# Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2017 Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 1 memorandum from the NSC Supplementary Exam 2017, 7 pages. Read online or download the free PDF.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2017-memo/742c3d51-d4ae-4580-b87c-6b3a25d5be5d
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC Supplementary 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2017-memo/742c3d51-d4ae-4580-b87c-6b3a25d5be5d)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2017 · sepedi. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P1 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2017/274c3bcc-6da1-4414-a6ef-5a17367989d2) — QP · 2017 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                    LEPHEPHE LA PELE (P1)

                                  DIBOKWANE/HLAKOLA 2017

                                       MEMORANTAMO

MEPUTSO: 70

                         Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 7.

EXTERNAL MODERATOR’S APPROVAL                           04/03/2017

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                      Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                     2                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2017
                                         NSC – Memorantamo

KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO

GO SWAYA TEKATLHALOGANYO

     Ka lebaka la gore nepo e lebešitšwe go kwešišo, mopeleto le polelo tša go
      phošagala dikarabong ga tša swanela go otlwa, ka ntle le ge fela diphošo tša
      mohuta woo di fetola tlhalošo/kwešišo. (Diphošo di swanetše go bontšhwa.) Ge
      molekwa a diriša mantšu a polelo yeo a sa lekwego ka yona, hlokomologa
      mantšu ao, gomme ge karabo e tšweletšwa gabotse, se mo otle. Le ge go le
      bjalo, ge lentšu la polelo ye nngwe le dirišwa mo sengwalong gomme le nepiša
      karabo, gona karabo yeo e tla amogelwa.
     Mo go dipotšišopulego, ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša EE/AOWA
      goba KE A DUMELA/GA KE DUMELE. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo
      yeo.
     Ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša NNETE/MAAKA goba
      NTLHA/KGOPOLO. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo yeo.
     Ge go nyakega dikarabo tša lentšu le tee, gomme molekwa a fa lefoko ka moka,
      swaya karabo ya nnete ge fela lentšu la nnete/karabo le/e thaletšwe.
     Ge dintlha tše pedi goba tše tharo di nyakega gomme gwa fiwa tše ntši, swaya
      fela tše pedi goba tše tharo.
     Amogela mebolelwana.

POTŠIŠO YA 1

1.1       SETŠWELETŠWA SA A

          1.1.1        Kgapeletšo.                                                               (1)

          1.1.2        Ba be ba eya sekolong ka maoto ntle le go nyaka dinamelwa.                (1)

          1.1.3        Go keta diketo/Go bina mmino wa setšo.                                    (1)

          1.1.4        Ka dikolong bana ba itirela boithatelo.                                   (1)

          1.1.5
                         (a) Bafsa bao ba            (a) Ba go se itšhidulle ga
                         itšhidullago ba phela       ba phele gabotse.
                         gabotse.
                         (b) Bafsa bao ba            (b) Ba go se itšhidulle ba
                         itšhidullago ba ba le       ba le mebele ye
                         mebele ya go tia.           mekoto/mentši.                              (4)

          1.1.6        Balekwa ba tla tšweletša diponelopele tša go fapana.
                       Mohlala:
                       Bafsa ba go se itšhidulle ba ka ba le malwetši/mebele ye mentši.          (1)

          1.1.7        Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana. Mohlala:
                       Motepa/senkgwa, dikenywa, mae, maswi bj.bj.
                       (TŠE THARO fela)                                                          (3)

          1.1.8        Go se be le mahlahla – Go hloka mafolofolo/Go ngenega.
                       Monwana le lenala – Di a sepelelana.                                      (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                    3                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2017
                                        NSC – Memorantamo

          1.1.9            Go eletša bafsa mabapi le go tia ga marapo le mešifa.
                            Bafsa ba lemošwa gore mmele o fepša ke tlhokomelo ya
                            mmakgonthe e sego dijo fela.
                           Go eletša bafsa gore mmele wo montši o fenywa ke
                            boitšhidullo bja maleba.
                           Tlhohleletšo ya boitšhidullo go bafsa.
                            Ngwana wa mengwaga ya 8–11 a be le mmele le monagano
                            wa maleba. (TŠE PEDI fela).                                         (2)

          1.1.10           Lepotlapotla le ja pudi modikologa o ja namane ya kgomo.
                           Ee, se nyalelana le diteng ka gore se tšweletša kgopolo ya
                            gore motho ga se a swanela go tšea diphetho pele a
                            nagantšhiša ka gore a ka dira diphošo.
                            Bafsa bao ba itšhidullago ga ba kitimele go tšea diphetho tšeo
                            e sego tša maleba.                                                  (2)

          1.1.11       Tumo/Kganyogo – Motho mang le mang o duma go ipona a
                       tlwaetše go itšhidulla gomme a phela gabotse. Go hlohleletšwa go
                       itšhidulla ka mekgwa ya maleba go swana le go se diriše metšhene
                       ka ge e senya mebele.                                                    (2)

1.2       SETŠWELETŠWA SA B
          1.2.1        A/itšhidolla.                                                            (1)
          1.2.2            Ditšweletšwa ka bobedi bja tšona di mabapi le boitšhidullo.
                           Setšweletšweng sa A temaneng ya 1 go bolelwa ka thuto ya
                            boitšhidullo gore e be e le kgapeletšo dikolong, bafsa ge ba
                            fihla magae ba be ba tšwela pele ka go itšhidulla mola
                            setšweletšwa sa B se bontšha bafsa ba itšhidulla.
                           Molaetša wa tšona o bontšha bohlokwa bja boitšhidullo.              (2)

          1.2.3            O lekodišiša gore bakgathatema ba diragatša ka mokgwa wa
                            maleba.
                           O kgonthišiša gore boitšhidullo bo phethagatšwa gabotse ntle
                            le ditšhitišo.
                           O kgonthiša gore melao ya ka lepatlelong e a latelwa.               (3)

          1.2.4            Magato a boitšhidullo gantši a sepelelana le mengwaga ya
                            baitšhidulli.
                           Bakgathatema ba e lego thaka e tee ba a lokologa ge ba
                            itšhidulla ka ge ba lekana.                                         (2)

          1.2.5        Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       Aowa, dipapadi di kgeregelwa ke batho ka moka ka mo nageng
                       gomme di bapalwa ke mehlobo ya go fapafapana, mohlala, kgwele
                       ya maoto le merero ye mengwe ya mabelo.                                  (2)
                                                        PALOMOKA YA KAROLO YA A:                30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                4                   DBE/Dibokwane–Hlakola 2017
                                    NSC – Memorantamo

KAROLO YA B: KAKARETŠO

POTŠIŠO YA 2

Mokgwa wa go swaya kakaretšo:

Kabo ya meputso:

D = Dintlha

P = Polelo

M = Mantšu

D = Dintlha tše šupa (7) tše di tšweleditšwego = meputso ye šupa (7)

P = Polelo = (3)
Palomoka ya meputso: (10)

Kabo ya meputso ya polelo

     Moputso o 1 o abelwa dintlha tše 1–3.
     Meputso ye 2 e abelwa dintlha tše 4–5.
     Meputso ye 3 e abelwa dintlha tše 6–7.

Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a ngwalolotše dintlha:
   0 ge a ngwalolotše dintlha tše 6–7.
   Moputso o 1 ge a ngwalolotše dintlha tše 1–5.

ELA HLOKO:

Palo ya mantšu:

     Baswai ba swanetše go kgonthišiša palo ya mantšu ao a ngwadilwego.
     Molekwa ga se a swanela go fokoletšwa meputso ge a sa laetša palo ya mantšu
      goba ge a sa bala mantšu gabotse.
     Ge palo ya mantšu e feta ao a nyakegago, bala a mahlano ka morago ga ao a
      nyakegago gomme o hlokomologe ao a šetšego.

Mohlala wa karabo:

Seboledi se ithutela lefelong la go hloka lešata, le le hlwekilego. Se kwešiša dilo
bokaone ge se di bona. Ka morago ga go bala kgaolo ye nngwe le ye nngwe se
itlhamela dipotšišo tšeo se kgonthišišago ka tšona gore se a kwešiša. Se rata go bala
le mogwera yo a nago le maikemišetšo. Se kgonthišiša gore se ja dijo tša maleba. Se
robala diiri tše di lekanego. Se thoma go itokišetša ditlhahlobo nako e sa le gona ka ge
se sa rate go bala ka fase ga kgatelelo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                 5                    DBE/Dibokwane–Hlakola 2017
                                     NSC – Memorantamo

             DINTLHA KA MOKGWA WA                          DINTLHA KA MANTŠU
                   GO NGWALOLLA                                 A MOLEKWA
 1     'Nna ke bona ke holega kudu ge ke          A   Seboledi se ithutela lefelong la go
       ithutela lefelong leo le se nago lešata,       hloka lešata, le le hlwekilego.
       le le hlwekilego.'
 2     'Ke tloga ke tseba gabotse gore ke         B   Se kwešiša dilo bokaone ge se di
       ithuta bokaone ka go bona dilo.'               bona.
 3     'Ka morago ga go bala kgaolo ye            C   Ka morago ga go bala kgaolo ye
       nngwe le ye nngwe ke itlhamela                 nngwe le ye nngwe se itlhamela
       dipotšišo tšeo ka morago ke                    dipotšišo tšeo se kgonthišišago
       kgonthišišago gore ke di araba ka              ka tšona gore se a kwešiša.
       moka ka tsela ya maleba.'
 4     'Ge ke bala le mogwera, e ba yo ke mo      D   Se rata go bala le mogwera yo a
       tshepago wa go ba le maikemišetšo go           nago le maikemišetšo.
       swana le nna.'
 5     'Ka mehla ke kgonthišiša gore ke ja        E   Se kgonthišiša gore se ja dijo tša
       dijo tša phepo.'                               maleba.
 6     'Ke robala diiri tše di lekanego gore ke   F   Se robala diiri tše di lekanego.
       dule ke fodile monagano ebile ke na le
       maatla.'
 7     'Ke thoma go itokišetša ditlhahlobo        G Se thoma go itokišetša
       nako e sa le gona ka gore ga ke kgone        ditlhahlobo nako e sa le gona ka
       go dira dilo ka lepotlapotla.'               ge se sa rate go bala ka fase ga
                                                    kgatelelo.

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA B:                10

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                   6                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2017
                                       NSC – Memorantamo

KAROLO YA C: DIBOPEGO LE MELAO YA TŠHOMIŠO YA POLELO

GO SWAYA KAROLO YA C

     Mopeleto:
      o Dikarabo tša lentšu le tee di swaiwe go ba tše di nepagetšego le ge mopeleto
           o phošagetše, ka ntle le ge phošo e fetola tlhalošo ya lentšu.
      o Dikarabong tša lefoko le le phethagetšego, mopeleto wo o phošagetšego go
           tlo fokotšwa moputso ge phošo e tšwelela mo go sebopego sa polelo ye go
           lekwago ka yona.
      o Ge go lekwa kopafatšo, karabo e swanetše go bontšhwa ka nepagalo.
     Dibopego tša polelo di swanetše go nepiša popopolelo, di be di tšweletšwe
      mafokong ka botlalo go ya ka taelo.
     Mabapi le dipotšišokopana tša go fapafapana tša go kgethwa, amogela BOBEDI
      tlhaka ya go nyalelana le karabo ya go nepagala LE/GOBA karabo ya go
      nepagala ya go ngwalwa ka botlalo.

POTŠIŠO YA 3

3.1       C/Letlalo la boreledi la go phadima, go tloga ka masea go fihla ka batho ba
          bagolo.                                                                              (1)

3.2       Fonte ye kgolo e tšweletša kgopolokgolo ya papatšo/maatlakgogedi mola
          fonte ye nnyane e thekga molaetša wo o tšweletšwago ke fonte ye kgolo.               (2)

3.3       Go laetša bareki gore motho yo a dirišago makhura a, le ge letšatšai le ka mo
          fiša letlalo la gagwe le tla no fela le le boleta.                                   (1)

3.4             Go laetša gore ge o diriša makhura a, letlalo le a swana selemo le
                 marega, ga go na phetogo.
                Marega letlalo le a omelela, fela ge motho a diriša makhura a, letlalo ga
                 le omelele le ba boreledi.                                                    (2)

3.5       Motho mang le mang o rata letlalo le lebotse la boleta le boreledi.
          Letlalo la boleta le goga kgahlego go batho bao ba phelago mmogo.                    (2)

3.6             Ba laetša kgotsofalo/lethabo.                                                 (2)
                Difahlego di edile ebile ba a myemyela.                                       [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                 7                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2017
                                     NSC – Memorantamo

POTŠIŠO YA 4
4.1       A/FOREIMING YA 1                                                                   (1)
4.2       Khomphutha.                                                                        (1)
4.3       FOREIMING YA 1 ke ka phapošing ya go jela/balela – Mošemane o ja a bala.
          FOREIMING YA 2 ke ka phapošing ya go hlapela – Mošemane o hlapa meno
          a lebeletše khomphutha.
          FOREIMING YA 3 ke ka phapošing ya go robala – Mošemane o bonala
          a swerwe ke boroko ka gore o a edimola.                                            (3)
4.4       Mohuta wa polelo ya kgethologanyo – Mosadi o sekamela ka lehlakoreng la
          basetsana o re ba phala bašemane.                                                  (1)
4.5       Balekwa ba tla fa dikgopolo tša go fapana.
          Mohlala:
          Ee:
              Motho ge a dira mešomo ye mentši ka nako e tee, a ka feleletša e mo
               paletše ka moka.
              Motho ge a dira mešomo ye mentši ka nako e tee, a ka fetša a kgonne
               ye mengwe gomme a palelwa ke ye mengwe.
              Batho ba go dira mešomo ye mentši ka nako e tee ba ka no fetša ba
               lwala. (TŠE PEDI fela)
                                              GOBA
          Aowa:
             Batho ba bangwe ba kgona go dira mediro ye mentši ka nako e tee ka
              katlego.
             Motho ge a dira mešomo ye mentši ka nako e tee, monagano wa gagwe
              o fetša o šoma ka lebelo.                                                      (2)
4.6       Maikutlo a boitsholo.
          O paletšwe ke go itokišetša ditlhahlobo nako e sa le gona.                         (2)
                                                                                             [10]
POTŠIŠO YA 5
5.1       a bona.                                                                            (1)
5.2       Kgato ya pele: tše
          Kgato ya boraro: tšela                                                             (2)
5.3       O boletše gore o bone e le tshwanelo go kgonthišiša gore tšohle tšeo a di
          dirago goba a di bolelago di loketše bophelo bja gagwe.                            (1)
5.4       Ruri: E laetša go kgotsa/makala/kgatelelo.                                         (2)
5.5       Modirišopego: Ka lebaka la gore seboledi se a bega.                                (2)
5.6       Lekopanyi ke lentšu leo le kopanyago dikgopolo goba mafoko.
          Mošomo wa lekopanyi le, goba, ke go kopanya dikgopolo tše: … ke di dirago
          le ke di bolelago.                                                                 (2)
                                                                                             [10]
                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA C:              30
                                                        PALOMOKA YA TLHAHLOBO:               70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P2 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2017-memo/a4bf1b2e-5882-4144-b4e7-18d88b4c2182) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2017-memo/5381be61-f142-4f15-b9a0-64b9ef6b195d) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2017-memo/e3b3c314-1f07-4be5-9c44-039a706a15f1) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2017-memo/7494f0dc-bd62-47bb-855d-8d1dd8d3cb77) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Feb March 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2018-memo/dcec3451-6f17-4e37-a812-94aca1d7c79b) — Sepedi HL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2016-memo/76fb147c-0b6a-4be3-bc40-f3c44757b1df) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
