# Sepedi HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2015 Question Paper

> Grade 12 Sepedi HL Paper 2 question paper from the NSC Supplementary Exam 2015, 25 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2015/d6fdffda-0f68-4e84-94e5-52eb86f4021c
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Question paper
- Year: 2015
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 25

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2015 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2015/d6fdffda-0f68-4e84-94e5-52eb86f4021c)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2015 · sepedi. Question paper, 25 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P2 Feb March 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2015-memo/9a740a76-8526-4d96-b468-daeb3801ab5a) — Memo · 2015 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         GRADE 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                  DIBOKWANE/HLAKOLA 2015

MEPUTSO: 80

NAKO: 2½ diiri

                           Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 25.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                       Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                   2               DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                              NSC

DITAELO LE TSHEDIMOŠO

1.        Badišiša ditaelo ka šedi.

2.        O se ke wa leka go bala lephephe la dipotšišo ka moka. Lebelela diteng
          letlakaleng le le latelago gomme o laetše dinomoro tša dipotšišo tša dingwalo
          tšeo o ithutilego lenyaga. Ka morago ga moo, bala dipotšišo tše gomme o
          kgethe tšeo o tlogo di araba.

3.        Lephephe le arotšwe ka DIKAROLO tše THARO:

          KAROLO YA A:            Theto             (30)
          KAROLO YA B:            Padi              (25)
          KAROLO YA C:            Papadi/Terama     (25)

4.        Araba dipotšišo tše TLHANO ka tsela ye e latelago: Tše THARO KAROLONG
          ya A, e TEE KAROLONG ya B le e TEE KAROLONG ya C go ya ka mo go
          latelago:

          •     KAROLO YA A: THETO
                DIRETO TŠEO DI BONWEGO: Araba dipotšišo tše PEDI.
                SERETO SEO SE SA BONWAGO: Potšišo ya KGAPELETŠO.
          •     KAROLO YA B: PADI
                Araba potšišo e TEE.
          •     KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA
                Araba potšišo e TEE.

5.        KGETHO YA DIPOTŠIŠO GO KAROLO YA B (PADI) LE KAROLO YA C
          (PAPADI)
          o Araba dipotšišo ka dipuku tšeo o di badilego FEELA.
          o Araba potšišo E TEE YE TELELE le E TEE YA SETSOPOLWA.
             Ge o araba potšišo ye telele KAROLONG YA B, o swanelwa ke go araba
             ya setsopolwa KAROLONG YA C. Ge o araba potšišo ya setsopolwa
             KAROLONG YA B, o swanelwa ke go araba ye telele KAROLONG YA C.
             Šomiša lenaneotekolo/lenaneotshwayotshwayo go go hlahla.

6.        BOTELELE BJA DIKARABO
          o Go potšišo ye telele ya karolo ya Theto, karabo e be mantšu a magareng
             ga 250–300.
          o Go potšišo ye telele ka dikarolo tša Padi le Papadi, karabo e be mantšu a
             magareng ga 400–450.
          o Kabo ya meputso e tla šoma bjalo ka tlhahlo ya botelele bja karabo yeo e
             letetšwego go dipotšišo tša ditsopolwa. Balekwa ba ikemišetše go fa
             karabothwi ka mokgwa wa maleba.

7.        Latela ditaelo tšeo di hwetšwago mathomong a karolo ye NNGWE le ye
          NNGWE ka kelohloko.

8.        Nomora dikarabo tša gago go swana thwi le ka fao dipotšišo di nomorilwego
          ka gona ka gare ga lephephe la dipotšišo.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                        3       DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                                   NSC

9.        Thoma KAROLO ye NNGWE le ye NNGWE letlakaleng le LEFSA.

10.       Nako yeo e ukangwago:

          KAROLO YA A:            Metsotso ye 40
          KAROLO YA B:            Metsotso ye 55
          KAROLO YA C:            Metsotso ye 55

11.       Ngwala ka bothakga le ka mongwalo wa go balega.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                 Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                4               DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                           NSC

KAROLO YA A: THETO
Direto tšeo di bonwego: Araba dipotšišo tše PEDI fela.
    NOMORO YA POTŠIŠO                  POTŠIŠO               MEPUTSO NOMORO YA
                                                                     LETLAKALA
 1.     Ngwato                    Potšišo ye telele             10      6–7

 2.     Khudugo                   Potšišo ya setsopolwa           10            7–8

 3.     Mabelemabutšwa a          Potšišo ya setsopolwa          10              8
        thaba tša Leolo

 4.     Theeletša Mokgadi         Potšišo ya setsopolwa           10             9

                                              LE

Sereto seo se sa bonwago: (Ke kgapeletšo)
 5.     Moagišane ke lapile       Potšišo ya setsopolwa           10            10

KAROLO YA B: PADI
Araba potšišo e TEE fela.
 6.  Lenong la Gauta              Potšišo ye telele               25            11
                                            GOBA
 7.     Lenong la Gauta           Potšišo ya setsopolwa          25            11–13

 8.     Ngwana wa Mobu            Potšišo ye telele              25             13
                                            GOBA
 9.     Ngwana wa Mobu            Potšišo ya setsopolwa          25           13–15

 10. Lešitaphiri                  Potšišo ye telele               25            15
                                            GOBA
 11. Lešitaphiri                  Potšišo ya setsopolwa           25           15–17

 12. Tlhakoleng                   Potšišo ye telele               25             17
                                            GOBA
 13. Tlhakoleng                   Potšišo ya setsopolwa           25           17–19

KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA
Araba potšišo e TEE fela.
 14. Naga ga di etelane           Potšišo ye telele               25             20
                                            GOBA
 15. Naga ga di etelane           Potšišo ya setsopolwa           25           20–22

 16. Lehufa                       Potšišo ye telele               25             22
                                            GOBA
 17. Lehufa                       Potšišo ya setsopolwa           25           23–25

*ELA HLOKO: Mo KAROLONG YA B le YA C, araba potšišo e TEE ye telele le e TEE ya
setsopolwa. O se ke wa araba dipotšišo tše pedi tše ditelele goba tše pedi tša setsopolwa.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                 Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2               5                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                          NSC

LENANEOTEKOLO/LENANEOTSHWAYOTSHWAYO

Dira leswao la () go lenaneotekolo le le latelago go kgonthišiša ge e ba o lateletše ditaelo
gabotse.

           KAROLO                 NOMORO YA     PALO YA DIPOTŠIŠO             TSHWAYO
                                   DIPOTŠIŠO    TŠEO DI ARABJAGO
A: Theto                              1–4                2
   (Direto tšeo di bonwego.)
A: Theto (Sereto seo se sa      5                     1
   bonwago)
B: Padi (Potšišo ye telele    6–13                    1
   goba ya setsopolwa)
C: Papadi/Terama             14–17                    1
   (Potšišo ye telele goba
   ya setsopolwa)
Ela hloko: Mo KAROLONG YA B le C, kgonthišiša gore o arabile potšišo e TEE ye telele le e
TEE ya setsopolwa. O se ke wa araba dipotšišo tše pedi tše di telele goba tše pedi tša
setsopolwa.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 6                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                            NSC

KAROLO YA A: THETO

DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe

DIRETO TŠEO DI BONWEGO

Araba tše PEDI fela.

POTŠIŠO YA 1: POTŠIŠO YE TELELE

Ngwala tshekatsheko yeo e kgodišago ya sebopego sa thetotumišo o lebeletše:
mmele wa sona.

1.1       Sebopego (Teori) le polelo di tla abelwa meputso ye 03
1.2       Diteng = 07

Ngwato – RM Mogashoa

1         Kgomo e a tsha.
2         E gangwa ke mang?
3         E gangwa ke ye papadima ye nakalehubedu,
4         Ke marumo a mašweu tekema.

5         Ke pula ya marotholodi a magolo,
6         Ke leru la Mmamohlake ba rego,
7         La duma le se na pula le re bakela difako,
8         Ke tladi e ile ya tia ya nakalethata,
9         Ke ye nakaleboreledi 'a dithaga.

10        Ke ile ka duma boroko ka robala,
11        Bjang ya ba legogwa ka ala,
12        Mokgopa' noga ya ba kobo ka apara,
13        Diloro ka lora mašula ka šulelwa.

14        Kgomo ye botse e tšwele mošate ka hunolla Nakebjana,
15        Hunela thari ya bomonna ngwana wa bolekitikiti la Mawele le Mathamaga,
16        Gobane ka ntle Matuba le Mangana ba go emetše.
17        Ba tsoma le le tšwago go wa gago molomo.

18        Re batho ba bomatsikinyane a borwa re tsikintše ra gomela,
19        NgwanaboMpelegeng ka kobo Marota,
20        Mpelegeng ke ngwanaboMoraswi Mankgapole.
21        Ke re kgoši gata ka madi setšhabeng,
22        Gae ra hwetša ba palela baapei,
23        Bana ra hwetša ba palela bagoketši.
24        Mola badiši ba palelwa ke go tlema mamane,
25        Mola marole ka ntle a ipshina ka go anyeletša dithojana.
26        Ke re kgoši gata gabotse o bone mokutwana o a wa.
27        O ušwa ke ona mathebo ntlong.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                   7              DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                              NSC

28        Ke ra ona a bongwanabo Mpelegeng ka kobo maroba.
29        Ke re Mpelegeng ka borwa o tšo tšhaba go šoma.
30        O re ka kgwedi ba mo lefa malabulabu a dikobo,
31        Kgane ga a re botše nnete,
32        Ngwanabo Mpelegeng ka borwa o tšo tšhaba go boka
33        Mokgekolo 'a Leburu dintšhi,
34        A re gae nka dira dibetla ka ipetlela,
35        Ke tloge ke kwele rragotate,
36        Ke ra yena Phogole ka nama a re:
37        Mokgekolo 'a Leburu ke sera ga a kgwathiwe,
38        Wa mo kgwatha o tlo bollola koma tša borrawenomogolo
39        Mola badimong ba iketše le sepipimpi thopakgororo.
                                                                              [Letl. 45]     [10]

POTŠIŠO YA 2: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Bala ditematheto tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

Khudugo – SR Machaka

1         … Ke thomile go theolla dithaba,
2         Gape le dinoka ka di fa maina,
3         Didiba le meboto ka se di lebale;
4         Ka re wola leina la wona ke lona le,
5         Sela sona ka re la sona lona ke le.

6         Ge ke furalela fela dithaba –
7         Le malao a borakgolo ke a tlogetše,
8         Ke dumile fela ge nka be ke a kuke,
9         Ke itshepelele le marapo a madi a ka.
10        Nna ke šohle le ona mašohlošohlong.

11        Le teile kgomo lenaka Baswana!
12        La re kgogo boela maropeng,
13        Gobane moraka o hloka ditshelo,
14        O fa motho sethitho le botšididi,
15        Mo go hlokago moriti le legora.

16        Wena moemaemišabatho tseba se!
17        Ge e le ditumedišo tša ka di fedile,
18        Go wena ke go fa letsogo la lehloyo,
19        Gobane o nkhudušitše ke sa nyake,
20        Wa ntloša nageng ya maswi le dinose.
                                                                           [Letl. 20–21]

2.1       Tsopola mohlala wa poeletšo ya mantšu yeo e tšwelelago mothalothetong
          wa 5.                                                                              (2)

2.2       Efa sebopego sa ka ntle sa sereto se.                                              (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  8                     DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                             NSC

2.3       Ka ntlha e TEE akaretša moko/molaetša wo o tšweletšwago ke sereto.                       (2)

2.4       Laetša ka moo kgethontšu e dirišitšwego ka gona mothalothetong wa 14.                    (2)

2.5       Hlatholla maikutlo a sereti o lebeletše tematheto ya 4.                                  (2)
                                                                                                   [10]

POTŠIŠO YA 3: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Bala ditematheto tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

Mabelemabutšwa a thaba tša Leolo – HMC Maebela-Mohlala

1         … Ke motšoko wo bogale;
2         Ga ke tlanakelwe ke mašimelakgano.
3         Ke yo šoro, ke se mminašoro.
4         Ke molomataukotwane tša šika ka wona di wela dirorobjeng,
5         Kwenamohlaba, tšhoša ya magalemabedi kepametse.

6         Ka folwa ke digatlela, ke di gweremiša malamakopokopo,
7         Diditšeng ba phahlagana le maaparatshehlwane.
8         Bomarutwane ke bjeremiša moko ka bjere,
9         Ka tahlane ka tsheremiša, ba ja ditshere ba tshereana,
10        Ka ngaletšane ya ba diahlama dihubatete.

11        Ke bitšwa ka mainaina naba la Mmušo.
12        Ke itielwa bonyatši ke ba malekeleng.
13        Matuba ba kgokološa ditsheoga tša tlotlontšu,
14        Ba tlopesetša ba thesemetša marelerele a lewatle la polelo,
15        Ge ba mphara ka mabitsi le dipataka tša tlhompho.

16        Wa mpitša lebake, ke tla go bakela dikgolo, ka go bakalatša
17        Wa mpitša dikata, ka go kakata wa tsielana.
18        Ke dinotsha matšhatšhakhura a bontakanampudule.
19        Ke tšhatšhaoka, mabelemabutšwa a thaba tša Leolo.
20        Ke marobadigale a mphato wa Matuba.
                                                                                 [Letl. 26–27]

3.1       Tsopola kgethontšu yeo e dirišitšwego temathetong ya 1 go laetša gore
          mošwang wa matuba ga o kgogwe ke batho ba go hloka maitemogelo o be o
          fe lebaka.                                                                               (2)

3.2       Efa mohola wa sešura seo se tšwelelago mothalothetong wa 9.                              (2)

3.3       Efa mošomo wa poeletšogare yeo e tšwelelago temathetong ya 2
          mothalothetong wa 8.                                                                     (2)

3.4       Tsopola seka seo se dirišitšwego mothalothetong wa 15.                                   (2)

3.5       Na sereti se tsoša maikutlo afe go mmadi ka tšhomišo ya poeletšo yeo e
          tšwelelago methalothetong ya 16 le 17?                                                   (2)
                                                                                                   [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                           Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                    9             DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                               NSC

POTŠIŠO YA 4: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Bala ditematheto tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

Theeletša Mokgadi – SR Machaka

1         Ke rile ke ya Xhoseng la nganga;
2         La mpotša nnete ka e lahlela kgole,
3         Gobane bošemane bo be bo nkakatletše,
4         Bo mpeile mahlong a ngwana wa Lekubu:
5         Yo botse bjagwe bo phalang dinonyana,
6         Nomawi setswatswa se hlokago lekgohlo
7         Ke be ke mo rapela e le modingwana wa ka.

8         Lehono ke wele fase ka matolo le dinala,
9         Sello sa ka Batlokwa ba se ganne –
10        Ba re ba mpoditše ka mela mafego;
11        Ka ipolaya ka bothata bja bosogana,
12        Ka botša batswadi mantšu a go sasamela.
13        Mma le papa ba mphile naka ya mokhure,
14        Ke rile ke tla e letša ya ntetša.

15        Ntshwareleng Batlokwa ke šaeditše,
16        Ke sepetše tsela ka thoko ka timela,
17        Fela badimo ga ba ntahlela sa ruri,
18        Ba rile mo go sa boelwego ke teng,
19        Ke tseleng ke gopotše tsheola ya lerato;
20        Ke a mmona yo mosehlana o sa nkemetše,
21        Nkwe e gana go šuthela pele ke sa phela ...

                                                                              (Letl. 23)

4.1       Tsopola mothalotheto temathetong ya 1 wo o laetšago gore sereti se be se
          dira sengwe le sengwe seo Nomawi a rego a se dire, o be o fe lebaka.               (2)

4.2       Akaretša diteng tša sereto se ka seema sa maleba.                                  (2)

4.3       Laetša poeletšo ya lentšu temathetong ya 2.                                        (2)

4.4       Efa tlhalošothwi ya mebolelwana ye e latelago:

          4.4.1        Mantšu a go sasamela.
          4.4.2        Ka mela mafego.                                                       (2)

4.5       Na o dumelelana le molaetša wo o tšweletšwago ke sereti wa go se
          tshepagale ga banna? Fahlela ka mabaka.                                            (2)
                                                                                             [10]

                                               LE

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 10                DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                            NSC

POTŠIŠO YA 5: SERETO SEO SE SA BONWAGO (KE KGAPELETŠO)

Bala ditematheto tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

Moagišane ke lapile – MS Mashabela

1         Ge le hlaba o le lebelela ka mahlong,
2         Ge le galefa o dula ka tlase ga mohlare,
3         Ge le phirima o a le furalela,
4         Ge le robala o le tataiša,
5         O letile ge le hlaba gape.

6         Itšhikinye kgopolo mokgalabje,
7         Ga go mokoko moselelamongwe,
8         Sethojana le matswiana ke tša gago,
9         Se hlwe o lebelelane le tšona ka mahlong
10        Mola rena re longwa ke metšhene ya makgowa.

11        Swaba, o re lapišitše
12        La hlaba ke komikana e nyaka swikiri,
13        La phirima ke sekotlelwana se nyaka butswana,
14        Goseng ke wena nnokeleng,
15        Re sa re kgane, ke wena mphodišeng,
16        Kganthe tša gago dihlong o di fihlile kae?

17        O be o iša kae sethojana se
18        Mola tša gago dinala di rotha?
19        Tsuana tše o phaphašeditše eng?
20        Mola o se na moroko le mabele?
21        Etšwa lesolo o se tlo ikobela molato
22        Ka go di bolaiša tlala.

                                                                               [Letl. 45]

5.1       Tsopola poeletšothomi ye e dirišitšwego temathetong ya 1 o be o laetše
          mošomo wo e o phethago ge e dirišitšwe ka tsela yeo.                               (2)

5.2       Ka boripana akaretša moko/molaetša wa sereto se.                                   (2)

5.3       Ke ka lebaka la eng sereti se dirišitše potšišoretoriki methalothetong ya 16,
          18, 19 le 20?                                                                      (2)

5.4       Laetša ka mo kgethontšu e dirišitšwego ka gona temathetong ya 2 go laetša
          gore monna o swanetše gore a šomele mosadi le bana ba gagwe.                       (2)

5.5       Hlatholla maikutlo ao a aparelago mmadi ge o bala sereto se.                       (2)
                                                                                             [10]

                                                     PALOMOKA YA KAROLO YA A:                30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  11                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                             NSC

KAROLO YA B: PADI

Araba potšišo ye TELELE goba ya SETSOPOLWA. Botelele bja karabo ya potšišo ye
telele e be mantšu a magareng ga 400–450.

POTŠIŠO YA 6: POTŠIŠO YE TELELE

LENONG LA GAUTA – HDN Bopape

Sekaseka thulano ya paditseka ye o hlokometše tše di latelago:

6.1       Sebopego (Teori) le polelo di tla abelwa meputso ye 10.
6.2       Diteng = 15                                                                             [25]

                                           GOBA

POTŠIŠO YA 7: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

LENONG LA GAUTA – HDN Bopape

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

Ke ile ka ponya mahlo gomme ka lentšwana le lesesenyane leo le roromelago ke ile ka
re: 'Hle šala gabotse Naniki. A moya wa gago o bolokege. Ke tla lefetša babolai ba
gago. Fao ke a ikana! Ke tla ba nyaka, ka ba nyaka, ka ba nyaka gohle go fihlela ke ba
humana mafelelong, ke ba swara. Ke ile ka bula mahlo, ka khunamologa mme ka
emelela.

Megokgo ya manyami e be e elela mahlong a ka eupša ke ile ka e kgapha ka seatla.
Ke rile ge ke retologa gore ke sepele, mabone a koloi ya maphodisa a hlaba mafastere
a ka pele a ngwako. Ka bjako ke ile ka tabogela phapošing yeo e išago lebating la ka
morago. Ke ile ka leka go bula lebati eupša la gana ka ge le be le notletšwe. Ka bjako
ke ile ka furalela lebati, ka lebanya leo le bego le le ka letsogong la go ja, le furaletše
maphodisa. Ke ile ka iphošetša godimo ga lona fela le lona la gana go bulega. Sethitho
sa go tonya se ile sa thoma go tshotshoma sefahlegong le mokokotlong wa ka. Ke ile
ka thoma go tlalelwa ke se sa tseba gore ke dira eng. Ge ke retologa lebating la
phapoši yeo e lebanego le maphodisa ke ge le fase ke se sa gata. Mo lebelong la ka
ke be ke lebetše ka setopo seo se bego se rapaletše gare ga phapoši ya bodulelo yeo
ke swanetšego go feta go yona pele nka fihla lebating lela le lengwe. Setopo se ile sa
nthetša ka redimoga gomme ka folaganya gabohloko lebatong.

                                                                                [Letl. 69–70]

7.1       Efa semelo se TEE sa Nnono seo moanegi a se tšweletšago setsopolweng
          se.                                                                                     (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                          Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                12                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                           NSC

7.2       Laetša tebelelopele/ponelopele ya gago ye o bago le yona mabapi le tshepišo
          ye Nnono a ikanago ka yona gore o tla nyaka babolai ba Naniki.                       (3)

7.3       Nyalantšha seo o se tsebago ka paditseka ye mabapi le go swarwa ga
          boNakedi le lehu la Mmatšhego.                                                       (3)

7.4       Bontšha ntlhatebelelo ya moanegi mo paditsekeng ye.                                  (3)

7.5       Na setsopolwa se se huetša morero wa paditseka ye ka tsela efe?                      (2)

7.6       Na mmolelo wo o kotofaditšwego o tšweletša mohuta ofe wa thulano? Thekga
          karabo ya gago ka lebaka.                                                            (2)

7.7       Go ya ka moanegi, go lebeletšwe diteng tša setsopolwa, hlatholla maikutlo ao
          a aparetšego Nnono ka botlalo.                                                       (2)

SETSOPOLWA SA B

Mogala o ile wa thoma go lla. Maroga o ile a topa lekopelwana a le hloma tsebeng a
thoma go bolelela legapaneng. Ka morago ga sebakanyana o ile a le bea fase. O rile
ge a re o thoma go bolela mogala wa lla gape. O ile a topa lekopelwana mmoelela a
bolela ka lona motsotso goba e mebedi. O rile go le bea fase a hudua mogala a re
lebelela gape.

'O ka no tlogela go fetola potšišo yela ya ka ge o sa rate go e araba. Naniki ba re o
tšwile kotsing kua bookelong gomme o thomile go tielela ka lebelwana. Ka morago ga
matšatši a mabedi goba a mararo o tla ba a kgona go bolela gomme o tla kgona go re
botša dikarabo tša dipotšišo tše ntši tšeo gonabjale di re palelago go di araba.
Bagwera bale ba gago le bona ba phafogile kua bookelong. Gosasa ba swanetše go
tlo lala ba tonyetšwa ke samente mo,' a realo a lebeletše Nakedi.
'Bagwera ba ka bafe?' Nakedi a botšiša ka tlabego le kgakanego a tomotše mahlo go
laetša gore ga a kwe seo se diregago le go se kwešiša.
'Bona bale o ba tsebago. Maphodisa a ba gobaditše o šoro ge ba be ba leka go
tšhaba.'
'A ke re le rile le ba hlahletše sersanta?'
'Ee. Ba hlahletšwe fela e sego mo. Ba dišitšwe ke maphodisa kua bookelong.'
'Kganthe ga se la boledišana nabo? A ke re le re ba le boditše tšohle?'
'E, ke a tseba ba tla tla ba mpotša mohla ba fihlago mo ...'

                                                                           [Letl. 199–200]

7.8       Ke tikologo ya mohuta ofe ye e tšwelelago setsopolweng se? Šitlela karabo
          ya gago ka mohlala.                                                                  (2)

7.9       Go ya ka tsebo ya gago ya paditseka ye, ka boripana akaretša
          kgadimonthago/tekolanthago o lebeletše ditiragalo tšeo di diregilego pele ga
          diteng tša setsopolwa se.                                                            (3)

7.10      Ke kgopolo efe yeo moanegi a e tšweletšago ka go diriša thekniki ya kodutlo
          setsopolweng se?                                                                     (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                13                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                           NSC

7.11      Go ya ka tsebo ya gago go lebeletšwe diponagalo tša paditseka ye, na o
          bona diteng tša yona di nyalelana le leina la puku? Thekga karabo ya gago ka
          lebaka.                                                                             (2)
                                                                                              [25]

                                          GOBA

POTŠIŠO YA 8: POTŠIŠO YE TELELE

NGWANA WA MOBU – SPP Mminele

Sekaseka thulano ya padi ye o hlokometše tše di latelago:

8.1       Sebopego (Teori) le polelo di tla abelwa meputso ye 10.
8.2       Diteng = 15                                                                         [25]

                                          GOBA

POTŠIŠO YA 9: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

NGWANA WA MOBU – SPP Mminele

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

... Megopolo e ngapangapa lefaufau ka baka la tše a tlabanago natšo matšatši a.

Mathomong a ngwaga ge Phankga a goroga, o be a thabile a na le kholofelo ya go
imollwa, go thekgwa le go fiwa maatla a mafsa, ka morago ga mengwaga ye mentši ya
diphegelo le mefufutšo, e le monna a nnoši mo sekolong sa Rethuše. Bjale Phankga o
thomile go mo tlabola mogopolo bjalo ka teye e sa tšwago go mo tlabola legano.

Ke beke ya boraro lehono a holofetše gore Phankga o tla tliša dipuku tša gagwe tša
mananeo le maitokišetšo a go ruta go yena, ka ge e le tshwanelo, eupša Mminatau o
retetše. Bekeng ya mathomo ge mararankodi a a thoma, o ile a leka go mo eletša a re
mohlomongwe o lebetše. O ile a tlabega ge Phankga a mo fetola ka go re:
'Mokgalabje, dipuku tše ke a di šomiša. Dijo tšeo ke swanetšego go di solela bana ba
bešo di ka mo dipukung tše. Ka gona, nka se ke ka tšea dijo tše ke swanetšego go ba
fepa ka tšona ka yo di bea ka ofising ya gago, gomme ka tla ka lebelela bana ba bešo
ba swerwe ke tlala. Madi a a ntlemagantšego le bona a a nkganetša.

O tla ntshwarela. Ge o rata go di bona o ka roma ngwana ge e le Mokibelo goba
Lamorena a tla a di tšea kua gae. Moo nka se be le pelaelo ka gobane ke tla be ke sa
rute.' Nkwe e ile ya šala e tlatlafetše, Tau e tšwele.

                                                                            [Letl. 24–25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 14                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                            NSC

9.1       Efa semelo se TEE sa Phankga seo moanegi a se tšweletšago setsopolweng
          se.                                                                                    (1)

9.2       Laetša tebelelopele/ponelopele ya gago ye o bago le yona mabapi le gore
          Phankga a gane go fa Lahlang dipuku.                                                   (3)

9.3       Nyalantšha seo o se tsebago ka padi ye mabapi le diphihlelelo tša
          mohlahlobimogolo ge a be a etetše Phankga sekolong sa Rethuše le
          tlemollahuto ya lona.                                                                  (3)

9.4       Bontšha ntlhatebelelo ya moanegi setsopolweng.                                         (3)

9.5       Na setsopolwa se se huetša tlemollo ya lehuto la padi ye ka tsela efe?                 (2)

9.6       Laetša tema yeo e kgathwago ke mmolelo woo o kotofaditšwego morerong
          wa padi ye.                                                                            (2)

9.7       Go ya ka tsebo ya gago go lebeletšwe diteng tša padi ye, na o bona diteng
          tša yona di nyalelana le leina la puku? Thekga karabo ya gago ka lebaka.               (2)

SETSOPOLWA SA B

… Lahlang o ile a phophotha ge a se a dira bjalo, a be a gapeletšega go ba botša
mehlolo ka moka ye Phankga a mo laeditšego yona. Ka morago ga fao ba thoma taba
ya lengwalo leo le dirilego gore motse o hubale.

Lahlang ga se nke a ba utela selo, a be a ba bontšha le lengwalo leo la mohlolo. Ba ile
ba tšea dipuku tšeo a di saennego, ba thoma go swantšha. Ka baka la go tlwaela go
bona mengwalo ye e fapafapanego, ba ile ba lemoga ka pela gore mengwalo e nyakile
go swana fela ga se gwa saena motho o tee.

Mohlahlobimogolo o ile a sohla monagano gabedi, gararo, a laela gore go tlišwe puku
e tee ya ngwana yo mongwe le yo mongwe yo a lego ka mphatong wa bone, wa
bohlano le wa boselela, gotee le ya Phankga le tša barutišigadi.
Phankga o ile ge a bona go kgobokantšhwa dipuku tša bana, a kwa selo tsoko se mo
kgama, a bile a palelwa le ke go bolela. Go ba dipuku di kgobokantšhwa, bahlapetši ba
thoma go potiela mengwalo.

Mahlo a mohlahlobimogolo a ile a tanywa ke mongwalo wa ngwana yo mongwe wa
mphato wa boselela. O ile go ba a senka mongwalo wo, a botša ba bangwe gore ba
tlogele lesolo leo. Ka morago ga ge a ngwadile leina la ngwana yoo le mphato wo a
lego ka go wona, a boetša puku yeo go tše dingwe, mme a ba laela gore ba di bušetše
go beng. Ya ba e le ge tša tlhahlobo ya sekolo di fedile.

                                                                                   [Letl. 88]

9.8       Laetša tswalano gare ga Phankga le Lahlang.                                            (2)

9.9       Go ya ka tsebo ya gago ya padi, ka boripana akaretša
          kgadimonthago/tekolanthago o lebeletše ditiragalo tšeo di diregilego pele ga
          diteng tša setsopolwa se.                                                              (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                15                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                           NSC

9.10      Go ya ka tsebo ya gago, na thulano gare ga setšhaba le sekolo e hlotšwe ke
          eng?                                                                               (2)

9.11      Hlatholla maikutlo ao a aparetšego Phankga ka botlalo.                             (2)
                                                                                             [25]

                                          GOBA

POTŠIŠO YA 10: POTŠIŠO YE TELELE

LEŠITAPHIRI – OK Matsepe

Sekaseka thulano ya padi ye o hlokometše tše di latelago:

10.1      Sebopego (Teori) le polelo di tla abelwa meputso ye 10.
10.2      Diteng = 15                                                                        [25]

                                          GOBA

POTŠIŠO YA 11: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

LEŠITAPHIRI – OK Matsepe

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

Kgoši Taudi le mo hlabetše bodikela la mo dikelela bohlabela, gobane ngwana go
buša wa madi a bogoši a a fepilwego ke mmagosetšhaba, gomme yena tša gagwe di
opela košana ye e lešago bodutu lehono.

Batswadi ba Khutšišo – mosadi wa Taudi wa bogoši – di ile tša ba fihlela ka morongwa
yoo a ilego ge a fihla, a lemoga ka pela gore ba šetše ba di nwele moro. Ba ka se di
kwe bjang go se motse woo o hlokago mabarebare? Ba di kwele ke nnete, fela ke eng
seo ba ka se botšago morongwa yoo ka ntle ga go fo re ba di kwele? Aowa, ba di
kwele gomme go tla bonwa ka bona, fela le bona di a ba imela – ke morwalo woo ba
palelwago le ke go ithweša wona ka letolo, fela ge motswadi yo mongwe le yo mongwe
a retwa ka tše botse tše di dirilwego ke ngwana wa gagwe le bona lehono ba tla retwa
ge e le gore Khutšišo o apeile tše di tlago ka tsela. Go ka makatša kudu ge e le gore
ngwana wa bona o hlotlile kgagolamegolo, gobane Taudi yena o megokgong ya gore
Khutšišo o fagile pitša e sešo ya bela, ge e le bjala, ke gore o bo huduile ka leoto
etšwe letsogo le le ntshe.

Kgoro ya Taudi e tletše mo nkego go tlilwe maemong, banna ka moka ba reteditše
mahlo ba homotše kgwathitsee! Ka kua lapeng go dutše Taudi le Khutšišo gammogo
le Mabothe le barwarragwe le batseta ba mošate gobane lehono tswalelabanneng e
faretšwe.

                                                                               [Letl 14]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 16                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                            NSC

11.1      Efa semelo se TEE sa Khutšišo seo moanegi a se tšweletšago setsopolweng
          se.                                                                                  (1)

11.2      Laetša tebelelopele/ponelopele ya gago ye o bago le yona mabapi le mmolelo
          wa gore tša gagwe di opela košana ye e lešago bodutu lehono.                         (3)

11.3      Nyalantšha seo o se tsebago ka padi ye mabapi le yo e tla bago kgoši gare
          ga Tšhwahledi le Kgathola le tlemollahuto ya padi ye.                                (3)

11.4      Bontšha ntlhatebelelo ya moanegi pading ye.                                          (3)

11.5      Na setsopolwa se se huetša tlemollo ya lehuto la padi ye ka tsela efe?               (2)

11.6      Na mmolelo wo o kotofaditšwego o kgatha tema efe morerong wa padi ye?                (2)

11.7      Hlatholla maikutlo ao a aparetšego Taudi ka botlalo.                                 (2)

SETSOPOLWA SA B

Timelo ya Tšhwahledi e ile ya tlorola setšhaba ditsebe, ba se ke ba kwešiša gore ke ka
baka la eng a ka timela mohla Mabothe a na le morero. Bontši ba ile ba fetša ka gore o
bolailwe ke Taudi le Mabothe. Taudi o a gonontšha ka gore e sa le a bonwa pelepele
gore go na le seo a tlilego go se dira. E sa le go belaetša ge a direla yo monnyane
menyanya ye e sa felego eupša yo mogolo a sa direlwe selo, e sa le go belaetša ge yo
mogolo a romelwa gaMabothe, lehono go bonagala gabotse gore maikemišetšo a
gagwe e be e le eng.

Ditaba di rile go ba ka mokgwa woo, gwa re banna ba bangwe ba tla go
bomorwarragwe go tla go botšiša gore go ka dirwang. Mola ba di begelwago, ba di
boledišana le kgoši yoo a ilego a latola. Le ge boradia a na le bjona, ba ba ba
kgotsofala etšwe ba sa bolele gore go ka dirwang.

Afa Tšhwahledi motho wa moriri le mahlo, a ka tloga a timelela ka mokgwa wo go sa
tsebjego? Mphatong wa Mabothe ga a ntshe, ka gae ga a ntshe – e ka ba ke mehlolo
ya mohuta mang yona yeo? Ditaba di ile di tla befela pele, gwa bonwa serope sa
motho ka kua thabeng. Go thwe se šukumeditšwe ka gare ga mešwana. Mola go bago
bjalo, banna ba hlaba mokgoši wa sebatakgomo banna. Tšatši leo go ile gwa senyega,
Taudi ka go tlalelwa, a tšhabela ga Mabothe.

                                                                              [Letl 62–63]

11.8      Laetša tswalano gare ga Kgoši Taudi le Tšhwahledi.                                   (2)

11.9      Go ya ka tsebo ya gago ya padi ye ka boripana akaretša
          kgadimonthago/tekolanthago o lebeletše ditiragalo tšeo di diregilego pele ga
          diteng tša setsopolwa se.                                                            (3)

11.10     Ke kgopolo efe yeo moanegi a e tšweletšago ka go diriša thekniki ya
          kgethollo setsopolweng se?                                                           (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                17                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                           NSC

11.11     Go ya ka tsebo ya gago go lebeletšwe diponagalo tša padi ye, na o bona
          diteng tša setsopolwa di nyalelana le leina la puku? Thekga karabo ya gago
          ka lebaka.                                                                         (2)
                                                                                             [25]

                                          GOBA

POTŠIŠO YA 12: POTŠIŠO YE TELELE

TLHAKOLENG – MD Kekana

Sekaseka thulano ya padi ye o hlokometše tše di latelago:

12.1      Sebopego (Teori) le polelo di tla abelwa meputso ye 10.
12.2      Diteng = 15                                                                        [25]

                                          GOBA

POTŠIŠO YA 13: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

TLHAKOLENG – MD Kekana

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

Ka go realo moisa o ile a henahena bana bale beke le beke. O be a re go ikgotsofatša
a nape a ba laye tsebegokwa gore go se be le yo a ka reng poo. Go tšhošetša re a go
tseba, eupša ga Swele o ka re o go tšwela sekolong. O tšhošetša ngwana gore a
tšhabe le go itiša le mmagwe ka gona go se rate go gononelwa.
Thušanang o no makala bana ba thoma go tšhabana le yena. Ka bosadi a no fela a
ikhomotša ka gore ke mekgwana ya basetsana ge bokgarebe bo kokota.

Thušanang o ile mo a thomago go gonona mesepelo ya monna wa gagwe ya ba gore
selemo ke ngwagola. O tee wa barwedi bale ba gagwe o be a šetše a le gabedi. E be
e le wa bobedi yoo a bitšwago Mahlatse. Bjale o tla re e sa le mahlatse a eng ka gore
šo, ke yena a wetšweng ke madimabe? Gantši re reela bana ba rena maina a
mabotsana a go swana le boMoruti le boMokolobetši. Bana ba ntshe mo ba yago go
gola gona gantši ba tlo bo tumpa le go feta ditagwa tše re kilego ra di tseba. Ga go
makatše ge lehono e le Mahlatse yo a senyagalelwang ke bokamoso. Goba wena o
bona e ke le sa le gona lesogana leo le no gorošago le dutše le tseba gore ngwana
yoo a mo eteditšeng ke wa mang? Nna ke re a ka ba gona ge ngwana yoo e ka ba
mosetsana. Wena o tla feleletša.

                                                                               [Letl. 22]

13.1      Efa semelo se TEE sa Thušanang seo moanegi a se tšweletšago
          setsopolweng se.                                                                   (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 18                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                            NSC

13.2      Laetša tebelelopele/ponelopele ye o nago le yona mabapi le barwedi ba
          Thušanang.                                                                           (3)

13.3      Nyalantšha seo o se tsebago ka padi mabapi le bokamoso bja Mahlatse le
          sehloa sa yona.                                                                      (3)

13.4      Bontšha ntlhatebelelo ya moanegi pading ye.                                          (3)

13.5      Na setsopolwa se se huetša tlemollo ya lehuto la padi ye ka tsela efe?               (2)

13.6      Bontšha ka moo moanegi a tšweletšago kgodišo ya bothata ka gona
          setsopolweng se.                                                                     (2)

13.7      Hlatholla maikutlo ao a aparetšego Thušanang ka botlalo.                             (2)

SETSOPOLWA SA B

A bolela ge a mo tlogetše ka diatleng tša mogolwagwe ka ge mmagwe a sa le
bookelong. Potšišo ya mathomo e tlile ka Ranku ka nama.

'Tatago yoo o bolelago ka yena o re o sa tšea gabotse? Go šoma gona o a šoma? Ke
motho yo mokaakang?' ...

'Ngwanaka, wena le mogolwago la napa la homolela taba ye kaaka go fihlela yo
mongwe a ima le sa botše mmagolena? Goba le yena o be a e tseba taba ye?'
'Go mmotša le go se mmotše go be go no swana. O be a ka se dire goba a bolela
selo. Motho yo o bethwa bjalo ka tonki ya lehlaka. Sa bobedi ke gore re be re sa nyake
go mo okeletša mahlabi a pelo. Le lehono mo a lego ntshe ga a tsebe ge tate e le yena
tatago ngwana yoo wa ka.'

'Fela ge nkabe le mmotše le mathomong nkabe le go ima o sanka wa ima. Yena ka
bogolo o be a tlo tseba gore o swanetše gore a dire eng. Ga se tshwanelo gore le
šireletše bophelo bja mmagolena ka mebele ya lena. Ya mohuta wo taba le yena a ka
se tsoge a e dumetše.'

'Mohlomongwe le boledišwa ke gore monna wa go swana le yo ke bolelago ka yena ga
sa nka la kopana nae. Go phela le mphenyašilo wa go swana nae ruri go phalwa ke
lehu ga lekgolo.'
'Fela go ya ka nna gona nkabe le mmege maphodiseng ge eba le a mo tšhaba ...'

                                                                             [Letl. 69–70]

13.8      Laetša tswalano gare ga Ranku le motho yo a bolelago le yena.                        (2)

13.9      Go ya ka tsebo ya gago ya puku ye, ka boripana akaretša
          kgadimonthago/tekolanthago o lebeletše ditiragalo tšeo di diregilego pele ga
          diteng tša setsopolwa se.                                                            (3)

13.10     Ke kgopolo efe yeo mongwadi a e tšweletšago ka go diriša thekniki ya
          tshwantšhanyo setsopolweng se?                                                       (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2              19                DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                         NSC

13.11     Go ya ka tsebo ya gago go lebeletšwe diponagalo tša padi ye, na o bona
          diteng tša setsopolwa se di nyalelana le leina la puku? Thekga karabo ya
          gago ka lebaka.                                                                (2)
                                                                                         [25]

                                                  PALOMOKA YA KAROLO YA B:               25

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                 Phetla

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 20                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                            NSC

KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA

Araba potšišo YE TELELE goba YA SETSOPOLWA. Ge o kgethile potšišo ye telele go
KAROLO YA B, araba potšišo ya setsopolwa karolong ye. Botelele bja karabo ye telele
e be mantšu a magareng ga 400–450.

POTŠIŠO YA 14: POTŠIŠO YE TELELE

NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu

Ngwala tshekatsheko ye e kgodišago ya tikologo ya papadi ye o hlokometše tše di
latelago.

14.1      Sebopego (Teori) le polelo di tla abelwa meputso ye 10.
14.2      Diteng = 15                                                                        [25]

                                          GOBA

POTŠIŠO YA 15: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

HUNADI:       (O mo tsepeletše ka mahlong) Sebola, afa o tloga o ekwa seo o se
              bolelago? Se ke se bonago ke gore o rata go fo dula fase o nabe maoto, re
              kitele dijo ka molomong wa gago. Re tšwele ka difero re leka go go
              phephiša leganong la tau. O sehlola ngwana tena!

SEBOLA:       (O tsuputše molomo) Le re tlošitše Bonwatau go tlo re hlakiša mo. Le re
              romela dikolwaneng tša bošilo … ke …

MPHAKA: (O befetšwe) Hei mošaa! O bolela bjang le mmago?

SEBOLA:       (Ga a hwe matwa) O reng yena a sa dumele gore le tlogile Bonwatau go
              iphološa e sego nna?

HUNADI:       (O befetšwe) O swerwe ke eng bjale o sa boele Bonwatau bjoo bja gago?
              O re segiša batho.

SEBOLA:       Nna ga ke bone re le kaone mo. Re ralala le dilete bjalo ka dipeolwane. Re
              tla be ra hlakanya lefase le ka moka. Go phalwa ke ge …

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  21                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                             NSC

MPHAKA: (O fela pelo) Homola seota tena! Ge go se seo o ratago go se bolela
        tswalela molongwana woo wa gago. Theetša mo mošaa. Nna le mmago re
        šomile ka maatla – bošego le mosegare go fihla maemong ao re lego go
        ona bjale. Gantši re be re phegelela go feta maemo ao batswadi ba rena
        ba bego ba le go ona. Le bona ba bile le phišego e bjalo ya go re bona re
        le maemong a kaone go feta a bona. O reng o sa fišegele go fihla
        maemong a a lego ka godingwana ga a rena? O reng o rata go hlwa o
        tsupuletše barutiši ba gago molomo?

                                                                                  [Letl. 68]

15.1      Tsopola polelo ya seka yeo e laetšago gore boHunadi ba tlogile Bonwatau go
          phološa bana ba bona.                                                                 (1)

15.2      Na polelo ya Sebola e re utollela semelo sefe sa gagwe?                               (1)

15.3      Efa ditšhupasefala go ya ka tatelano ya tšona mo setsoplweng se.                      (3)

15.4      Bohlokwa bja polelonoši ke eng mo papading ye?                                        (3)

15.5      Laetša ka mo setsopolwa se se nyalelanago le tlemollo ya lehuto la papadi ye
          ka gona.                                                                              (3)

15.6      Na o a dumela gore thulano ye e tšwelelago mo ke ya ka ntle? Thekga
          karabo ya gago ka lebaka.                                                             (2)

SETSOPOLWA SA B

NTLHORE: Yena ke ngwana wa mobu ga a tshwenye, re tla mo ripa leleme le letelele
         le, gore a tle a tsebe gore kgati e otlwa ke rabadia mo. Komangkanna ke
         nna mo. Ge a ka fela a re 'poo!' o tla tseba batho. Ke bona gore re
         phethile. Kgane le sa na le tše dingwe?

LETSOTA:        Aowa, ke yona taba yeo e bego e re tshwenya.

NTLHORE: Gona go lokile, tšohle di tla beakanywa ka tshwanelo.
         (Ngwaga o be o šetše o batametše go fela ge Mphaka a amogela
         lengwalo la gore yunibesithi e lebogile thušo ya gagwe gomme a ka
         šuthelela yo a tlogo tšea poso e mpsha)

MPHAKA:         (Ka kantorong yunibesithing) Bjale gona di ntšhitile. Le mo ke bego ke
                holofetše gore ke amogetšwe šefa ke ntšhwa ka dikgoro. Go fetela
                dileteng tše dingwe go ka se sa nthuša selo. Bokaone ke gomele
                Bonwatau. Šefa ke tla be ka fetša lefase ka moka. Le ge go thwe ke
                šebešebe phukubje e fula le dinku kua Bonwatau, ba tla nkamogela? Go
                tšofala le gona go nkakatletše. Ke tsošitše ditšhaba ke bjetše peu yeo nka
                se jego mabele a yona. Gagešo ke tla e hloka ka ge ke sa hlwe ke na le
                maatla a makaalo. Aowa, ke tla phurullela Hunadi mafahla a ka mme ka
                kwa gore yena o di bona bjang tša go gomela Bonwatau.
                (Morago ga dithuto Mphaka o napile o leba gae ka pelo e boima)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 22                DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                            NSC

MPHAKA: Mosadi di šitile Phaahla go ahlola lehono.

HUNADI:       Ka mokgwa mang?

MPHAKA: Lengwalo šeleo ipalele.

HUNADI:       (O bala lengwalo) A rena re di bona!

MPHAKA: O a e kgolwa bjale toro yela ya ka?

                                                                           [Letl. 99–100]

15.7      Na polelo ya Ntlhore e re utollela moya ofe?                                        (1)

15.8      Laetša tswalano ya Mphaka le Hunadi.                                                (1)

15.9      Ka boripana ngwala kakaretšo ya setsopolwa se.                                      (3)

15.10     Ke kgopolo efe yeo moanegi a e tšweletšago ka go diriša thekniki ya leekiši
          polelong ya Ntlhore?                                                                (2)

15.11     Na poledišano ye e amana bjang le morero wa papadi ye?                              (2)

15.12     Na kgegeophetogo e gona bofelong ba papadi ye? Šitlela karabo ya gago ka
          lebaka le le kgodišago.                                                             (3)
                                                                                              [25]

                                           GOBA

POTŠIŠO YA 16: POTŠIŠO YE TELELE

LEHUFA – P Mothupi

Ngwala tshekatsheko ye e kgodišago ya tikologo ya papadi ye.

16.1      Sebopego (Teori) le polelo di tla abelwa meputso ye 10.
16.2      Diteng = 15                                                                         [25]

                                           GOBA

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  23                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                             NSC

POTŠIŠO YA 17: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

LEHUFA – P Mothupi

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

Lerato:      Nna ke gona, nka se tsoge ke dumela gore taba ye e direge. Aretse ge e ka
             direga ke hwile. Ge ke sa buša moya gona ke a tshephiša, Meneer, e ka se
             kgonege. Ge e ka kgonega gona le nna nka ipolaya ka go latela.

Ntshepe: Bjale wena o tlo ipolaya o re o direla eng? Gona o ka ipolaya ka lebaka la
         ka?

Lerato:      Meneer, le ge ke se selo le wena, gore o bolawe gona nka se dumele.
             Bokaone nka loga leano la go bolaya yena mmolai yo ba rego ke monna wa
             ka.

Ntshepe: Wena o tlo boelwa ke eng ge o mmolaile?

Lerato:      Ke tlo boelwa ke seo se tlogo boela yena ge a go bolaile.

Ntshepe: A ke re yena o nyaka gore a šale a ipshina le wena ka ge a nagana gore ke
         ratana le wena.

Lerato:      Le go nna go bjalo, Meneer. Ke tlo mmolaya gore ke šale ke ipshina le
             wena ka bophelo.

Ntshepe: (O bušetša moya godimo) Ke a go kwa, Lerato, eupša nna ke bona tharollo
         ya bothata bjo e le go huduga mo Motetema.

Lerato:      (O a tširoga) O reng, Meneer?

Ntshepe: Ke bolela nnete, Lerato. Mohlomongwe ge nka tloga mo mahlong a gagwe
         ke tlo phela ka khutšo.

Lerato:      Aowa, Meneer, o ka se hudušwe ke mpša yela.

Ntshepe: Lerato, ke go kgopela gantši gore o se bitše monna wa gago le ge e ka ba
         motho yo mongwe mpša. A o lebetše gore monna yola o go nyetše?

Lerato:      Ga se ka lebala, eupša ke bona a swana le mpša.
             (Setunyana)

                                                                                 [Letl. 50]

17.1      Tsopola polelo ya seka yeo e laetšago gore Lerato o ikemišeditše go šireletša
          Ntshepe.                                                                             (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 24

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  24                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                             NSC

17.2       Na polelo ya Lerato e re utollela semelo sefe sa gagwe?                             (1)

17.3       Efa ditšhupasefala go ya ka tatelano ya tšona mo setsoplweng se.                    (3)

17.4       Bohlokwa bja polelonoši ke eng mo papading ye?                                      (3)

17.5       Laetša ka mo setsopolwa se se nyalelanago le tlemollo ya lehuto la papadi ye
           ka gona.                                                                            (3)

17.6       Na o a dumela gore moya wo o fokago mo ke wa lerato? Thekga karabo ya
           gago ka lebaka.                                                                     (2)

SETSOPOLWA SA B

Lerato:      (O a tširoga) O bolela ka eng bjale, Mma?

Motsiri:     Ke bolela ka Radithekisi, ngwanaka. O nyakile a ipolaile.

Ntshepe: (Le yena o a tširoga) Ka eng, Mmatswale?

Motsiri:     Radithekisi o ithuntše ka sethunya, banaka. Ge ke bole ...

Lerato:      (O mo tsena ganong) Go reng a sa hwe batho ba ikhutša?

Ntshepe: Aowa mogatšaka, ga go bolelwe ka tsela yeo.

Lerato:      Monna yola o ntshwentše kudu, mogatšaka. Ge a ka hwa nka bina kudu ke
             a le botša.

Motsiri:     Gomme le ge a go tshwentše ga se wa swanela go bolela ka tsela yeo.
             Mahlong a motho ga go swane le a mpša.

Ntshepe: Bjale o kae monna yoo wa batho?

Motsiri:     Ge ke bolela ke itšalo o išitšwe bookelong bja Glen–Cowie.

Ntshepe: Mogatšaka, leletša kua bookelong o kwe gore o bjang.

Lerato:      (Ka bogale) Nna ga ke na mogala wa go bapala, moratiwa.

Ntshepe: Aowa, Lerato, tlogela ditshele o ye o kwe gore motho yoo wa batho o tsoga
         bjang.

Motsiri:     Mokgonyana o go botša nnete, Lerato. Wena sepela o ye o leletše kua
             bookelong.

Lerato:      Ke tlo ya ka ge le nkgapeletša. (O a emelela o letša mogala ka ntlong ebile
             o a boa)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 25

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 25                DBE/Dibokwane–Hlakola 2015
                                            NSC

Ntshepe: A ba re o kae?

Lerato:      Go thwe ga a sa le gona kua.

Ntshepe: (Ka letšhogo) Ba reng? A o hlokofetše?

Lerato:      Ba re o išitšwe bookelong bja Ga-Rankuwa.

Ntshepe: Ke gore o tloga a gobetše kudu. (O lebelela Lerato) Lerato, re swanetše go
         yo mo hlola gona kua a lego.

Lerato:      (Ka bogale) Nna ga ke ye moo. O tlo ya o nnoši.

Ntshepe: Ga o bolele selo, Lerato, a re itokišeng re swanetše go yo mo hlola.

                                                                            [Letl. 83–84]

17.7      Na go ithuntšha ga Radithekisi ke mohuta ofe wa thulano?                          (1)

17.8      Laetša tswalano ya Motsiri le Ntshepe.                                            (1)

17.9      Ka boripana ngwala kakaretšo ya setsopolwa se.                                    (3)

17.10     Ke kgopolo efe yeo moanegi a e tšweletšago ka go diriša seema sa gore,
          mahlong a motho ga go swane le a mpša?                                            (2)

17.11     Na poledišano ye e amana bjang le morero wa papadi ye?                            (2)

17.12     Na kgegeophetogo e gona bofelong bja papadi ye? Šitlela karabo ya gago ka
          lebaka le le kgodišago.                                                           (3)
                                                                                            [25]

                                                     PALOMOKA YA KAROLO YA C:               25
                                                      PALOMOKA YA TLHAHLOBO:                80

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P1 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2015/40ae2fc9-17e8-4e77-9697-80cc4da7e81c) — Sepedi HL · QP · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2015/04042aa3-be34-4555-bae3-42e692c2a3c1) — Sepedi HL · QP · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-june-july-2015/a093a3e1-e82e-41f6-9935-e8c6681b50ec) — Sepedi HL · QP · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2018/ff8186e2-5889-4777-b91e-3ad530945f36) — Sepedi HL · QP · 2018 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2017/0da141f8-218b-4b74-89d5-b62bd6435039) — Sepedi HL · QP · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2016/bfe258bf-0623-41c3-ba57-51fd03333899) — Sepedi HL · QP · 2016 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-june-2025-possible-answers/b62e3e2c-c7f8-4660-b96f-bd9ab7e48039) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025-mg/24e7e49f-6ff0-4ed7-85d1-32645e145c62) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025-mg/8de1c8ca-6ec0-4c3e-8a6f-601a6bff4495) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025-mg/55af0e4f-fc29-4491-bf04-fcec9e0e05d4) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1-sepedi/63741d50-f994-4b99-b545-caebbee9c356) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
