# Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2015 Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 1 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2015, 8 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2015-memo/027b6920-6cf1-43bb-9bdb-bb02039ff45d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2015
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 8

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2015-memo/027b6920-6cf1-43bb-9bdb-bb02039ff45d)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2015 · sepedi. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P1 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2015/40ae2fc9-17e8-4e77-9697-80cc4da7e81c) — QP · 2015 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         GRADE 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                   LEPHEPHE LA PELE (P1)

                                  DIBOKWANE/HLAKOLA 2015

                                       MEMORANTAMO

MEPUTSO: 70

                        Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 8.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                     Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1               2                   DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                   NSC – Memorantamo

KAROLO YA A: TEKATLHAOLOGANYO

Mekgwa ya go swaya tekatlhaologanyo

• Ka lebaka la gore go lebeletšwe kwešišo, mopeleto wo o fošagetšego le moo go
  nago le diphošo tša polelo ge go fiwa dikarabo, go se ke gwa fiwa kotlo ntle le ge e
  le gore diphošo tšeo di fetola seo se bolelwago.

   Ge e le gore molekwa o šomiša mantšu go tšwa polelong ye nngwe, e sego yeo a
   lekwago ka yona, mantšu ao a hlokomologwe gomme ge karabo e kwešišega
   molekwa a se fiwe kotlo. Le ge go le bjalo se se tla amogelwa ge lentšu leo le
   tšwago polelong ye nngwe le šomišitšwe setšweletšweng gomme le nyakega bjalo
   ka karabo.

• Dipotšišong tšeo di bulegilego, ga go meputso yeo e tla abelwago karabo ya
  EE/AOWA goba KE A DUMELA/GA KE DUMELE. Lebaka leo le thekgago karabo
  ke lona leo le abelwago moputso.

• Ga go meputso yeo e tla abelwago NNETE/MAAKA goba NTLHA/KAKANYO.
  Lebaka leo le thekgago karabo ke lona le tlogo abelwa moputso.

• Ge go nyakega karabo ya lentšu le tee gomme molekwa a efa lefoko ka moka, mo
  fe moputso ge fela lentšu leo le nepagetšego le thaletšwe.

• Ge dintlha tše pedi/tharo di nyakega gomme go filwe tša go feta palo ka tatelano,
  swaya tše pedi/tharo tša mathomo fela.

• Amogela polelo ya semmotwana.

• Go dipotšišo tšeo di nyakago kgetho, amogela tlhaka yeo e sepelelanago le karabo
  yeo e nepagetšego LE/GOBA karabo ye e ngwadilwego ka botlalo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                   3                   DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                       NSC – Memorantamo

POTŠIŠO YA 1

1.1       1.1.1       Tlhobaboroko.                                                             (1)

          1.1.2        Ponelopele – Motho yo a ilego a hlorišwa bophelong o feleletša a
                       atlegile.                                                                (1)

          1.1.3        Bana bao ba tšhabago ka malapeng ba eya mebileng gantši ba
                       kgorometšwa ke tlaišo le tlhorišo ka gae. Kgotlelelo yena o be a
                       hlorišwa ke mmaneagwe ka morago ga lehu la batswadi ba gagwe.            (3)

          1.1.4        Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana go ya ka tsebo ya
                       bona ya pele:
                       Mohlala: Ngwana yo a hlokomelwago gabotse ka lapeng o
                       phethagatša mešomo ya ka sekolong gabotse le ka bokgwari
                       mola wa go tšwa lapeng la tlhorišo a sa phethagatše mešomo ya
                       ka sekolong gabotse ka lebaka la kgatelelo.                              (2)

          1.1.5        Molaotheo o re motho ga a na molato pele a ahlolwa. Mmane wa
                       Kgotlelelo o mmona molato pele a ka nyakišiša kgonthe ya seo a
                       se bolelago/bonago.                                                      (2)

          1.1.6        Sekafoko – tau ya maoto a mabedi – ke yo mošoro/o sehlogo.
                                  ga a re taugadi o re tau – ke gore ga e sa le mosadi ke
                                  monna – o bapetšwa le bošoro bja monna.                       (2)

          1.1.7        Dikarabo tša balekwa di tla fapana.

                       Mohlala: Mmane wa Kgotlelelo o tlaiša Kgotlelelo ka ge e se
                       ngwana wa gagwe go swana le batswadi ba bangwe bao ba
                       tlaišago bana bao e sego ba bona.
                       (Balekwa ba tla fa maitemogelo a bona mabapi le tlhorišo yeo ba
                       kilego ba e bona)                                                        (3)

          1.1.8        Dikarabo tša balekwa di tla fapana go ya ka kgetho ya bona.

                       Mohlala: Ee, o kgethile go ithutela go ba modirelaleago gore a tle a
                       kgone go thuša bana ba go hlorišwa ka malapeng go swana le
                       yena/O na le boitemogelo bja tlhorišo.

                       Aowa, go ba modirelaleago go tla mo gopotša matshwenyego ao a
                       bilego le ona mabapi le tlhorišo nakong ya ge a gola.                    (2)

          1.1.9        Dikarabo tša balekwa di tla fapana go ya ka kgetho ya bona.

                       Mohlala: Mmušo o swanetše go lwantšha taba ya bana ba go dula
                       mebileng. Ga go na bana bao ba swanetšego go dula mebileng ka
                       gobane gantši bokamoso bja bona bo a phuhlama.                           (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                  4                   DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                      NSC – Memorantamo

1.2       1.2.1        A/bana ba go dula mebileng.                                             (1)

          1.2.2        Setšweletšwa se laetša ka moo Kgotlelelo a ilego a tšhabela
                       mebileng ka gona ka lebaka la tlhorišo ya mmaneagwe ka gae.
                       Gona mo mebileng ba diriša diokobatši, ba fiwa dijo le mapai.
                       Mo seswantšhong go bontšhwa bana ba mebileng ba fiwa dijo
                       ebile ba robetše ka mapai ao ba a filwego. Ba laetša ba sa thabele
                       teye yeo ba e fiwago ba re e phalwa ke diokobatši.                      (4)

          1.2.3        O ba le phetogo bophelong bja gagwe go lebeletšwe go hlweka
                       mmeleng, go ba le tlhompho, go se sa utswa le go kgoga
                       diokobatši.                                                             (3)

          1.2.4        Ga ba na kgahlego le tebogo go tšeo ba di fiwago ebile ba
                       aparelwa ke lenyatšo.                                                   (1)

          1.2.5        Monkgo wa go se be bose. O hlolwa ke go se hlape ga bana bao
                       ba kgobokanego lefelong leo le nago le ditšhila.                        (2)

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA A:                 30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1               5                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                   NSC – Memorantamo

KAROLO YA B: KAKARETŠO
Mokgwa wa go swaya kakaretšo:

Kabo ya meputso:

D = Dintlha

P = Polelo

M = Mantšu

D = Dintlha tše šupa (7) tše tšweleditšwego = meputso ye šupa (7)

P = Polelo = (3)
Palomoka ya meputso: (10)

Kabo ya meputso ya polelo
•   Moputso o 1 o abelwa dintlha tše 1–3
•   Meputso ye 2 e abelwa dintlha tše 4–5
•   Meputso ye 3 e abelwa dintlha tše 6–7
Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a ngwalolotše dintlha:
o 0 ge a ngwalolotše dintlha tše 6–7.
o Moputso o 1 ge a ngwalolotše dintlha tše 1–5.

ELA HLOKO:
Palo ya mantšu:
•   Baswai ba swanetše go netefatša palo ya mantšu ao a ngwadilwego.
•   Molekwa ga se a swanela go fokoletšwa meputso ge a sa laetša palo ya mantšu
    goba ge a sa bala mantšu gabotse.
Ge palo ya mantšu e feta ao a nyakegago, bala a mahlano ka morago ga ao a
nyakegago gomme o hlokomologe ao a šetšego.

POTŠIŠO YA 2

Mehlala ya dikarabo:
Kakaretšo ka temana:

Boitokišetšo bja maleba ge motho a eya potšišotherišanong bo bohlokwa gore a tle a
atlege. Go dirwa dinyakišišo gore mokgopedi a hwetše tshedimošo mabapi le
khampani yeo e kwalakwaditšego mošomo le dinyakwa tša mošomo woo. Go
nyakišišwa gore potšišotherišano ke ya mogala goba ya go bonana difahlego.
Mokgopedi wa mošomo o šomiša retšistara ya semmušo ka dinako tšohle. O fa
dikarabo tše di nepagetšego. Maitshwaro a gagwe a be ao a kgahlišago. Mokgopedi a
ithekiše le go laetša kgahlegelo ya go thwalwa.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1               6                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                   NSC – Memorantamo

Kakaretšo ka dintlha:

             Go ngwalolla                                   Dintlha
 1. Batho ge ba eya                      1 Boitokišetšo bja maleba ge motho a eya
    potšišotherišanong e ba komana         potšišotherišanong bo bohlokwa gore a
    madula a bapilwe, ba a itokiša, ba     tle a atlege.
    ngwala dikgakollo tša bona fase.
 2. Dikgakollo tše di akaretše go        2 Go dirwa dinyakišišo gore mokgopedi a
    nyakišiša tshedimošo ka ga             hwetše tshedimošo mabapi le khampani
    khampani yeo e kwalakwaditšego         yeo e kwalakwaditšego mošomo le
    mošomo le dinyakwa tša mošomo          dinyakwa tša mošomo woo.
    wo o kwalakwaditšwego.
 3. Ka nako ye nngwe bengmešomo          3 Go nyakišišwa gore potšišotherišano ke
    ba dira dipotšišotherišano tša         ya mogala goba ya go bonana difahlego.
    megala.
 4. Ge a fetola dipotšišo a fetole       4 Mokgopedi wa mošomo o šomiša
    gabotse a sa kgamakgametše a           retšistara ya semmušo ka dinako tšohle.
    šomiša retšistara ya semmušo ka
    nako tšohle.
 5. Potšišotherišano ga se mabapi le     5 Mokgopedi o fa dikarabo tše di
    go fa dikarabo tše di nepagetšego      nepagetšego.
    fela.
 6. Ge o ka laetša maitshwaro a a        6 Maitshwaro a gagwe e ba ao a
    fošagetšego le gona o ka se            kgahlišago.
    hwetše mošomo.
 7. Nako ya potšišotherišano ke nako     7 Mokgopedi o ithekiša le go laetša tumo
    yeo ka yona mokgopedi wa               ya go thwalwa.
    mošomo a ithekišago go
    mongmošomo le go gatelela
    kgahlegelo ya gagwe ya go
    thwalwa mošomong woo.

                                                   PALOMOKA YA KAROLO YA B:                  10

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                7                   DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                    NSC – Memorantamo

KAROLO C: THUTAPOLELO LE TŠHOMIŠOPOLELO

Mekgwa ya go swaya karolo ya C:

•     Mopeleto

      o   Dikarabo tša lentšu le tee di abelwe moputso le ge di na le mopeleto wo o
          fošagetšego ka ntle le ge e le gore phošo ya mopeleto e fetola tlhalošo ya
          lentšu.

      o   Go dikarabo tša lefoko le le feletšego, mopeleto wo o fošagetšego o swanetše
          gore o fiwe kotlo ge phošo e le go sebopego sa polelo seo se lekolwago.

      o   Mo go lekolwago khutsofatšo, karabo e be le maswaodikga.

•     Go Leleme la Gae, dibopego tša mafoko di swanetše gore di nepagale go ya ka
      Thutapolelo gomme di tšweletše mafoko ao a feletšego/go ya ka ditaelo.

•     Go dipotšišo tšeo di nyakago kgetho, amogela tlhaka yeo e sepelelanago le
      karabo yeo e nepagetšego LE/GOBA karabo ye e ngwadilwego ka botlalo bjalo ka
      karabo ye e nepagetšego.

POTŠIŠO YA 3

3.1       A/Mabenkele a Pick ‘n Pay le mehuta ya maupi ao a laeditšwego papatšong.           (1)

3.2       Bose – monate/tsefa.                                                               (1)

3.3       Theko ya maupi a 5 kg ke R22 mola theko ya maupi a 10 kg e le R44.                 (2)

3.4       Mothalo wa go putlaganya godimo ga theko o laetša gore theko yeo ga e sa
          le yona.                                                                           (2)

3.5       Tshedimošo mabapi le matšatši a go theošwa ga ditheko e tlogetšwe gore
          bareki ba nagane gore ditheko di šetše di theotšwe le gore ba phakiše ba yo
          reka ka ge ba sa tsebe gore ditheošo di tlo fela neng/Mmapatši o nyaka gore
          bareki ba tle lebenkeleng la gagwe ba tle ba reke le ge e le gore ditheko ga
          sešo di theošwe.                                                                   (2)

3.6       Boikgopolelo bja molekwa bo tla amogelwa.

          Mohlala: Ke ntlha ka lebaka la gore bontši bja Maafrika-Borwa ba ja bogobe
          bjalo ka sejo sa motheo.

                                             Goba

          Ke kakanyo fela ka gore go na le dijo tše dingwe ka ntle le bogobe tšeo batho
          ba di jago bjalo ka dijo tša motheo.                                               (2)
                                                                                             [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                   8                DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                       NSC – Memorantamo

POTŠIŠO YA 4

4.1       D/Go bethana ga baanegwa.                                                          (1)

4.2       Makokwana.                                                                         (1)

4.3       Nape o fihleletše ditoro tša gagwe.                                                (2)

4.4       Senna > e laetša ka tsela yeo Nape a šomilego gabotse ka gona.                     (2)

4.5       Seboledi puduleng ya 2 se kgethologanya dirutegi ge se bolela go re ga se
          rate go ema kgauswi le tšona/Mothadi wa khathuni o tšweleditše polelo ya
          seboledi puduleng ya 2 ka go kgetholla dirutegi.                                   (2)

4.6       Nape o aparetšwe ke maikutlo a lethabo le kgotsofalo. O a myemyela go
          laetša gore o thabile ebile o emiša monwana wa mogogorupa ka taešo ya go
          re o kgotsofetše.                                                                  (2)
                                                                                             [10]

POTŠIŠO YA 5

5.1       Go thaba le go hlonama/Ntepa le lešago.                                            (1)

5.2       Makgokarui a tliša kwano gare ga marui le tšeo di ruilwego.                        (1)

5.3       Ge ruri e le mo mathomong, go gatelelwa yona/Ge e ka ba mafelelong, go
          gatelelwa mogwera.                                                                 (2)

5.4       Lefoko la maleba le tla amogelwa.

          Mohlala: Maabane bošego dinaledi di be di kganya/Ngwedi wa letopanta ke            (2)
          wa go kganya kudu.

5.5       Ratana > le šomišitšwe go bontšha tirano.                                          (2)

5.6       Ee.
          Leratorato > Leina + leina                                                         (2)
                                                                                             [10]

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA C:               30
                                                       PALOMOKA YA TLHAHLOBO:                70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P2 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2015-memo/9a740a76-8526-4d96-b468-daeb3801ab5a) — Sepedi HL · Memo · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2015-memo/381a4aad-f5d1-44b0-aae9-bc088c21d6b6) — Sepedi HL · Memo · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-june-july-2015-memo/6a07d1dc-9b1d-4871-baf1-13ca14475ca2) — Sepedi HL · Memo · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2018-memo/dcec3451-6f17-4e37-a812-94aca1d7c79b) — Sepedi HL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2017-memo/742c3d51-d4ae-4580-b87c-6b3a25d5be5d) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2016-memo/76fb147c-0b6a-4be3-bc40-f3c44757b1df) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
