele?                                                  10
          TLHAKOLANE:             Mola wa ngwalago ka meetse, dintlwana tša boširelo le
                                  palomoka ya tšhelete ya meago yeo e sa šomego selo mo
                                  sekolong, o nepile. Bjale le išwa ke mang go hlogo ya
                                  sekolo?
          MONAWA:                 O se ke wa itira setlatla monna. O a tseba gore tlhompho         15
                                  ya rena go batho ba bagolo ke motheo wa setho le setšo
                                  sa rena. Rena ga se ra swanela go hlwa re boaboa ofising
                                  ya hlogo re le bana.
          TLHAKOLANE:             Oo! Ke a go kwa. Mokgwa go sa le botagwanyana mo go
                                  nna. Re tla roma yena yo mogolo wa rena, Namele ka ge a          20
                                  bile e le moditi wa mphato wa rena, gape e le monna wa
                                  kwešišo le lerato le mafolofolo go tša tšwelopele.
                                                                                   [Letl. 72–73]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                             Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2         13                          DBE/Dibatsela 2018
                                                NSC

          3.2.1        Kgetha karabo ya maleba go feleletša lefoko le le latelago. Lentšu
                       le 'matšita' polelong ya Namele ya mathomo le šupa …

                       A          basetsana.
                       B          bakgekolo.
                       C          bašemane.
                       D          bakgalabje.                                                     (1)

          3.2.2        Na ditiragalo tša setsopolwa se di diragala lefelong lefe?                 (1)

          3.2.3        Ka dintlha TŠE PEDI bontšha tiragalo yeo e hlohleleditšego
                       barutwana gore ba rome Namele go iša lengwalo go hlogo
                       ya sekolo.                                                                 (2)

          3.2.4        Tsopola dintlha TŠE THARO polelong ya Monawa tšeo di laetšago
                       gore o na le tlhompho.                                                     (3)

          3.2.5        Papadi e ka se bapalege ntle le ditšhupasefala. Ka dintlha
                       TŠE THARO efa mehola ya ditšhupasefala.                                    (3)

          3.2.6        Na ke thuto efe yeo re ithutago go tšwa polelong ya Tlhakolane ya
                       gore: 'Re tla roma yena yo monna wa kwešišo le lerato'?                    (2)

          3.2.7        Na polelo ya Namele ya mathomo e tšweletša maikutlo a mohuta
                       mang? Fahlela karabo ya gago.                                              (2)

          3.2.8        Na o dumelelana le sephetho seo se tšerwego ke ba Kgoro ya
                       Thuto ka Namele? Ka dintlha TŠE THARO fahlela karabo ya gago.              (3)
                                                                                                  [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          14                           DBE/Dibatsela 2018
                                                 NSC

POTŠIŠO YA 4: GA LE BATSWADI BA SELO – F Mothupi

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

4.1       SETSOPOLWA SA G

          (Lapeng la Mahlodi gare ga mosegare wa sekgalela. Mahlodi le Nkareng ba
          dutše ditulong tlase ga mohlare wa morara.)
          MAHLODI:           … Bjale o re o tšwa kae le letšatši la go fiša tšhiritšhiri bjalo?
          NKARENG:           Ke be ke ilo bona ngaka kua toropong, Mahlodi.
          MAHLODI:           A o a babja?                                                          5
          NKARENG:           Ke swerwe ke mokomane, Mahlodi.
          MAHLODI:           O go thomile neng?
          NKARENG:           O nthomile maabane eupša ka no gapeletša go ya mošomong
                             ka lehutšo la gore mohlomongwe o tlo ba kaone. Eupša ke itše
                             go fihla mošomong wa gakala ka be ka gapeletšega go boela             10
                             gae ka ge dingaka ka moka di be di tšhaišitše.
          MAHLODI:           Aowa, ge o etšwa ngakeng mohlomongwe o tlo kaonafala.
                             (O bona leihlo la gagwe le rurugile gannyane) Ao! Nkareng
                             mogwera, bjale leihlo la gago lona le reng o ka re le rurugile?
          NKARENG:           (O a le swara) Kgane le a bonala mogwera?                             15
          MAHLODI:           Ee Nkareng, kgane le itšeng?
          NKARENG:           (Ka dihlonyana) Ke tša malapa, Mahlodi.
          MAHLODI:           Aowa Nkareng, o nyaka go mpotša gore Setongwane o go
                             išitše letsogo?
          NKARENG:           Go no ba ka wona mokgwa woo, mogwera.                                 20
          MAHLODI:           (O šikinya hlogo ka go makala) E le gore sebakwa e bileng ge
                             le šala le išana le matsogo ka tsela ye?
          NKARENG:           Sebakwa ga se gona Mahlodi. Setongwane o ganne gore ka
                             mo hwetša a bina le mosatšana yo mongwe wa direthiana tše
                             ntsho gomme ge ke re ke ya bolela a napa a nkgorogela.                25
                                                                                    [Letl.16–17]

          4.1.1        Kgetha tlhalošo ya maleba go tšwa go KHOLOMO YA B o e
                       nyalantšhe le leina go KHOLOMO YA A. Ngwala fela tlhaka (a–c)
                       le tlhaka/tlhalošo (A–D) ya maleba.

                                KHOLOMO YA A                        KHOLOMO YA B
                       (a)    Pulane                        A     monna wa Nkareng/tatago
                                                                  Pulane
                       (b)    Setongwane
                                                            B     mogwera wa Nkareng
                       (c)    Mahlodi
                                                            C     morwedi wa Nkareng le
                                                                  Setongwane

                                                            D     mosadi wa Setongwane
                                                                                    (3 x 1)            (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                             Phetla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2               15                     DBE/Dibatsela 2018
                                                      NSC

          4.1.2        Tikologo ya setsopolwa se ke ya sebjale. Fahlela ka dintlha TŠE
                       PEDI.                                                                          (2)
          4.1.3        Go tšwa polelong ya Nkareng, efa mabaka A MABEDI ao a
                       hlotšego phapano ya gagwe le Setongwane.                                       (2)
          4.1.4        Hlaloša mebolelwana ye e latelago go ya le ka moo e dirišitšwego
                       setsopolweng.
                        (a)   Go fiša tšhiritšhiri.
                        (b)   O go išitše letsogo.                                                    (2)
          4.1.5        Na setsopolwa se se ka bapalega sefaleng? Fahlela ka dintlha
                       TŠE PEDI.                                                                      (2)
          4.1.6        Na thulano ye e bilego gona magareng ga Nkareng le Setongwane
                       ke ya mohuta mang? Fahlela ka mabaka A MABEDI.                                 (3)
          4.1.7        Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla seo se ka dirwago tebanong le
                       banna ba go swana le boSetongwane.                                             (2)
          4.1.8        Ka dintlha TŠE PEDI re alele molaetša wa papadi ye.                            (2)
                                                      LE
4.2       SETSOPOLWA SA H

          SETONGWANE:             Ao Pulane, bjale o llelang? A o sa llišwa ke go tšhaba go
                                  ya komeng? (Pulane ga a fetole o no tšwela pele o a lla.)
                                  Ke re mpotše gore na o llelang pele nka selekega?
          PULANE:                 Ke Phafana, Tate.
          SETONGWANE:             Ke Phafana ge a dirang bjale? A gona ka gore o dutše o          5
                                  nnoši, a Phafana o go kae gonabjale?
          PULANE:                 O sepetše morago ga go … (O llela godimo.)
          SETONGWANE:             Tlogela go ntlhodia, o phumule megokgo yeo gomme o
                                  mpotše gabotse gore na o re Phafana o hloma bjang?
          PULANE:                 (O leka go phumula megokgo eupša e no tšwa.) Phafana            10
                                  o nkatile, Tate.
          SETONGWANE:             (Ka bogale) Phafana o go dirileng?
          PULANE:                 Phafana o tlile mo a re o a go nyaka. Ke itše go mmotša
                                  gore ga o gona, a re o kgopela piri gore a tšwe a go letile
                                  ka yona.                                                        15
          SETONGWANE:             Bjale?
          PULANE:                 Ke itše ge ke re ke yo mo rekišetša piri ka kua karatšheng
                                  a napa a mpholophotha a nkata.
          SETONGWANE:             Aowa Pulane, a o bolela nnete?
          PULANE:                 Ke go botša nnete tate. Ge o sa nkgolwe gona a ke ye            20
                                  maphodiseng ba kgone go nkiša ngakeng gore o tle o
                                  bone gore ke bolela nnete.
          SETONGWANE:             Aowa Pulane, ge e le maphodiseng gona ga o ye.
          PULANE:                 Ke swanetše go ya, tate. Ge nka se ye ke tlo timetša
                                  bohlatse.                                                       25
                                                                                  [Letl. 50–51]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                            Phetla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        16                           DBE/Dibatsela 2018
                                               NSC

          4.2.1        Kgetha karabo ya maleba go feleletša lefoko le le latelago:

                       Lentšu le 'ntlhodia' polelong ya Setongwane setsopolweng le šupa:

                       A      Nthata
                       B      Ntapiša
                       C      Nthasetša
                       D      Nthibela                                                            (1)

          4.2.2        Na ditiragalo tša setsopolwa se di diragala lefelong lefe?                 (1)

          4.2.3        Efa dintlha TŠE PEDI tšeo di hlohleleditšego go katwa ga Pulane.           (2)

          4.2.4        Setsopolwa se se tšweletša semelo sa Setongwane sa go hloka
                       kwelobohloko. Fahlela ka dintlha TŠE THARO.                                (3)

          4.2.5        Papadi e ka se bapalege ntle le ditšhupasefala. Ka dintlha
                       TŠE THARO efa mehola ya ditšhupasefala.                                    (3)

          4.2.6        Na molaotheo wa naga o reng mabapi le tiragalo ya go katwa ga
                       Pulane? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                                       (2)

          4.2.7        Na maikutlo a Pulane ke afe go ya le ka dipolelo tša Setongwane?
                       Fahlela ka lebaka.                                                         (2)

          4.2.8        Na o dumelelana le Setongwane ge a re Pulane a se ye
                       maphodiseng? Fahlela ka dintlha TŠE THARO.                                 (3)
                                                                                                  [35]

                                                         PALOMOKA YA KAROLO YA B:                 35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2     17                           DBE/Dibatsela 2018
                                            NSC

KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA

POTŠIŠO YA 5: KHUPAMARAMA – Mamphoku Mamabolo

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

5.1       'A MPHETOGELA' – MJ Tauatsoala

          SETSOPOLWA SA I

          Ka ge bjale Boreledi a be a rekile segatšatša sa sefatanaga, moo gona ditaba
          tša napa tša befela pele le pele. Go ile gwa goroga nako ya gore Mantšha a
          leke go boledišana le Boreledi ka mesepelo yeo ya gagwe ye mebe.
          'Ebago Boreledi mogatšake o phela bjang matšatši a?'
          'O ra ka eng?' Gwa fetola Boreledi ka bogale.                                 5
          'Taba ya gore o boe gae mašegogare le gore ka a mangwe matšatši o se boe
          gae bošego, ke matšhila.'
          'Ke ngaka, ke swanetše go hlokomela balwetši ba ka! Nka se lese balwetši ba
          ka ka tla go bogela wena. Kganthe o tla nkhola ka eng wena ge o ilale?
          Se rate go ntlabatlabiša dibete.' A fetola ka go realo Boreledi a bela pefelo 10
          yeo e šiišago.
          'Mosadi, o kgethe mantšu ge o bolela le nna 'O a nkwa?'
          'Bona, ge e ba ga o sa nnyaka o mpotše! Ke tla go fa tšheletiana yeo o
          nnyetšego ka yona ka be ka e phaphelela ka ye nngwe. Nka se go kwatamele
          Mantšha. Ge o rata o ka no nthaka ka mo ga geno. Ke le dirile batho lehono o 15
          na le molongwana wa go nkga. Sis!'
          'Ke gore o bolela le nna bjang wena mosadi?'
          'Wena o modiidi Mantšha! O ka se mpotše selo le ka mohla o tee.'
                                                                                  [Letl. 119]

          5.1.1        Kgetha tlhalošo go tšwa go KHOLOMO YA B yeo e swanetšanago
                       le leina go tšwa go KHOLOMO YA A. Ngwala fela tlhaka (a–d) le
                       tlhaka/tlhalošo (A–E) ya maleba.

                               KHOLOMO YA A                  KHOLOMO YA B
                       (a)   Boreledi                  A   motho yo boleta

                       (b)   Mantšha                   B   motho wa lenyatšo

                       (c)   Kagišo                    C   lefelo la ditiragalo tša
                                                           sengwalo
                       (d)   Manganeng
                                                       D   motho wa dikeletšo tše
                                                           botse

                                                       E   lefelo leo Boreledi a tšwago
                                                           go lona
                                                                                   (4 x 1)        (4)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2       18                         DBE/Dibatsela 2018
                                              NSC

          5.1.2        Ngwala dilo TŠE THARO setsopolweng se tšeo di laetšago gore
                       tikologo ya kanegelokopana ye ke ya sebjalebjale.                          (3)

          5.1.3        Poledišano ye e latelago e tšweletša semelo sa mohuta mang sa
                       Boreledi le Mantšha? Fahlela karabo ya gago ka dintlha TŠE NNE.

                       'Ebago Boreledi mogatšake o phela bjang matšatši a?'
                       'O ra ka eng?' Gwa fetola Boreledi ka bogale.                              (4)

          5.1.4        Moya wo o fokago mo setsopolweng se ke wa mohuta mang?
                       Fahlela ka lebaka.                                                         (2)

          5.1.5        Ke molaetša ofe wo o tšweletšwago ke ditiro tša Boreledi?                  (1)

          5.1.6        Na mongwadi o atlegile go ruma kanegelokopana ye? Fahlela ka
                       lebaka.                                                                    (1)

          5.1.7        Na maikutlo a gago ke afe mabapi le polelo ya Boreledi ya gore:

                       'Kganthe o tla nkhola ka eng …?' Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.              (3)

                                              LE
5.2       'MMANKEKIŠANE E A ROBA' – JRL Rafapa

          SETSOPOLWA SA J

          '… Fela mebalabala yeo ya kuane ya gago ya kapukapu ge maru a ka thiba
          e tlo re iteiša ka legadima. Ka mehla ge o e apara o lekole leratadima pele,
          Mothokwa’ mmaseboko.'

          'Ke a kwa, Seleka my old man.' Senatla sa realo ka kgara ye e kokomogilego
          go etša magetla a mong wa yona. 'Kuane ye makgowa ge a thabile a rwala 5
          yona. Ka fao ke tlo e rwala ka mehla ge ke thabile go etša lehono. Agaa, o
          bile o a nkgopotša!' A re go realo a kitimela ka mafuri moo go lego tšhwene
          yela.

          Ba sa ahlame, Lesiba a boa a goga tšhwene yela e šetšego e tlwaetše batho
          ka ketwane. A tsena le yona ka phaphošing ya bohlapelo, a e tšhelela 10
          meetse ka pafong ye kgolo ya lesenke, a e hlapiša ka sesepe le poraše ye a
          ilego a yo e tšea koloing. Ge Lesiba a šataka le go hlapiša raditsebe ka moo,
          ke ge ka kua phapošing ya ka pele go bile go tsogile košana ya lethabo ya
          bagwera le meloko ya Lesiba yeo e bego e ipshina ka bjala bja Sekgowa.
          Mokgalabje Seleka o be a bile a thomile go bolela Sekgowa sa mola a sa le 15
          morutiši, a bina ka borokgo bja noka ye kgolokgolo ya go ahlama mo nkego
          ke lesaka, bja makurusupane.
                                                                              [Letl. 22–23]

          5.2.1        Ditiragalo tša setsopolwa se di diragala lefelong lefe? Ngwala
                       dintlha TŠE THARO.                                                         (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2       19                        DBE/Dibatsela 2018
                                              NSC

          5.2.2        Kgetha karabo ya maleba. Lefoko la ka tlase le tšweletša
                       sekapolelo sa:
                       '… a bina ka borokgo bja noka ye kgolokgolo ya go ahlama mo
                       nkego ke lesaka'.

                       A      Tshwantšhišo
                       B      Tshwantšhanyo
                       C      Pheteletšo
                       D      Mothofatšo                                                      (1)

          5.2.3        Kgetha karabo ya maleba. Molwantšhwa ke mogale/mogaleadi wa
                       kanegelokopana yoo a lwantšhwago go fihlelela dinepo tša gagwe.

                       Na molwantšhwa wa kanegelokopana ye ke mang magareng ga
                       baanegwa bao ba latelago?

                       (Lesiba, Kethabile.)                                                   (1)

          5.2.4        Lefoko le 'Ke a kwa, Seleka my old man' le laetša semelo sa
                       mohuta mang sa Lesiba? Fahlela.                                        (2)

          5.2.5        Hlaloša gore moanegi o šupa eng ka tšhomišo ya mafoko a
                       latelago:

                       (a) Ba sa ahlame.

                       (b) Ge Lesiba a šataka.                                                (2)

          5.2.6        Ke moya ofe wo o fokago lefokong le le latelago? Fahlela ka
                       dintlha TŠE PEDI.

                       'Mokgalabje Seleka o be a šetše a thomile go bolela sekgowa …'         (3)

          5.2.7        Ka dintlha TŠE PEDI tšweletša tlhalošo ya pepeneneng le ya go
                       iphihla yeo e tlišwago ke mantšu ao a kotofaditšwego lefokong le:

                       'Senatla sa realo ka kgara ye e kokomologilego go etša magetla
                       a mong wa yona.'                                                       (2)

          5.2.8        Akanya maikutlo a Kethabile mabapi le seo a se dirilwego ke
                       tšhwene o be o fahlele ka dintlha TŠE PEDI.                            (3)

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA C:               35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      20                          DBE/Dibatsela 2018
                                             NSC

KAROLO YA D: THETO

DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe

POTŠIŠO YA 6

Araba dipotšišo KA MOKA.

6.1       Bala sereto sa ka tlase gomme o arabe dipotšišo tša go se latela.

          Moemedi – RM Madiga

          1            Mehleng yela ya kgale o be o le kae?
          2            O be o le kae wena Moemedi?
          3            O be o le kae ke be ke tshwenyega
          4            Ke tshwenywa ke baloi le dingaka?
          5            Ge e le Sathane yena ga ke sa bolela,
          6            Ke be ke sehlefetše bjalo ka mobu,
          7            Ke foforega boyana ke sa kgahle motho
          8            E le ge Sathane a ntseneletše.
          9            Tsela ya gago go e tseba nkhokho!

          10           Ke be ke fahlilwe ke sa tsebe botse le bobe,
          11           Ke gakilwe wa meetsemagakwa tlhokaboelelo,
          12           Ke se na bodulo ke le fela tshwaamare
          13           Ke sengwa lešilwana la lešilapuleng.
          14           Moemedi moemela šabana la bommamotho
          15           O gorogile go nna wa senakangwedi swiswing
          16           Ka lebana le Wena bošego le mosegare serokaphatla
          17           O tumotše wa pelolebje, o gohlomeditše pelomoya.

          18           Ke kgale ke hubaka le bomatšhekge,
          19           Ke kgale ke phuphura dirokolo le makokoro,
          20           Ke kgale ke galampela merelewa le mereselewe
          21           Ke sa tsebe ge o le gona moemedi
          22           Ke sa tsebe ge o phediša tšohle diphedi.

          23           Maribiši le maribišane a bošego
          24           Hleng moloi o be a raloka ka nna?
          25           Tlhakeng ya ntlo ya ka o ralokile:
          26           Dilotsoko di fofa godimo ga ntlo,
          27           Dikokotitsoko di kokotile go la ka lebatingwako,
          28           Dilotsoko di nkokotela lebating,
          29           Anthe ke dirongwarongwana tša bona baloi,
          30           Ke rile go fihla tseleng ya gago Moemedi,
          31           Moloi wa mokgalabje nankhono ke mošemanyana,
          32           Moloi wa mokgekolo mamohla ke ngwanenyana,
          33           Moemedi, kae kapa kae o nketela pele.
                                                                                 [Letl. 63]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          21                       DBE/Dibatsela 2018
                                                 NSC

          6.1.1        Kgetha karabo ya maleba. Moreti o šomišitše sekai go hlogo ya
                       sereto se. Na lentšu le 'Moemedi' le kaya eng?

                       A          Kgoši
                       B          Mopresidente
                       C          Ramolao
                       D          Modimo                                                         (1)

          6.1.2        Tsopola mehlala YE MEBEDI ya poeletšo TEMATHETONG YA 1.                   (2)

          6.1.3        Ntšha sekapolelo sa tshwantšhanyo TEMATHETONG YA 1 le 2.                  (2)

          6.1.4        Ngwala mehlala YE MEBEDI ya kelelothalo TEMATHETONG
                       YA 1.                                                                     (2)

          6.1.5        Hlaloša gore moreti o šupa eng ka tšhomišo ya mantšu a latelago:

                       (a) 'botse le bobe'

                       (b) 'bošego le mosegare'                                                  (2)

          6.1.6        Hlatholla kgopolo yeo e tšweletšwago ke poeletšo ya lentšu le le
                       latelago o be o fe mohola wa tirišo ya yona:

                       'Ke kgale'.                                                               (2)

          6.1.7        Ke moya ofe wo o fokago methalothetong ya 30–33? Fahlela ka
                       dintlha TŠE PEDI.                                                         (3)

          6.1.8        Ahlaahla ka dintlha TŠE PEDI molaetša wo o utollwago ke
                       TEMATHETO YA 3.                                                           (2)

          6.1.9        Swayaswaya kgopolo yeo          e   tšweletšwago   ke   moreti   ka
                       methalotheto ye e latelago:

                       'E le ge Sathane a ntseneletše.
                       Tsela ya gago go e tseba nkhokho!'                                        (2)

                                                 LE

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2       22                            DBE/Dibatsela 2018
                                              NSC

6.2       Bala sereto sa ka tlase gomme o arabe dipotšišo tša go se latela.

          La pitšana – LP Thoka

          1         Ge e le lehu re hwile la pitšana,
          2         Gobane la sego lona le ka rokwa,
          3         Afrika-Borwa ruri e tsenetšwe ke sera,
          4         Boramaledu ba iphetošitše dipoo tša marurušo,
          5         Ba iphetošitše mekoko ruri ba a kopa,
          6         Ba iphetošitše dikgotho ruri ba a kgotha,
          7         Ba itirela boithatelo ka bana le basadi,
          8         Ba šomiša mmušo wa mokoko,
          9         Ke bo sekopa le matswiana,
          10        Matheka ba ithinyolla ka digotlane tša ditlolamelora,
          11        Bangwe merogo ba ikgela diphoofolong,
          12        Ba re ba fodiša tšhitadingaka ka madimahlweka.

          13        Ba ithekgile ka diema tša batala,
          14        Ba re nka ja mo nka nona,
          15        Ba re mosadi ke kgano o gola …
          16        Ba re mosadi ke tloo o gola …
          17        Ba re o bone molete wa tšhošwane mabala,
          18        Beng ba tsena ka merwalo, ba rwaleletše.

          19        Le reng le tlaiša baapei le barwedi ba lena?
          20        Le reng le iphile diokobatši le madila?
          21        E ka ba ke bogaswi goba madirakaboomo?
          22        E ka ba ke dinotagi goba ke malwetši?
          23        Dirang diteko tša monagano lena dingaka,
          24        Dirang mošomo wa lena boradikepisana,
          25        Bokata le bobolai ke bogole bja letšatši Afrika-Borwa,
          26        Ba swarwa lehono ka moswana ba sepela mmileng,
          27        Basadi ga ba sa ya mahung le melatong,
          28        Di ka šala di itšhebetša ka ba ditlolamelora.
                                                                                    [Letl: 78]

          6.2.1        Kgetha karabo ya maleba. Na mohuta wa sereto se ke ofe?

                       (Thetotumišo/Thetonyefolo)                                                 (1)

          6.2.2        Tsopola seema se se tšwelelago TEMATHETONG YA 1 go laetša
                       gore re tloga re lahlegile e le ruri.                                      (1)

          6.2.3        Laetša poeletšo ye e tšweletšwago TEMATHETONG YA 1 o be o
                       bolele gore ke ya mohuta mang.                                             (2)

          6.2.4        Ngwala ka dintlha TŠE THARO kgopolokgolo yeo e tšweletšwago
                       ke methalotheto ya 10, 11 le 12.                                           (3)

          6.2.5        Na mohola wa potšitšoretoriki ke ofe mo seretong se?                       (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        23                           DBE/Dibatsela 2018
                                               NSC

          6.2.6        Mothalotheto wa 26 o tšweletša sešura. Ka dintlha TŠE PEDI
                       hlaloša mohola/bohlokwa wa/bja sešura mothalothetong.                      (2)

          6.2.7        Laetša ka moo moreti a šomišitšego kgetho le tirišo ya mantšu a:

                       'Itšhebetša' le 'ditlolamelora' mothalothetong wa 28 go tšweletša
                       tlhalošo.                                                                  (2)

          6.2.8        Hlatholla ka fao sekapolelo sa tshwantšhišo se šomišitšwego ka
                       gona go tšweletša tlhalošo methalothetong ye:

                       (a) 'Ke bo sekopa le matswiana'

                       (b) 'Bokata le bobolai ke bogole bja letšatši Afrika-Borwa'                (2)

          6.2.9        Na maikutlo a gago ke afe mabapi le diteng tša sereto se? Fahlela
                       ka dintlha TŠE PEDI.                                                       (3)
                                                                                                  [35]

                                                         PALOMOKA YA KAROLO YA D:                 35
                                                          PALOMOKA YA TLHAHLOBO:                  70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P1 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2018/f43a04b9-5807-4400-a748-d3c40610bbaa) — Sepedi FAL · QP · 2018 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2018/d8b62e48-0c90-4651-ba30-9f488b41cb54) — Sepedi FAL · QP · 2018 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2018/bd3415c9-0c50-4d91-89e5-2428f3a4da65) — Sepedi FAL · QP · 2018 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-feb-march-2018/2cd807af-ee80-442c-b047-55da0e23345f) — Sepedi FAL · QP · 2018 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2023/f5861b25-5a39-423a-91dc-233145970ab5) — Sepedi FAL · QP · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2022/956c9d93-8538-4f8a-96e2-43bf5b6ce998) — Sepedi FAL · QP · 2022 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025-mg/d76ab8d2-14f0-4322-9896-51180e3fda90) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025-mg/487242e3-1260-489f-8d91-5b201b9dfbca) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025-mg/eb83ae83-85f3-4ebb-b6e8-d35f11f32626) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1-sepedi/806eaadc-1d1b-4333-860a-f230e185fdd3) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sepedi/bcece954-738e-42ad-928b-b5411db789f3) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
