# Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2017, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2017-memo/e3b3c314-1f07-4be5-9c44-039a706a15f1
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2017
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2017-memo/e3b3c314-1f07-4be5-9c44-039a706a15f1)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2017 · sepedi. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P1 May June 2017](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2017/bed7fead-feed-4fab-9f95-a45c3e545829) — QP · 2017 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                              GRAA

                    SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                   LEPHEPHE LA PELE (P1)

                                            2017

                                       MEMORANTAMO

                                                                    MEPUTSO: 70

                        Palomoka ya matlakala a memorantamo ke 7.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                           Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                     2                               DBE/2017
                                           SCE – Memorantamo

KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO

GO SWAYA TEKATLHALOGANYO
•     Ka lebaka la gore nepo e lebešitšwe go kwešišo, mopeleto le polelo tša go
      phošagala dikarabong ga tša swanela go šetšwa, ka ntle le ge fela diphošo tša
      mohuta woo di fetola tlhalošo/kwešišo. (Diphošo di swanetše go bontšhwa.)
      Ge molekwa a diriša mantšu a polelo yeo a sa lekwego ka yona, hlokomologa
      mantšu ao, gomme ge karabo e tšweletšwa gabotse, se mo fokoletše meputso.
      Le ge go le bjalo, ge lentšu la polelo ye nngwe le dirišwa mo sengwalong gomme
      le nepiša karabo, gona karabo yeo e tla amogelwa.
•     Mo go dipotšišopulego, ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša EE/AOWA
      goba KE A DUMELA/GA KE DUMELE. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo
      yeo.
•     Ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša NNETE/MAAKA goba
      NTLHA/KGOPOLO. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo yeo.
•     Ge go nyakega dikarabo tša lentšu le tee, gomme molekwa a fa lefoko ka moka,
      swaya karabo ya nnete ge fela lentšu la nnete/karabo le thaletšwe.
•     Ge dintlha tše pedi goba tše tharo di nyakega gomme gwa fiwa tše ntši, swaya
      fela tše pedi goba tše tharo.
•     Amogela mebolelwana.

POTŠIŠO YA 1

1.1       1.1.1       Nyeuma.                                                                (1)

          1.1.2        Andries Moyo ke lesogana leo le ka bago le mengwaga ye 23.            (1)

          1.1.3        • A ka swarwa
                       • A ka gobala
                       • A ka hwa
                       (TŠE PEDI fela)                                                       (2)

          1.1.4        • Andries le Malesela ba tseba gore go epa diepša meepong ya
                         kgale go kotsi ka ge go se molaong eupša ba re ba gapeletšega
                         go dira seo ka ge ba sa šome.
                       • Andries temaneng ya 3 ke mošomi wa maloba wa meepong
                         mola Malesela temaneng ya 5 a se a ka a šoma.                       (2)

          1.1.5       • Dibetlwa di betlwa bathong wa madimabe a fahlwe.
                      • Tau e ja mohlolelwa tlhakoleng go a sepelwa.                         (2)

          1.1.6        • Go kgotla semana – Go rumula selo sa bogale gomme sa tloga
                         sa go hlokofatša.
                       • Ba llwe ke aretse – Ga go tsebje fao ba ilego gona.                 (2)

          1.1.7        E ka no ba e le:
                       • Go ba le pelo tše telele tša go rata tšhelete/Go se kgotsofale
                       • Go se hlomphe mošomo wa bona.
                       • Meputso ya fase yeo e dirago gore ba leke go hwetša tšhelete
                          ye nngwe gore ba tle ba kgone go fihlelela dinyakwa tša bona.      (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                      3                                DBE/2017
                                            SCE – Memorantamo

          1.1.8        • Gauta e a utswiwa e tshedišetšwe dinageng tše dingwe.
                       • Gauta e rekišetšwa bareki ka theko ya fase.
                       • Bengmeepo ba loba tšhelete ye ntši ka ge ba le phenkgišanong
                         le bao e sego ba semolao.
                       • Meepo e ka tswalelwa gomme batho ba loba mešomo.                      (3)

          1.1.9        Balekwa ba tla tšweletša dikarabo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       • Go ithuta gore letsogo la molao ke le letelele/Moputso wa
                         bosenyi ke kgolego.
                                                                                               (2)
                       • Go se itswalanye le ditiragalo tša bosenyi ka ge di le kotsi.
                          3333333333333

          1.1.10       Balekwa ba tla tšweletša dikgopolo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       Ee
                       Tlhathollo ya seema se ke go re:
                       • Motho yoo a tlwaetšego go dira mediro ye mebe ga a ke a
                          kgona go arogana le yona go fihlela mediro yeo e mo tsenya
                          kotsing goba e mmolaya.
                       • Andries o bolailwe ke mediro ye mebe yeo a bego a tlwaetše go
                          e dira mola Malesela yena e mo išitše kgolegong.                     (2)

1.2       1.2.1        C/Banna bao ba epago ka moepong ntle le molao.                          (1)

          1.2.2        Tšhesela.                                                               (1)

          1.2.3        Setšweletšweng sa A temaneng ya 4 go thwe baepi bao e sego ba
                       molao ba šomiša ditšhesele go epa maswika ka moepong mola
                       setšweletšweng sa B re bona masogana a mabedi a šomiša
                       ditšhesele go epa maswika ka moepong.                                   (2)

          1.2.4        • Maswika a ka ba gobatša.
                       • Dihlopha tše dingwe tša basenyi di ka ba rakelela tša ba bolaya.
                       • Ba ka felelwa ke moya gomme ba hlokofala
                         (TŠE PEDI FELA)                                                       (2)

          1.2.5        Balekwa ba tla tšweletša dikgopolo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       Aowa
                       • Ga o bonolo ka ge ba se na didirišwa tša maleba.
                       • Ge ba ka hwetšwa ke ba molao ba ka ya kgolegong.
                       Ee
                       • Ga ba na molaodi wa go ba šala morago.
                       • Ge ba ka hlwa ba goga maoto, ba ka se bone dikenywa tša
                         letšatši leo.                                                         (2)

          1.2.6        Balekwa ba tla tšweletša maikutlo a go fapana.
                       Mohlala:
                       Maikutlo a kwelobohloko> banna ba ba ka gobatšwa ke go welwa
                       ke maswika/ba ka bolawa ke basenyi ba bangwe / ga ba na
                       mošomo.                                                                 (2)
                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA A:                30
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                  4                          DBE/2017
                                        SCE – Memorantamo

KAROLO YA B: KAKARETŠO

POTŠIŠO YA 2

Mokgwa wa go swaya kakaretšo:

Kabo ya meputso:

D = Dintlha

P = Polelo

D = Dintlha tše šupa (7) tše di tšweleditšwego = meputso ye šupa (7)

P = Polelo = (3)

Palomoka ya meputso: (10)

Kabo ya meputso ya polelo:

• Moputso o 1 o abelwa dintlha tše 1–3.
• Meputso ye 2 e abelwa dintlha tše 4–5.
• Meputso ye 3 e abelwa dintlha tše 6–7.

Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a ngwalolotše dintlha:

• 0 ge a ngwalolotše dintlha tše 6–7.
• Moputso o 1 ge a ngwalolotše dintlha tše 1–5.

ELA HLOKO:

Palo ya mantšu:

• Baswai ba swanetše go kgonthišiša palo ya mantšu ao a ngwadilwego.
• Molekwa ga se a swanela go fokoletšwa meputso ge a sa laetša palo ya mantšu
  goba ge a sa bala mantšu gabotse.
• Ge palo ya mantšu e feta ao a nyakegago, bala a mahlano ka morago ga ao a
  nyakegago gomme o hlokomologe ao a šetšego.

Mohlala wa karabo:

Mna maleka ga a bethe ngwana wa gagwe. O re poledišano e bohlokwa go lemoša
ngwana diphošo tša gagwe. Kotlo ya gagwe ngwaneng e ba go mo tima tšeo a di
ratago. Go hlalošetša ngwana bohlokwa bja go šoma ka maatla go mo ruta gore a
be le maikarabelo. Motho yo mogolo o swanetše gore a hlomphe ngwana gore ngwana
le yena a mo hlomphe. Batswadi ba swanetše go ba mohlala wo mobotse baneng.
Thupa e dira gore bana ba dule ba tšhogile le go hloka boitshepo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                             Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                  5                                DBE/2017
                                        SCE – Memorantamo

          DINTLHA KA MOKGWA WA GO                     DINTLHA KA MANTŠU A
                    NGWALOLLA                               MOLEKWA
 1     Morwa wa ka o dira diphošo go swana      A   Mna maleka ga a bethe ngwana
       le bana ka moka eupša ga se nke ka           wa gagwe.
       mo iša seatla le ka tšatši le tee.
 2     O tla tseba le gore mathata a rarollwa   B   O re poledišano e bohlokwa go
       ka poledišano e sego ka ntwa. Ge ke          lemoša ngwana diphošo tša
       mmetha, a ka se kwešiše gore ke ka           gagwe.
       lebaka la eng ke mo galefetše eupša
       ge ke boledišana le yena gabotse o tla
       kwešiša gore ke ka lebaka la eng a
       swanetše go fetola maitshwaro a
       gagwe a mabe.
 3     Ka nako ye nngwe ge a dirile phošo go    C   Kotlo ya gagwe ngwaneng e ba
       swana le ge a sa dira mošomo wa              go mo tima tšeo a di ratago.
       gagwe wa sekolo, ke gapeletšega go
       mo lemoša bohlokwa bja go dira
       mošomo wa sekolo ka go mo fa kotlo
       ya go swana le go mo tima tše dingwe
       tša dilo tšeo a di ratago.
 4     Se se mo ruta gore a kgone go ba le      D
                                                Go hlalošetša ngwana bohlokwa
       maikarabelo diphošong tša gagwe.         bja go šoma ka maatla go mo
                                                ruta gore a be le maikarabelo.
 5     Ke ithutile gore ge ke mo hlompha le   E Motho yo mogolo o swanetše
       yena o tla ntlhompha.                    gore a hlomphe ngwana gore
                                                ngwana le yena a mo hlomphe.
 6     Ke nnete gore mo go gatilego tlhako ya F Batswadi ba swanetše go ba
       pele, le ya morago e tlo gata.           mohlala wo mobotse baneng.
 7     Therešo ke gore thupa ga e lemoše      G Thupa e dira gore bana ba dule
       bana maitshwaro a bona a a               ba tšhogile le go hloka
       fošagetšego eupša e dira gore ba dule    boitshepo.
       ba tšhogile ka dinako tšohle, ba hloke
       le boitshepo.

                                                     PALOMOKA YA KAROLO YA B:                10

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                   6                              DBE/2017
                                         SCE – Memorantamo

KAROLO YA C: THUTAPOLELO LE TŠHOMIŠOPOLELO

GO SWAYA KAROLO YA C

• Mopeleto:
   o Dikarabo tša lentšu le tee di swaiwe go ba tše di nepagetšego le ge mopeleto
     o phošagetše, ka ntle le ge phošo e fetola tlhalošo ya lentšu.
   o Dikarabong tša lefoko le le phethagetšego, mopeleto wo o phošagetšego o tlo
     lahlegelwa ke meputso ge phošo e tšwelela mo go sebopego sa polelo ye go
     lekwago ka yona.
   o Ge go lekwa kopafatšo, karabo e swanetše go bontšhwa ka nepagalo.
• Dibopego tša polelo di swanetše go nepiša popopolelo, di be di tšweletšwe ka
  botlalo mafoko go ya ka taelo.
• Mabapi le dipotšišokopana tša go fapafapana tša go kgethwa, amogela BOBEDI
  tlhaka ya go nyalelana le karabo ya go nepagala LE/GOBA karabo ya go nepagala
  ya go ngwalwa ka botlalo.

POTŠIŠO YA 3

3.1       D/Mabenkele ka moka a Amper Alles Shopping Centre                               (1)

3.2       Mmapatši o tšweleditše papatšo ya gagwe ka go feteletša ka tsela ye:
          • A theknolotši ona, ke mabu …: Go ka se tsoge go kgonegile gore
            mabenkele a theknolotši a be a mantši moo a ka lekanago le mabu.
          • Dijo ke lerole: Dijo le ge e ka ba tše dintši di ka se lekane le lerole.
          • Dino ke moela wa meetse: Dino le ge e ka ba tše dintši di ka se tsoge di
            lekane le meetse a go ela.
          • Mabenkele ke mantšhaotlogele: Mabenkele ke a mantši.
          • Kgokagano ke makgonatšohle: kgokagano e a thuša fela e ka se kgone
            dilo ka moka.
            (TŠE THARO FELA)                                                              (3)

3.3       Kgale go be go na le dikgokagano tša go swana le mangwalo, dithelekramo
          le megala. Go laetša gore kgokagano e gatetše pele, mmapatši o tšweleditše
          mehuta ye mengwe ye meswa ya dikgokagano go swana le diemeili,
          facebook, twitter, google, youtube, yahoo.                                      (2)

3.4       3.4.1     Barati ba seenywa sa apola ba tla kgahlwa ke setšweletšwa sa
                    kgokagano sa apola.
          3.4.2     Batho ba go rata go lefa ka mokitlana: Karata ya master card e
                    laetša gore bareki ba dumelelwa go lefa ka mokitlana.                 (2)

3.5       Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
          Ee
          • Molaetša wa gore lefelo le le na le mabenkele a mantši a go fapana a
             mantši a pepeneneng.
          • Taetšo ya mehuta ya mabenkele ao a bapatšwago e bontšhitšwe ka
             ditšweletšwa tšeo di rekišwago lefelong le.                                  (2)
                                                                                          [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                     7                              DBE/2017
                                           SCE – Memorantamo

POTŠIŠO YA 4

4.1       A/Ga re nyake banna ba bakoto mo.                                                (1)

4.2       Anke o mphe mošomo wa bohlapetši hle.                                            (1)

4.3       • O re monna wa go kgopela mošomo ga a swanela go tsena ka moo a lego
            ka gona.
          • O nagana gore monna yo a nyakago mošomo ga se selo kudu a lebeletše
            mmele wa gagwe.                                                                (2)

4.4       • O bolela ka kgethollo o re ga ba nyake banna ba bakoto.
          • O fa baamogedi ba tshedimošo mogopolo wa gore ke banna ba basese
            fela bao e ka bago bahlapetši ba mmakgonthe.                                   (2)

4.5       • Mothadi wa khathune o tšweleditše mohloki e le monna wa go kgopela
            mošomo wa bohlapetši.
          • Motsebalegi ke monna wa go apara sutu/wa go nyatša/wa go ikgogomoša
            wa go bolela gore ga go na mošomo.                                             (2)

4.6       Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
          Mohlala:
          Maikutlo a makalo/go kgotsa:
          • Go makatšwa ke ka fao monna wa motsebalegi a nyatšago le go ikgantšha
            ka gona.
          Maikutlo a kwelobohloko:
          • Go kwelwa monna wa go hloka mošomo bohloko ka moo a fetolwago le go
            nyatšwa ka gona.                                                               (2)
                                                                                           [10]

POTŠIŠO YA 5

5.1       Afrika-Borwa ke Kanana. Afrika-Borwa e swantšhwa le Kanana (lefelo la ka
          Bibeleng la maswi le dinose).                                                    (2)

5.2       Lerato/kgahlego                                                                  (1)

5.3       Dikgomo tše di fula kgole (Lefoko la maleba le tla amogelwa).                    (1)

5.4       O boletše gore o etela Afrika-Borwa gabedi ka ngwaga/O re o etela Afrika-
          Borwa gabedi ka ngwaga.                                                          (1)

5.5       Ke lekopanyi: Le kopanya mafoko a mabedi/dikgopolo tše pedi e lego:
          O rata naga ye kudu le ke legae la gagwe la bobedi.                              (2)

5.6       Bobedi e hlaola leina 'legae'.                                                   (1)

5.7       Tswalano > Go na le mathata nageng ya Afrika-Borwa.
          Mohuta wa leba > Leba la na le/Leba la tswalano.                                 (2)
                                                                                           [10]

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA C:             30
                                                       PALOMOKA YA TLHAHLOBO:              70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P2 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2017-memo/2b6b3143-cb98-44ad-8c08-238294f8122f) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2017-memo/497b737d-2694-4b24-b47b-e962d229f0ca) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2017-memo/7494f0dc-bd62-47bb-855d-8d1dd8d3cb77) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Feb March 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2017-memo/742c3d51-d4ae-4580-b87c-6b3a25d5be5d) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-sepedi/c158522a-4a22-42f2-93c9-91abba93fe95) — Sepedi HL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2023 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2023-mg/b1723311-5b51-4166-9e07-e4020330f774) — Sepedi HL · Memo · 2023 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
