# Sepedi HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2016 Question Paper

> Grade 12 Sepedi HL Paper 2 question paper from the NSC Supplementary Exam 2016, 27 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2016/bfe258bf-0623-41c3-ba57-51fd03333899
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Question paper
- Year: 2016
- Exam period: NSC Supplementary Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 27

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2016 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2016/bfe258bf-0623-41c3-ba57-51fd03333899)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2016 · sepedi. Question paper, 27 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P2 Feb March 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2016-memo/97ce8e20-701a-491e-86ce-04b41e3194bb) — Memo · 2016 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         GRADE 12

                                         NATIONAL
                                    SENIOR CERTIFICATE

                                       KREITI YA 12

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                  DIBOKWANE/HLAKOLA 2016

MEPUTSO: 80

NAKO: Diiri tše 2½

                           Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 27.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                       Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                        2            DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                                   NSC

DITAELO LE TSHEDIMOŠO

1.        Badišiša ditaelo ka šedi.

2.        Bala letlakala le ka tlhokomelo pele o thoma go araba dipotšišo.

3.        O se ke wa leka go bala lephephe ka moka.

4.        Lebelela diteng letlakaleng le le latelago gomme o laetše dinomoro tša
          dipotšišo tša dingwalo tšeo o ithutilego lenyaga.

5.        Ka morago ga moo, bala dipotšišo gomme o kgethe tšeo o nyakago go
          di araba.

6.        Lephephe le arotšwe ka DIKAROLO TŠE THARO:

          KAROLO YA A:            Theto                   (30)
          KAROLO YA B:            Padi/Kanegelotšhaba     (25)
          KAROLO YA C:            Papadi/Terama           (25)

7.        Latela ditaelo tšeo di hwetšwago mathomong a KAROLO YE NNGWE le YE
          NNGWE ka kelohloko.

8.        Araba dipotšišo TŠE TLHANO:
          •   TŠE THARO go tšwa go KAROLO YA A
          •   E TEE go KAROLO YA B
          •   E TEE go KAROLO YA C
          •   Diriša lenaneotekolo

9.        Nomora dikarabo tša gago go swana thwii le ka fao dipotšišo di nomorilwego
          ka gona ka gare ga lephephe la dipotšišo.

10.       Thoma KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE letlakaleng LE LEFSA.

11.       Ngwala ka bothakga le ka mongwalo wa go balega.

12.       Botelele bja dikarabo tše telele:

          KAROLO YA A: Mantšu a go se fete a 300
          KAROLO YA B le YA C: Mantšu a go se fete a 450

13.       Botelele bja dikarabo dipotšišong tše kopana:
          Kabo ya meputso e tla šoma bjalo ka tlhahlo ya botelele bja karabo yeo
          e letetšwego.

14.       Nako yeo e ukangwago:

          KAROLO YA A:            Metsotso ye 40
          KAROLO YA B:            Metsotso ye 55
          KAROLO YA C:            Metsotso ye 55

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                   3                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                              NSC

KAROLO YA A: THETO
Direto tšeo di bonwego: Araba dipotšišo TŠE PEDI fela.
     NOMORO YA POTŠIŠO                    POTŠIŠO                    MEPUTSO      NOMORO YA
                                                                                  LETLAKALA
 1. 'Ge wa ditšhila ka moka ...'            Potšišo ye telele            10           5

 2. 'Moratiwa wa ka'                     Potšišo ya setsopolwa           10             6

 3. 'Go leleme'                          Potšišo ya setsopolwa          10              7

 4. 'Ngwato'                             Potšišo ya setsopolwa           10             8
                                                 LE
Sereto seo se sa bonwago (Ke kgapeletšo)
 5. 'Morena re a go leboga'         Potšišo ya setsopolwa                10             9

*ELA HLOKO:        Mo KAROLONG YA B le YA C, araba potšišo E TEE ye telele le E TEE ya
                   ditsopolwa. Ge o arabile potšišo ye telele KAROLONG YA B/C o swanetše go araba
                   ya ditsopolwa go tšwa go KAROLO YA C/B. O swanetše go araba potšišo TEE fela
                   mo KAROLONG YA B le YA C.
KAROLO YA B: PADI/KANEGELOTŠHABA
PADI: Araba potšišo E TEE fela go tšwa pading ye o e badilego.
 6. Lenong la Gauta                     Potšišo ye telele                25            10

 7. Lenong la Gauta                      Potšišo ya ditsopolwa          25             10

 8. Ngwana wa Mobu                          Potšišo ye telele           25             12

 9. Ngwana wa Mobu                       Potšišo ya ditsopolwa          25             12

 10. Lešitaphiri                            Potšišo ye telele            25            14

 11. Lešitaphiri                         Potšišo ya ditsopolwa           25             14

 12. Tlhakoleng                             Potšišo ye telele            25             16

 13. Tlhakoleng                          Potšišo ya ditsopolwa           25             16
                                               GOBA
KANEGELOTŠHABA: Araba potšišo E TEE fela go tšwa go kanegelotšhaba ye e latelago.
 14. Todi ya Batlogolo            Potšišo ye telele            25             18

 15. Todi ya Batlogolo                   Potšišo ya ditsopolwa           25            20

KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA
Araba potšišo E TEE fela go tšwa papading ye o e badilego.
 16. Naga ga di etelane                 Potšišo ye telele                25             22

 17. Naga ga di etelane                  Potšišo ya ditsopolwa           25             22

 18. Lehufa                                 Potšišo ye telele            25             25

 19. Lehufa                              Potšišo ya ditsopolwa           25             25

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2               4                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                          NSC

LENANEOTEKOLO/LENANEOTSHWAYOTSHWAYO

Dira leswao la () go lenaneotekolo le le latelago go kgonthišiša ge e ba o lateletše
ditaelo gabotse.

             KAROLO                NOMORO YA         PALO YA DIPOTŠIŠO        TSHWAYO
                                    DIPOTŠIŠO        TŠEO DI ARABJAGO            ()
A: Theto
    (Direto tšeo di bonwego)               1–4             2
A: Theto
    (Sereto seo se sa bonwago)              5              1
B: Padi
   (Potšišo ye telele goba ya              6–13
   ditsopolwa)
              GOBA                                         1
B: Kanegelotšhaba
   (Potšišo ye telele goba ya             14–15
   ditsopolwa)
C: Papadi/Terama
    (Potšišo ye telele goba ya            16–19            1
    ditsopolwa)
ELA HLOKO: Mo KAROLONG YA B (B(i) le B(ii)) le C, hlokomela gore o arabile potšišo
                   E TEE ye telele le E TEE ya ditsopolwa.

                    Mo KAROLONG YA B (B(i) le B(ii)), o fetola potšišo YA B(i) GOBA
                    YA B(ii).

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                   5                   DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                              NSC

KAROLO YA A: THETO
DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof. DM Kgobe
DIRETO TŠEO DI BONWEGO
Araba dipotšišo TŠE PEDI fela.
POTŠIŠO YA 1: POTŠIŠO YE TELELE
Ngwala tshekatsheko ye e kgodišago ya sereto se sa ka tlase o lebeletše molaetša le
maikutlo a sereti.
                                                                             Teori:              (3)
                                                                            Dintlha:             (6)
                                                 Polelo e tla abelwa moputso o tee:              (1)

GE WA DITŠHILA KA MOKA RE KA O HLASWA – OK Matsepe
1       Ge wa ditšhila ka moka re ka o hlaswa mošomo –
2       Gona ka moka re tla ba natšo ditšhila!
3       Ngwana ge a fapogile se mo thuše eupša mo fare,
4       Ba a rereša ge ba re go fapogile wena mabarebare;
5       Ge ba realo le gona o mome molomo.
6       Mašemo a tla lengwa ke mang ge o bona
7       Ge ka moka re ka tsenya diatla ka dipotleng?
8       Ditsela le mekgoba di tla lokišwa ke mang
9       Ge ka moka re ka ba ba re o nyatšang
10      Wa mohuta woo wena ge o bona?
11      Yo a sego a rutega go swana nago se mo nyatše,
12      Se mo tshwe mare ge a nkga mphufutšo,
13      Go nna o na le mohola gobane ke yena
14      Dijo a re tsenyago tšona ka ganong nna le wena,
15      Tše botse re apere ka ntle ga gore re hlatswetšwe.
16      Baruti, babuši le barutiši a ba be ntshe
17      Gammogo le baalafi le baoki le bona balemi;
18      Ra thakanela mošomo o tee afa bo ka phelega?
19      Diopedi le dibini ge di ka hlokega,
20      Bodutu ke bjoo bo tlago go ba ntshe.
21      Ge ka moka re bopilwe ka letsopa le tee,
22      Ge ka moka re tlile go boela leretheng
23      Re ikahlolelang ka go hlaswana A se šo a kgetha
24      Bao a bonago gore molamo wa Gagwe ba a o retha.
25      Ge mohumanegi re ka mo hlaswa re ka se loke le gatee!
26      Letšatši ge A re hlabišetša ka nako e tee,
27      Le pula A tšhollela mašemong a rena –
28      Ke tšhupo ya ge bohle pele ga Gagwe re lekana.
29      Ge go se lekane go tseba rena,
30      Gona tlala le malwetši di tla re swielela ka nako e tee.
                                                                                   [Letl. 39]    [10]
                                            GOBA
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                6                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                           NSC

POTŠIŠO YA 2: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA
Bala ditemanatheto tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.
MORATIWA WA KA – M Bopape le S Ratlabala
1         ... Ka re: 'Botse wa ka!'
2         Ka itebala, ka batamela
3         Kgauswi ga gagwe.
4         Ka tšewa ke madi,
5         Ka kwa eke ke
6         Sepelwa ke kese mmeleng,
7         Eke ke gogwa ke tšhipi
8         Ye e momelwago ke ditšhitswana
9         Tše dingwe tše sa bonalego,
10        Ya di goga ka magogela
11        Ka mo lebelela,
12        A ntebelela.
13        Gwa re kgwathi – tuu!
14        Ka mo swara,
15        A ntshwara,
16        Ka mmetha ka molomo.
17        Morago ga sebaka,
18        Ra boledišana,
19        Ra tšhelana ka tšona.
20        Ka mo utollela
21        Tše di utilwego ke pelo.
22        Ka ribolla,
23        Tše di ribegilwego
24        Go yena, di nkgahlago:
25        Mekgwa, botho le boleta.
26        Yena a bitolla
27        Tše a di bitietšego.
28        Ra tlengwa ke tše swanago
29        Ra kgahlwa ke ditee,
30        Ra bonela gotee,
31        Ra kwela gotee
32        Ra gopolela gotee ...
                                                                            [Letl.12–13]

2.1       Tsopola sekafoko seo se laetšago lerato temanathetong ya 1.                        (1)

2.2       Bontšha fao sešura se tšwelelago gona mothalothetong wa 2.                         (1)

2.3       Ka dintlha TŠE PEDI efa kakaretšo ya temanatheto ya 1.                             (2)

2.4       Hlaloša tshwantšhokgopolo yeo e utollwago ke tirišo ya leekiši temanathetong
          ya 2. Fahlela ka dintlha TŠE PEDI.                                                 (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                7                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                           NSC

2.5       Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša mošomo wa poeletšothomi methalothetong
          ya 28, 29, 30 le 31.                                                               (2)

2.6       Hlaloša maikutlo ao a go aparelago ge o bala ditemanatheto tša sereto se.
          Fahlela ka ntlha E TEE.                                                            (2)
                                                                                             [10]

                                         GOBA

POTŠIŠO YA 3: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Badišiša ditemanatheto tše gore o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

GO LELEME – KD Leseilane
1          ... O rarolla mararankodi a khupamarama;
2          Wa kwešišanya manaba;
3          Wa swaya diphošo;
4          Wa kopanya mašaba.

5          O sekopanyamerafe;
6          Ka wena dikgomo tša tsena šakeng;
7          Etšwe bana ba sa tsebane –
8          Mekgolokwane ya kibetšwa.

9          Betši ba tsena ka magoromašele;
10         Ya ba molokokgolo noka molobolobo –
11         Kua kopanong ya melato kgorong,
12         Phokgo ke wena polelong.

13         Eupša o a makatša!
14         Ka ge o fela o šwahla;
15         Gore o dira bjang o phekeletšwe?
16         Go thakanela go metša ke ga gago.

17         Di tla go fiša wa kwa bohloko;
18         Ba bantši kotsing o ba weditše,
19         Bangwe ba ile moletemohlaelathupa;
20         Gobane ba ntšhitše la go fahla.
                                                                               [Letl. 17]

3.1       Tsopola mothalotheto wo o humilego ka poeletšo ya dinoko temanathetong
          ya 1.                                                                              (1)

3.2       Efa leinagokwa leo le laetšago mošomo wo o phethwago ke leleme
          temanathetong ya 2.                                                                (1)

3.3       Na mohola wa poeletšothomi yeo e tšwelelago methalothetong ya 2, 3 le 4
          ke ofe? Efa dintlha TŠE PEDI.                                                      (2)

3.4       Laetša ka moo sekapolelo sa mothofatšo se dirišitšwego ka gona go
          tšweletša tshwantšhokgopolo temanathetong ya 4. Efa dintlha TŠE PEDI.              (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                8                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                           NSC

3.5       Sekaseka sebopego sa ka ntle sa sereto se o lebeletše methalotheto le
          ditemanatheto. Efa dintlha TŠE PEDI.                                                 (2)

3.6       Sereto se ke sa mohuta mang? Fahlela ka ntlha E TEE.                                 (2)
                                                                                               [10]

                                         GOBA

POTŠIŠO YA 4: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Lekodišiša ditemanatheto tše tša ka tlase gore o kgone go araba dipotšišo tša
go latela.

NGWATO – RM Mogashoa

1         Kgomo e a tsha.
2         E gangwa ke mang?
3         E gangwa ke ye papadima ye naka lehubedu,
4         Ke marumo a mašweu tekema.

5         Ke pula ya marotholodia magolo,
6         Ke leru la Mmamohlake ba rego, la duma le se na pula le re bakela difako,
7         Ke tladi e ile ya tia ye naka lethata,
8         Ke naka leboreledi a dithaga.

9         Ke ile ka duma boroko ka robala,
10        Bjang ya ba legogwa ka ala,
11        Mokgop'a noga ya ba kobo ka apara,
12        Diloro ka lora mašula ka šulelwa.

13        Kgomo ye botse e tšwele mošate ka hunolla Nakebjana,
14        Hunela thari ya bomonna ngwana wa bolekitikiti la Mawele le Mathamaga,
15        Gobane ka ntle Matuba le Mangana ba go emetše.
16        Ba tsoma le le tšwago go wa gago molomo ...
                                                                            [Letl.45–46]

4.1       Tsopola matseno a a laetšago gore sereto se ke seretotumišo sa segologolo.
          Fahlela ka ntlha E TEE.                                                              (2)

4.2       Akaretša semelo sa sereti ditemanathetong tše ka dintlha TŠE PEDI.                   (2)

4.3       Laetša sekapolelo seo se tšwelelago temanathetong ya 2 o be o fe le tlhalošo
          ya sona.                                                                             (2)

4.4       Bontšha mothalotheto wo o tšweletšago papadišantšu temanathetong ya 3
          o be o fe le dinoko tšeo di boeletšwago.                                             (2)

4.5       Ge o be o le Ngwato o be o ka kgotlelela bophelo bjoo a bo phelago bja go
          tšweletšwa temanathetong ya 3? Efa dintlha TŠE PEDI.                                 (2)
                                                                                               [10]
                                           LE
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                    9                DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                               NSC

SERETO SEO SE SA BONWAGO (KE KGAPELETŠO)

POTŠIŠO YA 5: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Lekola ditemanatheto tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

MORENA RE A GO LEBOGA – OK Matsepe

1         Re leboga ge O re file lefase,
2         Re leboga le ona magoši
3         Ao re phelago ka tlase
4         Ga ona: O ba kgethile ka noši.

5         Re leboga ge O re file batswadi
6         Ba ba re ratago ba re hlokomelago;
7         Hle a go se be madi
8         Mo nageng ye re e ratago.

9         Fela O re fa baruti
10        Ba re rute tša Jesu,
11        Re tsebe gore re baeti,
12        Re tla boela go Wena ka moso.

13        Se re hlokiše tše re di kgopelago,
14        Kudu kwano le leratano,
15        Gore re be ba ba latelago
16        Jesu: Re fela re na le kgwerano.
                                                                 [MP Makgamatha – Letl. 08]

5.1       Tsopola mothalotheto wo o laetšago gore seretong go tšwelela tikologo
          ya setšo.                                                                             (1)

5.2       Sereto se ke sa mohuta mang?                                                          (1)

5.3       Akaretša diteng tša temanatheto ya 2 ka dintlha TŠE PEDI.                             (2)

5.4       Hlaloša tirišo ya tlhakakgolo 'O' seretong se. Efa dintlha TŠE PEDI.                  (2)

5.5       Hlatholla kgopolo yeo e tšweletšwago ke methalotheto ya 7 le 12.                      (2)

5.6       Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša maikutlo a gago malebana le diteng tša
          sereto se.                                                                            (2)
                                                                                                [10]

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA A:                  30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                10                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                           NSC

KAROLO YA B: PADI/KANEGELOTŠHABA

KAROLONG YE o araba potšišo ya B(i) e lego padi GOBA B(ii) ya kanegelotšhaba.
Araba potšišo YE TELELE goba YA DITSOPOLWA. Botelele bja karabo ye telele
e be mantšu a go se fete a 450.

PADI

POTŠIŠO YA 6: POTŠIŠO YE TELELE

LENONG LA GAUTA – HDN Bopape

Ngwala tshekatsheko ye e kgodišago ya morero wa paditseka ye.
                                                                                Teori:       (5)
                                                                              Dintlha:       (15)
                                                       Polelo e tla abelwa meputso ye:       (5)
                                                                                             [25]
                                         GOBA
POTŠIŠO YA 7: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA

LENONG LA GAUTA – HDN Bopape

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

'Brenda! Brenda!' Ka realo ka lentšwana la tlase ke bea seatla sa ka godimo ga molala
wa gagwe wa boletiana. Letlalwana la gagwe e be e le le boletiana ebile le relela
ka gare ga seatla sa ka. Gatee fela o ile a phapharega, a ntebelela ka mahlong
a tomotše mahlo nke o bona sepoko. Mahlo a gagwe a be a apere seo ke sa tsebego
gore ke re ke letšhogo goba pefelo na. O ile a tloša seatla sa ka molaleng wa gagwe
ka bogale gomme a se kgoromeletša kua thoko. O ile a thoma go nkatoga go fihlela
a le kua ntlhaneng ya malao, o a tseba, o ka re ke khwephane goba sebatana se
sengwe seo e lego mathomo a se bona mme se bile se mo nkgela. O ile a ntebelela ka
mahlo a go benyabenya ao a tletšego pefelo le maseme.

Ke ile ka ntšha sekerete ka se gotetša mme ka se bea molomong ka gogela muši teng
ka bontši. Ke ile ka phaolela garetene ka thoko gore ke kgone go bona tša ntle.
Leratadima leo le bego le bonala kua kgole ka lefastere, le be le hlapile ka maswi go
se le ka lefofane la leru. Ke be ke bona ka go šikinyega ga mehlare gore go foka
moyana o mosesane, o bosana wo o ntšhago motho boroko le go mo tšhela matšato.
Ke be ke tseba gore ke swanetše go tsoga eupša o se ke wa nagana gore ke be ke
kgahlwa ke temana yeo ...                                                     [Letl. 7]

7.1       Go tšwa setsopolweng se bontšha tiragalo ya go tšweletša thulano ya
          mathomo ya paditseka ye.                                                           (1)

7.2       Na tiragalo ya go bea seatla godimo ga molala wa Brenda e utolla semelo
          sefe sa Nnono?                                                                     (1)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  11                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                             NSC

7.3       Efa ntlhatebelelo ya moanegi paditsekeng ye.                                          (1)

7.4       Bapetša ponelopele/tebelelopele ya gago mabapi le go tšhoga ga Brenda
          o lebeletše seo se diregago paditsekeng ye. Efa dintlha TŠE PEDI.                     (2)

7.5       Bontšha ka dintlha TŠE PEDI ka moo moanegi a dirišitšego thekniki ya
          mothalonako setsopolweng se ka gona.                                                  (2)

7.6       Ka dintlha TŠE THARO ahlaahla tema yeo e kgathwago ke moanegi
          paditsekeng ye.                                                                       (3)

7.7       Hlaloša maikutlo a gago mabapi le diteng tša setsopolwa se, o be o fahlele
          ka mabaka A MABEDI.                                                                   (3)

                                             LE

SETSOPOLWA SA B

Lebati la khitšhi le be le butšwe. Ke rile ge ke gotetša lebone, ka gahlanetšwa ke
leraga. Dibjana di be di pšhatlagantšhitšwe mo fase, dipitša le tšona di potilwe. Ke ile
ka bula lebati la setšidifatši ke sepela godimo ga malepola le diforoko le dikomiki, ka
ntšha lepotlelo la wisiki. Ke ile ka le bula ka le bea molomong ka tšama ke enwa ke
labile phapošing ya borobalo.

Ke ka topa mogala ka kgotla dinomoro tša monnamogolo. Ke ile ka tšhuma sekerete
ge mogala o thoma go lla.
'Ke Brenda mo. Ke bolela le mang?' Lentšwana la go fola le lebose la Brenda le ile la
bobola mogaleng.
'Brenda,' ka realo ka boletiana, 'ngwako wa rena o hlasetšwe.'
'Sebata se ke wena Nnono? Sebata se! Ga o šie le ge o dio kgorogela ngwana wa
batho ka tsela ye o bile o mo šulafatša gakaa? Ga o lewe ke dihlong ruri? Wa
kgeregela moeng wa go hloka molato? Sehlola se! O ile go go swariša …'

'Mpotše Brenda,' ka realo ke bile ke mo tsena ka ganong, 'O kae gonabjale? Ke ra
Mohlatlego … ke ra gore Mpho?' 'O re o kae? Ga o šie le go šia. O gopola gore a ka
ba a sa le gona mo? O sepetše! Wena o ra gore …?'

'Brenda, a nke o ntheeletše hle! Iketle re bolele ditaba tše. Ga o di tsebe ditaba tše ka
fao o ka se di kwešiše. Wena …'
Brenda o ile a thoma go nthoga le go mpitša maina ntle le go mpha nakonyana ya go
bolela ...                                                                   [Letl.145–146]

7.8       Efa mohuta wa thulano wo o dirišitšwego setsopolweng se, o be o tsopole
          polelo ya go laetša gore seo Nnono a se dirilego se kgahlanong le molao.              (2)

7.9       Laetša tswalano ya Nnono le tikologo ye a lego go yona.                               (1)

7.10      Ka dintlha TŠE PEDI akaretša seo se hlotšego moya wa ntwa setsopolweng
          se.                                                                                   (2)

7.11      Ka dintlha TŠE THARO bontšha ka moo ditiragalo tša setsopolwa se di
          kgathago tema morerong wa paditseka ye.                                               (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                12                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                           NSC

7.12      Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša ka mo leina la puku le khabara di nyalelanago le
          diteng tša yona.                                                                   (2)
7.13      A e ka ba mafelelo a paditseka ye a tšweletša thekniki ya kgegeophetogo?
          Šitlela karabo ya gago ka dintlha TŠE PEDI.                                        (2)
                                                                                             [25]
                                         GOBA
POTŠIŠO YA 8: POTŠIŠO YE TELELE

NGWANA WA MOBU – SPP Mminele
Ngwala tshekatsheko ye e kgodišago ya morero wa padi ye.
                                                                                Teori:       (5)
                                                                              Dintlha:       (15)
                                                       Polelo e tla abelwa meputso ye:       (5)
                                                                                             [25]
                                         GOBA
POTŠIŠO YA 9: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA

NGWANA WA MOBU – SPP Mminele
Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.
SETSOPOLWA SA A

Ke labohlano. E rile ge Phankga a eya sekolong, a laela mosetsana yo a dulago le
yena gore a sware morogwana wo mongwe wo mokgwatšana wa go nona, a o iše ka
kua ga Mokhura. O be a šetše a kwane le mosadi wa malomeagwe gore a apee nama
yeo gore a tle a e laetše tsela le malomeagwe ka meriti ge a boa go tšhollela bana
maswi ao a mo tšhumago ka mo hlogong, e le gore malomeagwe o tla be a boa
kopanong ya Komiti ya Sekolo le Lekgotla la Dikolo, moo ba tlago be ba na le
mohlahlobimogolo.
Ge Mokhura a tsena ka sefero a boa kopanong, o hweditše motlogolwagwe e le
sebaka a mo letetše. Dijo di be di šetše di beilwe tafoleng, morogwana o ngangile
dirotswana ebile e le wo mohulwana, o letetše go bontšhwa tsela. Phankga o ile a
itewa ke letswalo ge a bona malomeagwe a sa tsene ka mošito bjalo ka mehleng, le
gona sefahlego sa gagwe se tshotshoma sethogothogo, ebile e ke se rurugile.
Mokhura o ile a thoma go bolela ka pefelo yeo e tswakanego le tšhegamo a mmotša
gore taba yela ya bona e foloditše. Aowa? A manyami!
Ee, e foloditše. O ile a botša motlogolwagwe ka moo a e lwelego ka gona, a thekgilwe
kudu ke Mafamo le Mokgonoana. A re le ge maloko a Komiti ya Sekolo le a mangwe a
Lekgotla la Dikolo gagolo Mokgonoana, a ile a digela taba ye, mohlahlobimogolo o ile
a bolela gore mošomo wa Lahlang ga se wa ka wa belaetša bahlapetši ba thuto le ka
mohla o tee.                                                              [Letl. 54–55]

9.1       Bontšha tiragalo yeo e hlotšego bothata setsopolweng se.                           (1)

9.2       Na tiragalo ya go iša morogwana ga Mokhura e tšweletša semelo sefe
          sa Phankga?                                                                        (1)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2               13                DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                          NSC

9.3       Efa ntlhatebelelo ya mongwadi pading ye.                                          (1)

9.4       Bapetša ponelopele/tebelelopele ya gago mabapi le kopano ya Lekgotlakomiti
          la Sekolo moo mohlahlobimogolo a lego gona o lebeletše seo se diregago
          pading ye. Efa dintlha TŠE PEDI.                                                  (2)

9.5       Hlaloša ka moo mongwadi a dirišitšego thekniki           ya   mothalonako
          setsopolweng se ka gona. Efa dintlha TŠE PEDI.                                    (2)

9.6       Ka dintlha TŠE THARO ahlaahla tema yeo e kgathwago ke mongwadi
          pading ye.                                                                        (3)

9.7       Laetša tiragalo yeo e huduago maikutlo a gago mo setsopolweng o be o
          hlaloše maikutlo ao ka dintlha TŠE PEDI.                                          (3)

                                         LE

SETSOPOLWA SA B

Nna ke gopotše molaba wo mongwe wo ke nago le nnete ya gore o tla mo tanya.
A ke re re tšea leeto la go ya diphadiphadišanong Tshwane ka Labohlano la beke
ye e tlago?
'Go bjalo!'
'A ke re Lahlang ke yena le mo kgopetšego gore a ngwalele Morena Mohola lengwalo
la go kgopela pese?'
'Go bjalo. O bile o mpoditše maloba gore Morena Mohola o re go lokile, o tla romela
pese ka Labohlano ge ledimadimana le tšeatšea.'

'Agaa …! Bjale rena re swanetše go ngwala lengwalo re le romele Mohola, re mmotše
gore leeto lela la go ya Tshwane le padile ka ge batswadi ba palelwa ke go ntšha
tšhelete ye e lekanego leeto leo. Re swanetše go ngwala se nkego ke rena Lahlang,
re be re saene leina la gagwe ge re fetša. Ga re botše motho selo re no re tu!

Ge batswadi ba iswaiswa, le rena re no iswaiswa nabo, etšwe re tsebela teng.
Ka Labohlano pese e ka se tle. Bana bona re tla no leta nabo thojana mola sekolong,
gwa be gwa sa, le rena ra imakatša. O ka no gopola gore batswadi ba tla befelwa
bjang; gagolo ka ge ba tla be ba senyegeletšwe ge ba katana le go lokišetša bana
leeto le.'

'Mošaa, o tlile le taba. Bjale re tla kgona bjang go saena leina la gagwe?'
'Bjoo bothata ke šetše ke bo logetše maano. Go na le mošemane mola sekolong yo
a kgonago go ngwala bjalo ka Lahlang gabotse. Ke ile ka bona a saenne leina
la Lahlang tšatši le lengwe, ka ba ka tšhoga.'
                                                                          [Letl. 73–74]

9.8       Ke eng seo Mokhura le Phankga ba thulanago le sona setsopolweng se?               (1)

9.9       Laetša tswalano ya Mokhura le Phankga o be o bolele le seo se napago se
          dira gore ba tlemagane.                                                           (2)

9.10      Ka dintlha TŠE PEDI akaretša seo se hlotšego moya wa bomenetša
          setsopolweng se.                                                                  (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                14                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                           NSC

9.11      Ka dintlha TŠE THARO, bontšha ka moo ditiragalo tša setsopolwa se di
          kgathago tema morerong wa padi ye.                                                 (3)

9.12      Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša ka mo leina la puku le khabara ya yona di
          nyalelanago le diteng tša yona.                                                    (2)

9.13      A e ka ba mafelelo a padi ye a tšweletša thekniki ya kgegeophetogo? Šitlela
          karabo ya gago ka dintlha TŠE PEDI.                                                (2)
                                                                                             [25]
                                         GOBA
POTŠIŠO YA 10: POTŠIŠO YE TELELE

LEŠITAPHIRI – OK Matsepe

Ngwala tshekatsheko ye e kgodišago ya morero wa padi ye.
                                                                                Teori:       (5)
                                                                              Dintlha:       (15)
                                                       Polelo e tla abelwa meputso ye:       (5)
                                                                                             [25]
                                         GOBA
POTŠIŠO YA 11: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA

LEŠITAPHIRI – OK Matsepe

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

Mantšiboa ao phalafala ya ntšha motse merulana, e kgalema ka pefelo thabeng yeo
e ukametšego motse, ya re ge la bosasa le inoga bodibeng bjo botala bjalo ka mehla,
ditaba tša solwa, fela tša hwetša di hloka bao ba di swaretšwego ke tlala. Ge go le
bjalo, Taudi a thoma go getlagetla le kgoro bjalo ka kgomo ya tswetši yeo e
tšhungwago ke maswi mme e nyakago lebotlana la yona, a thoma go bela le go
kokomoga bjalo ka dinkgwa tše di hlabegilwego, a hlamuketše megokgo le mefsikela,
ba re ba sa gakanegile, a ba a šetše a itahletše godimo ga lekaba leo bjale le letšago
tlhako le lebile thoko ye go agilego Mabothe.
Šolee, o ferelela ka mehlare bjalo ka mmutla wo o kwago mešito ya dimpša, o šwahla
dithokgwa a swere ka tsela ya go kgaoletša, lekaba le twatwaladitše mosela le fetša
naga etšwe e sa fetšwe.

Mola a fularago, le mešito ya lekaba e sa hlwego e kwala, banna ya ba gona ba
tšhogela pele le pele, fela ba sa kgobokane ba kgothutše dihlogo. Ga ba dulela lefeela
fao, ba nagana gore afa ruriruri o tloga a eya go Mabothe a nnoši. Taba yeo ya thoma
go ba tšhoša kudu. Ga ba tšhošwe ke gore a ka se fihle, ba tšhošwa ke gore o ile go
bolela eng go ratswalagwe, ba tšhošitšwe le ke gore na o tla re go di kwa, a reng.
Afa le re o tla se re o ipona molato ge a se a mmegela molato woo ka tshwanelo,
le gore o be a gopotše ka mokgwa woo, eupša lekgotla la mo ganetša.       [Letl. 26–27]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 15                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                            NSC

11.1      Bontšha tiragalo ya go godiša bothata bja padi setsopolweng se.                     (1)

11.2      Na tiragalo ye e tšweletša semelo sefe sa Taudi?                                    (1)

11.3      Efa ntlhatebelelo ya mongwadi pading ye.                                            (1)

11.4      Bapetša ponelopele/tebelelopele ya gago mabapi le gore Taudi a ye ga
          ratswalagwe a nnoši o lebeletše seo se diregago pading ye. Efa dintlha
          TŠE PEDI.                                                                           (2)

11.5      Bontšha ka dintlha TŠE PEDI ka moo mongwadi a dirišitšego thekniki ya
          mothalonako setsopolweng se ka gona.                                                (2)

11.6      Ka dintlha TŠE THARO ahlaahla tema yeo e kgathwago ke mongwadi
          pading ye.                                                                          (3)

11.7      Hlaloša maikutlo a gago mabapi le diteng tša setsopolwa se, o be o fahlele ka
          mabaka A MABEDI.                                                                    (3)
                                            LE
SETSOPOLWA SA B

Tšhwahledi o ile a gonontšha setšhaba, banna ba mo dulela kgorong eupša ba se
hwetše makgonthe wa gagwe ka gore o be a fo re mo gae go mo ješa bodutu.
Khutšišo o ile a botšišwa gore molato wa lesogana leo ke eng, fela le yena a šitwa go
fetola le e le gore mo gongwe o be a tseba, gobane lesogana leo le sa raletše le
dinaga, o ja di welago, pelo ya gagwe e duma ge a ka gahlana le se se šoro se mo
kgeretlanye e be bofelo bja gagwe, ka gore e lego mola Taudi a thomago go babja, ga
go bolelwe selo ka ntle ga gore kgoši e tlile go ba mang.
Khutšišo ga a thabe ge lesogana leo le fela le boa le sa re tswe, lesogana leo e lego
mootlwa wo o sa hlomolegego, lesogana leo le lego bolwetši bjo bo sa alafegego bjalo
ka bjoo bo swerego rragwe, mme bo palelago dingaka le dingakana; pelo ya gagwe e
tletše bobe, ka molomo o tloga a re ba ga Matepe ba šaeditše ge ba bolaile Mphoka –
motho yo nka bego a bolailwe ke yena yo a ralalago le naga go sa tsebje seo a se
nyakago.
Mosadi yo o reng a na le pelo ye mpe ka mokgwa woo mola go thwe mmagongwana o
swara thipa ka bogaleng? Ke nnete ge go thwe tlalelo e iša le leswiswi, ka gore mosadi
yo ga a itire. Ka mokgwa wo Khutšišo a lego ka gona, ga go makatše ge re ekwa tša
gagwe tšeo nako ye ka moka re bego re sa di tsebe.                             [Letl. 69]

11.8      Ke eng seo setšhaba se thulanago le sona mabapi le Tšhwahledi?                      (1)

11.9      Laetša tswalano gare ga Khutšišo le Tšhwahledi o be o bontšhe le seo se
          dirago gore Khutšišo a se amogele Tšhwahledi.                                       (2)

11.10     Ka dintlha TŠE PEDI akaretša seo se hlotšego moya wa kgakanego
          setsopolweng se.                                                                    (2)

11.11     Ka dintlha TŠE THARO bontšha ka moo ditiragalo tša setsopolwa se di
          kgathago tema morerong wa padi ye.                                                  (3)

11.12     Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša ka mo leina la puku le khabara di nyalelanago le
          diteng tša yona.                                                                    (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                16                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                           NSC

11.13     A e ka ba mafelelo a padi ye a tšweletša thekniki ya kgegeophetogo? Šitlela
          karabo ya gago ka dintlha TŠE PEDI.                                                (2)
                                                                                             [25]
                                          GOBA
POTŠIŠO YA 12: POTŠIŠO YE TELELE

TLHAKOLENG – MD Kekana

Ngwala tshekatsheko ye e kgodišago ya morero wa padi ye.
                                                                                Teori:       (5)
                                                                              Dintlha:       (15)
                                                       Polelo e tla abelwa meputso ye:       (5)
                                                                                             [25]
                                          GOBA
POTŠIŠO YA 13: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA

TLHAKOLENG – MD Kekana

Lebeledišiša ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle
o kgone go araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

Thušanang wa Modimo ka go se tsebe selo le gona go ponoka ga gagwe o ile
a ikhwetša a wetše ka diatleng di šele. Gore taba yeo e tlile bjang le yena mong ga
a tsebe. Yena le Swele yoo wa moloi ba ile ba fetoga monwana le lenala gomme ba
thoma go hlakanela le dijo kua mošomong. Koloi ya mošomo gona fao le yona ya
šomišwa bošaedi. O se lebale gore Thušanang o be a dula ka mošola wa toropo.
Ka go realo manthapama Swele o be a mo iša gae pele, a boe a fete toropong gape
ge a eya gae fao a dulago. Mesong le gona o be a tsoga ka ledimadima gore a kgone
go phetha ditshepišo tša gagwe. Go tsoga ka masa le go lala a goroga moo ga gagwe
go ile gwa rethefatša diphapano tšeo di bego di šetše di le gona ka gae. Mosadi wa
ntshe o lekile go ntšha la bošuana eupša a arabja ka dieta le dintahle.
Bengmošomo ba ile ba longwa tsebe mabapi le bošaedi bjoo koloi ya bona e bego
e bo dirišwa. Swele o ile a bitšwa ka bogolwanyana gomme a kgalemelwa. Ntle le
manganga yoo le yena a ipona phošo a dutše a ikokobetša. Ka pelong o be a re fuu!
A kwešiša gore ga go yo mongwe ntle le yena yoo mosadi wa gagwe. E be e se phošo
ge a naganne bjalo ka gore ka le lengwe la matšatši mosadi wa ntshe o ile go kwa pelo
go tlala a tšhošetša ka la gore o tlo bega mediro ya gagwe kua mošomong.      [Letl. 17]

13.1      Bontšha tiragalo ya go tšweletša thulano ya mathomo setsopolweng se.               (1)

13.2      Na polelo ya mongwadi ya go re 'Swele yoo wa moloi ...' e tšweletša semelo
          sefe sa Swele?                                                                     (1)

13.3      Efa ntlhatebelelo ya mongwadi pading ye.                                           (1)

13.4      Bapetša ponelopele/tebelelopele ya gago mabapi le go ratana ga Swele le
          Thušanang o lebeletše seo se diregago pading. Efa dintlha TŠE PEDI.                (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 17                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                            NSC

13.5      Bontšha ka dintlha TŠE PEDI ka moo mongwadi a dirišitšego thekniki ya
          mothalonako setsopolweng se ka gona.                                                 (2)

13.6      Ka dintlha TŠE THARO ahlaahla tema yeo e kgathwago ke mongwadi
          pading ye.                                                                           (3)

13.7      Hlaloša maikutlo a gago mabapi le diteng tša setsopolwa se, o be o fahlele ka
          mabaka A MABEDI.                                                                     (3)

                                            LE

SETSOPOLWA SA B

'Kahlolo ya ka še; tšeang moradia yo wa lena le mo tlošeng mo kgauswi le nna pele ke
selekega. Bjalo ka kua ga gabo, mo felesetšeng le yo mo gomela kua mellwaneng ya
mašemo. Go tloga fao go tla tšwa go yena gore o leba kae. Mo gona o se sa le bea
monna wa Modimo. Ge a ka boa yo a mmonago a tsebiše mošate ka bjako. Ke moo a
tlogo tseba gabotse gore ge ba re Kgoši Tselatšhweu ba ra mang. Go wena Rabaki ke
re tselatšhweu monna wa Kgobe.'

La kgoši le ile la agelwa morako gomme Swele a etišwa pele ka mogobo. Go be go se
bose le gannyane tšatši leo. Ba go šokwa ka pela bjalo ka nna ba ile ba tšama ba
phumola dikeledi. Gape moisa yoo o be a šiiša a se na bobono. Ntle le mookola wo o
bego o kgamathetše dinkong, hlogo e be e le ye pududu ka lebaka la go gogoišwa.
Lepharo la baki le be le kgeigile go fihla molaleng. Borokgo bo be bo rathegile le gona
bo hlephile, ka morago go bonala kgwetšakgwetšane ye tshehla. Dieta le tšona di be di
kgeitšwe ke ntwa gomme go sepela e dio ba go tšama a di goga. Batho ba be ba
tšama ba mo goga ka dibakana ba mo kwera. Bangwe ba be ba mo kgotlakgotla ka
dikotana gona mola kgwetšakgwetšaneng ba re a sepediše. Le ge go le bjalo, ga go yo
a ilego a rata go itira yena yo bohlale ka go tshela lentšu la kgoši.          [Letl. 136]

13.8      Ngwala mohuta wa thulano wo o dirišitšwego setsopolweng se, o be o fe le
          mohlala wa thulano yeo.                                                              (2)

13.9      Laetša tswalano ya Swele le Rabaki.                                                  (1)

13.10     Ka dintlha TŠE PEDI akaretša seo se hlotšego moya wa pefelo
          setsopolweng se.                                                                     (2)

13.11     Ka dintlha TŠE THARO, bontšha ka moo ditiragalo tša setsopolwa se di
          kgathago tema morerong wa padi ye.                                                   (3)

13.12     Ka dintlha TŠE PEDI hlaloša ka mo leina la puku le khabara di nyalelanago
          le diteng tša yona.                                                                  (2)

13.13     A e ka ba mafelelo a padi ye a tšweletša thekniki ya kgegeophetogo? Šitlela
          karabo ya gago ka dintlha TŠE PEDI.                                                  (2)
                                                                                               [25]

                                          GOBA

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                18                DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                           NSC

KANEGELOTŠHABA

Araba potšišo YE TELELE goba YA DITSOPOLWA. Botelele bja karabo ye telele e be
mantšu a go se fete a 450.

POTŠIŠO YA 14: POTŠIŠO YE TELELE

TODI YA BATLOGOLO – M Makgopa

Sekaseka ka moo diema, dika le dikapolelo di lego bohlokwa ka gona nonwaneng
le thetotumišong tše di latelago.
                                                                           Teori:           (5)
                                                                         Dintlha:           (15)
                                                  Polelo e tla abelwa meputso ye:           (5)

                                  MMADILLO O LLELANG?

Mmadillo o tšere matšatši a mabedi a le ka mo meetseng. Le le latelago ge le tshela
kgomo mokokotlo ke ge Mmadillo a etšwa ka moo sedibeng a rwele pheta ya thaga
molaleng wa gagwe. Ge a etšwa ka moo o ile a leba lapeng la gagwe. Batho ba ile ba
mo šala morago ba rata go tseba gore go diragetšeng ka fao meetseng le gore go reng
a se a kgangwa ke meetse. Mmadillo o ganne go rothiša mmutla madi. Dingaka tša
motse wa Marakane di be di etela Mmadillo bošego le mosegare ba leka go mo
hlohleletša gore a ba ngwathele kgodu ye e tšwago lerotseng.

Mmadillo o ile a gana nnang ya basadi.
Ge matšatši a eya pele go ile gwa bonagala gore Mmadillo o mmeleng. Batho ba be ba
ipotšiša gore a e ka ba o robilwe ke mang leoto. Seo se bego se ba makatša ke ge
Mmadillo a eya sedibeng mesong ye mengwe le ye mengwe. Ge Mmadillo a fihla moo
sedibeng o be a opela gomme ka morago a boele gae. Nako ya gore Mmadillo
a belege e ile ya fihla gomme gwa tsoga bolwetši bjo bošoro bja bana. Bana ba bantši
ba ile ba ikela moletemohlaelathupa, motse wa šala o le seileng sa go šiiša. Batho ba
be ba boloka letšatši ka letšatši, bošego le mosegare. Batho ba motse wa Marakane
ba be ba dula ba hloname ba hloka lethabo. Mola batho ba lla sello, Mmadillo o ile
a boa madibeng gomme a boa le mafahlana a mabedi a bašemane. Batho ba ile ba
thoma go ithatiša Mmadillo ba lebetše gore maloba le maabane ba be ba mo gapa
mogofe.

                                                                              [Letl. 16]    [25]

                                           LE

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                19                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                           NSC

ROLIHLAHLA MADIBA MANDELA

1    Ga ba go tsebe e le ruri
2    Ruriruri maruru maebana ...
3    Khutšo o e atišitše gwa šala šebešebe
4    O bile ntloleswiswi mengwagangwaga
5    Wa hloka le gore hlakodišang
6    Wa ba monna ke nku o llela teng
7    Mengwaga ye masomepedišupa
8    Ka monwana o šupile dinagamabapi
9    Wa oba ka seatla ra etelwa ke meraferafe
10   Wa fihla bodibeng wa gahlana le dikolobe tša naga
11   Di lla sa bošiwana di nyoretšwe khutšo go tšwa
12   Go hlogoputswa thaka ya bohle
13   Ke ra morwa Rakgolo Mphakanyiswa le Koko Nosekeni.
14   Le la lehono re sa kgotsa Thobela.
15   Gore, go reng la gago lentšu le sa swane le la rena batho re le diphedi?
16   Gore, go reng la gago lentšu le rutlomolla ditlhaka tša mengwako?
17   Gore, go reng la gago lentšu le roromediša dithaba?

18    Ke ra wena koboborutho sealelabana khutšo
19    Khoro le khutšo re di tsebile ka wena Madiba
20    Re bomojaalahla lehono
21    Re jela kua le kua
22    Rolihlahla Madiba Mandela
23    Rolihlahla hlahlatha o fihle le kua
24    Bahlalerwa le bona ba tsebe khoro thobela
25    Re golele serobadikala
26    Setšhaba sa Thulare se a go hloka, thobela!
                                                                                [Letl. 108]     [25]

                                         GOBA

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                20                 DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                           NSC

POTŠIŠO YA 15: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA

TODI YA BATLOGOLO – M Makgopa

Lekola ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

                                  MAROPENG GO A BOELWA

… Mokgekolo o ile a tšholla megokgo ka kgakanego a sa tsebe pele le morago. O be
a nagana gore ge nkabe go kgonega o be a tla boela ya ba kgarebe gore a kgone go
belega bana gape. Go kwagala gore mokgekolo Megokgo o ile a tšea ngwana wa
gagwe wa leitšibulo a dira dihlare ka yena e le ge a reka bongaka. Mamokebe wo
a o hweditšego kua nokeng ya Mashitane o ile wa mmotša gore ge a nyaka bongaka
a bolaye ngwana wa gagwe wa leitšibulo gore a kgone go atlega bophelong.
Mamokebe o ile wa mmotša gape gore wona o phela ka madi a batho nako le nako.
'Mokgekolo Megokgo, ge o nyaka bohumi o ka se tle wa itshola wa lla ka moso?'

'Aowa Mokebe, ke tla phethagatša tšohle ge fela o ka mpha bohumi.'
'Fela o tsebe gore nna ke phela ka madi a batho. Pele ke go fa lehumo ke nyaka
o bolaye ngwana wa gago wa leitšibulo, gore ke thome ka go nwa madi a gagwe.'
'Molato ga o gona ke tla mmolaya.' Gwa realo mokgekolo Megokgo a ikana.

Megokgo o ile a loga leano la gore a ka bolaya morwagwe wa mathomo bjang. O be
a elwa le dipelo ka gobane a mo rata kudu. Megokgo o ile a tla ka leano la gore
ngwana a mo felegetše kgonyeng kua thabeng. Šebalee …! Ba rotoga thaba go fihlela
ba sobelela ka godimo ga yona ba re takatakaa …! Ba be ba thomile go sepela ka
setu, mokgekolo a hloka mehlamu ...                                     [Letl. 46]

15.1      Tsopola seka sa go laetša gore mokgekolo o ile a lla kudu.                         (1)

15.2      Efa ponelopele ya gago mabapi le seo se tlogo direga o lebeletše leina la
          mokgekolo Megokgo.                                                                 (1)

15.3      Ke tiro efe ya go tiišetša boloi ya go makatša nonwaneng ye?                       (1)

15.4      Akaretša thulanogare yeo mokgekolo Megokgo a bilego le yona ka seo ngaka
          e rilego a se dire gore a hume. Fahlela ka dintlha TŠE THARO.                      (3)

15.5      Ke ka lebaka la eng mohuta wa nonwane ye e le kgogamašego? Efa mabaka
          A MARARO.                                                                          (3)

15.6      Bontšha ka mo setsopolwa se se kgathago tema morerong wa nonwane ye.
          Efa dintlha TŠE PEDI.                                                              (2)

15.7      Go ya ka kwešišo ya gago, hlatholla ditumelo tša setšo tšeo di dirišitšwego
          bošaedi nonwaneng ye. Efa mehlala YE MEBEDI.                                       (3)

15.8      Na ge o be o le mokgekolo Megokgo o be o ka dumela go hwetša bongaka ka
          go bolaya ngwana wa gago? Fahlela ka ntlha E TEE.                                  (1)
                                            LE
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 21                  DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                            NSC

SETSOPOLWA SA B

MODJADJI (KGOŠIGADI YA GO NEŠA PULA)

1       Re Balobedu, re boologa bohlabatši bja Zimbabwe,
2       Re ditlogolo tša Kgošikgolo Dzugudini
3       SebušaBakaranga banešapula tša mokhora,
4       Ba rego ge e duma e a tšhologana,
5       Ra tla ra ja maraka le dinyoba,
6       Ditlogolokhukhukhukhu tša Kgošikgolo Monomotapa,
7       Baagibagolo ba leboto monepenepeswika la marope a Zimbabwe.
8       Re šikatee le Bavenda le Baphalaborwa ba Malatjie
9       Moo ba rego tshogana tlogelang go hubakela Borwa,
10      Ka ge mo go phala Borwa ebile go lla noto.
11      Re hlompša le ke Mazulu, tlogolwana tša Kgoši Tšhaka,
12      Le leina ba reetše Mabelemane,
13      Ka go leboga mokhora wa pula tša matlorotloro lefaseng re tlišago.
14      Re dikgošikgolo manešapula tša medupi, pula tša matlorotloro,
15      Re buša tšatši le hlabile! ...
                                                                             [Letl.112–113]

15.9      Laetša leina la naga ye setlogolo sa Balobedu se amantšhwago le yona.                 (1)

15.10     Na Balobedu le Kgošikgolo Dzugudini ba tswalana bjang?                                (1)

15.11     Akaretša seo se tšweletšwago ke methalotheto ya 9 le 10 o lebeletše
          bohlokwa bja go dula nageng ya geno. Efa dintlha TŠE PEDI.                            (2)

15.12     Tikologo ye e dirišitšwego mo seretong se e amana le setšo. Laetša kgonthe
          ya taba ye ka go tsopola mehlala YE MEBEDI ya dijo tša setšo.                         (2)

15.13     Hlaloša tiragalo ya setlwaedi yeo e dirago gore Balobedu ba hlompšhe ke
          merafe ye mengwe. Efa dintlha TŠE PEDI.                                               (2)

15.14     Hlaloša maikutlo a sereti o lebeletše setšo. Fahlela ka ntlha E TEE.                  (2)
                                                                                                [25]

                                                      PALOMOKA YA KAROLO YA B:                  25

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                    22              DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                               NSC

KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA
Araba potšišo YE TELELE goba YA DITSOPOLWA. Ge o kgethile ditsopolwa
KAROLONG YA B gona araba ye telele KAROLONG ye. Ge o kgethile ye telele
KAROLONG YA B gona kgetha ya ditsopolwa mo go KAROLO ye. Botelele bja karabo
ye telele e be mantšu a go se fete a 450.
POTŠIŠO YA 16: POTŠIŠO YE TELELE
NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu
Ngwala tshekatsheko ye e kgodišago ya tikologo ya papadi ye.
                                                                                 Teori:        (5)
                                                                               Dintlha:        (15)
                                                        Polelo e tla abelwa meputso ye:        (5)
                                                                                               [25]
                                              GOBA
POTŠIŠO YA 17: POTŠIŠO YA DITSOPOLWA
NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu
Badišiša ditsopolwa tše tša ka tlase gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go
di latela.
SETSOPOLWA SA A

HUNADI:         Moo o boletše taba. Motho wa gona o tlelwa ke tlhaologanyo mola a
                šetše a sepela ka lehlotlo. A tšama a eteditše leleme pele a re ge nkabe
                batswadi ba ile ba se gane ge ke tsena sekolo. E le gore ke yena a
                petekilego.
MPHAKA:         Re tla reng Mogatšaka. Ngwana šo o re meletše meno a ka godimo.
                Ke kabelo yeo Modimo a re abetšego yona.
HUNADI:         (O nolegile moko) E re ke yo lokiša malao. O ra nna na, ngwana yo o re
                bontšha matete a eng? (O a tšwa)
MPHAKA:         (O sa dutše setulong) Kgane tsela ye ke ikgethetšego yona ga se ya
                tshwanelo? E ka ba ke tswaletšwe go rwala mathata a mohuta wo
                bophelong bja ka ka moka? Gae nka se kgone, go boela, eupša khutšo
                mono le gona ka lebaka la ngwana yo ga ke e bone? E ka ba ke therešo
                gore badimo ga ba emele motho ka maoto? Lefase le ke la mohuta mang
                leo motho a otlelwago therešo ye e tšwago molomong wa gagwe?
                Mangwalo a Makgethwa ga a re therešo e se hlokege melomong ya
                lena? Ke gona ke bonang therešo ya gore motho a ka hwela lefela. Ba ba
                rakwago dileteng tša gabobona go thwe ke meetlwa ga se ka moka ba sa
                tsebego therešo. Bangwe ba ripitlelwa bonnete bja bona, ba se ba kae
                lešano la bona. Le ge go le bjalo ke tla hwela dikanong tša ka. Mathata
                ka moka ke tla swanela go a šikara. Ke ge ke tla reng … Ke. (O re a sa
                bolela a nnoši bjalo Hunadi o a mmitša)
HUNADI:         TatagoRaisibe ke lokišitše.
MPHAKA:         Ke a fihla. (O a ema gomme o leba phapošing ya marobalo)        [Letl. 69]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                   23                DBE/Dibokwane–Hlakola 2016
                                              NSC

17.1      Efa mošomo O TEE wa ditšhupasefala.                                                   (1)

17.2      Tsopola ditiragalo TŠE PEDI tše di kgonegago go bapalega sefaleng go
          tšwa setsopolweng.                                                                    (2)

17.3      Na thekniki ya mothalonako ye e dirišitšwego e laetša eng setsopolweng?               (1)

17.4      Ka dintlha TŠE PEDI akaretša molaetša wo o hlagišwago ke setsopolwa se.               (2)

17.5      Bontšha ka moo thekniki ya kgegeotiragatšo e thekgago morero wa papadi
          ye ka gona. Efa mehlala YE MEBEDI.                                                    (3)

17.6      Na o bona mongwadi a kgonne go tšweletša kgegeophetogo papading
          ya gagwe? Efa mehlala YE MEBEDI.                                                      (3)
                                               LE
SETSOPOLWA SA B

MPHAKA:         Ge ba geno ba go tshwa mare ba re o bodile o tla bo phela.
LEBITSI:        Bokaone ke go iphega.
MPHAKA:         Ke bofšega bjoo, ebile ke go thabiša manaba a gago. O šitilwe ke go
                phethagatša dikano tša gago. O šitilwe ke go phagamišetša lebone la
                gago ntlhohlong ya thaba. O swana le yo a bipilwego tšhakaneng bjalo
                ka mohlaba, a bipetšwe ke dikgopolo le maikemišetšo a gagwe. Le ge ba
                ka go hloriša bjang le bjang mo o yago o se ke be wa itlhoboga. Se
                iphofotše o se kgomo ya moradu.
LEBITSI:        Ke leboga maele a gago. Mohlomongwe ke gore nna ga se ba ra ba
                maemong ao le lego go ona. Mengwaga ye le e feditšego mo ntle mo e
                le thatafaditše. Ga le sa boifišwa ke se se bolelwago.
MPHAKA:         Re ikanne Lebitsi. Bonwatau re tla boela ge dilo di ka kaonafala. Motho a
                kgona go phurolla mafahla a gagwe. A katološetšwa mellwane le yena a
                kgona go naba go se yo a rego ge a feta a ragaka maoto a gago.
LEBITSI:        Nna ke bona lebaka leo le se kgole.
MPHAKA:         O hutša gore tšatši le lengwe di tla loka?
LEBITSI:        Go šetše go na le dika go ya ka mangwalo a a tšwago gona.
MPHAKA:          Ge marapo a sa swerwe ke dingangele tšela tša Bonwatau nka se be ka
                 le bea. Bokaone nka no kgaoga ke swere tsela le bana ba ka. Ke kabelo
                 ya rena.
                (Hunadi o tsena a swere ditlabelo tša foogamo, o di bea pele ga bona a
                 ba begela.)
HUNADI:         Fale o tla gomela neng gae?
LEBITSI:        Bjale gona ke bala dibeke e sego dikgwedi.                    [Letl. 89–90]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [Sepedi HL P1 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-feb-march-2016/82e72374-1d59-4229-b7c8-a60bb1745cf5) — Sepedi HL · QP · 2016 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 Feb March 2016](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-feb-march-2016/591836e4-7340-433b-ba43-777b4e15eb10) — Sepedi HL · QP · 2016 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May June 2016](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2016/63eb844e-71f4-497a-93b9-487d5188258c) — Sepedi HL · QP · 2016 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2016](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2016/2d613746-4175-4bb8-af58-0c6c00a32ad1) — Sepedi HL · QP · 2016 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2018/ff8186e2-5889-4777-b91e-3ad530945f36) — Sepedi HL · QP · 2018 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Feb March 2017](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2017/0da141f8-218b-4b74-89d5-b62bd6435039) — Sepedi HL · QP · 2017 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-june-2025-possible-answers/b62e3e2c-c7f8-4660-b96f-bd9ab7e48039) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025-mg/24e7e49f-6ff0-4ed7-85d1-32645e145c62) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025-mg/8de1c8ca-6ec0-4c3e-8a6f-601a6bff4495) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025-mg/55af0e4f-fc29-4491-bf04-fcec9e0e05d4) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1-sepedi/63741d50-f994-4b99-b545-caebbee9c356) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
