# Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2019, 7 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2019-memo/0b8837cb-de12-4ac3-9987-20307cac4fe3
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC November Exam
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 7

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2019-memo/0b8837cb-de12-4ac3-9987-20307cac4fe3)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · sepedi. Memorandum, 7 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P1 Nov 2019](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2019/bdb3d58d-a17e-40d2-9ae5-5daa18733936) — QP · 2019 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                   LEPHEPHE LA PELE (P1)

                                       DIBATSELA 2019

                                   TLHAHLO YA GO SWAYA

MEPUTSO: 70

                     Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 7.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                          Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                     2                         DBE/Dibatsela 2019
                                     NSC – Tlhahlo ya go swaya

KAROLO YA A: TEKATLHALOGANYO

Mekgwa ya go swaya tekatlhaloganyo

•     Ka lebaka la gore nepo e lebešitšwe go kwešišo, mopeleto le polelo tša go
      phošagala dikarabong ga tša swanela go šetšwa, ka ntle le ge fela diphošo tša
      mohuta woo di fetola tlhalošo/kwešišo. Diphošo di swanetše go bontšhwa. Ge
      molekwa a diriša mantšu a polelo yeo a sa lekwego ka yona, hlokomologa
      mantšu ao, gomme ge karabo e tšweletšwa gabotse, se mo fokoletše meputso.
      Le ge go le bjalo, ge lentšu la polelo ye nngwe le dirišwa mo sengwalong gomme
      le nepiša karabo, gona karabo yeo e tla amogelwa.
•     Mo go dipotšišopulego, ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša EE/AOWA
      goba KE A DUMELA/GA KE DUMELE. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo
      yeo.
•     Ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša NNETE/MAAKA goba
      NTLHA/KGOPOLO. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo yeo.
•     Ge go nyakega dikarabo tša lentšu le tee, gomme molekwa a fa lefoko ka moka,
      swaya karabo ya nnete ge fela lentšu la nnete/karabo le thaletšwe.
•     Ge dintlha tše pedi goba tše tharo di nyakega gomme gwa fiwa tše ntši, swaya
      fela tše pedi goba tše tharo.
•     Amogela mebolelwana.
POTŠIŠO YA 1
1.1       1.1.1        Ke go bona motse wa gabo o hlasetšwe ke tlhokego ya meetse.              (1)

          1.1.2        Mmušo o be o tliša meetse ka 'dijojo' gabedi ka beke.                    (1)

          1.1.3        •    Rakhutšo o kwešwa bohloko ke tlhokego ya meetse
                       •    Meetse ao a bego a tlišwa ke mmušo a be a sa lekane batho,
                            diruiwa le go nošetša                                               (2)

          1.1.4        •    Lehu re hwile la pitšana, la segwana le a rokwa
                       •    Kodumela moepathuse ga go lehumo le le tšwago kgauswi               (2)
          1.1.5        •    Go hlalana le boroko
                       •    Go tomola mahlo                                                     (2)
          1.1.6        •    ‘Komelelo’ e laetša gore naga e be e tloga e omile go se na le
                            lerothi la meetse mola ‘tlhaelelo ya meetse’ e laetša gore
                            meetse a gona fela ga se ao a lekanego
                       •    ‘Go šomiša mabjoko’ go laetša go nagana ka tsenelelo mola
                            ‘go nagana’ go se gwa tsenelela                                     (4)

          1.1.7        •    Phaephe e ba le sefo gore e kgone go arogantšha boloko le
                            meetse ao a tšwago go bjona
                       •    Mašaledi a maloko a dikgomo a ka šomišwa go nontšha mobu            (2)
          1.1.8        •    Maloko a dikgomo ao a thapilego a ka šoma go kgopha le go
                            kgabiša mengwako/malapeng
                       •    Maloko a dikgomo ao a omilego a ka šoma bjalo ka dišu tša go
                            gotša mollo

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                     3                         DBE/Dibatsela 2019
                                     NSC – Tlhahlo ya go swaya

                       •    Maloko a dikgomo ao a thapilego a ka šomišwa go bota
                            mekokotlo ya batšofadi go šireletša letlalo la bona
                       •    Boloko bo hlakanywa le mabu go a tiiša ge go
                            pharwa/kgakgapšha/botwa
                       •    Boloko bo šomišetšwa go thiba mušimeetse go tšwa makaleng
                            a a ripilwego pele a bjalwa
                       •    Go bota molwetši yo a fedilego gore a kgone go swarega
                       •    Go thuša go alafa
                            (TŠE PEDI fela)                                                     (2)

          1.1.9        Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       • Go epela setšhaba meetse
                       • Go kgopela mmušo go tšhelela setšhaba meetse ao a
                           lekanego letšatši le lengwe le le lengwe
                       • Go hwetša thušo go tšwa mafelong a a nago le meetse                    (2)

          1.1.10       Lethabo/Kgahlego
                       Ke thabišwa ke gore mmušo o kgonne go lemoga bohlale bja
                       Rakhutšo gomme wa hlama metšhene ye megolo ya go mena
                       meetse go tšwa bolokong/Metšhene ya go mena meetse e tla
                       thuša le metse ya kgauswi.                                               (2)

1.2       1.2.1        B/Thaere                                                                 (1)

          1.2.2        •    Temana ya boraro SETŠWELETŠWENG SA A le difreimi tša
                            seswantšho SETŠWELETŠWENG SA B di tšweletša batho ba
                            go ba le bokgoni bja go itlhamela ka dilo tšeo di tšewago gore
                            ga di sa na mohola
                       •    Temana ya boraro e tšweletša Rakhutšo yo a hlamago
                            motšhene wa go mena meetse bolokong bja kgomo mola
                            difreimi tša seswantšho di tšweletša monna yo a šomišago
                            thaere ya kgale go dira mešomo ya bokgabo                           (3)

          1.2.3        Seatlana/Tlelafo se/e šireletša seatla sa monna yo gore a se ke a
                       gobatšwa ke didirišwa tšeo a di šomišago.                                (1)

          1.2.4        Go bonala mathale ao a sego a hlwa a khupetšwa ka thaere.                (1)

          1.2.5        Freimi ya 1 e tšweletša seswantšho sa tšhwene mola freimi ya 2 e
                       tšweletša seswantšho sa hlogo ya kgomo/Setšweletšwa sa freimi
                       ya 1 se feleletše mola sa freimi ya 2 se sa felela.                      (2)

          1.2.6        Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       • Batho ba ka kgahlwa ke mešomo ya gagwe gomme ba reka
                       • A ka hlolela batho mešomo                                              (2)

                                                         PALOMOKA YA KAROLO YA A:               30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                  4                       DBE/Dibatsela 2019
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

KAROLO YA B: KAKARETŠO

POTŠIŠO YA 2

Mokgwa wa go swaya kakaretšo:

Ge go swaiwa go tla hlokomelwa dintlha tše bohlokwa gomme gwa tlogelwa tša go
hloka mohola.

Kakaretšo e swanetše go swaiwa ka mokgwa wo o latelago:

•   Kabo ya meputso:

    o    Meputso ye šupa (7) e abelwa dintlha tše šupa (7) (Moputso o 1 go ntlhakgolo
         ye nngwe le ye nngwe)
    o    Meputso ye meraro (3) e abelwa polelo
    o    Palomoka ya meputso: (10)

•   Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a sa tsopola go tšwa temaneng:

    o    Moputso o 1 o abelwa dintlha tše 1–3
    o    Meputso ye 2 e abelwa dintlha tše 4–5
    o    Meputso ye 3 e abelwa dintlha tše 6–7

•   Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a ngwalolotše dintlha:

    o    Ngwalollo ya dintlha tše 6–7: se abe moputso wa polelo
    o    Ngwalollo ya dintlha tše 1–5: aba moputso o 1 wa polelo

ELA HLOKO:

• Palo ya mantšu:

o   Baswai ba swanetše go kgonthišiša palo ya mantšu ao a ngwadilwego.
o   Molekwa ga se a swanela go fokoletšwa meputso ge a sa laetša palo ya mantšu
    goba ge a sa bala mantšu gabotse. Ge palo ya mantšu e feta ao a nyakegago,
    bala a mahlano ka morago ga ao a nyakegago gomme o hlokomologe ao a
    šetšego.

Mohlala wa karabo:

Diyunibesithi tšeo di sego molaong di rekiša mangwalo a bofora. South African
Qualifications Authority e nyakišiša ka bonnete bja mangwalo a. Go kgonthišwa gore
bakgopedi ba dikgoba ba na le mangwalo a maleba a dithuto. Afrika-Borwa ke naga ya
mathomo ya go tla ka mokgwa wa theknolotši wa Managed Integrity Evaluation (MIE).
Bao ba kgopelago sekgoba ka go diriša mangwalo a bofora ga ba tšwelele. Bakgopedi
ba mešomo ba mangwalo a bofora ba tingwa mošomo. Bao ba rekišago mangwalo a
bofora ba išwa ntlwanaswiswi gomme ba otlwa.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                  5                          DBE/Dibatsela 2019
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

          DINTLHA KA MOKGWA WA GO                       DINTLHA KA MANTŠU A
                    NGWALOLLA                                   MOLEKWA
 1     'Mangwalo a bofora a 3 300 a go           A   Diyunibesithi tšeo di sego
       rekišwa ke diyunibesithi tša bofora           molaong di rekiša mangwalo a
       lefaseng ka bophara.'                         bofora.
 2     'South African Qualifications Authority   B   South African Qualifications
       e dira dinyakišišo tše di tseneletšego        Authority e nyakišiša ka bonnete
       mabapi le mangwalo a.'                        bja mangwalo a.
 3     'Go tšerwe kgato ya go netefatša gore     C   Go kgonthišwa gore bakgopedi
       mangwalo a thuto a bakgopedi ba               ba dikgoba ba na le mangwalo a
       dikgoba diyunibesithing goba                  maleba a dithuto.
       mešomong ke a maleba.'
 4     'Naga ya Afrika-Borwa e tlile ka          D   Afrika-Borwa ke naga ya
       mokgwa wa go šomiša theknolotši, e            mathomo ya go tla ka mokgwa
       lego Managed Integrity Evaluation             wa theknolotši wa Managed
       (MIE).'                                       Integrity Evaluation (MIE).
 5     'Ge go ka hwetšwa e le gore               E   Bao ba kgopelago sekgoba sa
       mokgopedi wa dithuto tša yunibesithi o        go ithuta yunibesithing ka
       na le lengwalo la bofora, o ganwa ka          mangwalo a bofora ba ganwa ka
       sekgoba.'                                     sekgoba.
 6     'Ka lehlakoreng le lengwe mokgopedi       F   Bakgopedi ba mešomo ba
       wa mošomo yo a rekilego mangwalo a            mangwalo a bofora ba tingwa
       dithuto, o ganwa ka sekgoba sa                mošomo.
       mošomo.'
 7     'Barekiši ba mangwalo a bofora ba a       G Bao ba rekišago mangwalo a
       swarwa gomme ba fiwa kotlo ye               bofora ba išwa ntlwanaswiswi
       boima.'                                     gomme ba otlwa.

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA B:                10

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                     6                       DBE/Dibatsela 2019
                                     NSC – Tlhahlo ya go swaya

KAROLO YA C: DIBOPEGO LE MELAO YA TŠHOMIŠO YA POLELO

Mekgwa ya go swaya KAROLO YA C

•     Mopeleto:
      o Dikarabo tša lentšu le tee di swaiwe go ba tše di nepagetšego le ge mopeleto
          o phošagetše, ka ntle le ge phošo e fetola tlhalošo ya lentšu
      o Dikarabong tša lefoko le le phethagetšego, mopeleto wo o phošagetšego o tlo
          lahlegelwa ke meputso ge phošo e tšwelela mo go sebopego sa polelo ye go
          lekwago ka yona
      o Ge go lekwa kopafatšo, karabo e swanetše go bontšhwa ka nepagalo
•     Dibopego tša polelo di swanetše go nepiša popopolelo, di be di tšweletšwe ka
      botlalo mafoko go ya ka taelo
•     Mabapi le dipotšišokopana tša go fapafapana tša go kgethwa, amogela BOBEDI
      tlhaka ya go nyalelana le karabo ya go nepagala LE/GOBA karabo ya go nepagala
      ya go ngwalwa ka botlalo

POTŠIŠO YA 3

3.1       Maswi                                                                               (1)

3.2       MAATLA LE PHEPO YA MMAKGONTHE!                                                      (1)

3.3        • Batho ba reke maswi
           • Ge ba enwa maswi ba tla ba le maatla le phepobotse                               (2)

3.4       Maswi ke bophelo.
          Mmapatši o gokagoketša bareki ka go swantšha maswi le bophelo.                      (2)

3.5       • Di laetša gore ge o nwele maswi o tla tia/o tla ba le maatla
          • Di laetša gore o ka se hlaselwe ke malwetši/go phela gabotse                      (2)

3.6        • Galase e laetša bohlokwa bja tlhokomelo ya bophelo
           • Galase e laetša mmele wo o hlwekilego o phetše gabotse                           (2)
                                                                                              [10]

POTŠIŠO YA 4

4.1       D/Lerato la theknolotši.                                                            (1)

4.2       Boralokelo bja bana/phakeng.                                                        (1)

4.3       • Lefelo la go bapalela le tletše ka didirišwa tša go bapala
          • Bana ba bapala ka dithapolete                                                     (2)

4.4       Dutše – Eme
          Swere - Lesitše                                                                     (2)

4.5       Go filwe temošo ya gore go hlokomelwe ka ge go fihlilwe lefelong leo bana ba
          ralokelago go lona eupša ga go ngwana yo a ralokago fao/Bana ba bapala ka
          dithapolete lefelong la go ralokela/boralokelong.                                   (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                    7                        DBE/Dibatsela 2019
                                    NSC – Tlhahlo ya go swaya

4.6       Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
          Mohlala:
          Lethabo - Ke thabišwa ke gore bana ba ba kwešiša theknolotši e sa le ba
                     bannyane.
          Manyami - Ke nyamišwa ke gore bana ba ba lefelong la go bapala/go raloka
                     eupša ba lebeletše dithapolete/Ba ka gokagoketša mahodu.                 (2)
                                                                                              [10]

POTŠIŠO YA 5

5.1       Khutsofatšo – Mdi
          Lelatodi – Mna                                                                      (2)

5.2       Tsebile                                                                             (1)

5.3       O boletše gore/O rile maloba o hweditše motomo wa gagwe wa matlakala o
          se gona.                                                                            (1)

5.4       Modirišogore
          Ke a tseba gore e ka ba Matome.                                                     (2)

5.5        • Le laetša kgatelelo
           • Le hlaola leina – ditšhipi                                                       (2)

5.6       Seboledi se dirišitše polelo ya kgethollo go kgetholla bana ba baagišane.           (2)
                                                                                              [10]

                                                        PALOMOKA YA KAROLO YA C:              30
                                                         PALOMOKA YA TLHAHLOBO:               70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2019-memo/3492befb-7dcd-46a7-8890-ccf62df1d2ec) — Sepedi HL · Memo · 2019 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2019-memo/661d9d97-c4a7-4526-9bb9-2897030975fb) — Sepedi HL · Memo · 2019 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2021-mg/b90c5dad-7de0-43e5-aaa1-c3a682be7dcc) — Sepedi HL · Memo · 2021 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2018-final-memo/8a17706a-8ce8-4be6-9a38-23b2858842f9) — Sepedi HL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2017-memo/7494f0dc-bd62-47bb-855d-8d1dd8d3cb77) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2016-memo/4bcd2c5f-1b5d-41a6-874e-4f1686623296) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
