# Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper

> Grade 12 Sepedi HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2015, 24 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-june-july-2015/a093a3e1-e82e-41f6-9935-e8c6681b50ec
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Question paper
- Year: 2015
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 24

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2015 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-june-july-2015/a093a3e1-e82e-41f6-9935-e8c6681b50ec)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2015 · sepedi. Question paper, 24 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Matching paper and memo

- [Sepedi HL P2 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-june-july-2015-memo/13bc1dcd-ee12-4da3-8824-f45c2665cafd) — Memo · 2015 · Sepedi

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                         GRAAD 12

                     SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                            2015

                                                                         MEPUTSO: 80

                                                                      NAKO: Diiri tše 2½

                           Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 24.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                        2                        DBE/2015
                                                   SCE

DITAELO LE TSHEDIMOŠO

1.        Badišiša ditaelo ka šedi.

2.        Bala letlakala le ka tlhokomelo pele o thoma go araba dipotšišo.

3.        O se ke wa leka go bala lephephe ka moka.

4.        Lebelela diteng letlakaleng le le latelago gomme o laetše dinomoro tša
          dipotšišo tša dingwalo tšeo o ithutilego lenyaga.

5.        Ka morago ga moo, bala dipotšišo gomme o kgethe tšeo o nyakago go
          di araba.

6.        Lephephe le arotšwe ka DIKAROLO TŠE THARO:

          KAROLO YA A:            Theto                  (30)
          KAROLO YA B:            Padi                   (25)
          KAROLO YA C:            Papadi/Terama          (25)

7.        Latela ditaelo tšeo di hwetšwago mathomong a KAROLO YE NNGWE le YE
          NNGWE ka kelohloko.

8.        Araba dipotšišo TŠE TLHANO:
          •   TŠE THARO go tšwa go KAROLO YA A
          •   E TEE go KAROLO YA B
          •   E TEE go KAROLO YA C
          •   Diriša lenaneotekolo

9.        Nomora dikarabo tša gago go swana thwi le ka fao dipotšišo di nomorilwego
          ka gona ka gare ga lephephe la dipotšišo.

10.       Thoma KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE letlakaleng LE LEFSA.

11.       Ngwala ka bothakga le ka mongwalo wa go balega.

12.       Botelele bja dikarabo tše telele:

          KAROLO YA A: Mantšu a go se fete a 300
          KAROLO YA B le YA C: Mantšu a go se fete a 450

13.       Botelele bja dikarabo dipotšišong tše kopana:
          Kabo ya meputso e tla šoma bjalo ka tlhahlo ya botelele bja karabo yeo
          e letetšwego.

14.       Nako yeo e ukangwago:

          KAROLO YA A:            Metsotso ye 40
          KAROLO YA B:            Metsotso ye 55
          KAROLO YA C:            Metsotso ye 55

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                 Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 3                                DBE/2015
                                            SCE

 KAROLO YA A: THETO

 Direto tšeo di bonwego: Araba dipotšišo TŠE PEDI fela.
     NOMORO YA POTŠIŠO                  POTŠIŠO                  MEPUTSO NOMORO YA
                                                                         LETLAKALA
  1.   Ngwato                             Potšišo ye telele         10       5

  2.   Matete a lefase                 Potšišo ya setsopolwa        10             6

  3.   Go pokolo                       Potšišo ya setsopolwa        10             7

  4. Wa boraro                    Potšišo ya setsopolwa             10             8
                                           LE
 Sereto seo se sa bonwago (ke kgapeletšo)
  5. O nnyamišitše             Potšišo ya setsopolwa                10             9

 *ELA HLOKO:          Mo KAROLONG YA B le YA C, araba potšišo E TEE ye telele le E TEE ya
                      setsopolwa. Ge o arabile potšišo ye telele KAROLONG YA B/C o swanetše
                      go araba ya ditsopolwa go tšwa go KAROLO YA C/B.

 KAROLO YA B: PADI

 Araba potšišo E TEE fela go tšwa pading ye o e badilego.
  6. Lenong la Gauta                 Potšišo ye telele              25            10

  7.   Lenong la Gauta                  Potšišo ya ditsopolwa       25            10

  8.   Ngwana wa Mobu                     Potšišo ye telele         25            12

  9.   Ngwana wa Mobu                   Potšišo ya ditsopolwa       25            12

  10. Lešita Phiri                        Potšišo ye telele         25            14

  11. Lešita Phiri                      Potšišo ya ditsopolwa       25            15

  12. Tlhakoleng                          Potšišo ye telele         25            17

  13. Tlhakoleng                    Potšišo ya ditsopolwa           25            17

 KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA

 Araba potšišo E TEE fela go tšwa papading ye o e badilego.
  14. Naga ga di etelane             Potšišo ye telele              25            19

  15. Naga ga di etelane                Potšišo ya ditsopolwa       25            19

  16. Lehufa                              Potšišo ye telele         25            21

  17. Lehufa                            Potšišo ya ditsopolwa       25            22

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2               4                                  DBE/2015
                                          SCE

LENANEOTEKOLO/LENANEOTSHWAYOTSHWAYO

Dira leswao la () go lenaneotekolo le le latelago go kgonthišiša ge e ba o lateletše
ditaelo gabotse.

             KAROLO                 NOMORO YA             PALO YA              TSHWAYO
                                     DIPOTŠIŠO        DIPOTŠIŠO TŠEO              ()
                                                       DI ARABJAGO
A: Theto                                   1–4               2
    (Direto tšeo di bonwego.)
A: Theto                                    5      1
    (Sereto seo se sa bonwago.)
B: Padi                                   6–13     1
   (Potšišo ye telele goba ya
   ditsopolwa.)
C: Papadi/Terama                         14–17     1
    (Potšišo ye telele goba ya
    ditsopolwa.)
ELA HLOKO: Mo KAROLONG YA B le C, hlokomela gore o arabile potšišo E TEE ye telele
                   le E TEE ya setsopolwa.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 5                                  DBE/2015
                                            SCE

KAROLO YA A: THETO

DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – Prof DM Kgobe

DIRETO TŠEO DI BONWEGO

Araba TŠE PEDI fela.

POTŠIŠO YA 1: POTŠIŠO YE TELELE

Sekaseka sereto se o lebeletše dinyakwa tša seretotumišo.

                                                                                Teori:      (3)
                                                                              Dintlha:      (6)
                                                    Polelo e tla abelwa moputso o tee:      (1)

Ngwato – RM Mogashoa

1      Kgomo e a tsha.
2      E gangwa ke mang?
3      E gangwa ke ye papadima ye naka lehubedu,
4      Ke marumo a mašweu tekema.

5      Ke pula ya marotholodi a magolo,
6      Ke leru la Mmamohlake ba rego
7      La duma Ie se na pula Ie re bakela difako,
8      Ke tladi e ile ya tia ye naka lethata,
9      Ke ye naka leboreledi'a dithaga.

10     Ke ile ka duma boroko ka robala,
11     Bjang ya ba legogwa ka ala,
12     Mokgopa' noga ya ba kobo ka apara,
13     Diloro ka lora mašula ka šulelwa.

14     Kgomo ye botse e tšwele mošate ka hunolla Nakebjana,
15     Hunela thari ya bomonna ngwana wa bolekitikiti la Mawele Ie Mathamaga,
16     Gobane ka ntle Matuba Ie Mangana ba go emetše;
17     Ba tsoma Ie Ie tšwago go wa gago molomo.

18     Re batho ba bomatsikinyane'a borwa re tsikintše ra gomela, Ngwanabo
19     Mpelegeng ka kobo Maroba,
20     Mpelegeng ke ngwanabo Moraswi Mankgapole.
21     Ke re kgoši gata ka madi setšhabeng,
22     Gae ra hwetša pitša di palela baapei,
23     Bana ra hwetša ba palela bagoketši.
24     Mola badiši ba palelwa ke go tlema mamane,
25     Mola marole ka ntle a ipshina ka go anyeletša dithojana,

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2              6                                  DBE/2015
                                         SCE

26     Ke re kgoši gata gabotse o bone mokutwana o a wa,
27     O ušwa ke ona mathebo ntlong.
28     Ke ra ona a bongwanabo Mpelegeng ka kobo Maroba,
29     Ke re Mpelegeng ka borwa o tšo tšhaba go šoma,
30     O re ka kgwedi ba mo lefa malabulabu a dikobo,
31     Kgane ga a re botše nnete,
32     Ngwanabo Mpelegeng ka borwa o tšo tšhaba go boka
33     Mokgekolo 'a Leburu dintši,
34     A re gae nka dira dibetla ka ipetlela,
35     Ke tloge ke kwele rragotate,
36     Ke ra yena Phogole ka nama a re:
37     Mokgekolo 'a Leburu ke sera ga a kgwathiwe,
38     Wa mo kgwatha o tlo bololla koma tša borrawenomogolo
39     Mola badimong ba iketše Ie sepipimpi thopakgororo.
                                                                        [Letl. 45–46)     [10]

                                        GOBA

POTŠIŠO YA 2: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Bala ditemanatheto tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

Matete a lefase – NS Puleng

1      Morena, mahlo a ka a mpontšha
2      Mabohlatse a atla tšago, Ramaru;
3      Ke lebeletše mathoko ka moka a lefase,
4      Ka kgotsa ge ke bona mabothakga:
5      Dithaba, meboto, meedi, dinoka le mawatle,
6      Diphoofolo le dimela di kgabišitše naga,
7      Dinonyana tša legodimo di fofa sebakabakeng,
8      Bošego le mosegare di neana bokoloti.
9      Ge tšatši le khuta ka thaba tša bodikela,
10     Legodimo le tšhepha ka mebele ya lefaufau,
11     Seedi se senala sa wela lefase,
12     Tšohle di paka matete le bogolo bjago.
13     Bana ba belegwa motsotsong wo mongwe le wo mongwe,
14     Lehu le lona le tšere kgang le bophelo.

15     O le bopile O le rata lefase,
16     Go lona wa hlomela hlogedi la bophelo,
17     Gare ga mahlogedi ka moka a tletše,
18     Wa kgetha leo o le bopilego ka swantšho sago,
19     Go ba mookamedi wa tšhemo ya Edene,
20     Taolo ka moka ya ba atleng tšagwe.
21     Ge o mo lebelela wa hwetša a hloka molekane,
22     Gobane o le Ramaatla wa mo robatša boroko,

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                7                                       DBE/2015
                                           SCE

23     Wa ntšha kgopo ya gagwe wa e hlomela go Efa.
24     Sebe se tlile sa mo laka yena motho,
25     Wa mo rakela faseng gaeng la dillo,
26     Gore ka dikudumela le megokgo,
27     A bune seo a se bjetšego;
28     Re bjala swiswing re buna pepeneneng ...
                                                                               [Letl. 51–52]

2.1       Tsopola kelelathalo temanathetong ya 1 o be o fe tlhalošo ya yona.                     (2)

2.2       Efa mohuta wa sekapolelo se se laetšago go sobela ga letšatši
          temanathetong ya 1 o be o fe tlhalošo ya sona.                                         (2)

2.3       Hlatholla molaetša wo o tšweletšwago ke methalotheto ye meraro ya 26, 27
          le 28.                                                                                 (2)

2.4       Na sereto se ke sa mohuta mang? Šitlela karabo ya gago ka lebaka.                      (2)

2.5       Ke maikutlo afe ao a aparetšego sereti seretong se? Efa lebaka la karabo
          ya gago.                                                                               (2)
                                                                                                 [10]

                                          GOBA

POTŠIŠO YA 3: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Bala ditemanatheto tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

Go pokolo – OK Matsepe
1      Go go makala go fetša nka se ke,
2      Gore sefapano o se belegetše eng.
3      Na se lebetšwe go wena e seng
4      Neng ka ntle ga letšatši lela ke se seke?
5      O dungwa ke nna, maaka ga a botse,
6      Ka sona o tla tsena le nna ke a bona.
7      A ke go amogetše, le nna o tla mpona,
8      Go Mo khunamela go nkweša bose.
9      Magetleng le nna a ke se rwale,
10     Kgopolong ke be yo ke hlatswegilego;
11     E sego gore go go tsebafela ke se ke se dirilego,
12     A ke sepedišane le wena ke be wa gago o nthwale.
13     O phate ya Yomogolo,
14     A ke go rete ka bjago bogolo.
                                                                                  [Letl. 41]

3.1       Tsopola morumokwanophetši methalothetong ye mene ya mathomo seretong
          se, o be o fe le tlhalošo ya wona.                                                     (2)

3.2       Ke setlabela sefe sa theto seo sereti se se dirišitšego methalothetong ya 3
          le 4? Thekga karabo ya gago ka go fa tlhalošo ya setlabelo seo.                        (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                8                                   DBE/2015
                                           SCE

3.3       Ka boripana hlatholla molawana wa kgaogano bjalo ka ge o tšwelela
          mothalothetong wa 5.                                                               (2)

3.4       Methalotheto ye mebedi ya mafelelo e bitšwa eng ge e dirišitšwe ka yona
          tsela yeo? Ke ka lebaka la eng o realo?                                            (2)

3.5       Na o a dumela gore sereto se ke sonete? Fahlela karabo ya gago ka dintlha
          TŠE PEDI.                                                                          (2)
                                                                                             [10]

                                         GOBA

POTŠIŠO YA 4: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Bala ditemanatheto tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go araba
dipotšišo tša go di latela.

Wa boraro – BN Tseke

1      O mmagohlomela maphankganya ntšhi sewelamaswing,
2      Matšhaatšhaa nawane tšhatšha sekopanyadikhutlo,
3      Tswiri, nonyana mogaši wa nonwane selo keleketla,
4      Wa boraro kgagaripane sephušulaleago la baagišane.

5      Wa boraro, Dolara tše tharo ke bokae?
6      Wa boraro, sa bone bophelong ke eng?
7      Wa boraro, wa bohlano mojadibe ke mang?
8      Wa boraro, ya boselela hlatse ke mang?

9      O tshwetše mongmotsana ka didirwa ke mongmotse,
10     Wa ngetlela mongmotse a mongmotsana mafokodi,
11     Wa khutšo moya go tša bona dipelo wa šwahla,
12     Bobedi ka mehla ba utswana ka mesela ya mahlo,
13     Boka sa meetse sego ge se bona wa tšhobolo mmatswale.

14     Wa boraro, o swa o bapatša eng?
15     Ga o boife go tsena tše tharo difero,
16     Ka digwanapedi tša hlogo a masa mabarebare wa gamola,
17     Wa etša dintho o thonkga tše ahlamišitšego melomo,
18     Ka a lebone makhura wa tšhela sa mello serupampa,
19     Wena mmamoneanya sebjala tše ntshwanyana motseng.
                                                                               [Letl. 57]

4.1       Tsopola lentšu LE TEE go tšwa temanathetong ya 1, leo le laetšago gore
          motho yo go retwago ka yena ga a agiše.                                            (1)

4.2       Ke sekapolelo sefe seo se renago temanathetong ya 2?                               (1)

4.3       Akaretša diteng tša ditemanatheto tše ka dintlha TŠE PEDI.                         (2)

4.4       Hlaloša mošomo wa sešura temanathetong ya 4. Efa dintlha TŠE PEDI.                 (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                   9                                        DBE/2015
                                              SCE

4.5       Laetša setlabela se se dirišitšwego methalothetong ya 10 le 11 o fe le mohola
          wa sona.                                                                                  (2)

4.6       Na o a dumela gore sereto se ke seretokgegeo/-tsholo/-nyefolo? Tiiša karabo
          ya gago ka lebaka.                                                                        (2)
                                                                                                    [10]

                                              LE

SERETO SEO SE SA BONWAGO (KE KGAPELETŠO)

POTŠIŠO YA 5: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

Bala ditemanatheto tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go
araba dipotšišo tša go di latela.

O nnyamišitše – SN TSEKE
1         O nnyamišitše ke sa nyamile nyaminyami,
2         Ge o sepetše o sa ntaela o ela ruri,
3         O be o mpotša magang o sa bolele ka mphago,
4         O be o mpotša maikemišetšo le tša bosasa,
5         O sa ntome tsebe ka tša go fulara ga gago.

6         O tlogetše mae segoleng a hloka moalamedi,
7         Hono ke diruwe, a phaphašitšego a llwe ke kgano,
8         O šeile mabejane lehlakeng a felela ponyaneng,
9         O timeletše le yena monkane hono ke nongtšhiwa,
10        O hloka mohlabanedi molomeledi wa mefeng.

11        Ruri ke šitwa go go lebala le ge ke šia sona seo,
12        Ga go molato le ge dikati tša phiri re sa bona,
13        Ba phologa ba hlabilwe ba gatakilwe ke dikoloi,
14        Ga go na taba bokoloti ke bja ka ke di šaletše.
                                  [Sekgamphuthu sa molalakgotla a moraka – SN Tseke – Letl. 17]

5.1       Tsopola setlabela sa theto seo se dirišitšwego mothalothetong wa 1, o be o fe
          le leina la sona.                                                                         (2)

5.2       Efa seka se se lego mothalothetong wa 5.                                                  (1)

5.3       Ka dintlha E TEE akaretša diteng tša temanatheto ya 2.                                    (1)

5.4       Ahlaahla sebopego sa ka ntle sa sereto se o lebeletše ditemanatheto le
          methalotheto.                                                                             (2)

5.5       Hlaloša molaetša wo o tlišwago ke temanatheto ya 3 ka ntlha TŠE PEDI.                     (2)

5.6       Na ke maikutlo afe ao a tšweletšwago ke sereti seretong se? Nontšha karabo
          ya gago.                                                                                  (2)
                                                                                                    [10]

                                                        PALOMOKA YA KAROLO YA A:                    30
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                            Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                10                                   DBE/2015
                                           SCE

KAROLO YA B: PADI

Araba potšišo YE TELELE goba YA DITSOPOLWA. Botelele bja karabo ye telele e be
mantšu a go se fete a 450.

POTŠIŠO YA 6: POTŠIŠO YE TELELE

LENONG LA GAUTA – HDN Bopape

Sekaseka dimelo tša baanegwa ba ba latelago ba paditseka ye:

6.1       Nnono
6.2       Brenda

                                                                              Teori:          (5)
                                                                             Dintlha:         (15)
                                             Polelo e tla abelwa meputso ye mehlano:          (5)
                                                                                              [25]

                                         GOBA

POTŠIŠO YA 7: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

LENONG LA GAUTA – HDN Bopape

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go araba
dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

Ke ile ka kwa sehlabi se tsotsometša pelo ya ka gomme ke ile ka kwa ke hlaelelwa ke
moya gannyane. Ke be ke sa nyake go mmotša eupša ka kwa ke tlalelana ka pefelo
mme ke tlamegile go mmotša. Ke ile ka mo lebelela ka mahlong thwii ka re:
'Mna. Maleka, ke ile go tšwela pele ka mošomo wo gomme ga go yo a ilego go
nthibela. Ke ya thoko e tee fela gomme thoko yeo ke pele … pele fela. Ga go yo a
ilego go nthibela. Goba maphodisa goba mmolai goba wena Mna. Maleka goba
Brenda. Ga go yo a ka nthibelago. Ga go na motho yo a nago le laesense ya go tšama
a kgatamotša batho gomme go sa dirwe selo ka yena. Motho yo bjalo ga se a
swanelwa ke go phela magareng ga batho. Go tseba mang mogongwe ke nna ke
nnoši nka mo thibelago? Bjale ge nka mo tlogela, o tla no tšwela pele le go dira
boithatelo ka fao a ratago le gona fao a ratago. Mogongwe o tla ba a dira boithatelo ka
nna ke sa itebetše. Bjale bokaone ke gore a re pele a ntshwara, nna ke potokgetše
yena bjalo ka mmutla gore a šale a kgohlotše mahlo ke sa tsebe gore na go diregang.
Ge a ka ntshwara pele nna ke mo swara, maphodisa a tla mo swara, fao gona ga ke
na pelaelo fela ge nka mo swara pele maphodisa a mo swara goba a ntshwara, gona
ke tla mo swaraswara pele, pele ke mo swariša ona.
'O bona gore nka go thibela le ge ke be nka leka go dira bjalo? Ga se gona selo se se
ka tlemago monna sa mo tiiša ntle le pelo ya gagwe. Wena o ra gore ge o tlemile
mmele wa monna, o ra gore o tlemile monna ka moka ga gagwe?'
                                                                            [Letl. 86–87]
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 11                                   DBE/2015
                                            SCE

7.1       Ke semelo sefe sa Nnono se se utollwago ke diteng tša setsopolwa se?                 (1)

7.2       Efa tswalano gare ga Nnono le Maleka.                                                (1)

7.3       Ke sedirišwa sefe go tšwa setsopolweng se se re utollelago gore tikologo ke
          ya sebjalebjale?                                                                     (1)

7.4       Ka ntlha TŠE PEDI akaretša molaetša wa paditseka ye.                                 (2)

7.5       Hlaloša moya wo o fokago setsopolweng se.                                            (1)

7.6       Go ya le ka fao o badilego paditseka ye ka gona, ke lebaka lefe le le hlotšego
          thulano ye e tšwelelago setsopolweng se?                                             (2)

7.7       Laetša ka mokgwa wo setsopolwa se se kgathago tema ka gona sehloeng sa
          paditseka ye.                                                                        (2)

7.8       Na o bona mongwadi a atlegile go fa paditseka ye leina? Fahlela ka dintlha
          TŠE THARO.                                                                           (3)

                                            LE

SETSOPOLWA SA B

Ka morago ga lebakanyana o ile a hudua mogala, a emiša lekopelwana mme a bolela
mantšu a mmalwa ka go lona a ba a le bušetša madulong a lona. Ke ile ka no fela ke
eme pele ga gagwe, ke tšhogile fela ke sa itaetše go yena. Ke be ke sa kgone go
kwešiša seo a bego a se lebelela letsogong la ka. Ke ka lebaka la eng a lebelela
letsogo la ka? O nyakang? O ile a topa mollo a gotetša peipi yeo e bego e timile. Gare
ga muši o ile a ithekga gabotse ka boithekgo bja ka morago bja setulo mme a
ntebelela ntle le go bolela. O be a budulela muši ka mahlong a ka ka boomo.

Ka morago ga motsotso goba ye mebedi lebati le ile la bulega gomme ka gare gwa
tsena Konstapolo Matseba, a gwataka.

'Konstapolo, ga ke kgone go bona selo. Ke rata gore le mo tšee le yo mo hlahloba
gabotse ka tlase ga lebone. Le se mo felele pelo, le tloge le mo fetleka. Ke duma bjang
gore re humane e le yena re tle re khutšane le molato wo. Nna bjale gona o šetše o
thomile go ntsheleka.' Sersanta o ile a realo a topa mokgobo wa dipampiri a o bea pele
ga gagwe.

'Go lokile, Setšhe,' a realo a era Maroga. Go nna o ile a re: 'A re ye monna!' Ke ile ka
mo šala morago ra tšwa ka lebati. Re ile ra sepela ka phasetšhe lebakanyana,
Matseba a bula lebati le lengwe ra tsena ka lona.

                                                                           [Letl. 154–155]

7.9       Efa leina la molwantšhwa wa paditseka ye.                                            (1)

7.10      Ngwala leina la moanegwa yo e lego molwantšhi setsopolweng se.                       (1)

7.11      Akaretša ditiragalo tša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI.                           (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                12                                   DBE/2015
                                           SCE

7.12      Laetša ka moo tlemollo ya lehuto e tšweleditšwego ka gona pading ye.               (2)

7.13      Bontšha ka dintlha TŠE PEDI ka mo mongwadi a dirišitšego thekniki ya
          mothalonako ka gona setsopolweng se.                                               (2)
7.14      Hlatholla maikutlo ao a aparetšego Nnono setsopolweng se. Thekga karabo
          ya gago ka dintlha TŠE PEDI.                                                       (2)
7.15      Na o bona sephetho seo se tšerwego ke maphodisa ka go hlahloba Nnono e
          le sa maleba? Phurolla sa mafahleng a gago.                                        (2)
                                                                                             [25]

                                         GOBA

POTŠIŠO YA 8: POTŠIŠO YE TELELE

NGWANA WA MOBU – SPP Mminele

Sekaseka dimelo tša baanegwa ba ba latelago ba padi ye:

8.1       Phankga
8.2       Lahlang

                                                                              Teori:         (5)
                                                                             Dintlha:        (15)
                                             Polelo e tla abelwa meputso ye mehlano:         (5)
                                                                                             [25]

                                         GOBA

POTŠIŠO YA 9: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

NGWANA WA MOBU – SPP Mminele

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go araba
dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

'Ga a na le molato le wo monnyane. Taba ye e lego gona ke gore mošemanyana yola
Phankga, ka baka la boikgogomošo le mahlajana a gagwe a go se tsebalege, o nyaka
go ba hlogo ya sekolo se bjale, go itaetša gabotse gore o swanetše go be a
butšweditše yo malomeagwe Mokhura le Mafamo gore ba emaemele taba ye. Bjale
boMafamo, ka go tšewa ke madi, ba budulogile bjalo ka dipetla, ba phurunkana le
motse wo ba re: 'Ga re nyake lekomfere, re nyaka ngwana wa mobu wo. Re nyaka
Phankga e eba hlogo ya sekolo se!'

Ba bolela le ditaba tše ntši tša maaka ka Lahlang. Na Lahlang a ka no thoma go ba
sebodu ngwaga wo, ge ba re ke motlapa? O ba phafošeditše bana mengwaga ye ka
moka, gomme lehono ba mo leboga ka go mo tswirinyetša le go mo tshwela ka mare.'

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                 13                                   DBE/2015
                                            SCE

Ge Mogafi a etshwa magala a, Rantshwešeng o fela a mo dumela ka hlogo. O kgotsa
ge Mogafi a tiiša gore ditaba tše di thomilwe ke Phankga. Ka pelong o a belaela ka go
tseba Mokgalabje Mootli e le motho wa go loka, wa go hloya bomenemene le
diphapano.

'Se se dirago gore o gopole gore mothomi wa taba tše ke Phankga ke eng, Tau?'
'Thaka, ga se wa kwa tša bolotšana bja bana ba ba rena, ba ipitšago barutiši.' Ke ile ka
makala kgwedi tše tša go feta ge morwake a fihla ka gae a re botša gore Phankga o
be a ba botša ka phapošing ya bona gore Lahlang o be a sa ba rute selo; yena o tla
leka go ba rutolla gore a ntšhe mpholo wo Lahlang a ba lešitšego wona.
                                                                             [Letl. 45–46]

9.1       Tsopola lentšu leo le tšweletšago semelo sa Phankga go tšwa setsopolweng
          se.                                                                                  (1)

9.2       Efa tswalano gare ga Phankga le Mna. Mootli.                                         (1)

9.3       Ke lefelo lefe go tšwa setsopolweng se le le re utollelago gore tikologo ke ya
          sebjalebjale?                                                                        (1)

9.4       Ka ntlha TŠE PEDI akaretša molaetša wa padi ye.                                      (2)

9.5       Hlaloša moya wo o fokago setsopolweng se.                                            (1)

9.6       Go ya le ka fao o badilego padi ye ka gona, ke lebaka lefe le le hlotšego
          thulano ye e tšwelelago setsopolweng se?                                             (2)

9.7       Laetša ka mokgwa wo setsopolwa se se kgathago tema ka gona sehloeng sa
          padi ye.                                                                             (2)

9.8       Na o bona mongwadi a atlegile go fa padi ye leina? Fahlela ka dintlha TŠE
          THARO.                                                                               (3)
                                            LE

SETSOPOLWA SA B

Ke Labohlano lehono, eupša maitokišetšo a beke ka moka ga a gona.
Mohlahlobimogolo o ile a kwa eke meriri ya gagwe e a tomoga. O ile ge a fetleka
matlakala a puku go bona gore mošomo wa matšatši a mangwe wona o bjang, a wela
dikoma.

Moisa o be a šomišitše wona mokgwa wola wa gagwe a o bitšago wa sebjalebjale, wa
go gwadigwatša mothaladi o tee, ye mebedi, thutong ye nngwe le ye nngwe, a tloge a
lese. Mmalo! Mohlahlobimogolo o bona eng lehono? O ile a galoga a šala a swana le
molora ka bosehla. Go ba mohlahlobimogolo a bona bodikana bjoo, a napa a tšwa a
gopola ofising ya Lahlang.

Nakong ya ge a be a le ka mo phapošing, Phankga o be a itoma a sa fetše, a tloga a
bonala gore lehono o tlema di kgaoga. Bana ba ile ba šala ba maketše, ka ge ba be ba
sa kwešiše gore gabotsebotse o nyaka go ba ruta eng lehono.
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                14                                    DBE/2015
                                           SCE

Mohlahlobimogolo o ile go fihla ka ofising ya Lahlang, a itswalelela ka moo le bathuši
ba gagwe gotee le Lahlang. Ba ile ba boledišana lebaka le leteletšana,
mohlahlobimogolo a galefile a fela a re: 'Ke re o be o reng o sa re botše makatika a o a
bonago mo mošomong wa morutiši yo?'

Lahlang o ile a phophotha ge a se a dira bjalo, a be a gapeletšega go ba botša
mehlolo ka moka ye Phankga a mo laeditšego yona. Ka morago ga fao ba thoma taba
ya lengwalo leo le dirilego gore motse o hubale.

                                                                             [Letl. 87–88]

9.9       Ngwala leina la moanegwa yo e lego molwantšhi setsopolweng se.                       (1)

9.10      Efa leina la molwantšhwa wa padi ye.                                                 (1)

9.11      Akaretša ditiragalo tša setsopolwa se ka ntlha TŠE PEDI.                             (2)

9.12      Laetša ka moo tlemollo ya lehuto e tšweleditšwego ka gona pading ye.                 (2)

9.13      Bontšha ka mo mongwadi a dirišitšego thekniki ya mothalonako ka gona
          setsopolweng se.                                                                     (2)

9.14      Hlatholla maikutlo ao a aparetšego Phankga setsopolweng se. Thekga
          karabo ya gago.                                                                      (2)

9.15      Na o bona sephetho seo se tšerwego ke mohlahlobimogolo sa go šuthišetša
          Phankga sekolong sa Ntotolwane e le sa maleba? Phurolla sa mafahleng a
          gago.                                                                                (2)
                                                                                               [25]

                                          GOBA

POTŠIŠO YA 10: POTŠIŠO YE TELELE

LEŠITA PHIRI – OK Matsepe

Sekaseka dimelo tša baanegwa ba ba latelago ba padi ye:

10.1      Tšhwahledi
10.2      Khutšišo

                                                                               Teori:          (5)
                                                                              Dintlha:         (15)
                                              Polelo e tla abelwa meputso ye mehlano:          (5)
                                                                                               [25]

                                          GOBA

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                15                                 DBE/2015
                                           SCE

POTŠIŠO YA 11: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

LEŠITA PHIRI – OK Matsepe

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go araba
dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

Di ile ge di fihla ditsebeng tša Mabothe, sebakeng sa go opa legoswi la ge ba mo
khutšišitše, a taologa bjalo ka bjala bja sethihi, a ba hlabela le mokgoši wa gore ba
itokiše o tla fihla ka letšatši la gore le gore!

Wena! Ga a hlora moobuputšane hle gomme? Mola ba kwago gore o tla ka kgang,
gwa thomega go ba le makunutu a bošego a a sa felego, Taudi a ba a lemoga gore
banna ba ba rera ditaba tše kgolo. Go ile gwa se ke gwa šita gore ba itokišetša go mo
lalela tseleng go mmolaya, gomme Taudi tša mo hlakanya hlogo ka tsebo ya gore ge
seo ba se rerago se ka phethega, go ile go nkga muši le madi motseng wa gagwe ge
magoši a mangwe a ekwa seo a se dirilwego.

Ge go le bjalo a bitša ye nngwe pitšo, fela ba mmotša sefahlegong gore nnang ga se
ee! Go ile gwa se be ka mokgwa wo a ka fihlelago ratswalagwe ditaba tšeo, fela ka
bokgagapa bja gagwe, a ba a tla tšhweu e le godimo, a felegeditšwe ke dira tše di
thuntšhago lerwele bjalo ka dikgomo tše di thopilwego mme di puputlelwago ga gabo
bao ba fentšego. Mogato wa gagwe e swanetše go be e be e le wo mošele, gobane o
ile ge a fihla, tshetlo ya hwa le molodi, madira a gagwe a tsena ka kgoro a opela:

   'Hwelang magoši le ikhutše sehlabathakana,
    Magoši ke maefadifako tša selemo sa boRaselemeng;'
                                                                              [Letl. 36]

11.1      Ke semelo sefe sa Mabothe se re se utollelwago ke diteng tša setsopolwa
          se?                                                                               (1)

11.2      Efa tswalano gare ga Mabothe le Taudi.                                            (1)

11.3      Ke tiragalo efe go tšwa setsopolweng ye e re utollelago gore tikologo ke ya
          segologolo?                                                                       (1)

11.4      Ka ntlha TŠE PEDI akaretša molaetša wa padi ye.                                   (2)

11.5      Hlaloša moya wo o fokago setsopolweng se.                                         (1)

11.6      Go ya le ka fao o badilego padi ye ka gona, ke mabaka afe A MABEDI ao a
          hlotšego thulano ye e tšwelelago setsopolweng se?                                 (2)

11.7      Laetša ka mokgwa wo setsopolwa se se kgathago tema ka gona sehloeng sa
          padi ye. Efa dintlha TŠE PEDI.                                                    (2)

11.8      Na o bona mongwadi a atlegile go fa padi ye leina? Fahlela ka dintlha TŠE
          THARO.                                                                            (3)
                                           LE

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                16                                  DBE/2015
                                           SCE

SETSOPOLWA SA B

Lengwane le lla bošego le mosegare le mosegare le fela le re bonna ke kobo re a
apolelana, re hlagaletšeng le rena re itshwantshwanetšeng. Lengwane leo le llago
nako le nako le be le sa tshwenye ge nkabe e se tšeo re di kwago.

Go thwe maloba mašoboro a gahlane le basadi ba etšwa mašemong ba rwele
lehlabula leo ba ilego ba le amogwa. Bjoo ke bosenyi bjo bo sego botse. Dikgogo le
mae di sa na le mang ba fo itšeela ba sa tšhošwe ke selo? Go kwala gore maloba ba
tsene lešakeng la monna yo mongwe, ba tšwa le phooko ye e letšago ditlhako yeo ba
ilego ba e hlaba ba e beša ka moka ga yona.

A ke go e hlaba e le go e tlaiša, gobane mošemane wa phaka tša mahuto o ile a e
rakelela a e pšhatla leihlo ka molamo, ya re e sa gafišwa ke bohloko bjoo, yo mongwe
a e kgonola dinaka ka petlwa? Mola le dikelago, ga go mosadi goba kgarebe le ge e le
lethumaša le le ka yago felo. Mola le dikelago, le yoo a tshetšwego ke diphafana o
swanetše go itota, go sego bjalo o tla bona ka go fetša, gobane ke monna ofe yoo a ka
hlwago a tšhungwa ke letšatši kgorong a ahlola ditaba tša mašilo ao a sego a be a
rutwa molao le maitshwaro?

Taudi o diegelang ditaba di befela pele le pele, hleng bjale gona ga go sa kgahla selo,
le kua menyanyeng ba itirela boithatelo, ba itsholela magobe le dinama, mola ba
khorago ba fo di tšhela ka mabu ba di hlomana bjang le bjang ka tsebo ya gore ba ka
se boledišwe ke motho?

                                                                               [Letl. 59]

11.9      Ngwala leina la moanegwa yo e lego mohlohleletši wa padi ye.                       (1)

11.10     Efa leina la molwantšhwa wa padi ye.                                               (1)

11.11     Akaretša ditiragalo tša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI.                         (2)

11.12     Laetša ka dintlha TŠE PEDI ka moo tlemollo ya lehuto e tšweleditšwego ka
          gona pading ye.                                                                    (2)

11.13     Bontšha ka mo mongwadi a dirišitšego thekniki ya mothalonako ka gona
          setsopolweng se. Efa dintlha TŠE PEDI.                                             (2)

11.14     Hlatholla maikutlo ao a aparetšego Taudi setsopolweng se. Thekga karabo ya
          gago ka dintlha TŠE PEDI.                                                          (2)

11.15     Na o bona ditiro tša mašoboro e le tša maleba? Phurulla sa mafahleng a
          gago ka dintlha TŠE PEDI.                                                          (2)
                                                                                             [25]

                                         GOBA

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                17                                 DBE/2015
                                           SCE

POTŠIŠO YA 12: POTŠIŠO YE TELELE

TLHAKOLENG – MD Kekana

Sekaseka dimelo tša baanegwa ba ba latelago ba padi ye:

12.1      Swele
12.2      Nkuke Maolela

                                                                              Teori:        (5)
                                                                             Dintlha:       (15)
                                             Polelo e tla abelwa meputso ye mehlano:        (5)
                                                                                            [25]

                                         GOBA

POTŠIŠO YA 13: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

TLHAKOLENG – MD Kekana

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go araba
dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

O hweditše mosadi a eme ka maoto a bile a ikotlolla. Ka nako yeo Mahlatse le yena o
be a šetše a iketše phapošing ya gagwe. Moisa a napa a kgopela mosadi gore a dule
fase ka ge go na le se a ratago go se bolela ba sa le ka moka. Ngwana o ile a rongwa
gomme Mahlatse a bitšwa. O ile ge a fihla tatagwe a kgopela gore a dule setulong seo
se lego kgauswi le yena ka ge tšeo a tlogo di bolela di ama yena kudu.
Ntle le matepe a dira bjalo a dutše a sa itatile ka toulo. Phokgo ya napa ya kgopela
gore ba emenyana, lenaneo leo le bego le le gare le bapala le fele pele gore a tle a
fiwe tsebe ge a bolela. Ya ba gore nako le yona e a roropa.
Ge tlhaselo e thoma batho ka moka ntle le Swele ba be ba sa itebetše. Ba no makala
ba dikaneditšwe ke dira ka mahlakoreng ka moka, ba šupilwe ka dithunya. Swele o ile
a emelela a itira tšeo o ka reng o a lwa gomme a bethwa ka ntahle a ba a rothiša
lemina.
Mosadi wa gagwe o ile a ba a duma nke ba ka mmoeletša. O ile a laelwa go iša
matsogo godimo gomme yo mongwe wa bona a mo hlanola meraba. Ka go wo
mongwe o ile a hwetša sekhwama se khotše tšhelete ya dipampiri gomme a se tšhela
ka mokotleng wa gagwe ntle le go e bala. Ba thoma go mo tšhošetša ka sethunya gore
a ba fe ye nngwe.
                                                                              [Letl. 29]

13.1      Ke semelo sefe sa Swele se re se utollelwago ke diteng tša setsopolwa se?         (1)

13.2      Efa tswalano gare ga Swele le Mahlatse.                                           (1)

13.3      Ke sedirišwa sefe go tšwa setsopolweng se se re utollelago gore tikologo ke
          ya sebjalebjale?                                                                  (1)
13.4      Ka ntlha TŠE PEDI akaretša molaetša wa padi ye.                                   (2)
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                18                                  DBE/2015
                                           SCE

13.5      Hlaloša moya wo o fokago setsopolweng se.                                           (1)
13.6      Go ya le ka fao o badilego padi ye ka gona, ke lebaka lefe le le hlotšego
          thulano ye e tšwelelago setsopolweng se?                                            (2)
13.7      Laetša ka mokgwa wo setsopolwa se se kgathago tema ka gona kgodišong
          ya bothata pading ye.                                                               (2)
13.8      Na o bona mongwadi a atlegile go fa padi ye leina? Fahlela ka dintlha TŠE
          THARO.                                                                              (3)
                                           LE
SETSOPOLWA SA B

… Go tsoga go ile gwa pala gomme phokgo ya thoma go abula bjalo ka leseana. Moo
gona sa tla sa ipshina ka yena. O ile mola a šaletšwe ke dikgato di se kae gore a tsene
ka mathuding lekate la go feta lela la mo nepa molodi wa tsebe ye kgolo ya ba ya
phatlalatša matsogo go laetša gore e kwele. A go latela leo makate ona a be a no tinta
godimo ga mokgopa a sa kwewe ke motho. Ya ba gona ge Swele a ikhuditše go tšama
a kgopela dijo le go utama ka mathuding a batho. Ke a tshepa le wena bjale o tla
ikhutša go phela o mo lakaletša madimabe.
Swele o be a sa tsebe gore motse wo a bego a leka go tšhabela ka go ona ke wa
lenaba la gagwe le legolo Mphapa. Yoo o nyakile go idibala mesong ge a hwetša
motho a rapaletše mojakong wa ntlo ya gagwe. La mathomo o ile a ba a nagana gore
ke motho wa tladi o swaregile. Ka morago ga go begela mosadi le bana o ile a hlaba
mokgoši wa mpoapoeng.
Tšatši leo ka ga Mphapa go ile gwa tlala la go falala. Ba go garoga matswalo ka
boomo bona ba no ikemela kua mokgotheng ba fela ba botšiša bakgotse ba bona gore
naa ba bone eng. Ba go itira bagale bona ba ile ba itshola gore na ba be ba sa ya kae.
Setopo sa Swele se be se šiiša se sa lebelelege. Hlogo e be e rurugile o ka re ke
kgwele ya Bafana Bafana.
                                                                              [Letl. 139]

13.9      Efa leina la molwantšhwa wa padi ye.                                                (1)
13.10     Ngwala leina la moanegwa yo e lego molwantšhi pading ye.                            (1)
13.11     Akaretša ditiragalo tša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI.                          (2)
13.12     Ka dintlha TŠE PEDI laetša ka moo tlemollo ya lehuto e tšweleditšwego ka
          gona pading ye.                                                                     (2)
13.13     Ka dintlha TŠE PEDI bontšha ka mo mongwadi a dirišitšego thekniki ya
          mothalonako ka gona setsopolweng se.                                                (2)
13.14     Hlatholla maikutlo a gago mabapi le se se hlagetšego Swele setsopolweng
          se.                                                                                 (2)
13.15     Na o bona sephetho seo se tšerwego ke Swele sa go boela gae e le sa
          maleba? Phurolla sa mafahleng a gago ka mabaka A MABEDI.                            (2)
                                                                                              [25]
                                                     PALOMOKA YA KAROLO YA B:                 25
Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                   19                                   DBE/2015
                                              SCE

KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA

Araba potšišo ye telele goba ya ditsopolwa. Ge o kgethile ditsopolwa KAROLONG
ya B gona araba ye telele karolong ye. Ge o kgethile ye telele KAROLONG YA B gona
kgetha ya ditsopolwa mo go karolo ye. Botelele bja karabo ye telele e be mantšu a go
se fete a 450.

POTŠIŠO YA 14: POTŠIŠO YE TELELE

NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu

Laetša ka mo mongwadi a dirišitšego thulano ka gare ga papadi ye.

                                                                                 Teori:         (5)
                                                                                Dintlha:        (15)
                                                Polelo e tla abelwa meputso ye mehlano:         (5)
                                                                                                [25]

                                            GOBA

POTŠIŠO YA 15: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go araba
dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

MPHAKA:           Gae ke gae. Le ge motho a ka gerema le dilete, a lokologa moyeng, a
                  fiwa mahumo le maemo dileteng di šele, moya wa gagwe o tla fela o
                  mmotša gore mo ga se ga geno.

HUNADI:           Ga go kgonthe ya go feta yeo. Go boima go lebala metswalle ya gago
                  le bagwera ba gago ka moka. Le ge mohlomong mo ba lego ntshe ba
                  ka be ba eswa lebate, ba ikhomotša ka go bogela botse bja naga ya
                  gešo – boMatome le boMabolepu, boSepitsi le Sepitsana, boModimolle
                  thaba' badimo. Leo ke lona ' lerumo la bona la pelo. Ge tša masa di ba
                  reteletše ba ikhutša moriting wa tšona ba kgopele tlhakodišo go bona
                  le go Yena.

MPHAKA:           (O mo lebeletše ka mahlong) Se iše pelo mafiša mogatšaka. Le rena
                  letšatši le tla re hlabela badimo ba re hlahla ra boela gae, ra ba batho.

HUNADI:           Etse ruri, Mphaka o sa hutša gore gae gona re tla hlwa re boetše? Ra
                  bona lehu ka mahlo? Ra itahlela leganong la tshehla ya mariri!

MPHAKA:           Na go ka swana le go hwela nageng? Hleng ge re hwetše ga gaborena
                  ba tla kgona go re hloboga, ba khutšiša marapo a rena mobung woo o
                  re godišitšego. Le mabitla a rena ba tla fela ba a hlagolela, rena re le
                  dithokgola tša ditlogolwana tša rena!

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                        Phetla

### Page 20

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  20                                 DBE/2015
                                             SCE

HUNADI:           (O homotše o lebeletše Mphaka ka mahlong a sa kgolwe seo a se
                  kwago se etšwa molomong wa Mphaka)

MPHAKA:           O reng nke o maketše mmagobanake?

HUNADI:           (O sa mo lebeletše ka mahlong) Ijo! Lehono gona o tloga o
                  mmakaditše.
                                                                                [Letl. 17]

15.1      Tsopola polelo ye e utollago gore Mphaka o hlologetše ga gabo le ge a se a
          tloga gabotse.                                                                      (1)

15.2      Efa tswalano ya Mphaka le Hunadi.                                                   (1)

15.3      Bontšha mešomo YE MEBEDI ya ditšhupasefala.                                         (2)

15.4      Ke ponelopele/tekolapejana efe ye o bago le yona mabapi le poledišano ya
          Mphaka le Hunadi setsopolweng se? Fahlela karabo ya gago.                           (2)

15.5      Diteng tša setsopolwa se di amana bjang le morero wa papadi ye? Thekga
          karabo ya gago ka mabaka A MABEDI.                                                  (3)

15.6      O nagana gore ke maikutlo afe a a ilego a aparela Mphaka le Hunadi go ya
          ka diteng tša setsopolwa se? Šitlela karabo ya gago ka lebaka.                      (2)

                                             LE

SETSOPOLWA SA B

NTLHORE:          Wo ke moreo wa mmakgonthe. Ga go ka mo re ka se mo tanyego.
                  Ke tla laela Lekgotla la Yunibesithi gore le phethe bjalo.

OTŠE:             Le tsebe gore ga se be a fetolwa malebana le kgopelo ya gagwe ya go
                  ba modudi wa mo. O swanetše go tsebišwa pele a šupša tsela.

LETSOTA:          Moo ke therešo. Go seng bjalo o tla re phala ka polelo.

NTLH ORE:         Le reng le bolela bjalo ka ge nke moisa yo ke tau? Kgane le a mmoifa?
                  Naga ye ke ya rena. Ge motho e le phure go rena o swanetše go re
                  tšwela motse. Gape le mo a tšwago o be a šetše a tsenatsena ditaba
                  tša naga yeo.

OTŠE:             Aowa, mong wa ka. Yeo e be e le tšhišinyo fela. Ge le sa kwane le
                  yona ga go molato.

NTLHORE:          Ke bona ge le tshwenyega ka go hwetša mabaka a go mo raka. Mo a
                  yago ga re tshwenyege. Segolothata ke ge mmutla o šeile tlou.

LETSOTA:          Gona re tla phetha bjalo. Se se felago se ntlaba ke gore yola Nkono le
                  ge re mo šuthišeditše kgojana ga a fele mola ga Mphaka.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 21

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  21                                 DBE/2015
                                             SCE

OTŠE:             Nna ke belaela gore le yena o na le mokgwa. O swanetše a be a mo
                  utollela dikhupamarama tša rena.

NTLHORE:          Yena ke ngwana wa mobu ga a tshwenye, re tla mo ripa leleme le
                  letelele le, gore a tle a tsebe gore kgati e otlwa ke rabadia mo.
                  Komangkanna ke nna mo. Ge a ka fela a re: 'poo!' o tla tseba batho.
                  Ke bona gore re phethile. Kgane le sa na le tše dingwe?
                                                                                [Letl. 99]

15.7      Tsopola lefelo leo le laetšago gore tikologo ke ya sebjalebjale.                    (1)

15.8      Efa mohuta wa thulano ye e tšwelelago setsopolweng se. Fahlela ka lebaka.           (2)

15.9      Bapetša sehloa le tlemollo ya lehuto tša papadi ye. Šitlela karabo ya gago ka
          mabaka A MARARO.                                                                    (3)

15.10     Laetša moya wo o fokago setsopolweng se. Fahlela ka lebaka.                         (2)

15.11     Na ditiragalo tša setsopolwa se di ka bapalega sefaleng? Fahlela karabo ya
          gago ka mabaka A MARARO.                                                            (3)

15.12     A o bona sephetho sa Mphaka sa go boela Bonwatau e le sa maleba? Šitlela
          karabo ya gago ka mabaka A MARARO.                                                  (3)
                                                                                              [25]

                                           GOBA

POTŠIŠO YA 16: POTŠIŠO YE TELELE

LEHUFA – P Mothupi

Laetša ka mo mongwadi a dirišitšego thulano ka gare ga papadi ye.

                                                                                 Teori:       (5)
                                                                                Dintlha:      (15)
                                                Polelo e tla abelwa meputso ye mehlano:       (5)
                                                                                              [25]

                                           GOBA

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 22

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                   22                               DBE/2015
                                              SCE

POTŠIŠO YA 17: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA

LEHUFA – P Mothupi

Bala ditsopolwa tše ka go kitimiša mahlo, tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go araba
dipotšišo tša go di latela.

SETSOPOLWA SA A

LERATO:           (O bolela ka pelo) Ke kgale ke eme mo boemapese eupša ga go
                  sefatanaga se se tšwelelago. (O lebelela sešupanako sa letsogo) Ke gore
                  ke hlaka ka mokgwa wo etšwe monna wa ka a ena le ditaxi? Ga ke tsebe
                  gore na o nagana bjang ge a mpona ke hlakišwa ke dinamela ka tsela ye?
                  A o ra lenyalo? (Go tšwelela sefatanaga sa Ntshepe) Sefatanaga se sele
                  se rotoga go tšwa ka Matšhitaneng, mohlomongwe se ka tla sa nnametša.
                  A ke nape ke se emiše mohlomongwe se ka ema. (O a emiša) Ke na
                  le mahlatse ka gore sese se a ema. (O batamela kgauswi le sona)
                  Dumela, buti!

NTSHEPE:           Agee, kgaetšedi, le kae naa?

LERATO:            Molato ga o gona ge e se tšona dinamelwa tše tša go hlokwa. A ga le ye
                   toropong?

NTSHEPE:           Aowa, kgaetšedi, ke felela ka mo Motetema. Nka no go nametša ka go
                   bea ka kua tselengkgolo gore o emiše le tše di tšwago boJane Furse.

LERATO:            Nka leboga, buti.

NTSHEPE:           (O mmulela lebati) Tsena re sepele.

LERATO:           (O tsena ka gare ebile o a tswalela)

NTSHEPE:           (O a mo swantšha) Hleng o ka re ke a go tseba, kgaetšedi?

LERATO:           (O mo lebelela ka mahlong o hwetša le yena a mo tseba) Hao, Meneer
                  Ntshepe, ke wena!

NTSHEPE:           (Le yena o hwetša a mo tseba) Ke nna, Lerato, go bjang?

LERATO:            Tšie e phala morogo, Meneer.

NTSHEPE:           O bewa ke eng gona mo?

LERATO:            (O a sega) Ke ra wena gore o bewa ke eng mo ka gore o motho wa
                   Soweto?

NTSHEPE:           (Le yena o a sega) Nna ga ke sa le motho wa Soweto, Lerato, ke agile mo
                   Motetema. A wena o tšwelela kae ga naga?
                                                                                    [Letl. 1]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 23

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2                  23                                 DBE/2015
                                             SCE

17.1      Tsopola polelo ye e re utollelago gore Lerato ga a na boiketlo lenyalong la
          gagwe.                                                                                 (1)

17.2      Efa tswalano ya Lerato le Ntshepe.                                                     (1)

17.3      Bontšha mešomo YE MEBEDI ya ditšhupasefala.                                            (2)

17.4      Ke ponelopele/tekolapejana efe ye o bago le yona mabapi le go kopana ga
          Ntshepe le Lerato? Fahlela karabo ya gago.                                             (2)

17.5      Diteng tša setsopolwa se di amana bjang le morero wa papadi ye? Thekga
          karabo ya gago ka mabaka A MARARO.                                                     (3)

17.6      O nagana gore ke maikutlo afe ao a ilego a aparela Lerato le Ntshepe go ya
          ka diteng tša setsopolwa se? Šitlela karabo ya gago ka lebaka.                         (2)

                                             LE

SETSOPOLWA B

NTSHEPE:          (Ka lethabo) Moratiwa, a o be o kgolwa gore ka le lengwe la matšatši re ka
                  iketla ka tsela ye?

LERATO:           (O a myemyela) Ke be ke sa kgolwe le gannyane, Moratiwa. Ke nnete
                  gore tšhuana ye e sa hwego e leta monono. A wena o be o na le yona
                  kgopolo yeo?

NTSHEPE:          Aowa, le nna ke be ke sa lore le gannyane. Ke gona gore ngwaga o sa
                  nthatego selaganya ke bone wo o tlago. Ke rena ba re kgonne mafelelong.

LERATO:           O a tseba ke gona ke thomago go ipona gore selo se ke nna. Le gona ke
                  thoma go tlelwa ke mafolofolo bophelong. (O rothiša megokgo) Ga ke
                  tsebe le gore nka go leboga ka eng, Moratiwa. Ge nkabe e se wena nkabe
                  le gonabjale ke sa bina ka leoto le tee.

NTSHEPE:          (O mo phumola megokgo) Aowa, Mogatšaka, se lle hle.

LERATO:           Ke gore ga ke kgolwe gore nka tsoga ke lebetše sehlogo seo Radithekisi
                  a bego a ntira sona.

NTSHEPE:          A re di lebale tšeo, Lerato, di fetile kgale. Nna ke no leboga ge o ile wa
                  nkwešiša ge ke re ke a go rata. Ge nkabe o ile wa tiiša molala nkabe le
                  gonabjale o sa le saleslady kua lebenkeleng la diphahlo.

LERATO:           (O a sega) O sa re saleslady … Ga o re nkabe ke šetše ke le sales
                  woman!

NTSHEPE:          (Le yena o a sega) Ye nngwe ya tšona tšeo, Moratiwa. Gape o be o ntlatša
                  pelo ge o tšere mabjoko a gago o a beile pele ga lebenkele o goeletša
                  batho o re tsenangtsenang. Gonabjale ke wena yo o morutišigadi ka
                  mangwalo. Setšhaba se tlo thušega ka wena.
                                                                                    [Letl. 82]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

Text truncated here. Open the document page to read the rest.

## Related documents

- [Sepedi HL P1 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-june-july-2015/26d1c1f8-e6ef-4c7a-8c48-cab8e395752a) — Sepedi HL · QP · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 June July 2015](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-june-july-2015/47dc1ad9-01a3-4223-a029-b9734f5ae9ae) — Sepedi HL · QP · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Feb March 2015](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2015/d6fdffda-0f68-4e84-94e5-52eb86f4021c) — Sepedi HL · QP · 2015 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-sepedi/de634f35-2acc-45e8-a31f-c54e8c3845cb) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2023/58f251d6-df35-4e12-bdb6-a5d4a69be422) — Sepedi HL · QP · 2023 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2021/d1060592-4b05-4dab-95ec-0fd68cd5dff7) — Sepedi HL · QP · 2021 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-june-2025-possible-answers/b62e3e2c-c7f8-4660-b96f-bd9ab7e48039) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025-mg/24e7e49f-6ff0-4ed7-85d1-32645e145c62) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025-mg/8de1c8ca-6ec0-4c3e-8a6f-601a6bff4495) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025-mg/55af0e4f-fc29-4491-bf04-fcec9e0e05d4) — Memo · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1-sepedi/63741d50-f994-4b99-b545-caebbee9c356) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
