# Sepedi FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 3 memorandum from the NSC November Exam 2022, 11 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2022-mg/e930eec4-7d4c-4071-95c7-f84d239f70fe
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2022
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 11

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 3 NSC November 2022 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2022-mg/e930eec4-7d4c-4071-95c7-f84d239f70fe)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · NSC November Exam · 2022 · sepedi. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P3 Nov 2022](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2022/71627291-2990-4c99-bb65-f0aafffc9e9f) — QP · 2022 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                        GRADE 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                   SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA BORARO (P3)

                                      DIBATSELA 2022

                                   TLHAHLO YA GO SWAYA

MEPUTSO: 100

                      Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya 11.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                         Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3          2                      DBE/Dibatsela 2022
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA A: DITAODIŠO

POTŠIŠO YA 1

Ditaodišo tšeo di botšišitšwego.

1.1       Ba tla ba mmetha hle! (Ke taodišokanego/tlhaloši.)

          Tlhalošo ya taodišokanego.
          Taodišokanego e laodiša tiragalo ye e fetilego. E ka ngwalwa go tšwa
          lehlakoreng le lengwe le le lengwe.

          Tlhalošo ya taodišotlhaloši.
          Ka taodišotlhaloši, mongwadi o hlaloša selo se sengwe gore mmadi a kgone
          go itemogela sona. Motho goba selo se sengwe a/se ka hlalošwa.

          Molekwa a ka tšweletša tše di latelago:
             Lebaka leo le hlotšego tiragalo.
             Lefelo la ditiragalo.
             Ditiragalo tša letšatši leo.
             O phonyokgile bjang.                                                            [50]

1.2       Letšatši la phatlalatšo ya dipoelo tša marematlou. (Ke taodišotlhaloši.)

          Tlhalošo ya taodišotlhaloši.
          Ka taodišotlhaloši, mongwadi o hlaloša selo se sengwe gore mmadi a kgone
          go itemogela sona. Motho goba selo se sengwe a/se ka hlalošwa.

          Molekwa a ka tšweletša tše di latelago:
             Moya woo o fokago dikolong tšeo di fapanego.
             Maitshwaro a barutwana, bao ba ba felegeditšego le bao ba lego
              kgauswi le bona.
             Dipolelo tša barutwana go ya ka maemo ao ba a hweditšego.                       [50]

1.3       Ka tsela yeo bagwera ba ka ba ntahleditšego ka gona nakong ye. (Ke
          taodišokgadimo/taodišokanego.)

          Tlhalošo ya taodišokgadimo.
          Ka taodišokgadimo eleletša tiragalo yeo o ilego wa e bona, wa e kwa, o e
          badilego nakong ye e fetilego gomme o laodiše go ya ka fao o gopolago ka
          gona.

          Tlhalošo ya taodišokanego.
          Taodišokanego e laodiša tiragalo ye e fetilego. E ka ngwalwa go tšwa
          lehlakoreng le lengwe le le lengwe.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3          3                     DBE/Dibatsela 2022
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

          Molekwa a ka tšweletša tše di latelago:
             Tiragalo yeo e go diragaletšego.
             E go amile bjang.
             Ke eng seo o se dirilego.
             Maikutlo a gago ke afe.
             Tharollo.                                                                      [50]

1.4       Moahlodimogolo wa mosadi a ka namolela naga mathateng a yona. (Ke
          taodišokahlaahlo.)

          Tlhalošo ya taodišokahlaahlo.
          Taodišo ye ga e na maikutlo a mongwadi. Yona e leka go tšweletša
          mahlakore a mabedi a poledišano ka go lekana. Mongwadi o hlokomela
          dintlha tša go fapana tša hlogo ye gomme a hlagiša dikgopolo tša go fapana
          ntle le go tšea lehlakore. Mongwadi a ka ba le thumo ye e itšeng mafelelong a
          taodišo, eupša dintlha tša go thekga goba go ganetša di swanetše go
          lekalekana le go kwagala.

          Molekwa a ka tšweletša tše di latelago:
             Maemo a mosadi setšhabeng.
             Ke kae mo a tlo go namolela setšhaba.
             Kahlolo ya gagwe.
             Maitapišo a gagwe.                                                             [50]

1.5       Go bušetšwa ga barutwana ka moka ka nako e tee morago ga Covid-19
          dikolong, ke kgato ye botse go Kgoro ya Thuto. (Ke taodišongangišano/
          taodišokahlaahlo.)

          Tlhalošo ya taodišongangišano.
          Ka taodišongangišano mongwadi o na le kgopolo ye e itšeng goba ntlhakemo
          gomme a fe dintlha tša go fahlela goba go thekga maemo a gagwe. Kgopolo
          ya mongwadi e swanetše go kwešišega taodišong ka moka. Ka taodišo ye
          mongwadi o leka go kgodiša goba go fekeetša mmadi gore a kwane le
          kgopolo ya gagwe.

          Tlhalošo ya taodišokahlaahlo.
          Taodišo ye ga e na maikutlo a mongwadi. Yona e leka go tšweletša
          mahlakore a mabedi a poledišano ka go lekana. Mongwadi o hlokomela
          dintlha tša go fapana tša hlogo ye gomme a hlagiša dikgopolo tša go fapana
          ntle le go tšea lehlakore. Mongwadi a ka ba le thumo ye e itšeng mafelelong a
          taodišo, eupša dintlha tša go thekga goba go ganetša di swanetše go
          lekalekana le go kwagala.
          Molekwa a ka tšweletša tše di latelago.
          Lehlakore le lebotse/la bokobo/la go befa.
              Barutwana ba kgona go sepela ka mošito o tee dithutong tša bona.
              Barutiši ba kgona go fetša mešomo ya bona ya ngwaga.
              Peresente ya go tšwelela ga barutwana e tlo oketšega.

Toleko ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3          4                       DBE/Dibatsela 2022
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

          Lehlakore le lebe.
              Tlhaelelo ya diphapoše.
              Tlhaelelo ya ditlabakelo tša thuto.
              Phatlalatšo ya bolwetši e tlo golela godimo.                                    [50]

1.6       Dipoelo tša barutwana ba marematlou                ba metsesetoropong le ba
          metsemagaeng     ga    di    gate   ka               mošito  o     tee.  (Ke
          taodišongangišano/taodišotlhaloši.)

          Tlhalošo ya taodišongangišano.

          Ka taodišongangišano, mongwadi o na le kgopolo ye e itšeng goba
          ntlhakemo gomme a fe dintlha tša go fahlela goba go thekga maemo a
          gagwe. Kgopolo ya mongwadi e swanetše go kwešišega taodišong ka moka.
          Ka taodišo ye mongwadi o leka go kgodiša goba go fekeetša mmadi gore a
          kwane le kgopolo ya gagwe.

          Tlhalošo ya taodišotlhaloši.
          Ka taodišotlhaloši, mongwadi o hlaloša selo se sengwe gore mmadi a kgone
          go itemogela sona. Motho goba selo se sengwe a/se ka hlalošwa.

          Molekwa a ka tšweletša tše di latelago:
              Tlhalošo ya metsesetoropo le metsemagae.
              Dipoelo tša barutwana ba metsesetoropong mengwaga ya go latelana.
              Dipoelo tša barutwana ba metsemagaeng mengwaga ya go latelana.
              Tše di hlolago phapano.
              Maikutlo a gago.                                                                [50]

1.7       1.7.1        Seswantšho sa A (Ke taodišokanego/ taodišotlhaloši.)

                       Tlhalošo ya taodišokanego.
                       Taodišokanego e laodiša tiragalo ye e fetilego. E ka ngwalwa go
                       tšwa lehlakoreng le lengwe le le lengwe.

                       Tlhalošo ya taodišotlhaloši.
                       Ka taodišotlhaloši, mongwadi o hlaloša selo se sengwe gore
                       mmadi a kgone go itemogela sona. Motho goba selo se sengwe
                       a/se ka hlalošwa.
                       Molekwa a ka tšweletša tše di latelago:
                            Go swanetše go ba le kamano magareng ga seswantšho le
                             hlogo.
                            Tša bophodisa.
                            Mohola wa bophodisa.
                            Tlhohleletšo.                                                     [50]

Toleko ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3          5                     DBE/Dibatsela 2022
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

          1.7.2        Seswantšho sa B (Ke taodišokanego/taodišotlhaloši.)

                       Tlhalošo ya taodišokanego.
                       Taodišokanego e laodiša tiragalo ye e fetilego. E ka ngwalwa go
                       tšwa lehlakoreng le lengwe le le lengwe.

                       Tlhalošo ya taodišotlhaloši
                       Ka taodišotlhaloši, mongwadi o hlaloša selo se sengwe gore
                       mmadi a kgone go itemogela sona. Motho goba selo se sengwe
                       a/se ka hlalošwa.
                       Molekwa a ka tšweletša tše di latelago:
                            Go swanetše go ba le kamano magareng ga seswantšho le
                             hlogo.
                            Tša leruo/Temothuo.
                            Mohola wa diruiwa/Kgwebo ye.
                            Maikemišetšo a go rua.
                            Tlhohleletšo.                                                   [50]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA A:           50

Toleko ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3          6                          DBE/Dibatsela 2022
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA B: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO TŠE TELELE
2.1       LENGWALO LA SEGWERA/ SETLWAEDI
          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa lengwalo la
          segwera:
              Sebopego e be sa maleba – atrese ya mongwadi, letšatšikgwedi,
               madume, matseno, le mafetšo a maleba.
              Moanegi a bontšhe go tlwaelana le moamogedi.
              Maikemišetšo e be a lethabo.
              Retšistara ya polelo e be ya maleba ya go amogelega.
                                                                                                  [30]
2.2       TŠA BOPHELO BJA MOHU
          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa tša bophelo
          bja mohu:
           Bo be ka gare ga lepokisana.
           Tša matswalo – maina a mohu, o belegwe neng ke bomang, kae, a
              hlokofala neng.
           Dithuto tša gagwe – sekolo sa fase, se se phagamego, dithuto tša
              godimo.
           Tša mešomo ya gagwe – mafelo ao a šomilego gona.
           Tša tirišano le setšhaba ka kakaretšo.
           Maemo a lenyalo le bana ba gagwe.
           Seo se hlotšego lehu la gagwe.
           Bao a ba tlogetšego morago, k.g.r. batswadi le meloko ka kakaretšo.
           Lefoko la taelano bjalo ka 'Robala ka khutšo ...'                                     [30]

2.3       POLELO
          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa polelo.
               Hlogo e sepelelane le moletlo.
               Retšistara ya polelo e be ya maleba.
               Matseno a goge šedi ya batheeletši.
               Polelo e be yeo e tsošago maikutlo le go hlohleletša.
               Šomiša mafoko a makopana.
               Šomiša mehlala ya go tlwaelega ya maleba.
               Diteng di swarelele go sererwa.                                                   [30]
2.4       DITSHWAYATSHWAYO
          Dintlha tšeo di swanetšego               go    hlokomelwa     ge   go   ngwalwa
          ditshwayatshwayo.
               Maitemogelo a mongwadi.
               Ngwala ka motho wa pele.
               Ngwala ka lebaka la bjale.
               Diteng e be tša maleba.
               Go tšweletšwe dintlhakgolo ka boripana.
               Go se anegwe ka botlalo, mmegelwa a šielwe sebaka sa go ikgopolela.
               Go anegwe ka tsela yeo e ka dirago gore moanegelwa a dume go bala
                puku ye.
               Tšweletša mahlakori a mabedi (la kgahlego/la go se kgahlege.)                     [30]
                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA B:                30
Toleko ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3          7                        DBE/Dibatsela 2022
                                     SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA C: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO TŠE KOPANA

3.1       KARATA YA MEMO/TALETŠO

          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa karata ya
          memo/taletšo:

              E be ka gare ga lepokisana.
              E ya go mang, e tšwa go mang.
              Lefelo, letšatši le nako ya moletlo.
              Tšweletša morero wa letšatši leo.
              Fonte e be ya maleba.
              Retšistara ya polelo e be ya maleba.
              Ka kgopelo fetola (Phetolo ya go tsenela moletlo - RSVP).                        [20]

3.2       MOLAETŠA WO MOKOPANA (SMS)

          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa SMS:

              E be ka gare ga lepokisana.
              Molaetša e be wo mokopana.
              Morero o laolwa ke diteng.
              Tšhomišo ya dikhutšofatšo ya maleba.
              Retšistara le polelo e be tša maleba.                                            [20]

3.3       DITAELO

          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa ditaelo:

          1    Ditlabakelo tša go apea.
              Kgoboketša ditlabakelo tša maleba bjalo ka, flouro, mae, maswi, swikiri,
                 bjalobjalo.

           2   Mokgwa wa go di apea.
              Lekanetša ditlabakelo tša go paka.
              Hlakantšha ditlabakelo tša go paka, tša go oma le tša diela.
              Ruthufatša obene ya gago o e bee go mollo wo o lekanetšego.
              Ala motswako, o o arole ka mo o kgotsofalago.
              Tlotša dipane ka makhura gomme o bee dikarolwana ka gare ga pane.
              Lokela pane ya dikuku ka obeneng.
              Lekola obene kgafetšakgafetša gore o se fetše o tšhumile dikuku tša
               gago.                                                                            [20]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA C:              20
                                                           PALOMOKA YA TLHAHLOBO:               100

Toleko ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 8

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3
                                                     Downloaded from hlayiso.com                       8                                                                           DBE/2022
                                                                                           SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

ELA HLOKO:
    Diriša rubriki ye ge o swaya ditaodišo (LEPHEPHE LA 3, KAROLO YA A).
    Meputso ya 0–50 e arotšwe ka magato a mahlano a ditlhalošo.
    Mo go diteng, polelo le setaele le legato le lengwe le le lengwe la magato a ditlhalošo a mahlano le arotšwe ka dikarolwana tše pedi, e lego legato la
     godimo le la fase go lebeletšwe kabo ya meputso le ditlhalošo.
    Sebopego ga se sa arolwa ka legato la godimo le la fase.

KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO TŠA SEPEDI LELEME TLALELETŠO LA PELE [MEPUTSO YE 50]

       Dinyakwa                               Bokgoni bja go ikgetha        Bokgoni bja maemo              Bokgoni bja             Bokgoni bja              Ga go bokgoni
                                                                                                            magareng                 motheo
DITENG LE                                               28–30                       22–24                    16–18                   10–12                        4–6
PEAKANYO                                      -Bokgoni bja go araba         -Potšišo e arabilwe        -Karabo e a              -Tlemagano ya            -Molekwa o tšwele
                                              potšišo ke bja maemo a        gabotsebotse.              kgotsofatša.             dikgopolo ga se ya       tseleng kudukudu.
                                              godimodimo go fetiša.         -Dikgopolo di kgahliša

                           Legato la godimo
(Go araba dipotšišo)                                                                                   -Dikgopolo di            maleba.                  -Dikgopolo di
-Tatelano ya dikgopolo                        -Dikgopolo tše bohlale, tša   kudu ebile di sepelelana   tlemagane ebile di a     -Dikgopolo ga di         hlakahlakane ebile ga
ge go dirwa peakanyo.                         go hlohla mabjoko tšeo di     le hlogo/sererwa.          kgodiša.                 tšwelele gabotse ebile   di nepiše.
                                              tšwelego mahlalagading.       -Peakanyo le tlemagano     -Peakanyo le             ga di bontšhe            -Dikgopolo ga di nepiše
-Temogo ya morero,
                                              -Peakanyo le tlemagano ke     ya dikgopolo ke tše        tlemagano ya dikgopolo   boitlhamelo.             hlogo ebile di a
baamogedi ba                                  tšeo di ikgethilego go        botsebotse go akaretšwa    ke tše kaone go          -Tatelano le             ipoeletša.
tshedimošo le                                 akaretšwa matseno, mmele      matseno, mmele le          akaretšwa matseno,       tlemagano ya             -Ga go tatelano le
dikamano.                                     le mafetšo.                   mafetšo.                   mmele le mafetšo.        dikgopolo di tšwelela    tlemagano ya
                                                                                                                                gannyane.                dikgopolo.
MEPUTSO YE 30
                                                        25–27                       19–21                      13–15                    7–9                       0–3
Diteng = 25                                   -Bokgoni bja go araba         -Potšišo e arabilwe        -Potšišo e arabilwe ka   -Molekwa o tšwele        -Ga go bolelwe selo ka
Peakanyo = 5                                  potšišo ke bja maemo a        gabotse.                   mo go kgotsofatšago      tseleng.                 hlogo yeo e filwego.
                                              godimodimo.                   -Dikgopolo di a kgahliša   eupša ga se ya hlaka     -Dikgopolo di            -O tšwele tseleng
                                              -Dikgopolo tše bohlale tša

                           Legato la fase
                                                                            ebile di sepelelana le     gabotse.                 hlakahlakane.            kudukudu.
                                              go tšwa mahlalagading.        hlogo/sererwa.             -Tlemagano ya            -Ga go peakanyo          -Diteng ga di nepiše
                                              -Bokgoni bja maemo a          -Peakanyo le tlemagano     dikgopolo e a            goba tlemagano ya        ebile di hlakahlakane.
                                              godimo bja go beakanya le     ya dikgopolo ke tše        kgotsofatša ebile e a    dikgopolo yeo e
                                              go tlemaganya dikgopolo.      botse go akaretšwa         kgodiša.                 tšwelelago.
                                              go akaretšwa matseno,         matseno, mmele le          -Peakanyo le
                                              mmele le mafetšo.             Mafetšo.                   tlemagano ya dikgopolo
                                                                                                       di a kgotsofatša go
                                                                                                       akaretšwa matseno,
                                                                                                       mmele le mafetšo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                       Phetla

### Page 9

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3
                                                         Downloaded from hlayiso.com                         9                                                                              DBE/2022
                                                                                                 SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POLELO, MONGWALELO                                             14–15                          11–12                         8–9                       5–6                        0–3
  LE PALOBOHLATSE                                    -Segalo, retšistara, setaele   -Segalo, retšistara,         -Segalo, retšistara,       -Segalo, retšistara,       -Polelo ga e
                                                     le tlotlontšu di sepelelana    setaele le tlotlontšu di     setaele le tlotlontšu di   setaele le tlotlontšu di   kwešišagale.
-Segalo, retšistara,                                 kudukudu le morero,            sepelelana gabotsebotse      sepelelana gabotse le      sepelelana gannyane        -Segalo, retšistara,
mongwalelo, tlotlontšu ya                            baamogedi le dikamano.         le morero, baamogedi le      morero, baamogedi le       le morero, baamogedi       setaele le tlotlontšu ga

                                  Legato la godimo
                                                     -Polelo ke ya boitshepo, ya    dikamano.                    dikamano.                  le dikamano.               di sepelelane le
maleba ya morero le
                                                     go nona, ya maatlakgogedi.     -Polelo e na le maatla, ya   -Tirišo ya maleba ya       -Tirišo ya polelo ke ya    morero, baamogedi le
dikamano.                                            -Polelo e na le segalo sa go   segalo sa maleba.            polelo e dira gore         motheo.                    dikamano.
-Kgetho ya mantšu                                    ba le maatlakgogedi ebile e    -Diphošo tša popopolelo      molaetša o kwagale.        -Segalo le mošito ga       -Tlotlontšu ke ye
-Tirišo ya polelo le                                 nonne ka mebolelwana ya        le mopeleto ga se tše kae    -Segalo ke sa maleba       se tša maleba.             nnyane kudukudu moo
melawana, maswao,                                    go kgahliša.                   -Polelo e beakantšwe         -Mebolelwana e             -Tlotlontšu ke ye          e lego gore e dira gore
popopolelo le mopeleto.                              -Ga go na le ge e ka ba        gabotsebotse.                dirišitšwe go godiša       nnyane kudu.               ditaba di se
                                                     phošwana e tee ya                                           boleng bja diteng.                                    kwešišagale.
     MEPUTSO YE 15                                   popopolelo le mopeleto.
                                                     -Polelo e beakantšwe ka
                                                     bokgwari bja maemo a
                                                     godimodimo.
Polelo = 10                                                       13                            10                           7                         4
Mongwalelo = 3                                       -Polelo ya maemo a             -Polelo ke ya maemo a        -Tirišo ya polelo e a      -Polelo ga e
Palobohlatse = 2                                     godimodimo ya go ba le         godimo ya go ba le           kgotsofatša eupša e na     kgotsofatše.

                                  Legato la fase
                                                     segalo se maatla.              maatlakgogedi.               le diphošo.                -Ga go phapantšho ya
                                                     -Ga go na le ge e ka ba        -Segalo ke sa maleba sa      -Segalo se a               mafoko.
                                                     phošwana e tee ya              go ba le maatlakgogedi.      kgotsofatša eupša          -Tlotlontšu ga se ye
                                                     popopolelo goba mopeleto.      -Diphošwana tše nnyane       mebolelwana ga se ya       kaalo.
                                                     -Polelo e beakantšwe ka        tša popopolelo le            dirišwa o kaalo.
                                                     bokgwari.                      mopeleto.
                                                                                    -Polelo e beakantšwe
                                                                                    gabotse.
       SEBOPEGO                                                   5                             4                            3                         2                         0–1
                                                     -Tšwetšopele ya sererwa ke     -Tatelano ye botse ya        -Dintlha tša maleba di     -Dintlha tša maleba ga     -Dintlha tša maleba ga
-Dinyakwa/                                           ya maemo a godimodimo.         tšwetšopele ya dintlha.      tšweleditšwe.              se tše kae.                di gona.
Dipharologantšho tša                                 -Tlhalošo ya dikgopolo ke      -Tlemagano ye botse ya       -Mafoko le ditemana di     -Mafoko le ditemana        -Mafoko le ditemana di
setšweletšwa.                                        ya maemo a godimodimo.         dintlha le dikgopolo.        hlamegile gabotse.         di na le diphošo.          fošagetše.
                                                     -Tlhamo ya mafoko le           -Mafoko le ditemana di       -Taodišo e a kwagala.      -Taodišo e a kwagala       -Taodišo ga e kwagale.
 -Tšwetšopele ya ditemana
                                                     ditemana ke ya go ikgetha,     beakantšwe ka                                           eupša e na le
    le tlhamo ya mafoko.                             ya maemo a godimodimo.         makgethe.                                               mafokodi.

     MEPUTSO YE 5

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                                   Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3                                                 10                                                                           DBE/2022
                                                                             SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA B: RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE TELELE TŠA TIRIŠANO TŠA SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE [MEPUTSO YE 30]

Dinyakwa                           Bokgoni bja go ikgetha          Bokgoni bja maemo                  Bokgoni bja             Bokgoni bja motheo              Ga go bokgoni
                                                                                                       magareng
DITENG, PEAKANYO LE                          15–18                          11–14                        8–10                           5–7                          0–4
SEBOPEGO                          -Bokgoni bja go araba potšišo   -Bokgoni bjo bobotsebotse     -Bokgoni bja go               -Bokgoni bja motheo bja     Karabo ga e laetše tsebo
                                  ke bja maemo a godimodimo       bja go araba potšišo bjoo     kgotsofatša bja go araba      go araba potšišo bja go     le ye nnyane ya mohuta
(Go araba dipotšišo le            go fetiša.                      bo laetšago tsebo ye          potšišo bja go laetša tsebo   laetša tsebo ye nnyane      wa setšweletšwa.
dikgopolo)                        -Dikgopolo ke tše bohlale tša   botse ya mohuta wa            ya mohuta wa                  ya dinyakwa tša mohuta      -Molaetša ga o tšwelele
                                  go tšwa mahlalagading.          setšweletšwa.                 setšweletšwa.                 wa setšweletšwa.            gabotse ka ge molekwa a
-Tatelanyo le peakanyo ya
                                  -Tsebo ye e tseneletšego ya     -Ditaba di nepiša             -Go na le nepišo eupša go     -Go na le nepišo ye         tšwele tseleng kudukudu.
dikgopolo.                        dinyakwa tša mohuta wa          setšweletšwa.                 na le go tšwa tseleng         nnyane ya setšweletšwa      -Ga go tlemagano ya
-Morero, baamogedi,               setšweletšwa.                   -Molekwa ga se a tšwa         gannyane.                     eupša go na le go tšwa      diteng le dikgopolo
dinyakwa/dipharologantšho le      -Ditaba di nepiša               tseleng.                      -Tlemagano ya dikgopolo       tseleng.                    -Ditaba di hlalošwa
dikamano.                         setšweletšwa thwi.              -Tlemagano ya diteng le       le dikamano e a               -Tlemagano ya diteng le     gannyane.
                                  -Tlemagano ya diteng le         dikgopolo ke ye botse.        kgotsofatša.                  dikgopolo ga se ye          -Sebopego sa
                                  dikgopolo ke ya maemo a         -Tlhalošo ya ditaba ke ye     -Tlhalošo ya ditaba e a       kaalo.                      setšweletšwa ga se sona.
MEPUTSO YE 18                     godimo.                         botse ebile e thekga          kgotsofatša ebile e thekga    -Tlhalošo ya ditaba ke
                                  -Tlhalošo ya ditaba ke ya       sererwa.                      sererwa.                      ya motheo ebile e
Diteng = 14                       maemo a godimo ebile e          -Sebopego ke sa maleba        -Sebopego ke sa maleba        thekga sererwa
Peakanyo = 2                      thekga sererwa.                 eupša se na le                eupša se na le diphošo        gannyane.
Sebopego = 2                      -Sebopego ke sa maleba sa       diphošwana di se kae.         tše dintšinyana.              -Ga se a šomiša melao
(Lengwalo =Sebopego =4)           go sepelelana le                                                                            ya sebopego ka
                                  setšweletšwa.                                                                               tshwanelo.
                                                                                                                              -Go tlogetšwe dintlha tše
                                                                                                                              bohlokwa.
POLELO, MONGWALELO LE                        10–12                           8–9                           6–7                          4–5                          0–3
PALOBOHLATSE                      -Segalo, retšistara,            -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,        -Segalo, retšistara,
-Segalo, retšistara,              mongwalelo le tlotlontšu di     mongwalelo le tlotlontšu di   mongwalelo le tlotlontšu di   mongwalelo le tlotlontšu    mongwalelo le tlotlontšu
mongwalelo, morero,               sepelelana gabotsebotse le      sepelelana gabotse le         sepelelana le morero,         ga di sepelelane            ga di sepelelane le
baamogedi le dikamano.            morero, baamogedi le            morero, baamogedi le          baamogedi le dikamano.        gabotse le morero,          morero, baamogedi le
-Tirišo ya polelo le melawana     dikamano.                       dikamano.                     -Diphošo tša popopolelo       baamogedi le dikamano.      dikamano.
                                  -Polelo e nepagetše ebile e     -Polelo ga e na diphošo       ga se tše ntši.               -Popopolelo ga se yeo e     -Sengwalo se tletše ka
kgetho ya mantšu.
                                  hlamegile gabotse.              tša popopolelo ebile e        -Tlotlontšu ke yeo e          nepagetšego ebile e         diphošo ebile se
-Maswao le mopeleto.              -Ga go na le ge e ka ba phošo   hlamegile gabotse.            lekanetšego.                  tletše ka diphošo.          hlakahlakane.
                                  e tee.                          -Tlotlontšu ke ye ntši.       -Diphošwana tšeo di lego      -Tlotlontšu ga se ye ntši   -Tlotlontšu yeo e lego
MEPUTSO YE 12                                                     -Gantši ga go diphošo.        gona ga di fetoše             -Molaetša o a tšwelela      gona ga e sepelelane le
Polelo = 8
                                                                                                molaetša.                     eupša o arošitšwe.          morero le ga nnyane.
Mongwalelo = 2
                                                                                                                                                          -Molaetša ga o tšwelele le
Palobohlatse = 2
                                                                                                                                                          ga nnyane.
(Lengwalo= Mongwalelo=1
Palobohlatse =1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                            Phetla

### Page 11

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3
                                        Downloaded from hlayiso.com                       11                                                                        DBE/2022
                                                                              SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA C: RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE KOPANA TŠA TIRIŠANO TŠA SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE [MEPUTSO YE 20]

Dinyakwa                           Bokgoni bja go ikgetha          Bokgoni bja maemo          Bokgoni bja magareng           Bokgoni bja motheo               Ga go bokgoni
DITENG, PEAKANYO LE                       10–12                           8–9                         6–7                           4–5                            0–3
SEBOPEGO                          -Bokgoni bja go araba potšišo   -Bokgoni bjo                -Bokgoni bja go               -Bokgoni bja motheo bja go    -Karabo ga e laetše tsebo
                                  ke bja maemo a godimodimo       bobotsebotse bja go         kgotsofatša bja go araba      araba potšišo bja go laetša   le ye nnyane ya mohuta
(Go araba dipotšišo le            go fetiša.                      araba potšišo bjoo bo       potšišo bja go laetša tsebo   tsebo ye nnyane ya            wa setšweletšwa.
dikgopolo)                        -Dikgopolo ke tše bohlale tša   laetšago tsebo ye botse     ya mohuta wa                  dinyakwa tša mohuta wa        -Molaetša ga o tšwelele
                                  go tšwa mahlalagading.          ya mohuta wa                setšweletšwa.                 setšweletšwa.                 gabotse ka ge molekwa a
-Tatelano le peakanyo ya
                                  -Tsebo ye e tseneletšego ya     setšweletšwa.               -Go na le nepišo eupša go     -Go na le nepišo ye           tšwele tseleng kudukudu.
dikgopolo.                        dinyakwa tša mohuta wa          -Ditaba di nepiša           na le go tšwa tseleng         nnyane ya setšweletšwa
-Morero, baamogedi,               setšweletšwa.                   setšweletšwa.               gannyane.                     eupša go na le go tšwa        -Ga go tlemagano ya
dinyakwa/dipharologantšho le      -Ditaba di nepiša               -Molekwa ga se a tšwa       -Tlemagano ya dikgopolo       tseleng.                      diteng le dikgopolo.
dikamano.                         setšweletšwa thwi.              tseleng.                    le dikamano e a               -Tlemagano ya diteng le       -Ditaba di hlalošwa
                                  -Tlemagano ya diteng le         -Tlemagano ya diteng le     kgotsofatša.                  dikgopolo ga se ye kaalo.     gannyane.
MEPUTSO YE 12                     dikgopolo ke ya maemo a         dikgopolo ke ye botse.      -Tlhalošo ya ditaba e a       -Tlhalošo ya ditaba ke ya     -Sebopego sa
                                  godimo.                         -Tlhalošo ya ditaba ke ye   kgotsofatša ebile e thekga    motheo ebile e thekga         setšweletšwa ga se sona.
Diteng = 8                        -Tlhalošo ya ditaba ke ya       botse ebile e thekga        sererwa.                      sererwa gannyane.
Peakanyo = 2                      maemo a godimo ebile e          sererwa.                    -Sebopego ke sa maleba        -Ga se a šomiša melao ya
Sebopego = 2                      thekga sererwa.                 -Sebopego ke sa maleba      eupša se na le diphošo tše    sebopego ka tshwanelo
                                  -Sebopego ke sa maleba sa       eupša se na le              dintšinyana.                  -Go tlogetšwe dintlha tše
                                  go sepelelana le                diphošwana di se kae.                                     bohlokwa.
                                  setšweletšwa.
POLELO, MONGWALELO                            7–8                           5–6                            4                            3                           0–2
LE PALOBOHLATSE                   Segalo, retšistara,             -Segalo, retšistara,        Segalo, retšistara,           -Segalo, retšistara,          -Segalo, retšistara,
                                  mongwalelo le tlotlontšu di     mongwalelo le tlotlontšu    mongwalelo le tlotlontšu di   mongwalelo le tlotlontšu ga   mongwalelo le tlotlontšu
-Segalo, retšistara,              sepelelana gabotsebotse le      di sepelelana gabotse le    sepelelana le morero,         di sepelelane gabotse le      ga di sepelelane le
mongwalelo, morero,               morero, baamogedi le            morero, baamogedi le        baamogedi le dikamano.        morero, baamogedi le          morero, baamogedi le
baamogedi le dikamano.            dikamano.                       dikamano.                   -Diphošo tša popopolelo       dikamano.                     dikamano.
-Tirišo ya polelo le melawana.    -Polelo e nepagetše ebile e     -Polelo ga e na diphošo     ga se tše ntši.               -Popopolelo ga se yeo e       -Sengwalo se tletše ka
-Kgetho ya mantšu.                hlamegile gabotse.              tša popopolelo ebile e      -Tlotlontšu ke yeo e          nepagetšego ebile e tletše    diphošo ebile se
                                  -Ga go na le ge e ka ba         hlamegile gabotse.          lekanetšego.                  ka diphošo.                   hlakahlakane.
-Maswao le mopeleto.
                                  phošo e tee.                    -Tlotlontšu ke ye ntši.     -Diphošwana tšeo di lego      -Tlotlontšu ga se ye ntši.    -Tlotlontšu yeo e lego
                                                                  -Gantši ga go diphošo.      gona ga di fetoše             -Molaetša o a tšwelela        gona ga e sepelelane le
MEPUTSO YE 8                                                                                  molaetša.                     eupša o arošitšwe.            morero le ga nnyane.
                                                                                                                                                          -Molaetša ga o tšwelele
Polelo = 4                                                                                                                                                le ga nnyane.
Mongwalelo = 2
Palobohlatse = 2

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P1 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2022-mg/f778692f-0932-4c71-a323-e2791cd192ea) — Sepedi FAL · Memo · 2022 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2022 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2022-mg/c8f5b595-10f2-4dc6-9673-7ecdf603efea) — Sepedi FAL · Memo · 2022 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-sepedi/bd4f1038-210b-4392-b9e1-ab823cb5a1e5) — Sepedi FAL · Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-3-sepedi/9514d658-597a-44e1-9293-81af6a068aa2) — Sepedi FAL · Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2023-mg/dbcb1cc0-1801-4132-b5cd-ecc1985acf2f) — Sepedi FAL · Memo · 2023 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2021-mg/85f33840-8dc0-420f-a86b-f7a6ab0ec155) — Sepedi FAL · Memo · 2021 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025/08f424d8-1b48-4f9e-bb82-959950021868) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025/65621468-8891-4de8-b6e5-e2d680e16a0a) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025/55ea752e-c036-48a6-b9a4-c6426dfb94cc) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sepedi/37e1eb3b-ded2-44c4-80f5-161fab63087e) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2025](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-1-sepedi/207b1a1b-c50d-4b34-8b08-e46fa67bf378) — QP · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
