# Sepedi HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 1 memorandum from the November 2024 NSC, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2024-mg/0d032c6f-2ce2-45f4-bf58-4484e6d38626
- Updated: 2026-10-29
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2024
- Exam period: November 2024 NSC
- Paper: 1
- Curriculum: CAPS
- Pages: 8

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2024-mg/0d032c6f-2ce2-45f4-bf58-4484e6d38626)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · November 2024 NSC · 2024 · sepedi. Memorandum. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P1 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2024/5ec4cd49-d894-4cd1-aea0-ba78ac88b31b) — QP · 2024 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

GRAD
                                                E 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                   LEPHEPHE LA PELE (P1)

                                       DIBATSELA 2024

                                   TLHAHLO YA GO SWAYA

MEPUTSO: 70

                     Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 8.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                          Phetla

### Page 2

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                     2                           DBE/Dibatsela 2024
                                     NSC – Tlhahlo ya go swaya

KAROLO YA A: TEKATLHAOLOGANYO

GO SWAYA TEKATLHAOLOGANYO

•     Ka lebaka la go re nepo e lebišitšwe go kwešišo, mopeleto le polelo tša go
      phošagala dikarabong ga tša swanela go šetšwa, ka ntle le ge fela diphošo tša
      mohuta woo di fetola tlhalošo/kwešišo. Diphošo di swanetše go bontšhwa. Ge
      molekwa a diriša mantšu a polelo yeo a sa lekwego ka yona, hlokomologa mantšu
      ao, gomme ge karabo e tšweletšwa gabotse, se mo fokoletše meputso. Le ge go
      le bjalo, ge lentšu la polelo ye nngwe le dirišwa mo sengwalong gomme le nepiša
      karabo, gona karabo yeo e tla amogelwa.
•     Mo go dipotšišopulego, ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša EE/AOWA
      goba Ke a dumela/Ga ke dumele. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo yeo.
•     Ga go meputso ye e tlogo fiwa go dikarabo tša NNETE/MAAKA goba
      NTLHA/KGOPOLO. Go swanetše go fiwa lebaka la karabo yeo.
•     Ge go nyakega dikarabo tša lentšu le tee, gomme molekwa a fa lefoko ka moka,
      swaya karabo ya nnete ge fela lentšu la nnete/karabo e thaletšwe.
•     Ge dintlha tše pedi goba tše tharo di nyakega gomme gwa fiwa tše ntši, swaya fela
      tše pedi goba tše tharo.
•     Amogela mebolelwana.

POTŠIŠO YA 1

1.1       1.1.1        (a) ‘… ba bolawa ke mokhoro.’
                       (b) ‘… ba topa tša fase.’                                                  (2)
          1.1.2        •    Ditheko tša godimo tša dijo
                       •    Ekonomi ya naga ye e tekatekago
                       •    Tlhokego ya mešomo.                                                   (3)
          1.1.3        Setlaboswana                                                               (1)

          1.1.4        •    Dipanka tša dijo mo Afrika-Borwa di thomile ka 2019.
                       •    Mmušo wa Afrika-Borwa o di hlomile gore o kgone go thuša
                            batho ba ba se nago dijo.                                             (2)
          1.1.5        Monakhora yo a sa bonego monatlala: Motho wa go khora o
                       lebala ba ba swerwego ke tlala.

                       Seema se ga se gate ka mošito o tee le go hlongwa ga dipanka tša
                       dijo ka mo Afrika-Borwa ka ge morero wa dipanka tše e le go
                       netefatša gore motho yo mongwe le yo mongwe o hwetša dijo.                 (2)

          1.1.6        Ba neela panka ya dijo, dijo le tšhelete go thuša bahloki.                 (1)

          1.1.7        Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       • Go lebelelwa ditšhiwana.
                       • Batho ba go se šome.
                       • Go bao ba šomago go lebelelwa ba megolo ya fase.
                       • Go lebelelwa bao ba hwetšago mphiwafela.
                       • (TŠE THARO fela)                                                         (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 3

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                     3                        DBE/Dibatsela 2024
                                     NSC – Tlhahlo ya go swaya

          1.1.8        •    Ba ruta batho mešomo.
                       •    Ba nyakela batho madulo.
                       •    Ba nyakela batho diaparo.
                            (TŠE PEDI fela.)                                                   (2)

          1.1.9        Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       • Palo ye e golago ka lebelo ya batho ba ba nago le maswanedi
                           a go hwetša dijo.
                       • Tlhokego ya thekgo ye e lekanego go tšwa mekgatlong ye e
                           fapanego.
                       • Go ka ba le bomenetša bjo bo dirwago ke batho ba ba šomago
                           dipankeng tša dijo.
                           (TŠE PEDI fela.)                                                    (2)
          1.1.10       Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       Ke ntlha.
                       • Mmušo wa Afrika-Borwa o abela bahloki dijo.
                       • O fa batho ba ba sa šomego, batšofadi, bagolofadi le bana
                           tšhelete ya mphiwafela.
                       • O lefela dithuto tša barutwana le baithuti dithutong tša godimo.
                           (TŠE PEDI fela.)                                                    (2)
1.2       1.2.1        B/Bobolokelo bja dijo                                                   (1)
          1.2.2        Seswantšhong sa 3 batho ba fološa dijo go tšwa loring.                  (1)
          1.2.3        SETŠWELETŠWENG SA A temaneng ya 3 go bolelwa ka dipanka
                       tša dijo tše di thušago bahloki mola SETŠWELETŠWENG SA B
                       seswantšhong sa 1 go laetšwa panka ya dijo.                             (2)

          1.2.4        Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana.
                       Mohlala:
                       • Bohodu bo ka fokotšega.
                       • Phepompe e ka fela.
                       • Batho ba ka se sa rata go šoma.
                       • Baamogedi ba ka thoma go di rekiša.
                           (TŠE PEDI fela.)                                                    (2)

          1.2.5        Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
                       Mohlala:
                       Batho ba thuše bahloki
                       Batho ba neele go dipanka tša dijo gore di kgone go thuša bahloki
                                                     GOBA
                       Motho ke motho ka batho
                       Mmušo o hlomile dipanka tša dijo go thuša batho bao ba hlokago
                       gore le bona ba kgone go ba le tša go iša maleng.                       (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 4

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                   4                       DBE/Dibatsela 2024
                                   NSC – Tlhahlo ya go swaya

          1.2.6        Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
                       Mohlala:
                       Maikutlo a lethabo
                       Ke thabišwa ke bopelohlomogi bja batho ba go neela dipanka tša
                       dijo gore di kgone go fa bahloki.                                    (2)

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA A:             30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 5

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                  5                        DBE/Dibatsela 2024
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

KAROLO YA B: KAKARETŠO

POTŠIŠO YA 2

Mokgwa wa go swaya kakaretšo:

Kabo ya meputso:

D = Dintlha

P = Polelo

M = Mantšu

D = Dintlha tše šupa (7) tše di tšweleditšwego = meputso ye šupa (7)

P = Polelo = (3)

Palomoka ya meputso: [10]

Kabo ya meputso ya polelo

•     Moputso o 1 o abelwa dintlha tše 1–3
•     Meputso ye 2 e abelwa dintlha tše 4–5
•     Meputso ye 3 e abelwa dintlha tše 6–7.

Kabo ya meputso ya polelo ge molekwa a ngwalollotše dintlha:
•   0 ge a ngwalollotše dintlha tše 6–7
•   Moputso o 1 ge a ngwalollotše dintlha tše 4–5
•   Meputso ye 2 ge a ngwalollotše dintlha tše 2–3.

ELA HLOKO:
Palo ya mantšu:
•    Baswai ba swanetše go kgonthišiša palo ya mantšu ao a ngwadilwego.
•    Molekwa ga se a swanela go fokoletšwa meputso ge a sa laetša palo ya mantšu
     goba ge a sa bala mantšu gabotse.
•    Ge palo ya mantšu e feta ao a nyakegago, bala a mahlano ka morago ga ao a
     nyakegago gomme o hlokomologe ao a šetšego.

Mohlala wa karabo:
Barutwana ba bale ka dihlopha. Ba bale pele ga nako. Ba akaretše dintlha tše bohlokwa ka
mantšu a bona. Ba abelane tsebo le barutwana ba bangwe go thuša go kwešiša
tshedimošo go feta. Ba diriše maphephepotšišo a mengwaga ya go feta go tlwaela
sebopego sa wona. Ba diriše dithušathuto tša go bonwa. Ba ithutele lefelong le le
bolokegilego la go ba le seetša.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 6

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                  6                          DBE/Dibatsela 2024
                                  NSC – Tlhahlo ya go swaya

       DINTLHA KA MOKGWA WA GO                      DINTLHA KA MANTŠU A MOLEKWA
       NGWALOLLA
1      'Go bala ka seboka.'                     1   Barutwana ba bale ka dihlopha.
2      'Go thoma go ithuta nako e sa le         2   Ba bale pele ga nako.
       gona'.
3      '… go bohlokwa gore motho a              3   Ba akaretše dintlha tše bohlokwa ka
       akaretše dikgopolokgolo ka mantšu a          mantšu a bona.
       gagwe.'
4      'Go ruta ba bangwe go thuša motho        4   Ba abelane tsebo le barutwana ba
       go gatelela tshedimošo ye a                  bangwe go thuša go kwešiša
       ithutilego yona le go e otlela hlogong       tshedimošo go feta.
       gore a e gopole gabonolo.'
5      '… go šomiša maphephepotšišo a           5   Ba     diriše    maphephepotšišo      a
       mengwaga ye e fetilego …'                    mengwaga ya go feta go tlwaela
                                                    sebopego sa wona.
6      '… go šomiša dithuši tša go bonwa.' 6        Ba diriše dithušathuto tša go bonwa.
7      'Tikologo ya go ithuta ye e 7                Ba ithutele lefelong le le bolokegilego
       beakantšwego gabotse, ya go ba le            la go ba le seetša.
       seetša le go hloka lešata e loketše
       go ithuta.'

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA B:                10

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 7

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                    7                       DBE/Dibatsela 2024
                                    NSC – Tlhahlo ya go swaya

KAROLO YA C: DIBOPEGO LE MELAO YA TŠHOMIŠO YA POLELO

GO SWAYA KAROLO YA C

•     Mopeleto:
      o    Dikarabo tša lentšu le tee di swaiwe go ba tše di nepagetšego le ge mopeleto
           o phošagetše, ka ntle le ge phošo e fetola tlhalošo ya lentšu.
      o    Ge karabo e le lefoko le le feletšego, o tlo lahlegelwa ke meputso ya
           mopeleto ge phošo e tšwelela mo go sebopego sa polelo ye go lekwago ka
           yona.
      o    Go šomišwe maswaodikga a maleba ge go arabja potšišo ya khutsufatšo.
•     Dibopego tša polelo di swanetše go nepiša popopolelo, di be di tšweletšwe ka
      mafoko ao a feletšego/go ya ka taelo.
•     Mo molekwa a kgethago karabo ya maleba go amogelwe tlhaka goba karabo yeo
      e ngwadilwego ka botlalo.

POTŠIŠO YA 3

3.1       C/Diatla                                                                           (1)

3.2       Go batho ka moka.                                                                  (1)

3.3       Seatla
          • Legoro la 7(Se-)                                                                 (2)

3.4       •    Fonte ye kgolo e tšweletša molaetša wa papatšo/Leina la sebapatšwa/E
               goga šedi ya bareki.
          •    Fonte ye nnyane e tlaleletša molaetša wa papatšo/E jabetša bareki/E
               tšweletša mošomo wa sebapatšwa.                                               (2)

3.5       •    Se laetša gore sebapatšwa se amana le Tša Maphelo.                            (1)

3.6       •    E bolaya ditwatši tše dintši. (99.9%)                                         (1)

3.7       Balekwa ba tla fa dikgopolo tša go fapana. Mohlala:
          Ee,
          • Tirišo ya seswantšho
          • Tirišo ya fonte ye kgolo.
          • Tšweletšo ya mebolelwana ya go jabetša: ‘Ka lerotholodi le tee fela,
              malwetši a tšhaba parapara!’/'Reka Banex Mogwera wa bailatšhila'/'E
              bolaya 99.9% ya ditwatši'                                                      (2)
                                                                                             [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 8

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P1                   8                         DBE/Dibatsela 2024
                                   NSC – Tlhahlo ya go swaya

POTŠIŠO YA 4

4.1       B/Bolokišetšo bja difatanaga                                                        (1)

4.2       ‘Mo go tla dikhorane fela.’                                                         (1)

4.3       •    Monna o butše molomo go laetša gore o a bolela.
          •    Pudula ya 1 ke ya go bolela.                                                   (2)

4.4       Sefatanaga/Senamelwa/Sehlwamolaleng
          • Se fata naga ge se sepela/se a namelwa/Se hlwa se lekeleditšwe
              molaleng.
              (E TEE fela.)                                                                   (2)

4.5       •    Tekanyetšo ya ditefelo e be gona pele difatanaga di ka lokišwa.
          •    Bengdifatanaga ba ikemišetše go lefa ge ba išitše difatanaga go lokišwa.       (2)

4.6       Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
          Mohlala:
          Maikutlo a letšhogo.
          • O tšhošitšwe ke tefelo ya godimo ya R25 000 ye a e botšwago.                      (2)
                                                                                              [10]
POTŠIŠO YA 5

5.1       Leinabopša/Leinaletšo                                                               (1)

5.2       'Nageng'
          Le hlatha lefelo leo tlhokego ya mešomo e iphilego maatla go lona.                  (2)

5.3       Morutiši o bolela gore bafsa ba bantši ba ebela le mebila ka lebaka la go
          hloka mešomo.                                                                       (1)

5.4       Le tliša kgatelelo ya gore ke batho ba ba nago le mabokgoni a go fapana.            (2)

5.5       Gore/gomme/ka ge

          Gore: E kopanya go tseba ga batho le ditlhohlo.
          Gomme: E kopanya ditlhohlo tša kgwebo le go se fele pelo.
          Ka ge: E kopanya go se fele pelo le kgotlelelo ye e tswalago katlego.               (2)
          (E TEE fela.)
5.6       Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
          • Malose o swara ka pela ge a ithuta. (go kwešiša ka pela)
          • Mmakobe o swara baeng gabotse ge ba mo etetše.
          • Maphodisa a swara basenyi ba ba thubilego lebenkeleng.
          • Tukišo o swara batho poo.
          • Koko o swara nako ge a eya go hwetša mphiwafela.
              (TŠE PEDI fela.)                                                                (2)
                                                                                              [10]
                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA C:               30
                                                        PALOMOKA YA TLHAHLOBO:                70

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P2 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2024-mg/f49e27b2-6d67-4766-8011-8a2d952a070b) — Sepedi HL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2024-mg/e67ab0c8-fe5e-4b83-bf54-6279f6781422) — Sepedi HL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2024 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-memorandum-paper-1-sepedi/c158522a-4a22-42f2-93c9-91abba93fe95) — Sepedi HL · Memo · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2024/b185d151-c73b-4235-a36f-edaf15c17250) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Nov 2024](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-nov-2024/4959fca7-2684-42e7-9554-5ee03c1c4515) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-1-sepedi/3dfbc738-c7ce-4979-880e-544b517be1d3) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
