# Sepedi FAL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo

> Grade 12 Sepedi FAL Paper 3 memorandum from the November 2024 NSC, 12 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2024-mg/27a622a9-a35a-4585-a52f-14ae9b755c88
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Sepedi FAL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 3
- Curriculum: CAPS
- Pages: 12

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi FAL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-fal) › [Sepedi FAL Grade 12 Paper 3 November 2024 NSC Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2024-mg/27a622a9-a35a-4585-a52f-14ae9b755c88)

## About this document

Sepedi Fal · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · sepedi. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi FAL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-nov-2024/77c45862-1717-4d84-981b-e5ab3e2014a8) — QP · 2024 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

GRADE 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                   SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE (FAL)

                                  LEPHEPHE LA BORARO (P3)

                                      DIBATSELA 2024

                                   TLHAHLO YA GO SWAYA

MEPUTSO: 100

                    Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 12.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                          Phetla

### Page 2

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3           2                    DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA A: DITAODIŠO
POTŠIŠO YA 1
Ditaodišo tšeo di botšišitšwego.
1.1       Letšatši la diphadišano tša bommasebotsana sekolong sa gešo. (Ke
          taodišokanego/taodišotlhaloši).

          Tlhalošo ya taodišokanego.
          Taodišokanego e laodiša tiragalo ye e fetilego. E ka ngwalwa go tšwa
          lehlakoreng le lengwe le le lengwe.

          Tlhalošo ya taodišotlhaloši.
          Ka taodišotlhaloši, mongwadi o hlaloša selo se sengwe gore mmadi a kgone
          go itemogela sona. Motho goba selo se sengwe a/se ka hlalošwa.

          Molekwa a ka tšweletša dikgopolo tše di latelago:
          • Palo ya bakgathatema (Basetsana/banenyana le bašemane ba hlakane).
          • Meaparo ya bona.
          • Ditiragalo tša letšatši.
          • Bathopasefoka.
          • Meketeko/Lethabo mafelelong.                                                     [50]
1.2       Tšhomišano ya mekgatlo ya dipolitiki e tliša kgatelopele mmušong wa Afrika
          Borwa. (Ke taodišokahlaahlo/taodišongangišano)

          Tlhalošo ya taodišokahlaahlo.
          Taodišo ye ga e na maikutlo a mongwadi. Yona e leka go tšweletša
          mahlakore a mabedi a poledišano ka go lekana. Mongwadi o hlokomela
          dintlha tša go fapana tša hlogo ye gomme a hlagiša dikgopolo tša go fapana
          ntle le go tšea lehlakore. Mongwadi a ka ba le thumo ye e itšego mafelelong a
          taodišo, eupša dintlha tša go thekga goba go ganetša di swanetše go
          lekalekana le go kwagala.

          Tlhalošo ya taodišongangišano.
          Ka taodišongangišano mongwadi o na le kgopolo ye e itšego goba ntlhakemo
          gomme o fa dintlha tša go fahlela goba go thekga maemo a gagwe. Kgopolo
          ya mongwadi e swanetše go kwešišega taodišong ka moka. Ka taodišo ye
          mongwadi o leka go kgodiša goba go fekeetša mmadi gore a kwane le
          kgopolo ya gagwe

          Molekwa a ka tšweletša dikgopolo tše di latelago:

          Tumelo
          • Go hlakanya dikgopolo tša go fapana mabapi le ditirelo.
          • Mekgatlo ka moka e na le kemedi.
          • Go tliša diphetogo ka go thušana.
          • Go seketša mašeleng ditirelong.

          Kganetšo
          • Go ka ba le ngangišano ya dikgopolo ge ba swanetše go tliša ditirelo.
          • Go baka borena.
          • Go ka ba le tshenyo ya mašeleng ge ba ngangišana go aba ditirelo.                [50]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 3

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3           3                    DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

1.3       Ge nkabe nko e dupelela, nka be ke se ka ya. (Ke taodišokgadimo).

          Tlhalošo ya taodišokgadimo.
          Ka taodišokgadimo mongwadi o eleletša tiragalo yeo a ilego a e bona/ ya mo
          diragalela a e kwa/ a e bona/ a e badilego nakong ye e fetilego gomme a
          laodiša go ya ka fao a gopolago ka gona.

          Molekwa a ka tšweletša dikgopolo tše di latelago:
          • Ditiragalo tšeo a kopanego le tšona.
          • Ditiragalo tšeo di mo amile bjang.
          • A laetše boitsholo.
          • Maele ao a ka fiwago batho.                                                      [50]

1.4       Ditumelo go ya ka go fapana ga batho ditšhabeng ke bothata. (Ke
          taodišokahlaahlo/taodišongangišano).

          Tlhalošo ya taodišokahlaahlo.
          Taodišo ye ga e na maikutlo a mongwadi. Yona e leka go tšweletša
          mahlakore a mabedi a poledišano ka go lekana. Mongwadi o hlokomela
          dintlha tša go fapana tša hlogo ye gomme a hlagiša dikgopolo tša go fapana
          ntle le go tšea lehlakore. Mongwadi a ka ba le thumo ye e itšego mafelelong a
          taodišo, eupša dintlha tša go thekga goba go ganetša di swanetše go
          lekalekana le go kwagala.

          Tlhalošo ya taodišongangišano.
          Ka taodišongangišano mongwadi o na le kgopolo ye e itšego goba ntlhakemo
          gomme a fe dintlha tša go fahlela goba go thekga maemo a gagwe. Kgopolo
          ya mongwadi e swanetše go kwešišega taodišong ka moka. Ka taodišo ye
          mongwadi o leka go kgodiša goba go fekeetša mmadi gore a kwane le
          kgopolo ya gagwe.

          Molekwa a ka tšweletša dikgopolo tše di latelago:
          • E hlola kgethollo ditšhabeng.
          • E hlola moya wa ntwa.
          • Go ka dirwa eng.
          • E fa batho tokologo tumelong le setšong sa motho.
          • E godiša boitshepo le boikamogelo go seo o lego sona.
          • E ruta batho go amogelana.                                                       [50]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 4

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3           4                     DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

1.5       Bohlale ke leabela. (Ke taodišongangišano).

          Tlhalošo ya taodišongangišano.

          Ka taodišongangišano mongwadi o na le kgopolo ye e itšego goba ntlhakemo
          gomme o fa dintlha tša go fahlela goba go thekga maemo a gagwe. Kgopolo
          ya mongwadi e swanetše go kwešišega taodišong ka moka. Ka taodišo ye
          mongwadi o leka go kgodiša goba go fekeetša mmadi gore a kwane le
          kgopolo ya gagwe.

          Molekwa a ka tšweletša dikgopolo tše di latelago:

          Tumelo
          • Ditiragalo tše a kopanego le tšona tša go laetša gore bohlale bo tšwa ka
             lapeng go tloga kua morago.
          • Seo se ka dirwago go tloša mogopolo wa gore bohlale ke leabela go
             barutwana ka sekolong.
          • Mehlala ya dirutegi tšeo di tšwago malapeng a batswadi ba bohlale.

          Kganetšo
          • A tšweletše mehlala ya baetapele bao ba tšwago malapeng ao go sego
             yo bohlale.
          • Tlhohleletšo go laetša kgonagalo.                                                 [50]

1.6       Go ja pele, go phalwa ke go ja morago. (Ke taodišongangišano).

          Tlhalošo ya taodišongangišano
          Ka taodišongangišano mongwadi o na le kgopolo ye e itšego goba ntlhakemo
          gomme o fa dintlha tša go fahlela goba go thekga maemo a gagwe. Kgopolo
          ya mongwadi e swanetše go kwešišega taodišong ka moka. Ka taodišo ye
          mongwadi o leka go kgodiša goba go fekeetša mmadi gore a kwane le
          kgopolo ya gagwe.

          Tumelo
          • Go atlega o sa le yo mofsa.
          • O kgona go dira tše mmalwa o sa na le maatla.
          • Ge o gahlane le ditlhohlo o na le nako ya go di rarolla e sa le nako.

          Kganetšo
          • O ja maatla a fedile.
          • Monagano o lapile.
          • Maikarabelo a gago a oketšegile.                                                  [50]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 5

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3           5                   DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

1.7       Seswantšho (Ke taodišokanego).

          Tlhalošo ya taodišokanego.
          Taodišokanego e laodiša tiragalo ye e fetilego. E ka ngwalwa go tšwa
          lehlakoreng le lengwe le le lengwe.

          Molekwa a ka tšweletša dikgopolo tše di latelago:
          • Seo se diragalago.
          • Mohola wa tiragalo.
          • Maele a go kgona go iphediša ka mekgwa ya go fapana.                            [50]

1.8       Seswantšho (Ke taodišotlhaloši/taodišokanego).

          Tlhalošo ya taodišotlhaloši
          Ka taodišotlhaloši, mongwadi o hlaloša selo se sengwe gore mmadi a kgone
          go itemogela sona. Motho goba selo se sengwe a/se ka hlalošwa.

          Tlhalošo ya taodišokanego.
          Taodišokanego e laodiša tiragalo ye e fetilego. E ka ngwalwa go tšwa
          lehlakoreng le lengwe le le lengwe.

          Molekwa a ka tšweletša dikgopolo tše di latelago:
          • Talente ya boopedi.
          • Go tuma/tsebega ga seopedi.
          • Go godiša ekonomi.
          • Tlhohleletšo setšhabeng.                                                        [50]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA A:          50

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 6

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3           6                    DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA B: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO TŠE DITELELE
2.1       LENGWALO LA SEMMUŠO (LA BOIPELAETŠO)

          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa lengwalo la
          semmušo:

           •    Sebopego le botelele e be tša maleba.
           •    Atrese ya mongwadi
           •    Atrese ya moamogedi e lego hlogo ya sekolo
           •    Madume le hlogo
           •    Diteng e be tša boipelaetšo.
           •    Retšistara le polelo e be tša semmušo.
           •    Tšhomišopolelo, tlotlontšu le maswaodikga e be tšeo di nepagetšego.
           •    Mafelelo, leina, sefane le mosaeno                                             [30]
2.2       LENANEOTHERO LE METSOTSO YA KOPANO

          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa lenaneothero
          le metsotso ya kopano:

          Lenaneothero

          1.    Pulo le kamogelo
          2.    Batlakopanong le ditshwarelo
          3.    Palo le kamogelo ya metsotso ya kopano ya go feta
          4.    Tabakgolo ya letšatši:
          5.    Ditsebišo
          6.    Tswalelo

          Metsotso ya kopano

          1     Pulo le kamogelo
                Modulasetulo o butše kopano ka thapelo. O lebogile maloko ka moka ao
                a tlilego, a ba fa tlhohleletšo ya go tšea karolo.
          2     Batlakopanong le ditshwarelo
                Maloko ka moka a tlile kopanong.
          3     Palo le kamogelo ya metsotso ya kopano ya go feta
                Mongwaledi o badile metsotso ya kopano ya go feta. Maloko ao a bego a
                le gona a amogetše metsotso bjalo ka tšeo di boletšwego kopanong ya
                go feta.
          4     Tabakgolo ya letšatši:
                Ditekanyetšo tša ditšhelete
                Lekgotla la Ikageng le kgobokeditše R100 000
                R20 000 e beetšwe meetse, R30 000 e beetšwe go rwala ditšhila,
                R30 000 e beetšwe mohlagase gomme R20 000 e beetšwe kelelatšhila.
          5     Ditsebišo
                Kopano ye e latelago e tlo swarwa ka la 6 Pherekgong 2025.
          6     Tswalelo
                Modulasetulo o tswaletše kopano ka thapelo.                                    [30]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 7

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3           7                       DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

2.3       POLEDIŠANO

          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa poledišano.

           •    Poledišano e tšee sebopego sa maleba.
           •    Taetšo ya leswao la kgorwana ka morago ga maina a diboledi.
           •    Go be le maina a diboledi.
           •    Go šomišwe ditšhupasefala.
           •    Maina a be ka lehlakoreng la nngele, ditaba di be ka lehlakoreng la go ja.
           •    Go be le matseno le mafetšo a go goga šedi.
           •    Bakgathatema ba swarelele go sererwa.
           •    Šomiša mothaladi wo moswa go laetša seboledi se sengwe le se
                sengwe.
           •    Ba šomiše tlotlontšu le retšistara tša maleba.
           •    Mmadi a kgone go hwetša sererwa.
           •    Go šomišwe mabokgoni a poledišano.                                              [30]

2.4       EMEILI

          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa emeili.

          •     E laetše gore e ya go mang.
          •     E laetše le batho ba bangwe bao e ba amago.
          •     E be le hlogotaba.
          •     Madume
          •     Molaetša e be wo mokopana wa thwii.
          •     Lebiša ditebogo go moamogedi.
          •     Leina la mongwadi                                                               [30]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA B:              30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 8

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3           8                       DBE/Dibatsela 2024
                                       NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA C: DITŠWELETŠWA TŠA TIRIŠANO TŠE DIKOPANA

3.1       MAPHEPHETSEBIŠI

          Dintlha tšeo di         swanetšego       go    hlokomelwa   ge   go   ngwalwa
          lephephetsebiši.

          Diponagalo tša lephephetsebiši.

          •     Thoma ka go ngwala hlogo mabapi le kwalakwatšo ya magato a go dira
                dikgopelo Yunibesithing ya Pretoria.
          •     Efa tshedimošo ka botlalo.
          •     Laetša letšatši, lefelo le nako ge di nyakega.
          •     Retšistara ya gago e be ya maleba.

          Sebopego sa lephephetsebiši
          • Hlogo ya maatlakgogedi.
          • Dikgopolokgolo tšeo di hlathollago dikgopolotlaleletšo.
          • Fonte ye kgolo.
          • Le kgabišwe.
          • Le be ka gare ga lepokisana.                                                        [20]

3.2       MOLAETŠA WO MOKOPANA (WHATSAPP)

          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa WHATSAPP:

           •    Molaetša o be wo mokopana wa go amana le go etela phakeng ya
                kgauswi.
           •    Morero o laolwe ke diteng.
           •    Tšhomišo ya dikhutsofatšo tša maleba
           •    Retšistara le polelo e be tša maleba.                                           [20]

3.3       DITAELO

          Dintlha tšeo di swanetšego go hlokomelwa ge go ngwalwa ditaelo:

          Ditlabakelo tša go hlatswa
          • Kgoboketša ditlabakelo tša maleba bjalo ka dikotlelo, disepe le
               seteisofote.
          Mokgwa wa go di hlatswa.
          • Tšhela meetse dikotlelong tše tharo go iša go tše nne.
          • Tšhela sesepe sekotlelong sa mathomo sa meetse.
          • Hlopha/Arola diaparo go ya ka mebala le ditšhila.
          • Thoma pele ka go šoga tša mmala wa go taga ebile di se na ditšhila
             kudu.
          • Morago ga go di šoga di lokele ka meetseng a go tlošeletša.
          • Morago di išwe ka meetseng a seteisofote.
          • Di gamole, morago di anegwe.
                                                                                                [20]

                                                          PALOMOKA YA KAROLO YA C:              20
                                                           PALOMOKA YA TLHAHLOBO:               100
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 9

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3                                                      9                                                                      DBE/Dibatsela 2024
                                                                                  NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

ELA HLOKO:
•    Diriša rubriki ye ge o swaya ditaodišo (LEPHEPHE LA 3, KAROLO YA A).
•    Meputso ya 0–50 e arotšwe ka magato a mahlano a ditlhalošo.
•    Mo go diteng, polelo le setaele le legato le lengwe le le lengwe la magato a ditlhalošo a mahlano le arotšwe ka dikarolwana tše pedi, e lego legato la
     godimo le la fase go lebeletšwe kabo ya meputso le ditlhalošo.
•    Sebopego ga se sa arolwa ka legato la godimo le la fase.

KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DITAODIŠO TŠA SEPEDI LELEME TLALELETŠO LA PELE [MEPUTSO YE 50]

        Dinyakwa                                  Bokgoni bja go ikgetha        Bokgoni bja maemo              Bokgoni bja             Bokgoni bja             Ga go bokgoni
                                                                                                                magareng                 motheo
DITENG LE PEAKANYO                                          28–30                       22–24                    16–18                   10–12                       4–6
                                                  -Bokgoni bja go araba         -Potšišo e arabilwe        -Karabo e a              -Tlemagano ya           -Molekwa o tšwele
(Go araba dipotšišo)                              potšišo ke bja maemo a        gabotsebotse.              kgotsofatša.             dikgopolo ga se ya      tseleng kudukudu.
                                                  godimodimo go fetiša.         -Dikgopolo di kgahliša

                               Legato la godimo
-Tatelano ya dikgopolo ge                                                                                  -Dikgopolo di            maleba.                 -Dikgopolo di
go dirwa peakanyo.                                -Dikgopolo tše bohlale, tša   kudu ebile di sepelelana   tlemagane ebile di a     -Dikgopolo ga di        hlakahlakane ebile ga di
-Temogo ya morero,                                go hlohla mabjoko tšeo di     le hlogo/sererwa.          kgodiša.                 tšwelele gabotse        nepiše.
                                                  tšwelego mahlalagading.       -Peakanyo le tlemagano     -Peakanyo le             ebile ga di bontšhe     -Dikgopolo ga di nepiše
baamogedi ba tshedimošo
                                                  -Peakanyo le tlemagano ke     ya dikgopolo ke tše        tlemagano ya dikgopolo   boitlhamelo.            hlogo ebile di a
le dikamano.                                      tšeo di ikgethilego go        botsebotse go akaretšwa    ke tše kaone go          -Tatelano le            ipoeletša.
                                                  akaretšwa matseno, mmele      matseno, mmele le          akaretšwa matseno,       tlemagano ya            -Ga go tatelano le
MEPUTSO YE 30                                     le mafetšo.                   mafetšo.                   mmele le mafetšo.        dikgopolo di tšwelela   tlemagano ya
                                                                                                                                    gannyane.               dikgopolo.
Diteng = 25
Peakanyo = 5                                                25–27                       19–21                      13–15                    7–9                      0–3
                                                  -Bokgoni bja go araba         -Potšišo e arabilwe        -Potšišo e arabilwe ka   -Molekwa o tšwele       -Ga go bolelwe selo ka
                                                  potšišo ke bja maemo a        gabotse.                   mo go kgotsofatšago      tseleng.                hlogo yeo e filwego.
                                                  godimodimo.                   -Dikgopolo di a kgahliša   eupša ga se ya hlaka     -Dikgopolo di           -O tšwele tseleng
                                                  -Dikgopolo tše bohlale tša

                               Legato la fase
                                                                                ebile di sepelelana le     gabotse.                 hlakahlakane.           kudukudu.
                                                  go tšwa mahlalagading.        hlogo/sererwa.             -Tlemagano ya            -Ga go peakanyo         -Diteng ga di nepiše
                                                  -Bokgoni bja maemo a          -Peakanyo le tlemagano     dikgopolo e a            goba tlemagano ya       ebile di hlakahlakane.
                                                  godimo bja go beakanya le     ya dikgopolo ke tše        kgotsofatša ebile e a    dikgopolo yeo e
                                                  go tlemaganya dikgopolo.      botse go akaretšwa         kgodiša.                 tšwelelago.
                                                  go akaretšwa matseno,         matseno, mmele le          -Peakanyo le
                                                  mmele le mafetšo.             Mafetšo.                   tlemagano ya dikgopolo
                                                                                                           di a kgotsofatša go
                                                                                                           akaretšwa matseno,
                                                                                                           mmele le mafetšo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                        Phetla

### Page 10

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3                                                               10                                                                           DBE/Dibatsela 2024
                                                                                           NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POLELO, MONGWALELO                                                 14–15                          11–12                         8–9                       5–6                        0–3
  LE PALOBOHLATSE                                        -Segalo, retšistara, setaele   -Segalo, retšistara,         -Segalo, retšistara,       -Segalo, retšistara,       -Polelo ga e
                                                         le tlotlontšu di sepelelana    setaele le tlotlontšu di     setaele le tlotlontšu di   setaele le tlotlontšu di   kwešišagale.
-Segalo, retšistara,                                     kudukudu le morero,            sepelelana gabotsebotse      sepelelana gabotse le      sepelelana gannyane        -Segalo, retšistara,
mongwalelo, tlotlontšu ya                                baamogedi le dikamano.         le morero, baamogedi le      morero, baamogedi le       le morero, baamogedi       setaele le tlotlontšu ga

                                      Legato la godimo
                                                         -Polelo ke ya boitshepo, ya    dikamano.                    dikamano.                  le dikamano.               di sepelelane le
maleba ya morero le
                                                         go nona, ya maatlakgogedi.     -Polelo e na le maatla, ya   -Tirišo ya maleba ya       -Tirišo ya polelo ke ya    morero, baamogedi le
dikamano.                                                -Polelo e na le segalo sa go   segalo sa maleba.            polelo e dira gore         motheo.                    dikamano.
-Kgetho ya mantšu                                        ba le maatlakgogedi ebile e    -Diphošo tša popopolelo      molaetša o kwagale.        -Segalo le mošito ga       -Tlotlontšu ke ye
-Tirišo ya polelo le                                     nonne ka mebolelwana ya        le mopeleto ga se tše kae    -Segalo ke sa maleba       se tša maleba.             nnyane kudukudu moo
melawana, maswao,                                        go kgahliša.                   -Polelo e beakantšwe         -Mebolelwana e             -Tlotlontšu ke ye          e lego gore e dira gore
popopolelo le mopeleto.                                  -Ga go na le ge e ka ba        gabotsebotse.                dirišitšwe go godiša       nnyane kudu.               ditaba di se
                                                         phošwana e tee ya                                           boleng bja diteng.                                    kwešišagale.
     MEPUTSO YE 15                                       popopolelo le mopeleto.
                                                         -Polelo e beakantšwe ka
                                                         bokgwari bja maemo a
                                                         godimodimo.
Polelo = 10                                                           13                            10                           7                         4
Mongwalelo = 3                                           -Polelo ya maemo a             -Polelo ke ya maemo a        -Tirišo ya polelo e a      -Polelo ga e
Palobohlatse = 2                                         godimodimo ya go ba le         godimo ya go ba le           kgotsofatša eupša e na     kgotsofatše.

                                  Legato la fase
                                                         segalo se maatla.              maatlakgogedi.               le diphošo.                -Ga go phapantšho ya
                                                         -Ga go na le ge e ka ba        -Segalo ke sa maleba sa      -Segalo se a               mafoko.
                                                         phošwana e tee ya              go ba le maatlakgogedi.      kgotsofatša eupša          -Tlotlontšu ga se ye
                                                         popopolelo goba mopeleto.      -Diphošwana tše nnyane       mebolelwana ga se ya       kaalo.
                                                         -Polelo e beakantšwe ka        tša popopolelo le            dirišwa o kaalo.
                                                         bokgwari.                      mopeleto.
                                                                                        -Polelo e beakantšwe
                                                                                        gabotse.
       SEBOPEGO                                                       5                             4                            3                         2                         0–1
                                                         -Tšwetšopele ya sererwa ke     -Tatelano ye botse ya        -Dintlha tša maleba di     -Dintlha tša maleba ga     -Dintlha tša maleba ga
-Dinyakwa/                                               ya maemo a godimodimo.         tšwetšopele ya dintlha.      tšweleditšwe.              se tše kae.                di gona.
Dipharologantšho tša                                     -Tlhalošo ya dikgopolo ke      -Tlemagano ye botse ya       -Mafoko le ditemana di     -Mafoko le ditemana        -Mafoko le ditemana di
setšweletšwa.                                            ya maemo a godimodimo.         dintlha le dikgopolo.        hlamegile gabotse.         di na le diphošo.          fošagetše.
                                                         -Tlhamo ya mafoko le           -Mafoko le ditemana di       -Taodišo e a kwagala.      -Taodišo e a kwagala       -Taodišo ga e kwagale.
 -Tšwetšopele ya ditemana
                                                         ditemana ke ya go ikgetha,     beakantšwe ka                                           eupša e na le
    le tlhamo ya mafoko.                                 ya maemo a godimodimo.         makgethe.                                               mafokodi.

     MEPUTSO YE 5

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                                                       Phetla

### Page 11

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3                                        11                                                                         DBE/Dibatsela 2024
                                                                    NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA B: RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE DITELELE TŠA TIRIŠANO TŠA SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE [MEPUTSO YE 30]

Dinyakwa                           Bokgoni bja go ikgetha         Bokgoni bja maemo               Bokgoni bja               Bokgoni bja              Ga go bokgoni
                                                                                                   magareng                   motheo
DITENG, PEAKANYO LE                          15–18                         11–14                     8–10                      5–7                         0–4
SEBOPEGO                          -Bokgoni bja go araba potšišo   -Bokgoni bjo                -Bokgoni bja go            -Bokgoni bja motheo      Karabo ga e laetše
                                  ke bja maemo a godimodimo       bobotsebotse bja go         kgotsofatša bja go         bja go araba potšišo     tsebo le ye nnyane ya
(Go araba dipotšišo le            go fetiša.                      araba potšišo bjoo bo       araba potšišo bja go       bja go laetša tsebo ye   mohuta wa
dikgopolo)                        -Dikgopolo ke tše bohlale tša   laetšago tsebo ye botse     laetša tsebo ya mohuta     nnyane ya dinyakwa       setšweletšwa.
                                  go tšwa mahlalagading.          ya mohuta wa                wa setšweletšwa.           tša mohuta wa            -Molaetša ga o tšwelele
-Tatelanyo le peakanyo ya
                                  -Tsebo ye e tseneletšego ya     setšweletšwa.               -Go na le nepišo eupša     setšweletšwa.            gabotse ka ge molekwa
dikgopolo.                        dinyakwa tša mohuta wa          -Ditaba di nepiša           go na le go tšwa           -Go na le nepišo ye      a tšwele tseleng
-Morero, baamogedi,               setšweletšwa.                   setšweletšwa.               tseleng gannyane.          nnyane ya                kudukudu.
dinyakwa/dipharologantšho le      -Ditaba di nepiša               -Molekwa ga se a tšwa       -Tlemagano ya              setšweletšwa eupša       -Ga go tlemagano ya
dikamano.                         setšweletšwa thwi.              tseleng.                    dikgopolo le dikamano      go na le go tšwa         diteng le dikgopolo
                                  -Tlemagano ya diteng le         -Tlemagano ya diteng le     e a kgotsofatša.           tseleng.                 -Ditaba di hlalošwa
                                  dikgopolo ke ya maemo a         dikgopolo ke ye botse.      -Tlhalošo ya ditaba e a    -Tlemagano ya diteng     gannyane.
MEPUTSO YE 18                     godimo.                         -Tlhalošo ya ditaba ke ye   kgotsofatša ebile e        le dikgopolo ga se ye    -Sebopego sa
                                  -Tlhalošo ya ditaba ke ya       botse ebile e thekga        thekga sererwa.            kaalo.                   setšweletšwa ga se
Diteng = 14                       maemo a godimo ebile e          sererwa.                    -Sebopego ke sa            -Tlhalošo ya ditaba      sona.
Peakanyo = 2                      thekga sererwa.                 -Sebopego ke sa maleba      maleba eupša se na le      ke ya motheo ebile e
Sebopego = 2                      -Sebopego ke sa maleba sa       eupša se na le              diphošo tše                thekga sererwa
(Lengwalo =Sebopego =4)           go sepelelana le                diphošwana di se kae.       dintšinyana.               gannyane.
                                  setšweletšwa.                                                                          -Ga se a šomiša
                                                                                                                         melao ya sebopego
                                                                                                                         ka tshwanelo.
                                                                                                                         -Go tlogetšwe dintlha
                                                                                                                         tše bohlokwa.
POLELO, MONGWALELO LE                        10–12                          8–9                         6–7                      4–5                       0–3
PALOBOHLATSE                      -Segalo, retšistara,            -Segalo, retšistara,        -Segalo, retšistara,       -Segalo, retšistara,     -Segalo, retšistara,
-Segalo, retšistara,              mongwalelo le tlotlontšu di     mongwalelo le tlotlontšu    mongwalelo le              mongwalelo le            mongwalelo le tlotlontšu
mongwalelo, morero,               sepelelana gabotsebotse le      di sepelelana gabotse le    tlotlontšu di sepelelana   tlotlontšu ga di         ga di sepelelane le
baamogedi le dikamano.            morero, baamogedi le            morero, baamogedi le        le morero, baamogedi       sepelelane gabotse le    morero, baamogedi le
-Tirišo ya polelo le melawana     dikamano.                       dikamano.                   le dikamano.               morero, baamogedi le     dikamano.
                                  -Polelo e nepagetše ebile e     -Polelo ga e na diphošo     -Diphošo tša               dikamano.                -Sengwalo se tletše ka
kgetho ya mantšu.
                                  hlamegile gabotse.              tša popopolelo ebile e      popopolelo ga se tše       -Popopolelo ga se        diphošo ebile se
-Maswao le mopeleto.              -Ga go na le ge e ka ba         hlamegile gabotse.          ntši.                      yeo e nepagetšego        hlakahlakane.
                                  phošo e tee.                    -Tlotlontšu ke ye ntši.     -Tlotlontšu ke yeo e       ebile e tletše ka        -Tlotlontšu yeo e lego
MEPUTSO YE 12                                                     -Gantši ga go diphošo.      lekanetšego.               diphošo.                 gona ga e sepelelane le
Polelo = 8                                                                                    -Diphošwana tšeo di        -Tlotlontšu ga se ye     morero le ga nnyane.
Mongwalelo = 2                                                                                lego gona ga di fetoše     ntši                     -Molaetša ga o tšwelele
Palobohlatse = 2                                                                              molaetša.                  -Molaetša o a            le ga nnyane.
(Lengwalo= Mongwalelo=1                                                                                                  tšwelela eupša o
Palobohlatse =1)                                                                                                         arošitšwe.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                                                              Phetla

### Page 12

Sepedi Lelemetlaleletšo la Pele (FAL)/P3                                        12                                                                         DBE/Dibatsela 2024
                                                                    NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA C: RUBRIKI YA GO SWAYA DITŠWELETŠWA TŠE DIKOPANA TŠA TIRIŠANO TŠA SEPEDI LELEMETLALELETŠO LA PELE [MEPUTSO YE 20]

Dinyakwa                           Bokgoni bja go ikgetha          Bokgoni bja maemo              Bokgoni bja               Bokgoni bja              Ga go bokgoni
                                                                                                   magareng                   motheo
DITENG, PEAKANYO LE                          10–12                          8–9                      6–7                       4–5                         0–3
SEBOPEGO                          -Bokgoni bja go araba potšišo   -Bokgoni bjo                -Bokgoni bja go            -Bokgoni bja motheo      -Karabo ga e laetše
                                  ke bja maemo a godimodimo       bobotsebotse bja go         kgotsofatša bja go         bja go araba potšišo     tsebo le ye nnyane ya
(Go araba dipotšišo le            go fetiša.                      araba potšišo bjoo bo       araba potšišo bja go       bja go laetša tsebo ye   mohuta wa
dikgopolo)                        -Dikgopolo ke tše bohlale tša   laetšago tsebo ye botse     laetša tsebo ya mohuta     nnyane ya dinyakwa       setšweletšwa.
                                  go tšwa mahlalagading.          ya mohuta wa                wa setšweletšwa.           tša mohuta wa            -Molaetša ga o tšwelele
-Tatelano le peakanyo ya
                                  -Tsebo ye e tseneletšego ya     setšweletšwa.               -Go na le nepišo eupša     setšweletšwa.            gabotse ka ge molekwa
dikgopolo.                        dinyakwa tša mohuta wa          -Ditaba di nepiša           go na le go tšwa           -Go na le nepišo ye      a tšwele tseleng
-Morero, baamogedi,               setšweletšwa.                   setšweletšwa.               tseleng gannyane.          nnyane ya                kudukudu.
dinyakwa/dipharologantšho le      -Ditaba di nepiša               -Molekwa ga se a tšwa       -Tlemagano ya              setšweletšwa eupša
dikamano.                         setšweletšwa thwi.              tseleng.                    dikgopolo le dikamano      go na le go tšwa         -Ga go tlemagano ya
                                  -Tlemagano ya diteng le         -Tlemagano ya diteng le     e a kgotsofatša.           tseleng.                 diteng le dikgopolo.
MEPUTSO YE 12                     dikgopolo ke ya maemo a         dikgopolo ke ye botse.      -Tlhalošo ya ditaba e a    -Tlemagano ya diteng     -Ditaba di hlalošwa
                                  godimo.                         -Tlhalošo ya ditaba ke ye   kgotsofatša ebile e        le dikgopolo ga se ye    gannyane.
Diteng = 8                        -Tlhalošo ya ditaba ke ya       botse ebile e thekga        thekga sererwa.            kaalo.                   -Sebopego sa
Peakanyo = 2                      maemo a godimo ebile e          sererwa.                    -Sebopego ke sa            -Tlhalošo ya ditaba ke   setšweletšwa ga se
Sebopego = 2                      thekga sererwa.                 -Sebopego ke sa maleba      maleba eupša se na le      ya motheo ebile e        sona.
                                  -Sebopego ke sa maleba sa       eupša se na le              diphošo tše                thekga sererwa
                                  go sepelelana le                diphošwana di se kae.       dintšinyana.               gannyane.
                                  setšweletšwa.                                                                          -Ga se a šomiša
                                                                                                                         melao ya sebopego
                                                                                                                         ka tshwanelo
                                                                                                                         -Go tlogetšwe dintlha
                                                                                                                         tše bohlokwa.
POLELO, MONGWALELO                            7–8                           5–6                          4                         3                       0–2
LE PALOBOHLATSE                   Segalo, retšistara,             -Segalo, retšistara,        Segalo, retšistara,        -Segalo, retšistara,     -Segalo, retšistara,
                                  mongwalelo le tlotlontšu di     mongwalelo le tlotlontšu    mongwalelo le              mongwalelo le            mongwalelo le tlotlontšu
-Segalo, retšistara,              sepelelana gabotsebotse le      di sepelelana gabotse le    tlotlontšu di sepelelana   tlotlontšu ga di         ga di sepelelane le
mongwalelo, morero,               morero, baamogedi le            morero, baamogedi le        le morero, baamogedi       sepelelane gabotse le    morero, baamogedi le
baamogedi le dikamano.            dikamano.                       dikamano.                   le dikamano.               morero, baamogedi le     dikamano.
-Tirišo ya polelo le melawana.    -Polelo e nepagetše ebile e     -Polelo ga e na diphošo     -Diphošo tša               dikamano.                -Sengwalo se tletše ka
-Kgetho ya mantšu.                hlamegile gabotse.              tša popopolelo ebile e      popopolelo ga se tše       -Popopolelo ga se        diphošo ebile se
                                  -Ga go na le ge e ka ba         hlamegile gabotse.          ntši.                      yeo e nepagetšego        hlakahlakane.
-Maswao le mopeleto.
                                  phošo e tee.                    -Tlotlontšu ke ye ntši.     -Tlotlontšu ke yeo e       ebile e tletše ka        -Tlotlontšu yeo e lego
                                                                  -Gantši ga go diphošo.      lekanetšego.               diphošo.                 gona ga e sepelelane le
MEPUTSO YE 8                                                                                  -Diphošwana tšeo di        -Tlotlontšu ga se ye     morero le ga nnyane.
                                                                                              lego gona ga di fetoše     ntši.                    -Molaetša ga o tšwelele
Polelo = 4                                                                                    molaetša.                  -Molaetša o a            le ga nnyane.
Mongwalelo = 2                                                                                                           tšwelela eupša o
Palobohlatse = 2                                                                                                         arošitšwe.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi FAL P1 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2024-mg/861a4a4c-e259-41fa-bc0a-f03d3b3a84be) — Sepedi FAL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2024-mg/f57fc578-44de-4661-80bd-eee0c4b24c32) — Sepedi FAL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-3-sepedi/fba3d642-2462-4a87-9a69-379e2379ad69) — Sepedi FAL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-nov-2024/84cce95f-2e5c-4d31-8e52-c725ca061e91) — Sepedi FAL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-nov-2024/784e53b5-6a6b-4b3b-9d1c-b10bf6fffaf3) — Sepedi FAL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi FAL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-sepedi/e86d6dfa-6cee-407c-adb9-4cd28023e6a7) — Sepedi FAL · Memo · 2024 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi FAL

- [Gr 12 Sepedi FAL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-fal-atp-2023-24/aa66bf3c-3748-497a-b1fc-b406f4fd3e4b) — ATP
- [Sepedi FAL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p1-may-june-2025/08f424d8-1b48-4f9e-bb82-959950021868) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p2-may-june-2025/65621468-8891-4de8-b6e5-e2d680e16a0a) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-fal-p3-may-june-2025/55ea752e-c036-48a6-b9a4-c6426dfb94cc) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-question-paper-paper-2-sepedi/37e1eb3b-ded2-44c4-80f5-161fab63087e) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi FAL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-fal-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-sepedi/bd4f1038-210b-4392-b9e1-ab823cb5a1e5) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
