# Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2016, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2016-memo/fe6f9efb-ebe1-47c8-bcac-86a1deb67d8c
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2016
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2016-memo/fe6f9efb-ebe1-47c8-bcac-86a1deb67d8c)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · sepedi. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P1 June July 2016](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-june-july-2016/b3c2795c-84a2-4b60-b95e-e5621b840b9b) — QP · 2016 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                              GRAA

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                   LEPHEPHE LA PELE (P1)

                                            2016

                                       MEMORANTAMO

                                                                    MEPUTSO: 70

                        Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 7.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                           Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                   2                                  DBE/2016
                                       SCE – Memorantamo

KAROLO YA A: TEKATLHAOLOGANYO
GO SWAYA TEKATLHAOLOGANYO

•     Ka lebaka la gore nepo e lebešitšwe go kwešišo, mopeleto le polelo tša go
      phošagala dikarabong ga tša swanela go šetšwa, ka ntle le ge fela diphošo tša
      mohuta woo di fetola tlhalošo/kwešišo. Diphošo di swanetše go bontšhwa. Ge
      molekwa a diriša mantšu a polelo yeo a sa lekwego ka yona, hlokomologa
      mantšu ao, gomme ge karabo e tšweletšwa gabotse, se mo fokoletše meputso.
      Le ge go le bjalo, ge lentšu la polelo ye nngwe le dirišwa mo sengwalong gomme
      le nepiša karabo, gona karabo yeo e tla amogelwa.
•     Mo go dipotšišopulego, ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša EE/AOWA
      goba Ke a dumela/Ga ke dumele. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo yeo.
•     Ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša NNETE/MAAKA goba
      NTLHA/KGOPOLO. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo yeo.
•     Ge go nyakega dikarabo tša lentšu le tee, gomme molekwa a fa lefoko ka moka,
      swaya karabo ya nnete ge fela lentšu la nnete/karabo le thaletšwe.
•     Ge dintlha tše pedi goba tše tharo di nyakega gomme gwa fiwa tše ntši, swaya
      fela tše pedi goba tše tharo.
•     Amogela mebolelwana.
POTŠIŠO YA 1
1.1       1.1.1       Ye masomepedi/20.                                                       (1)
          1.1.2        Le be le holofetše gore lengwalo la marematlou le tla mmulela
                       ditsela tša go ya bophelong bjo bobotse.                               (1)
          1.1.3        Phegelelo a ka se sa tshepa malomeagwe.
                       Setswalle sa bona ke gona ge se senyegile.                             (2)
          1.1.4        Temana ya 3 e tšweletša bohloko bjoo Phegelelo a bilego ka gare
                       ga bjona ka lebaka la go hloka mašeleng a go ya yunibesithi mola
                       temana ya 6 e tšweletša ka fao kgotlelelo ya gagwe e mo
                       tlišeditšego katlego ka gona.                                          (2)
          1.1.5        Kodumela moepathuse ga go lehumo le tšwago kgauswi.
                       Moepathaba ka lesehla o tšwara setsiba sa kgokong.
                       Mmatlaseromo o palega manga.
                       La fata ga le boe fela.
                       Tšhiwana yeo e sa hwego e leta monono.
                       Kgotlelelo e tswala katlego.
                       (Dikarabo tše pedi fela )                                              (2)
          1.1.6        Ya mo etela gape - Go gopola gape.
                       Ya mo aparela le go mo fenya - Ya mo tlela gape a hloka kgetho.        (2)

          1.1.7        A ka no ba a:
                       Dirile dinyakišišo mabapi le go ba le protšeke
                       Hweditše tlhahlo mabapi le go ba molaodi wa protšeke yeo e lego
                       ya gagwe.
                       Kgopetše thušo ya mašeleng go tšwa mafapheng ao a fapanego.            (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                   3                                     DBE/2016
                                       SCE – Memorantamo

          1.1.8        Dipolelotlhohleletšo di dira gore o dumele go seo o nyakago go ba
                       sona go swana le ka mokgwa wo Phegelelo a ilego a dumela ka
                       gona.
                       Dipolelotlhohleletšo di fa tšhušumetšo ya maleba mabapi le
                       bokamoso go swana le ka mokgwa wo Phegelelo a ilego a
                       šušumetšega ka gona.
                       Dipolelotlhohleletšo di dira gore o bone dilo tšeo di sa kgonagalego
                       ka leihlo la kgonagalo go swana le ka mokgwa wo Phegelelo a di
                       bonego ka gona.                                                          (3)

          1.1.9        Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       Go šoma ka thata le mafolofolo.
                       Go phethagatša ponophegelelo.
                       Go ba le kgotlelelo.
                       (Tše pedi fela)                                                          (2)

          1.1.10       Balekwa ba tla tšweletša maikutlo a go fapana.
                       Mohlala:
                       Maikutlo a tlhohleletšo.
                       Phegelelo o hlohleletša batho gore ba se tšhabe go leka go thuša
                       batho gore ba tle ba tšwelele.                                           (2)

1.2       1.2.1        C/Moya wa lethabo.                                                       (1)

          1.2.2        Bokgobapuku/Ka gae ka phapošing ya go bala.                              (1)

          1.2.3        Setšweletšweng sa A temaneng ya 8 Phegelelo o thuša bafsa ka
                       go ngwala mešomo ya sekolo mola foreiming ya 2 re bona
                       lesogana le thuša bana ka mešomo ya gae/Le go bala.                      (2)

          1.2.4        Go thuša batho ka kabo ya mešomo.
                       Go fa batho ditšweletšwa tša go fepa mmele.
                       Go rekiša.
                       ( Tše PEDI fela )                                                        (2)

          1.2.5        Go rata go bala.
                       Go godiša maikemišetšo a go tsena sekolo.                                (2)

          1.2.6        Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       Ee, Ge motho a šoma ka thata, o hwetša moputso wa seo a se
                       šomelago.
                       Merogo ye e tšwelelago mo seswantšhong ke taetšo ya gore go
                       šomilwe ka thata gore e tle e be gona.                                   (2)

                                                        PALOMOKA YA KAROLO YA A:                30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                4                                    DBE/2016
                                    SCE – Memorantamo

KAROLO YA B: KAKARETŠO

POTŠIŠO YA 2

Mokgwa wa go swaya kakaretšo:

Kabo ya meputso:

D = Dintlha

P = Polelo

M = Mantšu

D = Dintlha tše šupa (7) tše di tšweleditšwego = meputso ye šupa (7)

P = Polelo = (3)
Palomoka ya meputso: (10)

Kabo ya meputso ya polelo

•     Moputso o 1 o abelwa dintlha tše 1–3.
•     Meputso ye 2 e abelwa dintlha tše 4–5.
•     Meputso ye 3 e abelwa dintlha tše 6–7.

Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a ngwalolotše dintlha:
•   0 ge a ngwalolotše dintlha tše 6–7.
•   Moputso o 1 ge a ngwalolotše dintlha tše 1–5.

ELA HLOKO:

Palo ya mantšu:

•      Baswai ba swanetše go kgonthišiša palo ya mantšu ao a ngwadilwego.
•      Molekwa ga se a swanela go fokoletšwa meputso ge a sa laetša palo ya mantšu
       goba ge a sa bala mantšu gabotse.
•      Ge palo ya mantšu e feta ao a nyakegago, bala a mahlano ka morago ga ao a
       nyakegago gomme o hlokomologe ao a šetšego.

Mohlala wa karabo:

Bakatiši ba dipere ba šoma bošego le mosegare go itokišetša mokato. Dipere di
katišwa go itokišetša letšatši le legolo la mokato. Dipere di išwa tekolong. Dipere tšeo
di tšweletšego tekolong di fiwa tumelelo ya go tsenela mokato. Diphadišano tša
moaparo le baroki di kgatlampana setee le mokato. Go rungwa ka mokete wa
semmušo wa go keteka ditiragalo tša letšatši. Mokato wa Durban July o godiša
ekonomi ya Afrika-Borwa kudukudu profense ya KwaZulu-Natal.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                  5                                 DBE/2016
                                      SCE – Memorantamo

          DINTLHA KA MOKGWA WA                      DINTLHA KA        MANTŠU     A
          GO NGWALOLLA                              MOLEKWA

    1     Pele ga mokato, bakatiši ba          A    Bakatiši ba dipere ba katiša
          dipere ba šoma bošego le                  dipere bošego le mosegare go
          mosegare ba itokišetša letšatši           itokišetša mokato.
          le legolo la diphadišano.
    2     Ba katiša dipere tša bona gore       B    Dipere di katišwa go itokišetša
          di be le maatla a go tlo lebana le        letšatši le legolo la mokato.
          letšatši le.
    3     Go tloga moo dipere di išwa go       C    Dipere di išwa tekolong.
          yo lekolwa.
    4     Tšeo di katišitšwego gabotse         D    Dipere tšeo di tšweletšego
          gomme di hweditše dipoelo tša             tekolong di fiwa tumelelo ya go
          go phadima tekolong, di fiwa              tsenela mokato.
          tumelelo ya go tsenela mokato.
    5     Diphadišano tša motho wa go          E    Diphadišano tša moaparo le
          apara gabotse le seroki sa                baroki di kgatlampana setee le
          sethakga le tšona di godiša               mokato.
          bose bja letšatši le.
    6     Letšatši le felela ka mokete wa      F    Go rungwa ka mokete wa
          semmušo        wa     go    keteka        semmušo        wa     go keteka
          ditiragalo.                               ditiragalo tša letšatši.
    7     Mokato wa Durban July o godiša       G    Mokato wa Durban July o
          ekonomi ya naga ya Afrika-                godiša ekonomi ya Afrika-Borwa
          Borwa, kudukudu profense ya               kudukudu profense ya KwaZulu-
          KwaZulu-Natal.                            Natal.

                                                     PALOMOKA YA KAROLO YA B:              10

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                  6                               DBE/2016
                                      SCE – Memorantamo

KAROLO YA C: THUTAPOLELO LE TŠHOMIŠOPOLELO
GO SWAYA KAROLO YA C

•     Mopeleto:
      o     Dikarabo tša lentšu le tee di swaiwe go ba tše di nepagetšego le ge
            mopeleto o phošagetše, ka ntle le ge phošo e fetola tlhalošo ya lentšu.
      o     Dikarabong tša lefoko le le phethagetšego, mopeleto wo o phošagetšego o
            tlo lahlegelwa ke meputso ge phošo e tšwelela mo go sebopego sa polelo
            ye go lekwago ka yona.
      o     Ge go lekwa kopafatšo, karabo e swanetše go bontšhwa ka nepagalo.
•     Dibopego tša polelo di swanetše go nepiša popopolelo, di be di tšweletšwe ka
      botlalo mafoko go ya ka taelo.
•     Mabapi le dipotšišokopana tša go fapafapana tša go kgethwa, amogela BOBEDI
      tlhaka ya go nyalelana le karabo ya go nepagala LE/GOBA karabo ya go
      nepagala ya go ngwalwa ka botlalo.
POTŠIŠO YA 3
3.1       B/Motšhene wa go kota ditedu.                                                    (1)

3.2       Bannatia ba maleduledu.                                                          (1)

3.3       Konokono – go laetša gore sebapatšwa se na le bokgoni bjo bogolo.
          Maleduledu – go laetša gore sebapatšwa se kgona go tloša ditedu tše
          kgolo/ntši.
          Reka tše pedi o hwetše tše pedi mahala.
          ( Tše pedi fela )                                                                (2)

3.4       Setlošaditedu
          lediri + leina                                                                   (2)

3.5       Mmapatši o dirišitše seswantšho sa setlošaditedu sa Bic seo se bonalago se
          kgona le go kota bjang e le taetšo ya bogale/bokgoni bja sebapatšwa se.          (2)

3.6       Ee, Bontši bja batho bo rata dilo tša mphiwafela/O kgona go boloka
          mašeleng/Mo go thwego ke mphiwafela go kgeregela batho.                          (1)

3.7       Ee. Ke rata lelekere la go hloka swikiri.                                        (1)
                                                                                           [10]
POTŠIŠO YA 4

4.1       A/Moetapele wa mosadi wa go ba le boitshepo.                                     (1)

4.2       Tša etwa ke ye tshadi pele .../ basadi ba buša banna.                            (1)

4.3       Basadi ba foreimi ya 1 ba a šoma/ba mošomong mola ba foreimi ya 2 ba
          dutše ba thieleditše.                                                            (2)
                                               GOBA
          Basadi ba foreimi ya 1 ba lewa ke bodutu mola ba foreimi ya 2 ba thabile ba
          na le mafolofolo.                                                                (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                 7                                      DBE/2016
                                     SCE – Memorantamo

4.4       Mothadi wa khathuni o dirišitše thekniki ya pheteletšo, o feteleditše bogolo bja
          hlogo ya seboledi gape le sefahlego sa go ela le go myemyela go laetša gore
          ke moetapele, a feteletša le bogolo bja seatla le monwana wa gagwe go
          laetša gore o bolela ka boitshepo/Le ka mokgwa woo a emego ka gona.                  (2)

4.5       Ba kgahlilwe ke bogale le boitshepo bja seboledi/Monywanyo wa seboledi/
          Ditaba tšeo a di bolelago.                                                           (2)

4.6       … di wela ka leope/di wela ka lewa.
          Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
          Mohlala:
          Maikutlo a go nyama.
          Seema se se nyenyefatša basadi fela mosadi yo o bontšha gore basadi ba
          kgona go ba baetapele ba mmakgonthe.                                                 (2)
                                                                                               [10]

POTŠIŠO YA 5

5.1       Ke mang yo a sa ratego bophelo? Go botšišwa potšišo ye e sa nyakego
          karabo/Ye o tsebago karabo ya yona.                                                  (2)

5.2       Mehlare ga e khupetše dipersente tše 30 tša lefase >Modirišopego.                    (2)

5.3       Ntlwanaswana> leina + lehlaodi (la mmala)                                            (2)

5.4       Ke sehlophantšu sa leamanyidiri Tšhomišo> Se hlaola mmala wa mehlare.                (2)

5.5       Le bitšwa lehlathi la felo.
          Leina le hlomeseditšwe ka moselana wa –ng gore e be lefelo.                          (2)
                                                                                               [10]

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA C:                 30
                                                       PALOMOKA YA TLHAHLOBO:                  70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2016-memo/21d800cb-2eab-4e4d-b10c-4efc83eecaa3) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2016-memo/be18ae1b-80f6-49b3-b684-89b8c55b4e06) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2016-memo/4bcd2c5f-1b5d-41a6-874e-4f1686623296) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2016-memo/76fb147c-0b6a-4be3-bc40-f3c44757b1df) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-sepedi/c158522a-4a22-42f2-93c9-91abba93fe95) — Sepedi HL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2023-mg/b1723311-5b51-4166-9e07-e4020330f774) — Sepedi HL · Memo · 2023 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
