# Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper > Grade 12 Sepedi HL Paper 2 question paper from the NSC June Exam 2018, 38 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available. - Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2018/451abade-aaa8-45b7-9242-a4570c4b221f - Updated: 2026-09-27 - Subject: Sepedi HL - Grade: Grade 12 - Language: Sepedi - Document type: Question paper - Year: 2018 - Exam period: NSC June Exam - Paper: 2 - Curriculum: CAPS - Pages: 38 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2018 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2018/451abade-aaa8-45b7-9242-a4570c4b221f) ## About this document Sepedi Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2018 · sepedi. Question paper, 38 pages. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Matching paper and memo - [Sepedi HL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2018-memo/d5e17642-1f54-43b0-b5b5-72ec50a1d1c9) — Memo · 2018 · Sepedi ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SEPEDI LELEME LA GAE (HL) LEPHEPHE LA BOBEDI (P2) 2018 MEPUTSO: 80 NAKO: Diiri tše 2½ Palomoka ya matlakala a dipotšišo ke 38. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 2 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 2 DBE/2018 SCE DITAELO LE TSHEDIMOŠO 1. Badišiša ditaelo ka šedi pele o thoma go araba dipotšišo. 2. O se ke wa leka go bala lephephe ka moka. Lebelela diteng letlakaleng labone le labohlano gomme o laetše dinomoro tša dipotšišo tša dingwalo tšeo o ithutilego lenyaga. Ka morago ga moo, bala dipotšišo gomme o kgethe tšeo o nyakago go di araba. 3. Lephephe le arotšwe ka DIKAROLO TŠE THARO: KAROLO YA A: Theto (30) KAROLO YA B: Padi/Dingwalotšhaba (25) KAROLO YA C: Papadi/Terama (25) 4. Araba dipotšišo TŠE TLHANO: TŠE THARO go KAROLO YA A, E TEE go KAROLO YA B le E TEE go KAROLO YA C ka tsela ye: • KAROLO YA A: THETO DIRETO TŠA GO BONWA: Araba dipotšišo TŠE PEDI. SERETO SA GO SE BONWE: Ke potšišo YA KGAPELETŠO. • KAROLO YA B: PADI LE KANEGELOTŠHABA Araba potšišo E TEE. • KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA Araba potšišo E TEE. 5. KGETHO YA DIKARABO YA KAROLO YA B (PADI/DIKANGELOTŠHABA) LE C (PAPADI) • Araba padi/kanegelotšhaba le papadi tšeo o ithutilego tšona FELA • Araba POTŠIŠO E TEE YE TELELE le E TEE YA DITSOPOLWA. o Ge o arabile potšišo ye telele ka go KAROLO YA B, gona o tla swanelwa ke go araba ya ditsopolwa ka go KAROLO YA C. o Ge o arabile potšišo ya ditsopolwa ka go KAROLO YA B, gona o tla swanelwa ke go araba ye telele ka go KAROLO YA C. Šomiša lenanetekolo go go thuša. 6. BOTELELE BJA DIKARABO • Potšišo ye telele ya Theto e arabje ka mantšu a 250–300 • Dipotšišo tše telele tša Padi/Dingwalotšhaba le Papadi di arabje ka mantšu a 400–450 • Botelele bja dikarabo tša dipotšišo tša ditsopolwa bo tla hlahlwa ke kabo ya meputso. Balekwa ba arabe dipotšišo ka boripana 7. Latela ditaelo tšeo di hwetšwago mathomong a KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE ka kelohloko. 8. Nomora dikarabo tša gago go swana thwii le ka fao dipotšišo di nomorilwego ka gona ka gare ga lephephe la dipotšišo. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 3 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 3 DBE/2018 SCE 9. Thoma KAROLO YE NNGWE le YE NNGWE letlakaleng LE LEFSA. 10. Nako yeo e ukangwago: KAROLO YA A: Metsotso ye 40 KAROLO YA B: Metsotso ye 55 KAROLO YA C: Metsotso ye 55 11. Ngwala ka bothakga le ka mongwalo wa go balega. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 4 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 4 DBE/2018 SCE KAROLO YA A: THETO Direto tšeo di bonwego: Araba dipotšišo TŠE PEDI fela go tše di latelago. NOMORO YA POTŠIŠO POTŠIŠO MEPUTSO NOMORO YA LETLAKALA 1. 'Kgarebjana ya ka' Potšišo ye telele 10 7 2. 'A itheng?' Potšišo ya setsopolwa 10 8 3. 'Nkgotsofatše ke go kgotsofatše' Potšišo ya setsopolwa 10 9 4. 'Thepudi' Potšišo ya setsopolwa 10 10 5. 'Wa boraro' Potšišo ye telele 10 11 6. 'Theeletša Mokgadi' Potšišo ya setsopolwa 10 12 7. 'Go poloko' Potšišo ya setsopolwa 10 13 8. 'Ngwato' Potšišo ya setsopolwa 10 14 LE Sereto seo se sa bonwago (Ke kgapeletšo). 9. 'Lefaufau' Potšišo ya setsopolwa 10 15 ELA HLOKO: Mo KAROLONG YA B le YA C, araba potšišo E TEE ye telele le E TEE ya setsopolwa. Ge o arabile potšišo ye telele KAROLONG YA B/C o swanetše go araba ya ditsopolwa go tšwa go KAROLO YA C/B. O swanetše go araba potšišo E TEE fela mo KAROLONG YA B le YA C. KAROLO YA B: PADI/DINGWALOŠHABA PADI: Araba potšišo E TEE fela go tše di latelago. 10. Badimo ba boletše Potšišo ye telele 25 16 11. Badimo ba boletše Potšišo ya setsopolwa 25 16 12. Kgalagalo tša setu Potšišo ye telele 25 18 13. Kgalagalo tša setu Potšišo ya setsopolwa 25 18 14. Lenong la gauta Potšišo ye telele 25 20 15. Lenong la gauta Potšišo ya setsopolwa 25 20 16. Ngwana wa mobu Potšišo ye telele 25 22 17. Ngwana wa mobu Potšišo ya setsopolwa 25 22 18. Lešitaphiri Potšišo ye telele 25 24 19. Lešitaphiri Potšišo ya setsopolwa 25 24 20. Tlhakoleng Potšišo ye telele 25 26 21. Tlhakoleng Potšišo ya setsopolwa 25 26 GOBA DIKANEGELOTŠHABA: Araba potšišo E TEE fela go tše di latelago. 22. Todi ya batlogolo Potšišo ye telele 25 28 23. Todi ya batlogolo Potšišo ya setsopolwa 25 29 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 5 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 5 DBE/2018 SCE KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA Araba potšišo E TEE fela go tše di latelago. 24. O iphihletšeng? Potšišo ye telele 25 32 25. O iphihletšeng? Potšišo ya setsopolwa 25 32 26. Naga ga di etelane Potšišo ye telele 25 35 27. Naga ga di etelane Potšišo ye telele 25 35 28. Lehufa Potšišo ye telele 25 37 29. Lehufa Potšišo ya setsopolwa 25 37 *ELA HLOKO: Mo KAROLONG YA B le YA C, araba potšišo E TEE ye telele le E TEE ya setsopolwa. O se ke wa araba dipotšišo TŠE PEDI tše ditelele goba TŠE PEDI tša setsopolwa. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 6 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 6 DBE/2018 SCE LENANETEKOLO/LENANETSHWAYOTSHWAYO Dira leswao la () go lenanetekolo le le latelago go kgonthišiša ge e ba o latetše ditaelo gabotse. KAROLO NOMORO YA PALO YA DIPOTŠIŠO TSHWAYO DIPOTŠIŠO TŠEO DI ARABJAGO () A: Theto 1–8 2 (Direto tšeo di bonwego.) A: Theto (Sereto seo se sa 9 1 bonwago) B: Padi (Potšišo ye telele 10–21 goba ya setsopolwa) GOBA 1 B: Dingwalotšhaba (Potšišo 22–23 ye telele goba ya setsopolwa) C: Papadi/Terama 24–29 1 (Potšišo ye telele goba ya setsopolwa) ELA HLOKO: Mo KAROLONG YA B le YA C, kgonthišiša gore o arabile potšišo E TEE ye telele le E TEE ya setsopolwa. O se ke wa araba dipotšišo TŠE PEDI tše telele goba TŠE PEDI tša ditsopolwa. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 7 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 7 DBE/2018 SCE KAROLO YA A: THETO MONTSHEPETŠABOŠEGO – M Mamabolo DIRETO TŠEO DI BONWEGO Araba dipotšišo TŠE PEDI fela. POTŠIŠO YA 1: POTŠIŠO YE TELELE Botelele bja karabo e be mantšu a 250–300. Re alele tshekatsheko yeo e nwešago a mokgako ya poeletšo seretong se sa ka tlase o lebeletše boemo bja dikarolopolelo. KGAREBJANA YA KA – LI Masenya 1 Kgarebjana ya ka ya bele la mootlwa se ntlhale, 2 Kgarebjana ya ka ya theka la mobu se ntlhokomologe, 3 Kgarebjana ya ka ya mmala wa lebese se ntlhanamele, 4 Kgarebjana ya ka ya nko ya lenono se ntlhanogele, 5 Kgale ke go tsoma ke le morema wa barema ke go humane. 6 Ka diatla ke go bekile o ngwetši ya ka, 7 Ka ga ka mpa ke tla tia ka lenono ka tsatsanka, 8 Ka etša masogana ka ja koto ka ngwetši ya ka, 9 Ka ikhwetša ke le mmasebotsana ke eja mphufutšo wa phatla ya ka, 10 Ke re ke sepela le mekgotha gwa itsharwa mahlaa. 11 Ke sepela nke ga ke ithome o ntlhatswitše bjalo ka lesea, 12 Ka ditlolo o mphinthile kgarebe twešamasogana, 13 Wena kgarebe ya ka ke a go rata o nkalela a borutho malao, 14 Wena ka wena mahlong a batho ke na le mahlo a manyabonyabo, 15 Ke kgale o nkgana lehono ke a go leboga o ntlhokometše ka kganyogo. 16 Ka leselaphutiana o nntšha noga maleng, 17 Ge le swara dithaba ka morago wa mpha tša go se fahle teng, 18 Ka lota gore e be sefihlolo sa ka moso, 19 Ruri o se mphuralele ka šala ke ikgonere ka bjona bogotoko, 20 Ka tla ka fetoga seebela mokhora wo o mphago wona wa mphetogela lepogo. 21 Makgarebe ge a ka kgoba morwa wa ka le morwedi ba ka nyala wena, 22 Mohlang ke melago a mararo ba ipatolla ka wena, 23 Malapeng a bona ba tlapa bja go kgwahla bodupa, 24 Malaong ba tsena ka tše di bipetšwego dimpa, 25 Mesong ba se go hlale o ka tla wa bolawa ke bodutu. 26 Ruri o mphuthile magole kgarebe ya ka ke a go rerešetša, 27 Ge masogana maetišong a etišitše a ona pele 28 Le nna ka wena ke a ikhomotša, 29 Ka wena ke kgona go tseba dikwata le tlhompho, 30 Ka wena ke tseba go ralala le dilete ka sepela ke go tepeletša. 31 Ke lekgoba la gago ke a ikgantšha ka wena ka mešogofela, 32 Wena le nna re monwana le lenala, 33 Re se tsoge re kgaogane hle! 34 Ra kgaogana ke hwile la pitšana, 35 Ga ke nyake go lla sa go se fele sello. [Letl. 145–146] [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 8 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 8 DBE/2018 SCE POTŠIŠO YA 2: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA Bala ditemanatheto tše ka tsenelelo le tsinkelo gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela. A ITHENG? – ME Ngake 1 A itheng banešo Yogodimo, 2 Gobane A le fa, le a belaela; 3 A le kuna, le a hlobaela? 4 A itheng Yogodimo banešo 5 Gobane A le phediša, le a lla; 6 A le sesefaletša bophelo, le a lla? 7 A itheng banešo Yogodimo 8 Gobane A le fa molao, le a o tshela; 9 A se le fe, le a hlobaela? 10 A itheng Yogodimo banešo 11 Gobane A le nešetša tša matlorotloro le a lla; 12 A le tlišetša komelelo le a ratharatha? 13 A itheng Yogodimo banešo 14 Gobane a tliša phišo, ra lla phišo; 15 A re tlišetša go tonya, ra buša ra lla go tonya? 16 A itheng Yogodimo banešo 17 Gobane A re fa ka go lekana, ra tswala tshele; 18 A re fapantšha, le gona lehufa la tuka; ra jana? 19 A itheng Yogodimo banešo 20 Gobane tsela A re laetša, 21 Rena ra ikgethela ya rena? 22 A itheng banešo Yogodimo 23 Gobane lefase le legodimo tema ya tšona O kgathile 24 Gomme rena bjale re itshema ba Mo fetago? 25 A itheng Yogodimo banešo 26 Gobane ditalente, tšona tša go fapana, O re file 27 Gomme rena re aparetšwe ke bobodu? 28 A itheng Yogodimo banešo 29 Gobane se borala O se fegolotše 30 A re: 'Motho o tla ja ka mphufutšo wa phatla ya gagwe,' 31 Fela boušwa re sa nyaka bja go theošwa ka matete? ... [Letl. 67–68] 2.1 Ntšha lentšu leo le hlalošago selo SE TEE le Modimo seretong se. (1) 2.2 Ke setlabela sefe sa theto seo se renago ditemanathetong tše? (1) 2.3 Akaretša molaetša wa ditemanatheto tše ka dintlha TŠE PEDI. (2) 2.4 Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla metara mothalothetong wa 3. (2) 2.5 Laetša morumokwano wo o tšwelelago temanathetong ya 5 o be o hlaloše gore ke wa mohuta mang. (2) 2.6 Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla molaetša wo o tšweletšwago ke sereto se. (2) [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 9 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 9 DBE/2018 SCE POTŠIŠO YA 3: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA Bala ditemanatheto tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela. NKGOTSOFATŠE KE GO KGOTSOFATŠE – MJ Tauatswala 1 Pelo ya ka e sa tlotlorega khulwana ya madi, 2 Bešo o ba lešitše nta ka legai ka bja gago bopelompe, 3 Bja gago bopelompe bo ferehlile pitša ya ntwa o mohlatlegi, 4 Megokgo e tsorotlago marameng a ka boka lewatle la Intia 5 E hlatsela go ruruga ga pelo ya ka ke morurugi ruri. 6 O nkgobošitše kgobošo ke segoboga go lešo lapa, 7 Lešo lapa le mphetogetše mootlwa wa seebe ke a ebela, 8 Ruri nkabe o nkune e le lethabo e sego mahloko ka lapa, 9 Dihlong le manyami di keta diketo ka nna ke leabela, 10 Lethabo le ntlhanogetše, marota le hlanotše. 11 O nkwe o be o nkwešiše wa bosešane, 12 Go tloga lehono beno dinao di hlanamele la ka lapa, 13 Go tlo go tšhela mahlo ke go latola latolang ya bosešane, 14 Le ka mohla o tee tšhelete go ba amogetša ba lebale, 15 Ba ithweše ka letolo tlala e hlape diatla ka bona le bona. [Letl. 78–79] 3.1 Tsopola dika temanathetong ya 1 tšeo di laetšago gore: 3.1.1 Seretwa se šiile mohlako lapeng la bo sereti. (1) 3.1.2 Seretwa se hlotše bonaba malapeng. (1) 3.2 Efa kakaretšo ya temanatheto ya 2 ka dintlha TŠE PEDI. (2) 3.3 Hlaloša gore kelelathalo ke eng o be o fe mohlala wa yona go tšwa temanathetong ya 1. (2) 3.4 Laetša thekniki yeo sereti se e dirišitšego mo mothalothetong wa 4 o be hlaloše le tirišo ya yona. (2) 3.5 Na moya wo o fokago mo ditemanathetong tše ke wa mohuta mang? Fahlela karabo ya gago ka ntlha E TEE. (2) [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 10 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 10 DBE/2018 SCE POTŠIŠO YA 4: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA Badišiša sereto se gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go se latela. THEPUDI – PM Mashilo 1 'Kgomo e a tshwa!' 2 'E gangwa ke mang?' 3 'E gangwa ke nna Thepudi mothontshororo, 4 Thepudi ke mothomatepetepe motho wa go tsošološa madiba. 5 Ke motšofe ke tšofetše wa go wela kgwahlana 6 Fela ge e le bjang ke ja bjo botalana bokamohlaka, 7 Gobane bja go hlabja ke naka bo ka ntsentšha mokgohlwane. 8 Ge o ekwa ba re nna Thepudi ke sejato 9 Mathaka a bone ge ke a amoga makgarebe, 10 Ke tloga ke a šupa ka la ka leleduntsobokwana, 11 Yona thitelwanaboreletšana lerita la makgwathasawane, 12 Lerita le llego megopo ya bommagomosadi fela. 13 Le se nnyatšeng mmele go šošobana lena makgarebe, 14 Khudumphato ke fa motšhaotšhele 15 Go nna wa re o tloga wa be menotosi o itokonya leboelela, 16 O tloga o etša katse selo sa maruthorutho. 17 Ge a nkwera masogana 18 A re nna ke ba sepela ka fase bokathete, 19 E le ge a re mereana ke šomiša ya go utla maebana. 20 Nna ke bjalo ka kgotlaomone ke phala ba bantši, 21 Ke tloga ke phala ba bantši ba dilete mankgaleraga. 22 Ka selotwapotleng le gona ke a fologa 23 Gobane wena o sa fologego lesogana, 24 Ka mahlo o tla ja go bona, 25 Wa šebetša ka go nyama meyamo.' [Letl. 130] 4.1 Tsopola mohlala wa poeletšo go tšwa temanathetong ya 1. (1) 4.2 Ke thekniki efe yeo sereti se e šomišitšego mothalothetong wa 5? (1) 4.3 Ka boripana efa tlhalošothwii ya methalotheto ya 5 le 6 seretong. (2) 4.4 Ahlaahla sebopego sa ka ntle sa sereto se o lebeletše ditemanatheto le methalotheto. (2) 4.5 Na sereto se ke sa mohuta mang? Fahlela ka ntlha E TEE. (2) 4.6 Hlaloša maikutlo ao a go aparelago ge o bala sereto se. (2) [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 11 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 11 DBE/2018 SCE DIRETO TŠA SESOTHO SA LEBOA – MD Kgobe POTŠIŠO YA 5: POTŠIŠO YE TELELE Botelele bja karabo ya potšišo ye e be mantšu a 250–300. Ngwala tshekatsheko yeo e kgodišago ya poeletšo seretong se sa ka tlase o lebeletše boemo bja dikarolopolelo seretong se. WA BORARO – BN Tseke 1 O mmagohlomela maphankganya ntšhi sewelamaswing, 2 Mmatšhaatšhaa nawane tšhatšha sekopanyadikhutlo, 3 Tswiri, nonyana mogaši wa nonwane selo keleketla, 4 Wa boraro kgagaripane sephušola leago la baagišane. 5 Wa boraro, Dolara tše tharo ke bokae? 6 Wa boraro, sa bone bophelong ke eng? 7 Wa boraro, wa bohlano mojadibe ke mang? 8 Wa boraro, ya boselela tlhatse ke mang? 9 O tshwetše mong-motsana ka didirwa ke mong-motse, 10 Wa ngetlela mong-motse a mong-motsana mafokodi, 11 Wa khutšo moya go tša bona dipelo wa šhwahla, 12 Bobedi ka mehla ba utswana ka mesela ya mahlo, 13 Boka sa meetse sego ge se bona wa tšhobolo mmatswale. 14 Wa boraro, o swa o bapatša eng? 15 Ga o boife go tsena tše tharo difero, 16 Ka digwanapedi tša hlogo a masa mabarebare wa gamola, 17 Wa etša dintho o thonkga tše ahlamišitšego melomo, 18 Ka a lebone makhura wa tšhela sa mello serupampa, 19 Wena mmamoneanya sebjala tše ntshwanyana motseng. 20 Ditaba ke tša babedi batho ba lethabo, 21 Bolabolana ke ya mogwe le mogwegadi, 22 Wa boraro ke masenyeletše – pudi ya tsela; 23 A monna makako ke a mabedi mogopong, 24 La boraro ke mpholo kgwaletšo, le fiwa mpša. [Letl: 57] [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 12 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 12 DBE/2018 SCE POTŠIŠO YA 6: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA Badišiša ditemanatheto tše gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela. THEELETŠA MOKGADI – SR Machaka 1 ... Lehono ke wele fase ka matolo le dinala, 2 Sello sa ka Batlokwa ba se ganne – 3 Ba re ba mpoditše ka mela mafego; 4 Ka ipolaya ka bothata bja bosogana, 5 Ka botša batswadi mantšu a go sasamela. 6 Mma le papa ba mphile naka ya mokhure, 7 Ke rile ke tla e letša ya ntetša. 8 Ntshwareleng Batlokwa ke šaeditše, 9 Ke sepetše tsela ka thoko ka timela, 10 Fela badimo ga ba ntahlela sa ruri, 11 Ba rile mo go sa boelwego ke teng. 12 Ke tseleng ke gopotše tsheola ya lerato; 13 Ke a mmona yo mosehlana o sa nkemetše, 14 Nkwe e gana go šutela pele ke sa phela. 15 Batalatala ba bone nnete ba e bolela, 16 Ke therešo seo ke šetšego ke se bone, 17 Ke nnete bošwaanyana bo a lahletša. 18 Botse bja Nomawi bo be bo nkiša leopeng, 19 Gobane ke be ke mo latela le mo a emago, 20 Gape ke sepela mo a beago kgato mabung, 21 Pelo ya ka e be e lwala bjale e fodile. 22 Bošemane bo be bo ntšhetše morago; 23 Bo mpuputla bo ntshobeletša le meboto; 24 Bjona bo nkiša kgolekgole le Mokgadi. 25 Thongwana fodiša pelo ke boile gae! 26 Ga ke a romela motho ke nna ka nama. 27 Ga go lerato la go phala la pele; 28 Lerato la Mokgadi go nna ga se moeti ... [Letl: 23] 6.1 Na sereti se šupa eng ka mothalotheto wa 1? (1) 6.2 Ke setlabela sefe sa theto seo se dirišitšwego methalothetong ya 12 le 13? (1) 6.3 Akaretša diteng tša temanatheto ya 3 ka dintlha TŠE PEDI. (2) 6.4 Ahlaahla metara o lebeletše mothalotheto wa 23. Efa dintlha TŠE PEDI. (2) 6.5 Laetša poeletšo ye e tšwelelago temanathetong ya 4 o be o hlaloše le mohola wa yona. (2) 6.6 Na ge o be o le Mokgadi o be o tla aparelwa ke maikutlo a mohuta mang malebana le dipolelo tša sereti? Fahlela karabo ya gago ka ntlha E TEE. (2) [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 13 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 13 DBE/2018 SCE POTŠIŠO YA 7: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA Bala sereto se ka tsinkelo gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go se latela. GO POKOLO – OK Matsepe 1 Go go makala go fetša nka se ke, 2 Gore sefapano o se belegetše eng. 3 Na se lebetšwe go wena e seng 4 Neng ka ntle ga letšatši lela ke se seke? 5 O dungwa ke nna, maaka ga a botse, 6 Ka sona o tla tsena le nna ke a bona. 7 A ke go amogetše, le nna o tla mpona, 8 Go Mo khunamela go nkweša bose. 9 Magetleng le nna a ke se rwale, 10 Kgopolong ke be yo ke hlatswegilego. 11 E sego gore go go tsebafela ke se ke se dirilego, 12 A ke sepedišane le wena ke be wa gago o nthwale. 13 O phate ya Yo mogolo, 14 A ke go rete ka bjago bogolo. [Letl: 41] 7.1 Tsopola: 7.1.1 Lentšu leo le laetšago gore pokolo e amantšhwa le Bokriste. (1) 7.1.2 Sekafoko seo se laetšago gore go bolelwa ka Modimo/Jesu Kristo seretong se. (1) 7.2 Efa kakaretšo ya sereto se ka dintlha TŠE PEDI. (2) 7.3 Hlaloša gore kelelathalo ke eng o be o fe le mohlala wa yona go tšwa seretong. (2) 7.4 Hlaloša sebopego sa sereto se o lebeletše tlhalošo le tirišo. (2) 7.5 Na ke maikutlo a mohuta mang ao a ka aparelago Bakriste ge go bolelwa ka pokolo seretong se? Fahlela ka ntlha E TEE. (2) [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 14 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 14 DBE/2018 SCE POTŠIŠO YA 8: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA Badišiša sereto se gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go se latela. NGWATO – RM Mogashoa 1 Kgomo e a tsha. 2 E gangwa ke mang? 3 E gangwa ke ye papadima ye naka lehubedu, 4 Ke marumo a mašweu tekema. 5 Ke pula ya marotholodi a magolo, 6 Ke leru la Mmamohlake ba rego, 7 La duma le se na pula le re bakela difako, 8 Ke tladi e ile ya tia ye naka lethata, 9 Ke ye naka le boreledi a dithaga. 10 Ke ile ka duma boroko ka robala, 11 Bjang ya ba legogwa ka ala, 12 Mokgopo' a noga ya ba kobo ka apara, 13 Diloro ka lora mašula ka šulelwa. 14 Kgomo ye botse e tšwele mošate ka hunolla Nakebjana, 15 Hunela thari ya bomonna ngwana wa bolekitikiti la mawele le Mathamaga, 16 Gobane ka ntle Matuba le Mangana ba go emetše. 17 Batsoma le le tšwago go wa gago molomo. 18 Re batho ba bomatsikinyane a borwa re tsikintše ra gomela, 19 Ngwanabo Mpelegeng ka kobo Marota, 20 Mpelegeng ke ngwanaboMoraswi Mankgapole. 21 Ke re kgoši gata ka madi setšhabeng, 22 Gae ra hwetša pitša di palela baapei, 23 Bana ra hwetša ba palela bagoketši. 24 Mola badiši ba palelwa ke go tlema mamane 25 Mola marole ka ntle a ipshina ka go anyeletša dithojana. 26 Ke re kgoši gata gabotse o bone mokutwana o a wa. 27 O ušwa ke ona mathebo ntlong. 28 Ke ra ona a bongwanaboMpelegeng ka kobo Maroba. [Letl: 45] 8.1 Tsopola mohlala wa poeletšo go tšwa temanathetong ya 1. (1) 8.2 Ke sekapolelo sefe seo sereti se se šomišitšego mothalothetong wa 5 le 6 go laetša bošoro bja sereti? (1) 8.3 Na methalotheto ya 7 le 8 e šupa eng ge e dirišitšwe ka tsela ye? (2) 8.4 Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla sebopego sa ka ntle sa sereto se o lebeletše ditemanatheto le methalotheto. (2) 8.5 Na sereto se ke sa mohuta mang? Fahlela ka ntlha E TEE. (2) 8.6 Hlaloša maikutlo ao a go aparelago ge o bala sereto se. (2) [10] LE Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 15 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 15 DBE/2018 SCE SERETO SEO SE SA BONWAGO (KE KGAPELETŠO) THAGALETSWALO 3 – SM Serudu POTŠIŠO YA 9: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA Bala ditemanatheto tše ka tsenelelo le tsinkelo gore o kgone go araba dipotšišo tša go di latela. LEFAUFAU – JSM Masenya 1 Ke kwa tšohle ke ikhomolele, 2 Ke bona tšohle ka se bolele, 3 Mahlo a gohle ke gohle, 4 Ditsebe di gohle ke gohle. 5 Menkgo le meši di metšwa 6 Ke nna ke sa rate, 7 Tšohle di tsena teng ga ka, 8 Ka lešwa noga ga ke hlatše 9 Ba ntšhela ka thole yohle, 10 Ke tsela go ya mošola, 11 Ke botho ke hlatswa bohle, 12 Se phelago go nna ga se age. 13 Ka go nkgataka le a ntapiša, 14 Ka go ntshwenya le a nkotiša, 15 Le nkhweditše ke le gona, 16 Le tla ntšhia la ntlogela. [Letl. 37] 9.1 Efa mohuta wa poeletšo ye e tšwelelago temanathetong ya 1. (2) 9.2 Hlaloša kgopolokgolo ye e tšweletšwago ke temanatheto ya 2 ka dintlha TŠE PEDI. (2) 9.3 Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla sebopego sa ka gare sa sereto se o lebeletše kgethontšu. (2) 9.4 Ngwala gore sereto se ke sa mohuta mang o be o fahlele ka lebaka. (2) 9.5 Efa molaetša wa sereto se gomme o fahlele karabo ya gago ka lebaka le le kwalago. (2) [10] PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 16 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 16 DBE/2018 SCE KAROLO YA B: PADI/DINGWALOTŠHABA Araba potšišo ye TELELE goba ya SETSOPOLWA. POTŠIŠO YA 10: POTŠIŠO YE TELELE BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele Botelele bja karabo ya potšišo e be mantšu a 400–450. Sekaseka ka fao mongwadi a tšweleditšego thulano ka gona pading ye. [25] POTŠIŠO YA 11: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela. SETSOPOLWA SA A ... Mmalo! Ga se le bone. Selo se lerato se itshwanetša fela le segwagwa ka gona go hloka fao se rego mo ke gae gagešo. Segwagwa se kobakoba le madiba gomme bodiba bja pšha se a tloga. Ditau yena o be a tloga a tseba gabotse gore pele tatagwe Tsweke a ikela fale boyabatho, o mmoditše tsebegokwa. Tsweke o tlogile a bolela a tiišitše gore pele 5 Ditau a ka apara letata la mebalabala lona lethebo la bogoši mollwa, o swanetše go nyala Thabišo yena morwedi wa kgoši Pilošamadiba. Ee, e sego Mpimpi yo a gogagoganago le yena lehono, ruri a bile a šetše a mo kwešitše lepara la mogwane ka gona go ba le mahlo a mantši. Thabišo e be e sa le sekgaphampshikela ge kgoši Tsweke wa Bakone ba dintšhi a 10 ikela kua moletemohlaelathupa, moletemohlaeladithupa tša matshophe. Ge e le ga bjale gona nnete go tloga go itaetša gabotse gore Thabišo ke mothwana wa kgobe ka ge bjale le ditlolamelorana tša gagwe e šetše e le sebakana di runtše. Ge e le Ditau yena o gana nnang o re a ka se nyale Thabišo yo kgetho ya badimo ba Bakone e šupilego yena ka monwana. 15 Aowa, ge e le mola kgorong ya mošate gona morwarrago Ditau o rile go ba široga, banna bale ba šala le bona ba phatlalala. Thwadima le yona e be e šetše e sepela ka gona go kgosoka le go babaela ka ge nnete gona kua e tšwago ruri go tloga e le leetwana la go bonagala. Ee, ke kgale bosele. [Letl.9–10] 11.1 Efa mantšu a Tsweke ao a hueditšego phekgogo ya padi ye. (1) 11.2 Diteng tša setsopolwa se di utolla tikologo ya mohuta mang? Fahlela karabo ya gago. (2) 11.3 Akaretša diteng tša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI. (2) 11.4 Ke ponelopele efe yeo o bago le yona mabapi le maitshwaro a Ditau? Efa ntlha E TEE. (1) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 17 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 17 DBE/2018 SCE 11.5 Ka dintlha TŠE PEDI tšweletša semelo sa Ditau mo pading ye. Fahlela karabo ya gago. (4) 11.6 Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla molaetša wo o utollwago ke padi ye. (2) LE SETSOPOLWA SA B Ditau bjale a thoma go itaetša gabotse gore le yena ka noši o thomile go itshola bjalo ka sejagobe sa mohlang wa dijo tša lehlabula. Ruri di be di tloga di mmipetše tša go jewa ke yena dikgobe, mo bjale gona a bego a šetše a itaetša gabotse gore o rwele morwalo wo a kgopelago go o rolwa ntle le yona tikatiko. Ee, morwalo wa gagwe o be o mo imela. Aowa, rena a re mo tlogeleng le morwalo woo wa gagwe ka 5 gore nnete gona yeo yona e be e tloga e le nakana ya mokhure. Ba sehlile bomahlwaadibona ba mo neela yona, bjale e be e se ya swanela go hlwa e mo lliša. Ka letšatši le lengwe yo Seritša o ile a laetša Ditau gore thetho yeo a e aperego o e aparetše lefela. Ditau o be a rata go tseba gore e ka ba molato o mo kae Seritša a sa khuparetše lesea bjalo ka ba bangwe. Ee, yeo ke polelo ya baratani ba bangwe 10 le ba bangwe ge ba šetše ba rata go lokiša ditaba tša motse wa bona. 'E bang o re re feletša kae?' 'Ka eng?' 'O re ka eng? Ka ngwana.' 'Ga ke tsebe.' 15 'Wa se tsebe bjang e le wena o swanetšego go mo tliša lefaseng?' 'Ee, gona go bjalo.' 'Bjale?' 'Le wena e tšwa tema.' 'Le ge ba re sa tema ke go boeletša wena Seritša, ba be ba sa re ka mokgwa wona 20 wo.' 'Ditau ...! Ge e le gore o lebeletše nna gore ke tlo go dira tatagwe ngwana goba bana gona o moletangwedi wa go leta lefsifsi.' 'Afa ke go kwa gabotse Seritša?' [Letl.116–117] 11.7 Hlaloša tswalano gare ga Ditau le Seritša go ya ka setsopolwa. (1) 11.8 Ke thulano efe ye e tšwelelago setsopolweng se? Fahlela karabo ya gago ka ntlha E TEE. (2) 11.9 Tšweletša gore molwantšhwa wa padi ye ke mang o be o šitlele ka lebaka. (2) 11.10 Na mohola wa poledišano ke ofe mo pading ye? Efa dintlha TŠE PEDI. (2) 11.11 Bokantle/Khabara ya padi ye e nyalelana bjang le diteng tša yona? Fahlela ka dintlha TŠE THARO. (3) 11.12 Ke maikutlo a mohuta mang ao a ka go aparelago mabapi le poledišano ya Seritša le Ditau ka go hloka ngwana ga bona? Nošetša karabo ya gago ka dintlha TŠE PEDI. (3) [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 18 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 18 DBE/2018 SCE POTŠIŠO YA 12: POTŠIŠO YE TELELE KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela Botelele bja karabo ya potšišo ye e be mantšu a 400–450. Re alele tshekatsheko ya thulano ya padi ye. [25] POTŠIŠO YA 13: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela Lekodišiša ditsopolwa tše gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela. SETSOPOLWA SA C 'O bona go ka ba bjang ge re ka ya go aga thoko?' 'O ra gore re tloge ka mo gae?' 'Ee, kgane wena o bona bjang?' 'Ke a go kwa, eupša taba ye kaa o tšwa go e tšea kae? Gape ge e le gore go na le yo a go tshwentšego o mpotše ke bonane le yena.' 5 'Wena a ke re ga o hlwe ka mo gae.' 'Molatelo, etšwa ka taba o tlogele go gata dirite.' 'Gona a re di tlogele.' 'Re di tlogele bjang? O ka se thome taba ye kaa, ka re ge ke re o e thomišwa ke eng wa re re di tlogele.' 10 'Dikgaetšedi tša gago o a tseba le wena gore di bjang Mojagobedi.' 'Ga ke tsebe. O reng o sa mpotše?' 'O a tseba gore batho bao ga ba nyake go mpona ka leihlo. Ge e le Mmakoma yena ga ke sa bolela.' 'Go thoma neng?' 15 'Go thoma neng o ra bjang? Gape nna ke mosadi, ka mo ntle thaka tša ka di na le magae ao e lego a tšona.' 'Owoo! Taba tšekhwi o tšwa go di tšea gona thakeng tšeo tša gago. Bjale ke nyaka gore o nkwe o be o nkwešiše. Ga go na fao re yago. Ka mo lapeng le re tla tšwa mohlang wo nna ke rego re tšwe. E seng tše tša gago tša go forwa ke batho bao ba 20 ka se tsogego ba go thušitše ka selo.' Monna o realo, a se gogwe ke mosadi ka nko. Afaeya go bjalo! ... [Letl. 27–28] 13.1 Efa mantšu a Molatelo ao a hueditšego phekgogo ya padi ye. (1) 13.2 Diteng tša setsopolwa se di utolla tikologo ya mohuta mang? Fahlela karabo ya gago. (2) 13.3 Akaretša diteng tša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI. (2) 13.4 Ke ponelopele efe yeo o bago le yona mabapi le kgopolo ya Molatelo ya go itlhomela mošašana? (1) 13.5 Ka dintlha TŠE PEDI tšweletša semelo sa Molatelo mo pading ye. Fahlela karabo ya gago. (4) 13.6 Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla molaetša wo o utollwago ke padi ye. (2) LE Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 19 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 19 DBE/2018 SCE SETSOPOLWA SA D 'Ke go boditše kgale mogwera ka re monna ga se phoofolo yeo o swanetšego go e …' 'Mphapantšhi, wena ka mehla o bolela ditaba tša go se agiše.' 'Ke a bolela nna! Gape yokhwi Molatelo ke mogwera wa ka wa go thaba le go hlonama. Ge ke bona o ka re go na le yo a mo nyantšhago monwana, ke a bolela. 5 Nka se be mahomolele ka di homolela le gatee. Go di homolela e ka ba go se be mogwera wa potego.' 'Eupša o tseba ka eng gore ge yoo mogatša Molatelo a be a le GaMaupa o be a etetše mokaolana wa gagwe goba mogwera fela?' 'Mpotše Molatelo, na o tseba Mojagobedi a na le mogwera GaMaupa?' 10 'Ga ke tsebe.' 'A ke re o a bona wena Keletšo, Mojagobedi ga a na mogwera yoo Molatelo a mo tsebago kua GaMaupa. Le gona motho yoo ke bonego sefatanaga sa Mojagobedi se tsena ka lapeng la gagwe ke mosadi yoo a se nago monna. Wena Molatelo ke kgale ke go botša gore o lema yola mogatšago.' 15 'Ke tla dira eng ge o lebelela?' 'Ga o mo hlale o na le eng?' 'Napa o homole Mphapantšhi. Motho ga ba re go mo thea leina la Mphapantšhi a napa a tšama a fapantšha batho.' 'Nna ruri ga ke tsebe gore ke reng goba ke dire eng! Monna yola ke a mo rata …' 20 'Mmalo! Ekwang gore lešilo la mosadi le reng. Hlala mpša e swabe! Nkabe ke le wena ke be …' 'Molatelo, latela pelo ya gago o tlogele ditšiebadimo tše di bolelwago ke yo Mphapantšhi. O kile a hlala mang yena ka gore le selo se go thwego ke lenyalo ga a se tsebe o fo kwa go bolelwa ka sona?' 25 [Letl. 119–120] 13.7 Hlaloša tswalano gare ga Keletšo le Molatelo. (1) 13.8 Ke thulano efe ye e tšwelelago setsopolweng se? Fahlela karabo ya gago ka ntlha E TEE. (2) 13.9 Tšweletša gore molwantšhwa wa padi ye ke mang o be o šitlele ka lebaka. (2) 13.10 Na mohola wa poledišano ke ofe mo pading ye? Efa dintlha TŠE PEDI. (2) 13.11 Bokantle/Khabara ya padi ye e nyalelana bjang le diteng tša yona? Fahlela ka dintlha TŠE THARO. (3) 13.12 Ke maikutlo a mohuta mang ao a ka go aparelago mabapi le poledišano ya Molatelo le mogwera wa gagwe, Mphapantšhi? Nošetša karabo ya gago ka mabaka A MABEDI. (3) [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 20 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 20 DBE/2018 SCE POTŠIŠO YA 14: POTŠIŠO YE TELELE LENONG LA GAUTA – HDN Bopape Botelele bja karabo ya potšišo ye e be mantšu a 400–450. Sekaseka thulano ya padi ye. [25] POTŠIŠO YA 15: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA LENONG LA GAUTA – HDN Bopape Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela. SETSOPOLWA SA E … Ke ile ka ponya mahlo gomme ka lentšwana le lesesenyane leo le roromelago ke ile ka re: 'Hle šala gabotse Naniki. A moya wa gago o bolokege. Ke tla lefetša babolai ba gago. Fao ke a ikana! Ke tla ba nyaka, ka ba nyaka, ka ba nyaka gohle go fihlela ke ba humana mafelelong, ke ba swara'. Ke ile ka bula mahlo, ka khunamologa, mme ka emelela. 5 Megokgo ya manyami e be e elela mahlong a ka eupša ke ile ka e kgapha ka seatla. Ke rile ge ke retologa gore ke sepele, mabone a koloi ya maphodisa a hlaba mafastere a ka pele a ngwako. Ka bjako ke ile ka tabogela phapošeng yeo e išago lebating la ka morago. Ke ile ka leka go bula lebati eupša la gana ka ge le be le notletšwe. Ka bjako ke ile ka furalela lebati, ka lebanya leo le bego le le ka 10 letsogong la go ja, le furaletše maphodisa. Ke ile ka iphošetša godimo ga lona fela le lona la gana go bulega. Sethitho sa go tonya se ile sa thoma go tshotshoma sefahlegong le mokokotlong wa ka. Ke ile ka thoma go tlalelwa ke se sa tseba gore ke dira eng. Ge ke retologela lebating la phapoši yeo e bego e lebane le maphodisa ke ge le fase ke se sa gata. Mo lebelong la ka ke be ke lebetše ka setopo seo se 15 bego se rapaletše gare ga phapoši ya bodulelo yeo ke swanetšego go feta go yona pele nka fihla lebating lela le lengwe. Setopo se ile sa nthetša ka redimoga gomme ka folaganya gabohloko lebatong. [Letl. 69–70] 15.1 Efa mantšu a Nnono ao a kgathago tema tšwetšopeleng ya paditseka ye. (1) 15.2 Diteng tša setsopolwa se di utolla tikologo ya mohuta mang? Fahlela karabo ya gago. (2) 15.3 Akaretša diteng tša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI. (2) 15.4 Ke ponelopele efe ye o bago le yona mabapi le tshepišo ye Nnono a ikanago ka yona gore o tla nyaka bahlasedi ba Mmatšhego? (1) 15.5 Ka dintlha TŠE PEDI tšweletša semelo sa Nnono mo pading ye. Fahlela karabo ya gago. (4) 15.6 Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla molaetša wo o utollwago ke padi ye. (2) LE Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 21 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 21 DBE/2018 SCE SETSOPOLWA SA F Mogala o ile wa thoma go lla. Maroga o ile a topa lekopelwana a le hloma tsebeng a thoma go bolelela legapaneng. Ka morago ga sebakanyana o ile a le bea fase. O rile ge a re o thoma go bolela mogala wa lla gape. O ile a topa lekopelwana mmoelela a bolelela ka go lona motsotso goba e mebedi. O rile go le bea fase a hudua mogala a re lebelela gape. 5 'O ka no tlogela go fetola potšišo yela ya ka ge o sa rate go e araba. Naniki ba re o tšwile kotsing kua bookelong gomme o thomile go tielela ka lebelwana. Ka morago ga matšatši a mabedi goba a mararo o tla ba a kgona go bolela gomme o tla kgona go re botša dikarabo tša dipotšišo tše ntši tšeo gonabjale di re palelago go di araba. Bagwera bale ba gago le bona ba phafogile kua bookelong. Gosasa ba swanetše 10 go tlo lala ba tonyetšwa ke samente mo,' a realo a lebantše Nakedi. 'Bagwera ba ka bafe?' Nakedi a botšiša ka tlabego le kgakanego a tomotše mahlo go laetša gore ga a kwe seo se diregago le go se kwešiša. 'Bona bale o ba tsebago. Maphodisa a ba gobaditše o šoro ge ba be ba leka go tšhaba.' 15 'A ke re le rile le ba hlahletše sersanta?' 'Ee. Ba hlahletšwe fela e sego mo. Ba dišitšwe ke maphodisa kua bookelong.' 'Kganthe ga se la boledišana nabo? A ke re le re ba le boditše tšohle?' 'E, ke a tseba ba tla tla ba mpotša mohla ba fihlago mo ...' [Letl. 199–200] 15.7 Hlaloša tswalano gare ga Naniki le moanegi setsopolweng se. (1) 15.8 Ke thulano efe ye e tšwelelago setsopolweng se? Fahlela karabo ya gago ka ntlha E TEE. (2) 15.9 Tšweletša gore molwantšhwa wa padi ye ke mang o be o šitlele ka lebaka. (2) 15.10 Na mohola wa poledišano ke ofe mo pading ye? Efa dintlha TŠE PEDI. (2) 15.11 Leina la padi ye le sepelelana bjang le diteng tša yona? Efa dintlha TŠE THARO. (3) 15.12 Na ke maikutlo a mohuta mang ao a ka go aparelago mabapi le poledišano ya Sersanta Maroga le Nakedi? Fahlela karabo ya gago ka dintlha TŠE PEDI. (3) [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 22 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 22 DBE/2018 SCE POTŠIŠO YA 16: POTŠIŠO YE TELELE NGWANA WA MOBU – SPP Mminele Botelele bja karabo ya potšišo e be mantšu a 400–450. Sekaseka thulano ya padi ye. [25] POTŠIŠO YA 17: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA NGWANA WA MOBU – SPP Mminele Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela. SETSOPOLWA SA G ... Megopolo e ngapangapa lefaufau ka baka la tše a tlabanago natšo matšatši a. Mathomong a ngwaga ge Phankga a goroga, o be a thabile a na le kholofelo ya go imollwa, go thekgwa le go fiwa maatla a mafsa, ka morago ga mengwaga ye mentši ya diphegelo le mefufutšo, e le monna a nnoši mo sekolong sa Rethuše. Bjale Phankga o thomile go mo tlabola mogopolo bjalo ka teye e sa tšwago go mo tlabola 5 legano. Ke beke ya boraro lehono a holofetše gore Phankga o tla tliša dipuku tša gagwe tša mananeo le maitokišetšo a go ruta go yena, ka ge e le tshwanelo, eupša Mminatau o retetše. Bekeng ya mathomo ge mararankodi a a thoma, o ile a leka go mo eletša a re mohlomongwe o lebetše. O ile a tlabega ge Phankga a mo fetola ka gore: 10 'Mokgalabje, dipuku tše ke a di šomiša. Dijo tšeo ke swanetšego go di solela bana ba bešo di ka mo dipukung tše. Ka gona, nka se ke ka tšea dijo tše ke swanetšego go ba fepa ka tšona ka yo di bea ka ofising ya gago, gomme ka tla ka lebelela bana ba bešo ba swerwe ke tlala. Madi a a ntlemagantšego le bona a a nkganetša. O tla ntshwarela. Ge o rata go di bona o ka roma ngwana ge e le Mokibelo goba 15 Lamorena a tla a di tšea kua gae. Moo nka se be le pelaelo ka gobane ke tla be ke sa rute.' Nkwe e ile ya šala e tlatlafetše, Tau e tšwele. [Letl. 24–25] 17.1 Efa mantšu a Phankga ao a kgathago tema tšwetšopeleng ya padi ye. (1) 17.2 Diteng tša setsopolwa se di utolla tikologo ya mohuta mang? Fahlela karabo ya gago. (2) 17.3 Akaretša diteng tša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI. (2) 17.4 Ke ponelopele efe ye o bago le yona mabapi le gore Phankga a gane go fa Lahlang dipuku? (1) 17.5 Ka dintlha TŠE PEDI tšweletša semelo sa Phankga mo pading ye. Fahlela karabo ya gago. (4) 17.6 Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla molaetša wo o utollwago ke megabaru ya Phankga. (2) LE Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 23 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 23 DBE/2018 SCE SETSOPOLWA SA H … Lahlang o ile a phophotha ge a se a dira bjalo, a be a gapeletšega go ba botša mehlolo ka moka ye Phankga a mo laeditšego yona. Ka morago ga fao ba thoma taba ya lengwalo leo le dirilego gore motse o hubale. Lahlang ga se nke a ba utela selo, a be a ba bontšha le lengwalo leo la mohlolo. Ba ile ba tšea dipuku tšeo a di saennego, ba thoma go swantšha. Ka baka la go tlwaela 5 go bona mengwalo ye e fapafapanego, ba ile ba lemoga ka pela gore mengwalo e nyakile go swana fela ga se gwa saena motho o tee. Mohlahlobimogolo o ile a sohla monagano gabedi, gararo, a laela gore go tlišwe puku e tee ya ngwana yo mongwe le yo mongwe yo a lego ka mphatong wa bone, wa bohlano le wa boselela, gotee le ya Phankga le tša barutišigadi. 10 Phankga o ile ge a bona go kgobokantšhwa dipuku tša bana, a kwa selo tsoko se mo kgama, a bile a palelwa le ke go bolela. Go ba dipuku di kgobokantšhwa, bahlapetši ba thoma go potiela mengwalo. Mahlo a mohlahlobimogolo a ile a tanywa ke mongwalo wa ngwana yo mongwe wa mphato wa boselela. O ile go ba a senka mongwalo wo, a botša ba bangwe gore ba 15 tlogele lesolo leo. Ka morago ga ge a ngwadile leina la ngwana yoo le mphato wo a lego ka go wona, a boetša puku yeo go tše dingwe, mme a ba laela gore ba di bušetše go beng. Ya ba e le ge tša tlhahlobo ya sekolo di fedile. [Letl. 88] 17.7 Hlaloša tswalano gare ga Lahlang le Phankga. (1) 17.8 Ke thulano efe ye e tšwelelago setsopolweng se? Fahlela karabo ya gago ka ntlha E TEE. (2) 17.9 Tšweletša gore molwantšhwa wa padi ye ke mang o be o šitlele ka lebaka. (2) 17.10 Na mohola wa poledišano ke ofe mo pading ye? Efa dintlha TŠE PEDI. (2) 17.11 Leina la padi ye le sepelelana bjang le diteng tša yona? Efa dintlha TŠE THARO. (3) 17.12 Na ke maikutlo a mohuta mang ao a ka go aparelago mabapi le poledišano ya Phankga le Mokhura? Fahlela karabo ya gago ka dintlha TŠE PEDI. (3) [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 24 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme La Gae (HL)/P2 24 DBE/2018 SCE POTŠIŠO YA 18: POTŠIŠO YE TELELE LEŠITAPHIRI – OK Matsepe Botelele bja karabo ya potšišo e be mantšu a 400–450. Sekaseka thulano ya padi ye. [25] POTŠIŠO YA 19: POTŠIŠO YA SETSOPOLWA LEŠITAPHIRI – OK Matsepe Bala ditsopolwa tše ka šedi gore o tle o kgone go araba dipotšišo tša go di latela. SETSOPOLWA SA I Kgoši Taudi le mo hlabetše bodikela la mo dikelela bohlabela, gobane ngwana go buša wa madi a bogoši a a fepilwego ke mmagosetšhaba, gomme yena tša gagwe di opela košana ye e lešago bodutu lehono. Batswadi ba Khutšišo – mosadi wa Taudi wa bogoši – di ile tša ba fihlela ka morongwa yoo a ilego ge a fihla, a lemoga ka pela gore ba šetše ba di nwele moro. 5 Ba ka se di kwe bjang go se motse woo o hlokago mabarebare? Ba di kwele ke nnete, fela ke eng seo ba ka se botšago morongwa yoo ka ntle ga go fo re ba di kwele? Aowa, ba di kwele gomme go tla bonwa ka bona, fela le bona di a ba imela – ke morwalo woo ba palelwago le ke go ithweša wona ka letolo, fela ge motswadi yo mongwe le yo mongwe a retwa ka tše botse tše di dirilwego ke ngwana wa 10 gagwe le bona lehono ba tla retwa ge e le gore Khutšišo o apeile tše di tlago ka tsela. Go ka makatša kudu ge e le gore ngwana wa bona o hlotlile kgagolamegolo, gobane Taudi yena o megokgong ya gore Khutšišo o fagile pitša e sešo ya bela, ge e le bjala, ke gore o bo huduile ka leoto etšwe letsogo le le ntshe. Kgoro ya Taudi e tletše mo nkego go tlilwe maemong, banna ka moka ba reteditše 15 mahlo ba homotše kgwathitsee! Ka kua lapeng go dutše Taudi le Khutšišo gammogo le Mabothe le barwarragwe le batseta ba mošate gobane lehono tswalelabanneng e faretšwe. [Letl.140] 19.1 Mmolelo wo o kotofaditšwego o kgatha tema efe sehloeng sa padi ye? (1) 19.2 Diteng tša setsopolwa se di utolla tikologo ya mohuta mang? Fahlela karabo ya gago. (2) 19.3 Akaretša diteng tša setsopolwa se ka dintlha TŠE PEDI. (2) 19.4 Ke ponelopele efe ye o bago le yona mabapi le diphošo tša Khutšišo? (1) 19.5 Ka dintlha TŠE PEDI tšweletša semelo sa Khutšišo mo pading ye. Fahlela karabo ya gago. (4) 19.6 Ka dintlha TŠE PEDI ahlaahla molaetša wo o utollwago ke maitshwaro a Khutšišo. (2) LE Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla Text truncated here. Open the document page to read the rest. ## Related documents - [Sepedi HL P1 May June 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2018/941e177b-d260-43b7-bff5-0cc3a74b94e6) — Sepedi HL · QP · 2018 · Sepedi - [Sepedi HL P2 Nov 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2018/b3c6684a-3579-4d26-aea5-90b92a1f8408) — Sepedi HL · QP · 2018 · Sepedi - [Sepedi HL P2 Feb March 2018](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-feb-march-2018/ff8186e2-5889-4777-b91e-3ad530945f36) — Sepedi HL · QP · 2018 · Sepedi - [Sepedi HL P2 May-June 2024](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2024-nsc-june-exam-question-paper-paper-2-sepedi/de634f35-2acc-45e8-a31f-c54e8c3845cb) — Sepedi HL · QP · 2024 · Sepedi - [Sepedi HL P2 May-June 2023](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2023/58f251d6-df35-4e12-bdb6-a5d4a69be422) — Sepedi HL · QP · 2023 · Sepedi - [Sepedi HL P2 May June 2021](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2021/d1060592-4b05-4dab-95ec-0fd68cd5dff7) — Sepedi HL · QP · 2021 · Sepedi ## More from Grade 12 Sepedi HL - [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP - [Sepedi (HL) June 2025 Possible Answers](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-june-2025-possible-answers/b62e3e2c-c7f8-4660-b96f-bd9ab7e48039) — Memo · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P1 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025-mg/24e7e49f-6ff0-4ed7-85d1-32645e145c62) — Memo · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P2 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025-mg/8de1c8ca-6ec0-4c3e-8a6f-601a6bff4495) — Memo · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P3 May-June 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025-mg/55af0e4f-fc29-4491-bf04-fcec9e0e05d4) — Memo · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P1 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-1-sepedi/63741d50-f994-4b99-b545-caebbee9c356) — Memo · 2025 · Sepedi ## Collection - [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.