# Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Question Paper

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 2 question paper from the NSC November Exam 2022, 22 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2022/956c9d93-8538-4f8a-96e2-43bf5b6ce998
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Question paper
- Year: 2022
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 22

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 2 NSC November 2022 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2022/956c9d93-8538-4f8a-96e2-43bf5b6ce998)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · sepedi. Question paper, 22 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2022-mg/c8f5b595-10f2-4dc6-9673-7ecdf603efea) — Memo · 2022 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          NATIONAL
                                     SENIOR CERTIFICATE

                                      KREITI YA 12

                    SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                      DIBATSELA 2022

MEPUTSO: 70

NAKO: Diiri tše 2½

                           Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 22.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                       Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2         2                     DBE/Dibatsela 2022
                                                NSC

DITAELO LE TSHEDIMOŠO

1.        Badišiša ditaelo ka šedi pele o thoma go araba dipotšišo.

2.        O se ke wa leka go bala lephephe ka moka. Lebelela diteng letlakaleng le le
          latelago gomme o laetše dinomoro tša dipotšišo tša dingwalo tšeo o di
          badilego. Ka morago ga moo, bala dipotšišo gomme o kgethe tšeo o nyakago
          go di araba.

3.        Lephephe le arotšwe ka DIKAROLO TŠE NNE:

          KAROLO YA A:            Padi                 (35)
          KAROLO YA B:            Papadi/Terama        (35)
          KAROLO YA C:            Kanegelokopana       (35)
          KAROLO YA D:            Theto                (35)

4.        Araba dipotšišo TŠE PEDI fela go tšwa dikarolong TŠE PEDI.

          KAROLO YA A:            PADI
                                  Araba potšišo ya 1 GOBA ya 2.

          KAROLO YA B:            PAPADI/TERAMA
                                  Araba potšišo ya 3 GOBA ya 4.

          KAROLO YA C:            KANEGELOKOPANA
                                  Araba dipotšišo KA MOKA.

          KAROLO YA D:            THETO
                                  Araba dipotšišo KA MOKA.

5.        Diriša lenaneotekolo.

6.        Latela ditaelo ka šedi go KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE.

7.        Nomora dikarabo tša gago go swana thwii le ka fao dipotšišo di nomorilwego
          ka gona ka gare ga lephephe la dipotšišo.

8.        Thoma KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE letlakaleng LE LEFSA.

9.        Kakanyo mabapi le taolo ya nako:
          Šomiša tekano ya metsotso ye e ka bago ye 75 KAROLONG YE NNGWE
          le YE NNGWE.

10.       Ngwala ka bothakga, ka mongwalo wa go balega.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2    3             DBE/Dibatsela 2022
                                           NSC

LENANEOTEKOLO

KAROLO YA A: PADI

Araba potšišo E TEE.
     NOMORO YA POTŠIŠO                          MEPUTSO   NOMORO YA
                                                          LETLAKALA
1.    Kgati ya moditi                             35          5

2. Dilo tšela ke batho                            35           8
KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA

Araba potšišo E TEE.
3.  Di šitile Phaahla                             35          11

4. Ga le batswadi ba selo                         35          14
KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA

Araba dipotšišo KA MOKA.
5.1   'Le ge o ka nthaka'                         18          17

                                           LE

5.2 'A mphetogela'                                17          18
KAROLO YA D: THETO

Araba dipotšišo KA MOKA.
6.1   'Motsemollakoma'                            18          20

                                           LE

6.2     'Lefelo le lekgethwa'                     17          21

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                       Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2         4                      DBE/Dibatsela 2022
                                                NSC

LENANEOTEKOLO/LENANETSHWAYATSHWAYO

Dira leswao () go lenaneotekolo le le latelago go kgonthišiša ge e ba o lateletše
ditaelo gabotse.

              KAROLO                       NOMORO          PALO YA             LESWAO
                                              YA       DIPOTŠIŠO TŠEO            ()
                                           POTŠIŠO      DI ARABJAGO
A: PADI                                    1.1 + 1.2
                                            GOBA             1
                                           2.1 + 2.2

B: PAPADI/TERAMA                           3.1 + 3.2
                                            GOBA             1
                                           4.1 + 4.2

C: KANEGELOKOPANA                          5.1 + 5.2         1

D: THETO                                   6.1 + 6.2         1

HLOKOMELA: Kgonthišiša gore o arabile dipotšišo go tšwa dikarolong TŠE PEDI fela.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      5                            DBE/Dibatsela 2022
                                             NSC

KAROLO YA A: PADI

POTŠIŠO YA 1: KGATI YA MODITI – OK Matsepe

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

1.1       SETSOPOLWA SA A

          Banna ke meetsemagakwa kgorong ya Kgoši Ntweleng, yo a edimolago le yo
          a tšhetšego motšoko seatleng eupša a gakilwego ke go o iša nkong goba go
          o tšhela ka ganong ka gona go tshwenywa ke segabe, o dira bjalo go swana
          le yo a itshwerego hlogo ka diatla tše pedi ge a dirile ka mokgwa woo ka ntle
          ga go kgopela goba go kgopelwa ke motho. Ba a edimola, ba a šurašura, ba 5
          iphophola mafatla, ba ikohla maledu, ga go re selo, mola ba megopolo e
          borethe ba ile nabjo ka gore ge di šala di gakantšha ba megopolo ya
          maphefo, wena le nna ba hlwego ba re go phalwa ke ge re homotše – ke ka
          lebaka la eng ge re sa ikotselele le ge e bile le sego se tee re se ra hlapa
          mahlo ka sona? A di ba bipele re be moswanomong gore le rena re fela re re 10
          di kgoneng šedio. 'Lekgotla le le gakanegilego mo go bilego go leša bodutu le
          dihlong ka lebaka la gona go ...'
              'Homola mošaa! O re re lekgotla le lebjang? O tlwaetše ebile o lemetše.'
          'Se kwelelaneng ka mantšu magagešo, gobane le goka ntwa feela. Nna
          lekgotla ke boletše le mankgapela gore ditaba ge di le ka mokgwa wo go rata 15
          gore kwano e be ntshe nke re di gafeleng baagelani ...'

                                                                                   [Letl. 1]

          1.1.1        Tikologo ya padi ye ke ya segologolo. Ngwala dintlha TŠE THARO
                       go tiišetša se.                                                           (3)

          1.1.2        Tsopola ditiro TŠE THARO tšeo banna ba lekgotla ba bego ba di
                       dira go laetša go se iketle.                                              (3)

          1.1.3        Ngwala mantšu ao a laetšago go se kgopišane go tšwa lefokong
                       le: 'Se kwelelaneng ka mantšu magagešo, gobane le goka ntwa
                       feela.'                                                                   (1)

          1.1.4        Tšweletša seo se hlolago thulano setsopolweng se.                         (1)

          1.1.5        Hlaloša ka dintlha TŠE PEDI semelo sa seboledi se, ge se re:

                       'Homola mošaa! O re re lekgotla le le bjang? O tlwaetše ebile o
                       lemetše.'                                                                 (2)

          1.1.6        Ngwala ka dintlha TŠE PEDI seo se dirilego gore setšhaba sa
                       Kgoši Ntweleng se kgobokane.                                              (2)

          1.1.7        Hlaloša ka dintlha TŠE PEDI tema ye e kgathwago ke moanegi
                       setsopolweng se.                                                          (2)

          1.1.8        Akanya ka dintlha TŠE PEDI seo se ka diragalelago Mmatshepo
                       ge a ganeletše gore bogoši bo bušetšwe kgorong ya gagwe.                  (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2       6                            DBE/Dibatsela 2022
                                              NSC

          1.1.9        Maikutlo a gago ke afe ge o theeleditše polelo ye:

                       'Se kwelelaneng ka mantšu magagešo, gobane le goka ntwa feela.'
                       Fahlela karabo ya gago.                                                    (2)

                                                  LE

1.2       SETSOPOLWA SA B

          'Bana ba sebatakgomo sa mabala, le tla gopola gore maloba re tlogile mo re
          le batho ba ba yago go thuša bana ba lena kua ga mohu kgoši Ntweleng bjale
          go bušago ngwana wa lena, e lego Mmatshepho. Leeto e bile le lebotse,
          mohola wa itokišetšwa gwa hloka molato, eupša ya re ge go swanetše go ya
          go tšeega khudu ya marega yela mogologolo a rego e tsebja ke mmei wa 5
          yona, ya hlokega! Gore go eba ka mokgwa woo re ile ra tlaela ra tlalelwa ka
          tshwanelo, gomme seo lehono re le bileditšego sona ke gore bana ba lena ba
          re hlatlegelang e be moruswana ge o tshela lefao. Ke tšona tšeo lekgotla, ge
          eba go na le tše re di šiilego morago magagešo a tla nkgakolla.'

          O ile go dula fase a lebelela kua le kua eupša gwa se emelele motho. Gore 10
          go eba ka mokgwa woo go ile gwa emelela sebatakgomo ka noši, a re:

          'Banna ba gešo, ditaba di ka wona mokgwa woo monna wa seboledi a
          šetšego a hlamutše ka gona, gomme nnaena ga go se se ntshwenyago mo
          kadimong yeo. Go se tshwenyege ga ka ke gore ba e adimelwa go ya go feka
          maano ao ba a telekanyago, gomme ba tla re go kgotsofala gore e a gampa 15
          ba e buša.'
                                                                                   [Letl. 35]

          1.2.1        Ka dintlha TŠE PEDI tsopola ka moo mongwadi a tšweleditšego
                       mothalonako ka gona go tšwa lefokong la 1 setsopolweng se.                 (2)

          1.2.2        Ngwala tswalano ya Mmatshepho le baanegwa ba:

                       (a) Ntweleng                                                               (1)

                       (b) Thibathibetša                                                          (1)

          1.2.3        Ngwala kakaretšo ya temana ya 1 ka dintlha TŠE PEDI.                       (2)

          1.2.4        Efa lebaka leo le dirilego gore Mmatshepho a feleletše a buša.             (1)

          1.2.5        Bogoši ke bjona bo hlohleletšago ditiragalo tša padi ye. Efa
                       ditiragalo tšeo ka dintlha TŠE PEDI.                                       (2)

          1.2.6        Hlaloša moya wo o fokago setsopolweng se. Fahlela.                         (2)

          1.2.7        Bontšha tlhalošo ya tirišo ya mantšu a go tšwa setsopolweng se.

                       (a) Sebatakgomo sa mabala                                                  (1)

                       (b) Hlamutše                                                               (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      7                          DBE/Dibatsela 2022
                                             NSC

          1.2.8        Na ke legato lefe la thulaganyo leo le tšweletšwago ke setsopolwa
                       se?                                                                    (1)

          1.2.9        Kgegeophetogi ke mafelelo ao mmadi a sego a a letela.

                       Hlaloša ka fao mongwadi a atlegilego ka gona go tšweletša
                       kgegeophetogi pading ye.                                               (1)

          1.2.10       Ka dintlha TŠE PEDI utolla molaetša wo o tšweletšwago ke polelo
                       ye e rego:

                       '... bana ba lena ba re hlatlegelang e be moruswana ge o tshela
                       lefao.'                                                                (2)
                                                                                              [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      8                           DBE/Dibatsela 2022
                                             NSC

POTŠIŠO YA 2: DILO TŠELA KE BATHO – MC Mphahlele

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

2.1       SETSOPOLWA SA C

          Mmagobona o be a sa na le dikgwedi tše tharo fela a le ka lebitleng la gagwe
          ge tatagobona, Mashudu Makhado, le Meisie Williams ba nyalana semmušo.
          Ba saenne gona moo setešeng sa maphodisa, moo bobedi ba kopanego
          gona, ba šomago gona. Meisie o ile a gana go fetola sefane le kereke. O ile a
          no hlomesetša sefane sa Makhado go maina a gagwe, a bitšwa Mdi Meisie 5
          Williams-Makhado. Kereke a gana go tsena ya Luthere, moo go bego go se
          Lekgowa le ka le tee goba motho wa Mmala le ka o tee. O ile a tšwela pele a
          tsena kereke ya gabo ya Dutch.

          Yona e be e na le kgethologanyo ye kgolo. Kereke ya Bathobaso e be e
          bitšwa N.G. Kerk in Afrika. Le ge go le bjalo Bammala ba be ba e rata, ba rera 10
          ka Seburu. Morwa Makhado o ile a feleletša le yena a e tsena, e le setho se
          se tletšego. Taba yeo e ile ya mo thuša kudu le kua mošomong, ka ge bagolo
          ba bona ba Makgowa ka moka e be e le ditho tša kereke yeo.

          Ka go nyala mosadi wa Lekhalate, Mashudu o be a ipona a le legodimong le
          lennyane. Bagwera ba gagwe ba be ba mo kwatša kudu ge ba re o nyetše 15
          Lekgowa.
                                                                                   [Letl. 9]

          2.1.1        Tikologo ya padi ye ke ya sebjalebjale. Ngwala dintlha TŠE
                       THARO go tiišetša se.                                                     (3)

          2.1.2        Efa lebaka leo le dirilego gore Mashudu a kitimele go nyala mosadi
                       e sa le ka pela.                                                          (1)

          2.1.3        Ngwala polelo yeo e laetšago gore o hlokofetše go tšwa lefokong
                       le:

                       'Mmagobona o be a sa na le dikgwedi tše tharo fela a le ka
                       lebitleng.'                                                               (1)

          2.1.4        Ka ntlha TŠE PEDI tšweletša kgethologanyo yeo e bonalago
                       setsopolweng se.                                                          (2)

          2.1.5        Hlaloša ka dintlha TŠE PEDI semelo sa Mashudu ge mongwadi a
                       re: 'Ka go nyala mosadi wa Lekhalate, Mashudu o be a ipona a le
                       legodimong le le nnyane.'                                                 (2)

          2.1.6        Bontšha ka dintlha TŠE PEDI ka moo Mashudu a bego a hloriša
                       Masindi ka gona go ya ka padi ye.                                         (2)

          2.1.7        Hlaloša ka dintlha TŠE PEDI tema ye e kgathwago ke moanegi
                       setsopolweng se.                                                          (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        9                            DBE/Dibatsela 2022
                                               NSC

          2.1.8        Laetša gore mongwadi o ra go reng ge a re Mashudu le Meisie ba
                       nyalane semmušo.                                                             (1)

          2.1.9        Akanya ka dintlha TŠE PEDI seo se ka diragalelago Mashudu ge a
                       be a ka gapeletša Meisie go fetoša sefane.                                   (2)

          2.1.10       Ahlaahla maikutlo ao a bego a ka aparela Mashudu ge Meisie a be
                       a ka gana a mo nyala. Fahlela karabo ya gago.                                (2)

                                               LE

2.2       SETSOPOLWA SA D

          Go tloga tšatši leo batswadi ka moka ba moo Tshakuma ba ile ba duma ge
          bana ba bona ba ka ba dingaka. Motho wa gona o be a šoma mengwaga ye
          meraro fela ya ba mohumi, a aga ntlo ya dithaelese, ya meetse ka ntlong le
          dintlwana tša go ithomela. Ge e le koloi yona o no ntšha yeo a e ratago ka
          lepokising. Nnete yona ke gore ngaka ge e nyaka koloi efe kapa efe o be a e 5
          fiwa ntle le dingangišano goba go lefa Peeletšo. Dikoloi tša go bitša kudu e be
          e le tša Majeremane, boBMW le boMercedes Benz. Lehono ke tšona fela
          moo gaMashudu. Ba go otlela tša Japane ba be ba di tlogetše kua kgole le ka
          gae. O be o ka re dikoloi tša go swana le TOYOTA, ISUZU, SENTRA,
          NISSAN, MAZDA ga di sa le gona.                                                 10

          Ge e le dijo e be e le ga mantšhaotlogele. Dikgomo go be go hlabilwe tše
          lesome, dinku le dipudi di be di ka fihla masome a mahlano. Dikgogo tšona go
          be go sa tsebe motho gore go hlabilwe tše kae. Dijo tša matsaka di be di
          apeilwe ke bašomedi ba hotela ya go tuma kudu go la Gauteng. Batho ba
          motse bona ba be ba apeile ka dipitša tša maotwana a mararo ka kua mafuri, 15
          ba ipshina ka magata …
                                                                                     [Letl. 76]

          2.2.1        Tsopola ka moo mongwadi a tšweleditšego mothalonako ka gona
                       go tšwa lefokong la 1.                                                       (1)

          2.2.2        Ngwala tswalano ya Mashudu le baanegwa ba:

                       (a) Meisie                                                                   (1)

                       (b) Mokhabudi                                                                (1)

          2.2.3        Ngwala kakaretšo ya temana ya 1 ka dintlha TŠE PEDI.                         (2)

          2.2.4        Ka dintlha TŠE PEDI, efa lebaka leo le dirago gore batswadi ba
                       kua Tšhakhuma ba dume ge bana ba bona ba ka ba dingaka.                      (2)

          2.2.5        Lerato ke lona le hlohleletšago ditiragalo tša padi ye. Efa ditiragalo
                       tšeo ka dintlha TŠE PEDI.                                                    (2)

          2.2.6        Hlaloša moya wo o fokago setsopolweng se. Fahlela.                           (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                            Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      10                          DBE/Dibatsela 2022
                                             NSC

          2.2.7        Laetša tlhalošo ya tirišo ya mantšu a go tšwa setsopolweng se.

                       (a) Mantšhaotlogele                                                       (1)

                       (b) Matsaka                                                               (1)

          2.2.8        Na ke legato lefe la thulaganyo leo le tšweletšwago mo
                       setsopolweng se?                                                          (1)

          2.2.9        Hlaloša ka fao mongwadi a atlegilego ka gona go tšweletša
                       kgegeophetogi pading ye.                                                  (1)

          2.2.10       Ka dintlha TŠE PEDI utolla molaetša wo o tšweletšwago ke polelo
                       ye e rego:

                       '… batswadi ka moka ba moo Tšhakhuma ba ile ba duma ge bana
                       ba bona ba ka ba dingaka.'                                                (2)
                                                                                                 [35]

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA A:                  35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        11                         DBE/Dibatsela 2022
                                               NSC

KAROLO YA B: PAPADI/TERAMA

POTŠIŠO YA 3: DI ŠITILE PHAAHLA – SN Tseke

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

3.1       SETSOPOLWA SA E

          BOTANKANE:              (Bjala bo mo tsene hlogong.) Oo! ke a mo gopola. A ke re
                                  o ra yola o rego batho ba be ba re: 'Lehlanye o tšo gapa
                                  kgomo le namane, mola a tseba tlhaba e hlabantšha
                                  batho, e ba hlalanya, e hlakantšha hlogo?'
          THAKGOLE:               Bjale o boletše ye kgolo ya go rona kgoro ye ya Thulare.      5
                                  Tše o di bolelago tše ke tša bona bagaditšong, bafefa le
                                  baferehli ba motse wo ka moka.
          BOTANKANE:              A di ye uwe hle, ke kwele mong wa ka, nka se sa
                                  boeletša hle.
          THAKGOLE:               A wena mohlomphegi Lehlanye a yo morwago go                   10
                                  bolelwago ka yena o mphatong ofe? A maitshwaro a yo
                                  morwago a sa go kgahla?
          LEHLANYE:               (O befetšwe, o nyamile, o gakanegile o bile o itoma
                                  leleme ge a bolela.) O ra … Tlhakolane … Tlhakolane o
                                  no ba mohlakola … fela o a katana ka ge a le mphatong         15
                                  wa bohlano lenyaga. Mo … mo … mo… la a na le
                                  lesomehlano la mengwaga.
          BOTANKANE:              Ga di tshwenye tšeo, tabakgolo ke go se be ga gagwe
                                  sekolong mola a godile e le monna. Gape ngwana wa
                                  lesomepedi la mengwaga mehleng yeno o mo mphatong             20
                                  wa boselela.
          LEHLANYE:               Banna ba gešo a re di tlogeleng, kgomo e wetšwa ke
                                  namane. Le nna ke seo se ntebanego. Bana ba lehono
                                  ba bona seo rena ba batala re sa se bonago goba re
                                  šiago go se bolela …                                          25
                                                                                  [Letl. 7–8]

          3.1.1        Ngwana yo baanegwa ba setsopolweng se ba bolelago ka yena ke
                       mang?                                                                        (1)

          3.1.2        Efa lebaka leo le dirilego gore Botankane a ye go bona Lehlanye.             (1)

          3.1.3        Tikologo ya setsopolwa se ke ya sebjalebjale. Tšweletša dintlha
                       TŠE PEDI go netefatša se.                                                    (2)

          3.1.4        Ngwala tswalano ya baanegwa ba ba latelago:

                       (a) Lehlanye le Tlhakolane                                                   (1)

                       (b) Maotoaphoka le Hubela                                                    (1)

                       (c) Theepe le Namele                                                         (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2          12                           DBE/Dibatsela 2022
                                                 NSC

          3.1.5        Na setsopolwa se se ka bapalega sefaleng? Araba potšišo ye o
                       lebeletše tše di latelago:

                       (a) Baanegwa                                                                    (1)

                       (b) Ditšhupasefala                                                              (1)

                       (c) Poledišano                                                                  (1)

          3.1.6        Hlaloša ditšhupasefala tšeo di tšwelelago setsopolweng se.                      (2)

          3.1.7        Polelo ya Lehlanye ya mafelelo e mo tšweletša e le motho wa
                       mohuta mang? Fahlela karabo ya gago.                                            (2)

          3.1.8        Na maikutlo a gago ke afe mabapi le Tlhakolane yo a bego a sa ye
                       sekolong? Fahlela karabo ya gago.                                               (2)

          3.1.9        Go ya ka tsebo ya gago ya tiragatšo ye ke barutiši bafe bao
                       mafelelong ngwedi o ilego wa apogelwa ke maru?                                  (2)

                                                 LE

3.2       SETSOPOLWA SA F

          NAMELE:                 Ga se ke tšhoge, eupša Tlhakolane ga a na tshwanelo ya
                                  go phula diphiri tša rena ge a ithapelela gore a ratwe ke
                                  ofisi. Yeo ke yona ke bonago e le toka gore yo Tlhakolane
                                  a inamišwe, a otlwe ga bohloko kudu gore a lahle.
          TLHAKOLANE:             Le a bona ke eng? Yo Namele ke sehwirihwiri gare ga              5
                                  barutiši. Na yena o kgona ditaba le maano go feta ba
                                  bangwe barutiši? Ge eba o na le kgopolo yona ye a
                                  šetšego a e bolela; nna nka se boele morago.
          MONAWA:                 Aowa banna, tša banna di a rerwa, tša fela. Le lehono a re
                                  direng bjalo hle.                                                10
          TLHAKOLANE:             Nna ga ke nyake motho a nnaganela le ge ke sa gane ge a
                                  nagana tša gagwe. Bjale yo Namele a hlokomele, a se nna
                                  wa go bapalelwa.
          NAMELE:                 Nna ke bona se se ka ahlolago e no ba ge nna le yo
                                  Tlhakolane re ka fo nkgišetšana mahwafa gwa fela. Nka se         15
                                  mmolaye, aowa, ke tla mo ruta bonna le gore ke nna
                                  mogolwagwe.
          MONAWA:                 Aowa, ntwa gare ga morutwana le morutiši! Nka se
                                  dumele. Ge le nyaka go lwa, le lwe le le babedi re se gona.
          NAMELE:                 (O a emelela, o feta pele ga Tlhakolane o a sepela gomme         20
                                  o itia yo Tlhakolane nko tše ka ntahle.) Ke a go kwa, o a re
                                  aga wena Monawa …
                                                                                    [Letl.83–84]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                              Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        13                           DBE/Dibatsela 2022
                                               NSC

          3.2.1        Kgetha tlhalošo ya maleba go tšwa KHOLOMONG YA B o e
                       nyalantšhe le leina go KHOLOMO YA A. Ngwala fela nomoro (1–4)
                       le tlhaka ya maleba.

                             KHOLOMO YA A                      KHOLOMO YA B
                       1.    Morwadihlare            A      morutiši

                       2.    Tlhakolane              B      leloko la sekolokomiti

                       3.    Lefagwana               C      o ile a lwa le Namele

                       4.    Monawa                  D      o ile a nyalana le Theepe

                                                     E      moemedi wa barutwana
                                                                                        (4 x 1)     (4)

          3.2.2        Thulano ye e tšwelelago mo setsopolweng se ke ya ka
                       ntle.Tsopola ntlha E TEE.                                                    (1)

          3.2.3        Akaretša diteng tša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI.                       (2)

          3.2.4        Tharollo ya bothata ke legato la thulaganyo fao mongwadi a
                       rarollago bothata bja sengwalo. Ka dintlha TŠE PEDI laetša ka fao
                       bothata bja papadi ye bo rarollotšwego ka gona.                              (2)

          3.2.5        Laetša lebaka leo le dirilego gore Namele a hudušwe sekolong sa
                       gagwe.                                                                       (1)

          3.2.6        Hlaloša mebolelwana ye e latelago:

                       (a) Go phula diphiri.                                                        (1)

                       (b) Go nkgišetšana mahwafa.                                                  (1)

          3.2.7        Ka dintlha TŠE PEDI akanya seo se ka dirwago ka barutiši ba go
                       lwa le bana ba sekolo.                                                       (2)

          3.2.8        Ge o be o le hlogo ya sekolo ke sephetho sefe seo o bego o ka se
                       tšea ka morutiši wa go lwa le bana ba sekolo?                                (1)

          3.2.9        Ka dintlha TŠE PEDI utolla molaetša wo o tšweletšwago ke polelo
                       ya mafelelo ya Monawa ya gore:

                       'Ntwa gare ga morutwana le morutiši! Nka se dumele.'                         (2)
                                                                                                    [35]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                            Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2         14                           DBE/Dibatsela 2022
                                                NSC

POTŠIŠO YA 4: GA LE BATSWADI BA SELO – Phillip Mothupi

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

4.1       SETSOPOLWA SA G

          PULANE:                 (O kgaotša go ngwala o bolela a nnoši.) Hai, batho ba ba
                                  bjala ba dira lešata o a tseba. Ga ba tsebe gore nna ke
                                  nyaka go ngwala mošomo wo wa sekolo gore ke kgone go
                                  robala e sa le nako? Thekišo ye ya bjala mo gae e ntiriša
                                  mošomo wa sekolo ga boima ruri. (Setunyana) Eupša ke            5
                                  tlo dira bjang ka gore ntle le bjona ka mo gae re ka se
                                  kgone (O kgaoletšwa ke go bulega ga lebati gomme go
                                  tsena Setongwane.)
          SETONGWANE:             (A eme mojako.) Ao Pulane, ge o dutše ka mo moraleng a
                                  o ra gore batho bale ba rekišetšwe ke mang bjala ka kua         10
                                  karatšheng?
          PULANE:                 (Ka boleta.) Ke sa ngwala mošomo wa sekolo, tate.
          SETONGWANE:             (Ka go kgathola.) Aowa Pulane, kgane sekolo se sa lena
                                  se tsenwa le bošego matšatšinyana a?
          PULANE:                 Aowa, tate.                                                     15
          SETONGWANE:             E le gore o hlwele o dirang mosegare ka gore sekolo se
                                  tšwa ka seripagare go tšwa go iri ya bobedi?
          PULANE:                 A ke re sekolo se itše go tšwa ka thoma go swiela ka mo
                                  ntlong. Ke itše go fetša ka ya nokeng gomme ge ke boa ka
                                  thomana le dipitša.                                             20
          SETONGWANE:             O no dira sehlare sa ntšhirela, Pulane. Dilo tše o bolelago
                                  ka tšona di ka se go palediše go dira mošongwana wo wa
                                  gago. A ke re o feditše le go apea e sa le nako?
          PULANE:                 Gona go bjalo …
                                                                                      [Letl. 2]

          4.1.1        Tsopola TŠE PEDI tša tše di latelago go laetša gore tikologo ya
                       papadi ye ke ya sebjalebjale.

                       (a) Didirišwa                                                                  (2)

                       (b) Mafelo le ditiragalo                                                       (2)

          4.1.2        Efa mabaka A MABEDI go tšwa polelonošing ya Pulane ao a mo
                       paledišago go bala.                                                            (2)

          4.1.3        Na Pulane le Setongwane ba tswalana bjang?                                     (1)

          4.1.4        Setsopolwa se se ka bapalega sefaleng. Laetša se o lebeletše tše
                       di latelago:

                       (a) Baanegwa                                                                   (1)

                       (b) Ditšhupasefala                                                             (1)

                       (c) Poledišano                                                                 (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                            Phetla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        15                     DBE/Dibatsela 2022
                                               NSC

          4.1.5        Ke ka lebaka la eng mongwadi a šomišitše mantšwana a moseka
                       ka mašakaneng go tšwa setsopolweng se?

                       Tšweletša dintlha TŠE THARO.                                            (3)

          4.1.6        Setongwane o ra go reng ge a re:

                       'O no dira sehlare sa ntšhirela, Pulane.'                               (1)

          4.1.7        Polelo ya Setongwane ya gore Pulane a tlogele dipuku a ye go
                       rekiša bjala e mo dira motswadi wa mohuta mang? Fahlela karabo
                       ya gago.                                                                (2)

          4.1.8        Polelonoši ya Pulane e tšweletša maikutlo a mohuta mang?
                       Fahlela.                                                                (2)

                                               LE

4.2       SETSOPOLWA SA H

          NKARENG: Ke swerwe ke mokomane Mahlodi.
          MAHLODI: O go thomile neng?
          NKARENG: O nthomile maabane eupša ka no gapeletša go ya mošomong
                   ka lehutšo la go re mohlomongwe o tlo ba kaone. Eupša ke itše
                   go fihla mošomong wa gakala ka be ka gapeletšega go boela               5
                   gae ka ge dingaka ka moka di be di tšhaišitše.
          MAHLODI: Aowa ge o etšwa ngakeng mohlomongwe o tlo kaonafala.
                   (O bona leihlo la gagwe le rurugile gannyane.) Ao! Nkareng
                   mogwera, bjalo leihlo la gago lona le reng o ka re le rurugile?
          NKARENG: (O a le swara.) Kgane le a bonala mogwera?                              10
          MAHLODI: Ee, Nkareng, kgane le itšeng?
          NKARENG: (Ka dihlonyana.) Ke tša malapa, Mahlodi.
          MAHLODI: Aowa Nkareng, o nyaka go mpotša gore Setongwane o go
                   išitše letsogo?
          NKARENG: Go no ba ka wona mokgwa wo mogwera.                                     15
          MAHLODI: (O šišinya hlogo ka go Makala.) E le gore sebakwa e bileng ge
                   le šala le išana le matsogo ka tsela ye?
          NKARENG: Sebakwa ga se gona Mahlodi. Setongwane o ganne gore ka mo
                   hwetša a bina le mosatšana yo mongwe wa direthiana tše ntsho
                   gomme ge ke re ke a bolela a napa a nkgorogela.                         20
          MAHLODI: A ba be ba binela kae?
          NKARENG: Gona kua ga ka mogwera. A o ra nna tšhuwana …!
          MAHLODI: Eya, o swere ka mo go fišago mogwera.
          NKARENG: Tše e sa le dinyane, Mahlodi. Gape monna yola o mpintšha ka
                   leoto le tee.                                                           25
                                                                            [Letl.16–17]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      16                          DBE/Dibatsela 2022
                                             NSC

          4.2.1        Kgetha tlhalošo ya maleba go tšwa KHOLOMONG YA B o e
                       nyalantšhe le leina go KHOLOMO YA A. Ngwala fela nomoro (1–4)
                       le tlhaka ya maleba.

                             KHOLOMO YA A                     KHOLOMO YA B
                       1.    Nkareng                 A    o phela ka go rekiša bjala

                       2.    Setongwane              B    o gwerane le Nkareng

                       3.    Pulane                  C    o bethilwe ke monna

                       4.    Mahlodi                 D    o be a tsebana le moruti

                                                     E    o be a tsena sekolo
                                                                                       (4 x 1)     (4)

          4.2.2        Setsopolwa se se tšweletša thulanontle. Efa ntlha E TEE go thekga
                       se.                                                                         (1)

          4.2.3        Akaretša polelo ya Nkareng ka dintlha TŠE PEDI go tšwa
                       mothalong wa 18–20.                                                         (2)

          4.2.4        Setsopolwa se se tšea legato lefe la thulaganyo? Fahlela karabo
                       ya gago.                                                                    (2)

          4.2.5        Hlaloša lebaka leo le dirilego gore Nkareng a ye go bona Mahlodi.           (1)

          4.2.6        Hlaloša polelo ya mongwadi ya go re:

                       (a) 'O swere ka mo go fišago.'                                              (1)

                       (b) Ke tloga ke dutše godimo ga magala a mohwelere.                         (1)

          4.2.7        O nagana gore ke eng seo se ka dirwago go fediša ditiragalo tša
                       go swana le tšeo Setongwane a di dirilego?                                  (2)

          4.2.8        Na o bona Setšo se kgatha tema godimo ga ditiragalo tša mohuta
                       wo? Fahlela karabo ya gago.                                                 (1)

          4.2.9        Ke sephetho sefe seo o bego o ka se tšea ge o be o le Nkareng?
                       Tšweletša dintlha TŠE PEDI.                                                 (2)
                                                                                                   [35]

                                                         PALOMOKA YA KAROLO YA B:                  35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                           Phetla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2        17                           DBE/Dibatsela 2022
                                               NSC

KAROLO YA C: KANEGELOKOPANA

POTŠIŠO YA 5: KHUPAMARAMA – Mamphoku Mamabolo

Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo.

5.1       'LE GE O KA NTHAKA' – MJ Tauatsoala

          SETSOPOLWA SA I

          Monna yoo wa Boiketlo o be a nyetše mosadi yoo ka ngwana wa lesogana.
          Lona le be le tsebja ka la Mahlomola. E rile ge a se na go nyala Matshedišo
          ka lona, ya re ka morago ba ba le bana ba babedi. E be e le basetsana, ba
          tsebja ka la Mahlodi le Nthabiseng. Yoo Mahlodi e be e le yo mogolo go
          Nthabiseng. Leo e be e le lona lapa la Mathintha monna yo mošoro. Ke 5
          monna wa go hloka kwelobohloko. Ge e le mo e fo ba leleke la go goma
          marung. Ge e le dinama tšona o be a se natšo nke ge ba eja ba a mo uta, ya
          re ge ba feditše go ngwatha meratha ba mmitša.

          Bjalo ka ge Matshedišo a be a se na polelo, o be a tloga a fapana le monna
          wa gagwe kudu. Mosadi yo mobotse wa botelele bja go lekanela o be a tloga 10
          a dumiša. Wa mmejana wa go lekanela. Ge e le meriri e be e le sethokgwa
          nke go ka tšwa phudufudu. Seo se bego se kgahliša kudu moo go yena, ke
          gore o be a se na polelo e telele go swana le monna wa gagwe.

          Le ge bophelo bo be bo sepela ka thelelo lapeng la Mathintha, o be a sa
          sware bana bao go swana.                                                15
                                                                                    [Letl. 80]

          5.1.1        Ditiragalo tša setsopolwa se di diragala lefelong lefe?                     (1)

          5.1.2        Ka dintlha TŠE PEDI, TŠE PEDI ngwala phapano ya Mathintha le
                       Matshedišo go tšwa setsopolweng se.                                         (4)

          5.1.3        Ke tswalano efe yeo e bonalago baanegweng ba?

                       (a) Mahlomola le Matshedišo                                                 (1)

                       (b) Mathintha le Nthabiseng                                                 (1)

          5.1.4        Molwantšhwa ke mogale goba mogaleadi wa sengwalwa?
                       Ditiragalo ka moka di dikologa godimo ga gagwe.

                       Molwantšhwa wa kanegelokopana ye ke (Mathintha/Mahlomola.)
                       Fahlela karabo ya gago.                                                     (2)

          5.1.5        Hlaloša mebolelwana yeo e latelago go ya le ka moo e dirišitšwego
                       ka gona.

                       (a) Meriri e be e le sethokgwa.                                             (1)

                       (b) A thoma go ba le mebalabala bjalo ka leobu.                             (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                           Phetla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      18                         DBE/Dibatsela 2022
                                             NSC

          5.1.6        Ge o lebeletše o nagana gore Mathintha o be a dirwa ke eng go se
                       sware bana ba go swana?                                                 (1)

          5.1.7        Ponelopele ke seo mmadi a akanyago gore se ka tla sa direga kua
                       pele.

                       Ka dintlha TŠE PEDI laetša ponelopele yeo o bago le yona ka
                       tshwarompe ya Mahlomola ke tatagwe.                                     (2)

          5.1.8        Ge o be o le Matshedišo o be o tla dira eng ge o lemoga gore
                       monna o fetogile? Tšweletša dintlha TŠE PEDI.                           (2)

          5.1.9        Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla molaetša wo o tšweletšwago ke
                       lefoko le le latelago:

                       'Le ge bophelo bo be bo sepela ka thelelo lapeng la Mathintha, o
                       be a sa sware bana bao go swana.'                                       (2)

                                             LE

5.2       'A MPHETOGELA' – MJ Tauatsoala

          SETSOPOLWA SA J

          Ge mokgekolo le morwa ba be ba le gare ba šoga mogaga woo, kganthe
          Boreledi ya ba o tšere ka tsebe. O be a lemogile gore mokgekolo o gana
          nnang ya bosešane ge a eya sekolong. Seo se ile sa dira gore a nape a
          thome go mo lebelela ka ntaka ya leihlokhubedu. Lehloyo le ile la napa la
          tsoga, a se sa lebelela mokgekolo gabotse. Le dipolelo tša gona e be e dio ba 5
          tša go rapeletša. Kagišo o be a sa lemoga seo le gannyane. O be a sa
          lemoge ge go bolela ka tsela yela a napile a fehlile pitša ya ntwa.

          Le ge go be go le ka tsela yeo, Boreledi o ile a kwešiša gore taba ya Kagišo
          ga e mo leše di theogelago. Ke moo a ilego a re nanogi le semeetseng a bitša
          monnagwe. Ge a mmitša a ilale o be a tloga a fufula pefelo bokameetse ao a 10
          belago sebešong. Ka tsela yeo a bego a bela pefelo, sefahlego sa gagwe e
          be eke ke ka mafuri a roto. Ge e le botsana bjola bja maloba le maabane bo
          nyameletše.

          'Nke o mpotše mo wena Mantšha!' Gwa realo Boreledi mahlong a gagwe go
          lauma kgabo ya pefelo.                                                15

          'Ke go botše eng Boreledi?' A botšiša ka go realo mogala'Mantšha ebile a
          laetša boikokobetšo.

          'Le gona o mpotše therešo …'
                                                                           [Letl.112–113]

          5.2.1        Tikologo ya setsopolwa se ke ya sebjalebjale. Ngwala mohlala go
                       tšwa setsopolweng se.                                                   (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      19                         DBE/Dibatsela 2022
                                             NSC

          5.2.2        Kgetha tlhalošo ya maleba go tšwa KHOLOMONG YA B o e
                       nyalantšhe le leina go KHOLOMO YA A. Ngwala fela nomoro (1–3)
                       le tlhaka ya maleba.

                             KHOLOMO YA A                    KHOLOMO YA B
                       1.    Boreledi              A    ga a rate ngwetši ya go rutega

                       2.    Mantšha               B    o rata dingaka

                       3.    Kagišo                C    o nyaka go ya sekolong

                                                   D    ke morutiši
                                                                                  (3 x 1)     (3)

          5.2.3        Tshwantšhanyo ke sekapolelo seo ka sona selo se swantšhwago/
                       bapetšwago le se sengwe.

                       Tsopola lefoko leo le tšweletšago tshwantšhanyo temaneng ya 2.         (1)

          5.2.4        Hlaloša dimelo tša baanegwa ba go ya ka dipolelo tša bona
                       setsopolweng se.

                       (a)   Mantšha                                                          (1)

                       (b)   Boreledi                                                         (1)

          5.2.5        Ke eng seo mokgekolo a se tšhogago ge morwa a ka iša mosadi
                       sekolong? Efa dintlha TŠE PEDI.                                        (2)

          5.2.6        Tšweletša dintlha TŠE THARO tša katlego ya mongwadi go
                       matseno a kanegelokopana ye.                                           (3)

          5.2.7        Ke moya ofe woo o fokago polelong ye: ' ''Nke o mpotše mo wena
                       Mantšha!'' Gwa realo Boreledi mahlong a gagwe go lauma kgabo
                       ya pefelo.' Fahlela karabo ya gago.                                    (2)

          5.2.8        Ke maikutlo afe a a go aparelago mabapi le Boreledi yo a
                       ganetšwago go ya sekolong? Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                (3)

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA C:               35

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      20                         DBE/Dibatsela 2022
                                             NSC

KAROLO YA D: THETO

DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe

POTŠIŠO YA 6

Araba dipotšišo KA MOKA.

6.1       Bala sereto sa ka tlase gomme o arabe dipotšišo tša go se latela.

          MOTSEMOLLAKOMA – NS PULENG

          1         Ba tlile ka diphatšamaru le maselawatle,
          2         Bangwe dinao tša ba kuka tša ba goroša.
          3         Ba tlile ka dikoloyana le difatanaga,
          4         Bangwe ka metsekedi le ditimela,
          5         Ba tshetše matsha le mawatle ba rutha,
          6         Ba nanoga ka matši le dithokgwa,
          7         Ba namela meboto le meedi ka tshepo;
          8         Go bona lehutšo le kaaka legonono.

          9         Ba tšwa khutlonne tša lefase,
          10        Mebotong ya khutšo ya boTranskei,
          11        Ba tšwa Taung gaMoletsane Lesotho,
          12        Bangwe masoding a bofanego a Batswana;
          13        Ba tšwa boZambezi ba tshetše Limpopo,
          14        Ba tlile ka diketekete tša diketekete,
          15        Ba tšwa boPotokise Bodikela bja Afrika,
          16        Bangwe gae gaSekhukhune le gaMphahlele,
          17        Le kua Swatseng bangwe ba phutše.

          18        Ba tlile ka ditlhologelo tša mehuta,
          19        Bangwe ba šikere, bangwe ba ikgonere;
          20        Ba kgabile mafulomatala Motsemollakoma,
          21        Ba phaletše nak'a phala e llile,
          22        Ba tlogetše dirathana gae le diputswa.
          23        Tshepo ke go hwetša dilatšatlalakgang.
                                                                                [Letl. 54]

          6.1.1        Tšweletša TŠE PEDI tša sebopego sa sereto sa ka godimo o
                       lebeletše tše di latelago:

                       (a) Methalotheto                                                        (2)

                       (b) Ditematheto                                                         (2)

          6.1.2        Sereti se šomišitše mainagokwa go laetša mehuta ya didirišwa
                       temathetong ya 1.

                       Tsopola mehlala YE MEBEDI ya didirišwa tšeo/mainagokwa ao.              (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2         21                        DBE/Dibatsela 2022
                                                NSC

          6.1.3        Ngwala sekapolelo sa mothofatšo go tšwa temathetong ya 1.                 (1)

          6.1.4        Go tšwa temathetong ya 1, laetša dikafoko tšeo di hlalošago gore:

                       (a) Ba tšwelela ka pela go tšwa mahlakoreng a go fapana.                  (1)

                       (b) Ba na le tumelo yeo e tiilego.                                        (1)

          6.1.5        Laetša sešura mothalothetong wa 19 o be o fe mehola E MEBEDI
                       ya sona.                                                                  (3)

          6.1.6        Bontšha go tšwa temathetong ya 3 nnete ya moreti ge a re: 'Ba tlile
                       ka ditlhologelo tša mehuta'.                                              (2)

          6.1.7        Akanya ka dintlha TŠE PEDI seo se ka go direga Motsemollakoma
                       ge batho ba etla ka bontši.                                               (2)

          6.1.8        Hlatholla ka dintlha TŠE PEDI ponelopele ya gago mabapi le batho
                       bao ba šiago bana le batšofadi go ya go nyaka mešomo.                     (2)

                                                LE

6.2       Bala sereto sa ka tlase gomme o arabe dipotšišo tša go se latela.

          LEFELO LE LEKGETHWA – BMT Makobe

          1            Apola diaparo
          2            Rola dieta
          3            O šale o le pshenene
          4            O itokišetše leeto la sammaruri!

          5            Ga go tsene lenyatšo lefaseng le,
          6            Ga go kokote lehufa lefelong le,
          7            Ga go gwante tshele lefelong le,
          8            Ga go tshetshethe maroga lefelong le.

          9            Ke lefelo le lekgethwagadi!
          10           Re tsena re hwidinya matsogo,
          11           Dithoto tša lefase morago re tlogetše,
          12           Ke lefelo la bodutu bja matšobatšoba.
                                                                                  [Letl. 69]

          6.2.1        Kelelothalo ke kgopolo yeo e tlogago mothalothetong wa ka
                       godimo e fetela methalothetong ya go latela.

                       Tsopola kelelothalo ye e tšwelelago temathetong ya 1.                     (1)

          6.2.2        Go tšwa temathetong ya 1 tsopola polelo ya moreti go tšweletša
                       tše:

                       (a) O šale o se wa apara selo.                                            (1)

                       (b) O ikemišetše lehu.                                                    (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P2      22                         DBE/Dibatsela 2022
                                             NSC

          6.2.3        Ngwala mehlala YE       MEBEDI     ya   poeletšothomi   go    tšwa
                       temathetong ya 2.                                                      (2)

          6.2.4        Tsopola leswao la go laetša kgatelelo ya kgopolo temathetong
                       ya 3.                                                                  (1)

          6.2.5        Efa mohuta wa sereto se.                                               (1)

          6.2.6        Kgetha karabo ya maleba.

                       Moreti o reta ka batho (bao ba lwalago/bao ba hlokofetšego)
                       seretong sa ka godimo. Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                    (3)

          6.2.7        Ka dintlha TŠE PEDI laetša dikgopolo tša moreti temathetong ya 3.      (2)

          6.2.8        Ke moya ofe wo o fokago seretong se? Fahlela.                          (2)

          6.2.9        Ahlaahla molaetša woo o tšweletšwago ke moreti seretong se.            (1)

          6.2.10       Ala maikutlo a gago malebana le seo o se kwelego temathetong
                       ya 3.                                                                  (2)

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA D:               35
                                                        PALOMOKA YA TLHAHLOBO:                70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P1 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2022/ded284cd-a763-4105-8bcb-b2b12e7681e3) — Sepedi FAL · QP · 2022 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2022/71627291-2990-4c99-bb65-f0aafffc9e9f) — Sepedi FAL · QP · 2022 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2023](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2023/f5861b25-5a39-423a-91dc-233145970ab5) — Sepedi FAL · QP · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2021/b353e6d1-24c2-4b49-9ce0-7720f083b655) — Sepedi FAL · QP · 2021 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2019/5f6482c3-a1d3-4935-8461-9d830a391d49) — Sepedi FAL · QP · 2019 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2018/6ecaabcb-2c5a-420e-b19a-6cec65c89990) — Sepedi FAL · QP · 2018 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025-mg/d76ab8d2-14f0-4322-9896-51180e3fda90) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025-mg/487242e3-1260-489f-8d91-5b201b9dfbca) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025-mg/eb83ae83-85f3-4ebb-b6e8-d35f11f32626) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1-sepedi/806eaadc-1d1b-4333-860a-f230e185fdd3) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sepedi/bcece954-738e-42ad-928b-b5411db789f3) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
