# Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Memo

> Grade 12 Sepedi HL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2019, 21 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

- Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2019-memo/7ab5960f-b39d-4681-8fd1-ce2d3597d456
- Updated: 2026-09-27
- Subject: Sepedi HL
- Grade: Grade 12
- Language: Sepedi
- Document type: Memorandum
- Year: 2019
- Exam period: NSC June Exam
- Paper: 2
- Curriculum: CAPS
- Pages: 21

Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2019-memo/7ab5960f-b39d-4681-8fd1-ce2d3597d456)

## About this document

Sepedi Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2019 · sepedi. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.

Read it free online on the page above; download the PDF from there.

## Document text

Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction.

### Page 1

Downloaded from hlayiso.com

                                          GRAAD 12

                SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
            NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS

                                  SEPEDI LELEME LA GAE (HL)

                                  LEPHEPHE LA BOBEDI (P2)

                                            2019

                                   TLHAHLO YA GO SWAYA

                                                                         MEPUTSO: 80

                    Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 21.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                Phetla

### Page 2

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   2                                 DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

DITŠHUPETŠO TŠA GO SWAYA

   Ge molekwa a arabile dipotšišo tše di fetago palo yeo e nyakegago, swaya ya
    mathomo fela. (Molekwa ga a swanela go araba potšišo ye telele le ye kopana
    go tšwa pukung e tee)

   KAROLONG YA A, ge molekwa a arabile dipotšišo tše nne ka moka mo diretong
    (tšeo di bonwego), swaya tše pedi tša mathomo

   Go DIKAROLO TŠA B le C, ge molekwa a arabile dipotšišo tše kopana tše pedi
    goba tše telele tše pedi, swaya ya mathomo o hlokomologe ya bobedi. Ge
    molekwa a arabile dipotšišo ka moka tše nne, swaya fela ya pele mo KAROLONG
    ye nngwe le ye nngwe ge e le gore go arabilwe potšišo ye kopana le ye telele

   Ge molekwa a file dikarabo tše pedi, moo e lego gore ya mathomo e fošagetše
    mola ya bobedi e nepagetše, swaya ya mathomo gomme o hlokomologe ya bobedi

   Ge dikarabo di sa nomorwa ka tshwanelo, swaya go ya ka tlhahlo ya go swaya

   Ge mopeleto wo o fošagetšego o ama tlhalošo, swaya phošo. Ge o sa ame
    tlhalošo, gona mo fe moputso

   Dipotšišo tše telele
    Ge karabo ya potšišo ye telele e le ka tlase ga botelele bjo bo nyakegago, se mo
    otle ka ge a šetše a ikotlile. Ge e le ye telele kudu, lekola go ya ka bokgoni gomme
    o sekaseke ntlha yeo le baswaibagolwane. Šomiša dirubriki tša kelo tšeo di lego
    lenaneong la A le B go lekola ditaodišo tša balekwa

   Dipotšišo tše kopana
    o Ge molekwa a sa šomiše ditsebjana moo a kgopetšwego go tsopola, se mo
       otle

    o    Dipotšišong tšeo di bulegilego, go se be le meputso yeo e tlogo abelwa karabo
         ya EE/AOWA goba KE A DUMELA/GA KE DUMELE. Lebaka leo le thekgago
         karabo ke lona leo le abelwago moputso

    o    Go se be le meputso yeo e tla abelwago NNETE/MAAKA goba
         NTLHA/KAKANYO. Lebaka leo le thekgago karabo ke lona leo le tlogo abelwa
         moputso

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 3

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   3                                DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA A: THETO

MONTSHEPETŠABOŠEGO – MJ Mamabolo

POTŠIŠO YA 1: 'SEROPE SA MABU A AFRIKA' – LE Mphasha

Mohlala wa karabo

Tshwantšhokgopolo
Tshwantšhokgopolo ke tsela yeo ka yona sereti se tšweletšago dikgopolo mabapi le
seretwa, gomme mmadi a se bona ka leihlo la kgopolo.

Dika
 Mothalothetong wa 2 - Re reng re nkgišetšana mahwafa? - Mmadi o bopa
    seswantšho sa batho ba elwa
 Mothalothetong wa 8 - Rena nka re segelana yona? - Sereti se tšweletša
    seswantšho sa batho bao ba segelanago mellwane nageng ya Afrika/go senya
    naga ya Afrika ka go sega mellwane
 Mothalothetong wa 10 - Go ba le tshetla a re tlogeleng - Go tšweletšwa
    seswantšho sa go kgala bojato go Maafrika
 Mothalothetong wa 13 - Go rwalelana marumo a re tlogeleng - Sereti se tšweletša
    seswantšho sa Maafrika ao a lwago
 Mothalothetong wa 15 - Go išana ka fase ga mabu ga se go rarolla mathata -
    Sereti se tšweletša seswantšho sa dipolayano ka ge di sa rarolle mathata

Diema
  Mothalothetong wa 4 - Ntlolerole ga e tswale kgoši - Go bopša seswantšho sa
   Maafrika ao a sa kwanego gabotse ka ge go ka se be le tšwelopele
  Mothalothetong wa 11 le 12 - Bana ba mpa ba ngwathelana hlogwana ya tšie - Go
   bopša seswantšho sa Maafrika ao a swanetšego go abelana bonnyane bja
   mahumo ao ba nago le ona nageng ya gabobona
  Mothalothetong wa 14 - Ya ja ye nngwe ga e none – Sereti se tšweletša
   seswantšho sa go se atlege ga batho ba Afrika bao ba jabetšago ba bangwe            [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                               Phetla

### Page 4

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   4                                     DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 2: 'CHRIS HANI'– MJ Mojalefa
2.1       Setšhaba sa lla sello sa masetlapelo                                              (1)

2.2          Sereto se reta bogale le bogolo bja tema yeo e kgathilwego ke Chris Hani
              ntweng ya tokologo
            O bolaetšwe tokologo ya rena gomme a llelwa ke bohle
            Bao ba bego ba sa rate mešomo ya gagwe ba mmolaetše lefeela
            Polao ya Chris Hani e hlotše letšhogo bathong le go ekonomi ya naga
           (TŠE THARO fela.)                                                                (3)
2.3       Bahlokakhutšo ba mo nyaka,
          Ba mo nyaka, ba mo nyaka,
          GOBA
          Ba mo nyaka, ba mo hwetša,
          Ba mo hwetša go sa gopola motho;
          Mohola: E tlemaganya methalotheto ye mebedi ya go latelana ka kgopolo ya
          go nyaka/hwetša.                                                                  (2)
2.4        O re lotile/re a leboga
           Mothalotheto o arotšwe ka dikarolometara tše pedi
           Dikarolometara tšeo di arogantšwe ke sešura
          (TŠE PEDI fela.)                                                                  (2)

2.5       Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
          Mohlala:
          Maikutlo a pefelo
           Ke befedišwa ke polao ya Hani ka ge a se na molato                              (2)
                                                                                            [10]
POTŠIŠO YA 3: 'THAKA YE TSHESE' – MM Rakoma
3.1       3.1.1        … e le …                                                             (1)

          3.1.2        -etše                                                                (1)
3.2            Le sa le bafsa
               Le šome ka maatla go itokišetša bophelo                                     (2)
3.3            Methalotheto ke ye 16
               Methalotheto ke ye mekopana                                                 (2)

3.4       Kgauswi - kgole
          Tšwago - yago                                                                     (2)
3.5       Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
           Moreti o eletša bafsa go ba le maikarabelo
           O ba eletša gore ba se šomiše tokologo bošaedi                                  (2)
                                                                                            [10]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 5

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                    5                                         DBE/2019
                                   SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 4: 'THEPUDI' – PM Mashilo
4.1       Ke seretotumišo sa bogologolo
           Se bopilwe ka fomula ya matseno le mmele                                             (2)
4.2            Sereti se ratana le basetsana ba bannyane
               Bakgekolo ba a lwatša                                                            (2)
4.3       Papadišantšu.
          Mošomo:
           Ke go tšweletša mošito ka gare ga mothalotheto
           Go gatelela kgopolo ya go tšofala
          (E TEE fela).                                                                          (2)

4.4       Kelelothalo - e šoma go feleletša kgopolo ya go kwera yeo e thomilego
          mothalothetong wa 17 go ya go wa 18.                                                   (2)
4.5       Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
          Mohlala:
          Maikutlo a go tenega.
           Ke tenwa ke mokgalabje wa go ratana/robala le basetsana ba bannyane
              mo a bilego a ikgantšha ka seo                                                     (2)
                                                                                                 [10]

                                               LE

POTŠIŠO YA 5

'NTLOSWISWI' – NS Puleng

5.1       5.1.1        Kelelothalo –       Ntlo yekhwi ke ntlo mang magagešo
                                           Ge diphukubje le mahlalerwa e phuthile?               (1)
          5.1.2        Potšišoretoriki –   Kgoši ke mang ge bohle e le dibakaborena?/
                                           Ntlo yekhwi ke ntlo mang magagešo
                                           Ge diphukubje le mahlalerwa e phuthile?               (1)

5.2            Kgolegong go tletše batho ba mediro ya go se loke
               Kgolego e kgaogantše batho le bao ba bego ba phela nabo                          (2)

5.3        Le gatelela kgopolo ya tšhomišo ya molao                                              (1)

5.4            Ditemanatheto ke tše 7
               Temanatheto ye nngwe le ye nngwe e bopilwe ka methalotheto ye
                meraro
               Methalotheto ke ye metelele le ya magareng                                       (3)

5.5       Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
          Ke moya wa kgahlego/tumišo
           Go tumišwa seo kgolego e lego sona/e se dirago                                       (2)
                                                                                                 [10]

                                                        PALOMOKA YA KAROLO YA A:                 30

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                         Phetla

### Page 6

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   6                                    DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA B: PADI/DIKANEGELOTŠHABA

POTŠIŠO YA 6: BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele

Mohlala wa karabo:
Morero
Morero ke kgopolokgolo/thuto yeo mongwadi a ratago go e fihliša go mmadi.
Morero wa Badimo ba boletše
Morero wa padi ye ke gore lentšu la mohu ga le tshelwe. Ditau o gana go phethagatša
taelo ya Mohu Tatagwe, e lego Kgoši Tsweke ya gore a nyale Thabišo, morwedi wa
Kgoši Pilošamadiba. Ditaba tša marato le manyalo ga di atlege go fihla a nyala
Thabiso.
    Ditau o ratana le Mpimpi morwedi wa Moganwa ebile o a mo imiša ka la gore o a
     mo rata eupša ba a kgaogana
    Komanyi le bakgomana ba mošate ba leka go gopotša Ditau ka taelo ya mohu
     tatagwe ya gore a nyale Thabišo eupša Ditau o a ngangabala
    Ditau o nganga ka la gore ga se a rerišwa ebile yena ga a rate Thabišo
    Kgoši Pilošamadiba o lemoša Ditau gore ge a nkgelwa ke Thabišo gona o
     nkgelwa ke lethebo la bogoši le ge go le bjalo Diatu ga senke a theeletša seo
    Kgokolo o iša Ditau go Ngaka Ngwetšana gore a nyale Seritša fela lenyalo la bona
     la se fihle kgole
    Phei o laodišetša Ditau ka toro ya gagwe fao tatagwe a mo laetšego gore a botše
     Ditau gore mosadi wa gagwe ke Thabišo eupša Ditau ga a e tšeele hlogong
    Ditau o selwa ka ga Masekamiša ka ge a ganana le taba ya go nyala Thabišo
    Ditau o tšwela pele o nyala Nthuše yo a go belega bana ba go lekana le
     magotlwana gomme taba ye ya dira gore Diatu a mo tlogele
    Ditau o thoma go lwala le go hlobaetšwa ke ditoro kgafetšakgafetša ka lebaka la
     go se phethagatše taelo ya tatagwe
    Ditau o nyala Thabišo ebile ba šegofatšwa ka mafahlana a mosetsana le
     mošemane
    Mafelelong Ditau o bewa setulong sa bogoši gomme ditaba motseng wa Bakone
     di thoma go sepela ka thelelo ka ge a phethile taelo ya mohu tatagwe                  [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 7

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   7                                      DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 7: BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele

SETSOPOLWA SA A

7.1       Ke bakgomana ba mošate/ke banna ba motse.                                          (1)

7.2            Senyama le Makgabo ba hlaloša ka fao Ditau a bethilego Mpimpi ka
                gona
               TatagoMpimpi o homolela taba ya go bethwa ga morwedi wa gagwe                (2)

7.3            Komanyi ke motho wa go rata go omana
               O be a fela a omanya Ditau ka taba ya go gana go phethagatša taelo ya
                tatagwe ya go nyala Thabišo                                                  (2)

7.4            Poledišano e tšweletša dimelo tša baanegwa (Senyama le Makgabo ba
                na le lesebo/Ditau ke motho wa go rata theto)
               Poledišano e thuša mongwadi go hlaloša ditiragalo (Sebakeng sa gore
                mongwadi a hlaloše ditiragalo, Senyama le Makgabo ke bona ba di
                hlalošago ka poledišano)
               Poledišano e utolla maikutlo (Senyama o maketše – Ka tate ka Lesiba,
                ga a di gape ka moka mošemane yo)                                            (3)

7.5            ... maabane ona a a maabane a ya go Ditau ...
               Mpimpi o rile go fihla gae ...                                               (2)

7.6       Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
          Mohlala:
          Maikutlo a pefelo.
           Ke befedišwa ke Ditau ge a betha Mpimpi                                          (2)

SETSOPOLWA SA B

7.7       Ya segologolo.
             Go bolelwa ka Ngaka Ngwetšana/badimo                                           (2)

7.8       Ditau.                                                                             (1)

7.9            Mpimpi o imile gomme o re o imišitšwe ke Ditau
               Ditau o a gana gomme o betha Mpimpi
               Mpimpi o botša tatagwe ka go bethwa ga gagwe                                 (3)

7.10           Mongwadi o hlaloša ditiragalo bjalo ka ge di direga (Mongwadi o hlaloša
                ka fao Ditau a ganago go tšea taelo ya tatagwe ka go ratana le
                banenyana ba bantši)
               Mongwadi o diriša motho wa boraro go hlaloša ditiragalo                      (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 8

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   8                                    DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

7.11           Kgoši Tsweke o kwana le Kgoši Pilošamadiba ka taba ya gore Ditau a
                nyale Thabiso
               Kgoši Tsweke o botša Ditau gore o swanetše go nyala Thabiso                (2)

7.12      Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
           Mmadi o be a se a letela gore Ditau a ka feleletša a nyetše Thabišo ka ge
              setšhaba se lekile go mo eletša gomme yena a ngangabala                      (1)

7.13      Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
          Ee, mongwadi o atlegile.
           Ditau o feleleditše a nyetše Thabišo
           Ditaba motseng wa Bakone di boela sekeng ka ge Ditau a tšere bogoši
              bjo bo mo swanetšego                                                         (2)
                                                                                           [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 9

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   9                                    DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 8: KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela

Mohlala wa karabo:
Morero
Morero ke kgopolokgolo/thuto yeo mongwadi a ratago go e fihliša go mmadi.
Morero wa Kgalagalo tša setu
Morero wa Kgalagalo tša setu o lebane le diphiri tšeo balekane ba di direlanago ka
malapeng gomme tša ba le seabe se se mpe dikamanong. Molatelo o diretše monna
wa gagwe sephiri mabapi le bolwetši bja gagwe bja kankere ya molomo wa popelo.

   Ka morago ga go belega ngwana Molatelo o ile a thoma go ba le mathata a
    lephelo eupša a sa botše monna wa gagwe
   Ge a eya go dira ditlhahlobo gwa hwetšagala gore o na le bolwetši bja kankere ya
    molomo wa popelo, eupša taba ye a e utela monna wa gagwe
   Taba ya bolwetši bja Molatelo e ile ya mo dira gore a thome go fetoša maitshwaro
    a gagwe.
    o A se sa bolediša monna wa gagwe, ka gae gwa rena setu.
    o O be a mmolediša ka nako yeo a ratago
    o Ge a eya maeto a se sa laela monna wa gagwe
    o O be a alela Mojagobedi letšatši leo go ratago yena
    o A se sa mo solela dijo ge a feditše go apea
    o A se sa dula le yena tafoleng goba go bogela le yena thelebišene
   Mojagobedi o ile a thoma go makatšwa ke maitshwaro a Molatelo eupša a hloka
    dikarabo
   Mojagobedi le yena ka go se sa kgotlelela ditiro tša mosadi wa gagwe, a thoma go
    ba le lerato la ka sephiring le Fiona yo a ilego a ba a mo imiša
   Go šireletša sephiri seo sa bolwetši, Molatelo o nagana go hlala Mojagobedi ka la
    gore o rata basadi
   Molatelo o ya gagabo go ba botša gore yena o nyaka go hlala Mojagobedi gomme
    batswadi ba ganana le taba yeo ka ge mabaka a gagwe a tlhalo a sa kwagale
   O hlagelwa ke kotsi ya go thulwa ke sefatanaga ge a le tseleng ya go tšwa gagabo
    ka morago ga go palelana le batswadi ka taba ya tlhalo
   O amogelwa bookelong bja Kgapane
   Mojagobedi o hwetša molaetša wa gore mosadi wa gagwe o amogetšwe
    bookelong ka lebaka la kotsi ya sefatanaga gomme o kitimela bookelong
   Ge Mojagobedi a le ka moo phapošeng yeo Molatelo a lego ka go yona o bona
    faele, o a e phetla gomme sephiri sa gore mogatšagwe o bolawa ke eng se a
    utolloga                                                                               [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 10

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   10                                      DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 9: KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela

SETSOPOLWA SA C

9.1       Thabitha ke molaodi wa Tumpu mošomong.                                              (1)

9.2            Tumpu o ile lapeng la Mojagobedi go boledišana le Molatelo mabapi le
                go se phedišane botse ga bona
               Molatelo o botša Tumpu tšeo a di llego mohla wa tlala mabapi le seo a se
                tletšego                                                                      (2)

9.3       Mojagobedi ke motho wa go ja ka mo le ka mo.
          Pading ye Mojagobedi o ratana le Fiona mola a na le mosadi.                         (1)

9.4            Poledišano e tšweletša dimelo tša baanegwa (Mohlala: Mojagobedi ke
                motho wa go se rate sekhethe)
               Poledišano e thuša mongwadi go hlaloša ditiragalo (Mohlala: Sebakeng
                sa gore mongwadi a hlaloše ditiragalo, Tumpu le Mojagobedi ke bona ba
                di hlalošago ka poledišano)
               Poledišano e utolla maikutlo (Mohlala: Molatelo o befetšwe – O ka se
                tloge lapeng la gago Solomondale kgole bjalo, wa tla wa mpotša boloko
                ka mo lapeng la ka)                                                           (3)

9.5         … a theogela bošego …
            … ge ke tšhaiša ke fihla gae …
            … tšatši le lengwe …
            … bjale ka ge re tshephišane …
           (TŠE PEDI fela.)                                                                   (2)

9.6       Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana.
          Mohlala:
          Ke maikutlo a manyami.
           Ke nyamišwa ke ge a hlapaola Tumpu                                                (2)

SETSOPOLWA SA D

9.7       Ya sebjalebjale.
           Go bolelwa ka sefatanaga/diaparo                                                  (2)

9.8       Molatelo.                                                                           (1)

9.9            Mojagobedi o tšea sephetho sa go thekga mosadi wa gagwe twantšhong
                ya kankere
               Molatelo le Mojagobedi ba hweditše dipoelo tša gore Molatelo ga a sa na
                kankere ya molomo wa popelo
               Molatelo o lokollotšwe bookelong                                              (3)

9.10           Mongwadi o anega ditiragalo bjalo ka ge di direga (Mongwadi o hlaloša
                ka phedišano yeo e sego ya maleba magareng ga Molatelo le
                Mojagobedi ka lebaka la bolwetši bjo bo swerego Molatelo)
               Mongwadi o diriša motho wa boraro go hlaloša ditiragalo                       (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 11

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   11                                   DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

9.11           Mojagobedi le Molatelo ba ka gabo Mojagobedi - baanegwathwadi le
                lefelo
               Ba belege ngwana wa mošemane                                               (2)

9.12      Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
           Mmadi o be a se a letela gore Mojagobedi le Molatelo ba ka boela ba
              dula ka lethabo lapeng la bona                                                (1)

9.13      Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
          Ee, mongwadi o atlegile.
           Go utollotšwe seo se bego se tshwenya Molatelo (bolwetši bja kankere
              ya molomo wa popelo)
           Lethabo la thoma go rena lapeng la Mojagobedi le Molatelo                      (2)
                                                                                           [24]?

                                            GOBA

DIKANEGELOTŠHABA

POTŠIŠO YA 10: TODI YA BATLOGOLO – MA Makgopa, BMT Makobe le
AP Nkadimeng

Mohlala wa karabo:
Morero
Morero ke kgopolokgolo/thuto yeo moanegi/sereti/moopedi a ratago go e fihliša
ditsebeng tša motheeletši.

Morero wa Nonwane

Morero wa nonwane ye o lebane le seema seo se rego tšhiwana ye e sa hwego e letile
monono.
 Mmadillo o be a se na bana a segwa ke batho ba mo motseng wa Marakane
   gaKgoši Magapu
 Mmadillo o be a se na bagwera, le ge a hweditše sekgalabjana sa go mo tloša
   bodutu se be se sa kgotlelele ka lebaka la go hloka thari ga gagwe
 Kgoši Magapu le yena o be a se sa mo kwa bose a bile a nyaka go mo raka
   motseng ka lebaka la go hloka bana
 Mmadillo o ile a phethagatša taelo ya lentšu leo le mo tletšego a robetše la gore a
   ye a hlape mahlo Sedibeng sa Tilo sa go tšhabega
 O ile a dula ka moo bodibeng matšatši a mabedi gomme a tšwa ka laboraro
 O tšwile a rwele pheta ya thaga gomme taba ye a e dira sephiri sa gagwe
 O ile a ima a belega bašemanyana ba mafahla mola badudi ba motse wa
   Marakane ba hlokofalelwa ke bana
 Batho bale e bego e le manaba ba mo sega ba thoma go ithatiša yena
 Mmadillo a ba le bana ba bangwe, lapeng la gagwe ya ba lethabo ba ja ba lahla

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                   Phetla

### Page 12

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   12                                       DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

Morero wa Diema

NI Phala le AP Nkadimeng

Lehlogonolo le phuthelwa ka madimabe
 Morero wa sona ke go kgothatša motho ge a nyefile moko goba a nyamišwa ke
   seemo seo a ikhwetšago a le go sona

Tswalela banneng ga e farelwe.
 Morero wa sona ke go fa batho maatla ge go le bothata

Morero wa Sereto sa kgoro

BABINAKGOMO

'BA GA MONARENG' – CL Mokoena

   Morero wa sereto se ke go utolla setlogo le histori ya ba gaMonareng
   Se hlaloša fao ba gaMonareng ba tšwago gona (Mogodumo) le gore ba tswetšwe
    ke mang (Tšhite a' Nape)

Morero wa Koša

'LESEA LE A LLA' – BMT Makobe

   Morero wa koša ye ke go kobakobetša/homotša/kunkuretša ngwana gore a robale
    goba a iketle ge ba rwele meeta ya meetse                                                  [25]

POTŠIŠO YA 11: TODI YA BATLOGOLO – MA Makgopa, BMT Makobe le
AP Nkadimeng

SETSOPOLWA SA E

11.1      Nonwane, Nonwane!                                                                    (1)

11.2      Rahodu
           Morero wa nonwane ye o theilwe godimo ga gagwe
           Ditiragalo tša nonwane ye di dikologa godimo ga gagwe
           O thoma le nonwane ye mathomong go fihla mafelelong
          (LE TEE fela.)                                                                       (2)

11.3      Ke ya sebjalebjale
           Go bolelwa ka lokheišeneng la Soweto                                               (2)

11.4           Bohodu ga bo na moputso – Rahodu o feleditše a timeletše le kgomo
               Batho ga se ba swanela go rekišetšwa dilo ka ntle le bohlatse, ba ka reka
                dilo tša go utswiwa                                                            (2)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 13

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   13                                      DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

11.5      Nonwane ya kgogamašego.
           E tloša bodutu/thabiša batheeletši
           Baanegwa ke batho le diphoofolo
           Bosenyi bja Rahodu ga bja mo hola ka selo
          (TŠE PEDI fela.)                                                                    (3)

11.6           Mohlare wa tomoga wa thoma go opela
               Go tsoga ga kgomo e hwile, e apeilwe e bile e jelwe
               Batho ba swarwa ke tlala ka nako e tee morago ga go tsoga ga kgomo            (3)

11.7      Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana
          Mohlala:
          Maikutlo a go tenega/befelwa.
           Ke tenwa/befedišwa ke bohodu bja gagwe                                            (2)

SETSOPOLWA SA F

11.8      Go tšweletšwa seswantšho sa go laetša Mandela e le mokgalabje                       (1)

11.9      E tšweletša mošito.                                                                 (1)

11.10        Sereto se bolela ka leloko le kgoro yeo Mandela a belegetšwego go
              yona, mohlala: Ke morwa wa Mphakanyiswa le Nosekeni
            Se hlaloša ka fao Mandela a hlompšhago ka gona lefaseng ka bophara,
              mohlala: o hlompšha ke magoši le baetapele ba bangwe
            O na le bokgoni bja go hlola khutšo le go thibela bosenyi ebile ke
              molwelatokologo
           (TŠE PEDI fela.)                                                                   (2)

11.11     Potšišoretoriki
           E gatelela bogale/bohlokwa bja Mandela                                            (2)

11.12     Seretotumišo (sa sebjalebjale)
           Sereti se tumiša boetapele bja Mandela                                            (2)

11.13     Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
           Thaka ’a dikgoši – Mandela o lekantšhwa le dikgoši ka maemo
           Legora la khutšo – Mandela o tliša khutšo setšhabeng
           Lekepekepe – Go rena lethabo
           Go binwa mantshegele – go iketlilwe/go a ipshinwa
          (TŠE PEDI fela.)                                                                    (2)
                                                                                              [25]

                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA B:               25

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                      Phetla

### Page 14

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   14                                  DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA

POTŠIŠO YA 12: O IPHIHLETŠENG? – LT Maphoso

Mohlala wa karabo:
Thulano
Thulano ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo tša gagwe goba baanegwa ba
bangwe.
Molokoloko woo wa dithulano o tšwetša thulaganyo ya sengwalo pele gomme ka
thulaganyo yeo ya ditaba mongwadi o utolla morero wa sengwalo.

1. Thulanogare
    Benjamene o lwa le dipelo tša gore a Mahunela ke tatagwe ka nnete goba aowa

2. Thulanontle
   Mahunela o thulana le Rebone
    Rebone o botša Mahunela gore o nyaka tšhelete ya go tšwetša dithuto pele
     gomme Mahunela o mmotša gore yena ga a na tšhelete
    Rebone o botša tatagwe gore o na le tokelo ya go ithuta ka gona a fiwe tšhelete
     ya go mo iša sekolong gomme Mahunela o mmotša gore ditokelo di tla mo iša
     sekolong
    Mahunela o thulana le Rebone ge a mmotša gore yena ga a kgone go apea
     nama gomme Mahunela o mo gapeletša go e apea
    Mahunela o botša Rebone gore o swanetše go nyalwa ke Konstabolo
     Phaswane gore a tle a mo iše sekolong gomme Rebone o a gana
   Mahunela o thulana le Jemina
    Jemina o befeletše Mahunela mabapi le taba ya go se nyake go iša Rebone
     sekolong
   Rebone o thulana le Sarinki
    Rebone o befelela Sarinki yo a mo leleditšego mogala ebile a mmitša mogadibo
    Rebone o thulana le Sarinki ge a mmotšiša ka tšhelete ya go ya sekolong le ge
     a mmitša mogadibo. O tima mogala a sa bolela
   Mpoti o thulana le Rebone
    Mpoti o botša Rebone ka Phaswane gomme Rebone o a befelwa ebile o a mo
     raka
   Benjamene o thulana le Sarinki
    Benjamene o galefile ge Sarinki a tlo mo lokolla kgolegong o re yena a ka upše
     a bolele ka kgolegong go na le gore a lokollwe ka tšhelete yeo a gopolago gore
     ke ya Sebakweng
   Mpoti o thulana le Phaswane
    Mpoti o leletša Phaswane mogala a mo kgalema ka taba ya gore o mo tšeela
     mosadi
    Mpoti le Phaswana ba a lwa kua mabenkelengkgoparara, ba lwela Rebone                 [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                  Phetla

### Page 15

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   15                                     DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 13: O IPHIHLETŠENG? – LT Maphoso
SETSOPOLWA SA G
13.1      Ke bagwera/ba tsene sekolo mmogo.                                                  (1)
13.2           Rebone ke motho wa go ineela ka pela
               Hlogi ke motho wa maele le tlhohleletšo                                      (2)
13.3           Di hlahla mmadi (Mohlala: Rebone/Hlogi o a goroga)
               Di utolla dimelo tša babapadi (Mohlala: Mahunela ke motho yo bogale - O
                bolela ka bogale ge a bolela le Rebone)
               Di bontšha maikutlo a babapadi (Mohlala: Mpoti o bolela le Rebone ka
                lethabo - O thabile)                                                         (3)
13.4      Phegelelo ke motheo wa katlego.
           Rebone o ile a phegelela go tšwetša dithuto tša gagwe pele le ge
             tatagwe a be a re yena ga a na tšhelete gomme a hwetša thušo ya
             mašeleng                                                                        (2)
13.5           Phekgogo ya papadi ye ke go nyaka go ya yunibesithi ga Rebone
               Mošomo: E hlola thulano ya mathomo papading ye                               (2)
13.6      Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
          Ke moya wa leago.
           Hlogi o leka go eletša Rebone yoo a bonalago a lahlegetšwe ke tshepo             (2)
SETSOPOLWA SA H
13.7      Sebjalebjale
           Go bolelwa ka moruti/mogala/sellathekeng                                         (2)
13.8      O šomišitše ditšhupasefala go laetša gore Kgoroši o a kgotsofala.                  (1)
13.9           Go thabelwa katlego ya Rebone
               Go solwa maitshwaro a Sarinki le Ngaka Thokgola                              (2)
13.10     Rebone
              Mediro ya gagwe e phadima go feta ya babapadi ka moka
              O thoma le papadi a be a fetše le yona
              Morero wa papadi o theilwe godimo ga gagwe
          (TŠE PEDI fela)                                                                    (2)
13.11          Mminoratho - Ke mmino wo o kgaogantšhago ditema papading ye.
                (Mohlala: O kgaogantšha poledišano ya Rebone le Hlogi (letl. 20–21) le
                ya Jemina le Rebone,(letl. 21–22)
               Mminorathwana - Ke košana yeo e kgaogantšhago nako ya ditiragalo tša
                temana papading ye (Mohlala: Poledišano ya Rebone le Hlogi (letl.18) le
                ya Malewe le Mahunela (letl. 19)                                             (2)
13.12     Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
          Leina la papadi ke O iphihletšeng?
           Sarinki o be a lefela dithuto tša Rebone ka sephiring
           O ratana le tatago Rebone ka sephiring                                           (3)
                                                                                             [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 16

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   16                                    DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 14: NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu

Mohlala wa karabo:

Thulano
Thulano ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo tša gagwe goba baanegwa ba
bangwe.
Molokoloko woo wa dithulano o tšwetša thulaganyo ya sengwalo pele gomme ka
thulaganyo yeo ya ditaba mongwadi o utolla morero wa sengwalo.

Thulanoteng/gare
 Mphaka o balabala ka toro yeo ka yona mmagwe a ilego a mo laela go boa gae
 Mphaka o lwa le dipelo ka taba ya go boela gae Bonwatau

Thulanontle
Mphaka o thulana le Hunadi
 Mphaka le Hunadi ba thulana ge a mmotšiša gore go reng a bolela a nnoši
    gomme a bile a gapeletša Mphaka go ya kerekeng
Mphaka o thulana le Rola
 Mphaka le Rola ba thulana ka taba ya gore mang o ithutile kae le gore o mmitša
    lekgoba
Mphaka o thulana le bengmošomo/bagolwane ba gagwe mošomong
    Mphaka o thulana le bengmošomo/bagolwane ba gagwe ka taba ya go hloma
       poso yeo e lego ka godimo ga ya gagwe gomme ba efa ngwana wa mobu
Rola le Kala ba thulana le Mphaka
   Rola le Kala ba thulana le Mphaka ka go mo hlohla diganong, ba mo kotiša
    moswe boka lešolopudi. Ba mmotša serokaphatla gore ke motsenela, ga a na
    legae – Mošayagabo
Sebola o thulana le barutiši ba gagwe sekolong
   Sebola o thulana le barutiši sekolong ge ba re yena ke motšwabotšo ebile o a
    rakwa ka ge ba re ga a na mekgwa                                                        [25]

POTŠIŠO YA 15: NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu

SETSOPOLWA SA I

15.1      Ke bagwera/Ke bašomimmogo.                                                        (1)

15.2           Mphaka ke motho wa boikokobetšo
               Hunadi ke motho wa go ba le sekgapu                                         (2)

15.3           Di hlahla mmadi (Mohlala: Mphaka o bolela a nnoši)
               Di utolla dimelo tša babapadi (Mohlala: Mbari o tšhogile – Ke lefšega)
               Di bontšha maikutlo a babapadi (Mohlala: Mphaka o itia tafola ka
                letswele)                                                                   (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                    Phetla

### Page 17

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   17                                DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

15.4        Mongwadi o lemoša babadi gore maropeng go a boelwa
            Mongwadi o lemoša babadi gore motho yo mongwe le yo mongwe o tla
             hwetša khutšo le lethabo nageng ya gabo
           Bafaladi ba swanelwa ke go fiwa tshwaro ya maleba nageng tšeo ba
             falaletšego go tšona
          (TŠE PEDI fela.)                                                              (2)

15.5      Phekgogo ya papadi ye ke ge Hunadi a botšiša Mphaka gore o reng a bolela
          a nnoši.
          Mošomo: E hlola thulano ya mathomo papading ye.                               (2)

15.6      Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
          Moya wa pefelo.
             Hunadi o befedišitšwe ke go bona monna wa gagwe a tagilwe                 (2)

SETSOPOLWA SA J

15.7      Ke ya sebjalebjale.
           Go bolelwa ka lengwalo la diploma/yunibesithi                               (2)

15.8      O šomišitše ditšhupasefala go laetša gore Mphaka o gakanegile.                (1)

15.9           Go bolelwa ka kgetho ya lekgotla la yunibesithi
               BoMphaka ga ba sa dudišega bjalo ka bafaladi ka ge go ngunangunwa
                ka maemo a bona ka yunibesithing                                        (2)

15.10     Mphaka
              Mediro ya gagwe e phadima go feta ya babapadi ka moka
              O thoma le papadi a be a fetše le yona
              Morero wa papadi o theilwe godimo ga gagwe
          (TŠE PEDI fela).                                                              (2)

15.11        Palo ya babapadi ke ya go lekanela: ke ba 15
             Polelo ke ya go amogelega: ga go mo go tšwelelago mahlapa ka gare
              ga papadi ye
             Mafoko a poledišano ga se a matelele, mohlala: poledišano ya Hunadi,
              Mphaka le Lebitsi (letl. 87–88)
          (A MABEDI fela.)                                                              (2)

15.12     Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
          Leina la papadi ke Naga ga di etelane.
              Diteng di mabapi le Mphaka yo a tlogilego nageng ya gabo a falalela
               dinageng di šele ka lehutšo la gore bophelo bo tla ba kaone
              Dinageng di šele Mphaka o hweditše mathata a go feta mo a tšwago
               gona                                                                     (3)
                                                                                        [25]

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                Phetla

### Page 18

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   18                                     DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

POTŠIŠO YA 16: LEHUFA – P Mothupi
Mohlala wa karabo:
Thulano
Thulano ke ge moanegwa a thulana le dikgopolo tša gagwe goba baanegwa ba
bangwe.
Molokoloko woo wa dithulano o tšwetša thulaganyo ya sengwalo pele gomme ka
thulaganyo yeo ya ditaba mongwadi o utolla morero wa sengwalo.
Thulanoteng/gare
 Lerato o lwa le dikgopolo mabapi le gore a botše Ntshepe gore o a mo rata
 Ntshepe le yena o lwa le dikgopolo, o tšhaba go botša Lerato gore o a mo rata
 Lerato o lwa le dikgopolo mabapi le taba ya go hlala Radithekisi
Thulanontle
Ntlogeleng o thulana le Lerato
 Ntlogeleng o thulana le Lerato ka la gore o mo tšeela monna, ka ge a hweditše
    dinomoro tša mogala ka paking ya Ntshepe
Ntlogeleng o thulana le Ntshepe
 Ntlogeleng o thulana le Ntshepe ka la gore o rata theto. Ntlogeleng o hweditše
    dinomoro tša mogala tša Lerato ka paking ya Ntshepe
Ntshepe o thulana le Ntlogeleng
 Ntshepe o hwetša Ntlogeleng a swere dihlare tšeo maikemišetšo e bego e le go
    mo tšhelela
Radithekisi o thulana le Lerato
 Radithekisi o re Lerato o rata banna ebile o mo ntšha ka kerekeng go rapelwa. O
    mmotša ge a etše banna kerekeng
Lerato o thulana le Radithekisi
 Lerato le Radithekisi ba a hlalana ka ge lehufa la Radithekisi le ba tsene gare
Lerato o thulana le Ntshepe
 Lerato o thulana le Ntshepe ka taba ya gore ba ye go bona Radithekisi bookelong
Leepo le Tsarane ba thulana le maphodisa
 Leepo le Tsarane ba thuntšhana le maphodisa ka morago ga gore Radithekisi a ba
    fe mošomo wa go ja Lerato le Ntshepe leonyane                                            [25]
POTŠIŠO YA 17: LEHUFA – P Mothupi
SETSOPOLWA SA K
17.1      Ntshepe ke morutiši wa maloba wa Lerato/Lerato ke morutwana wa maloba
          wa Ntshepe.                                                                        (1)
17.2           Ntshepe ke motho wa go ba le tlhompho le lerato
               Ntlogeleng ke motho wa go ba le lehufa                                       (2)
17.3           Di hlahla mmadi (Mohlala: Lerato o bolela a nnoši/Ntshepe o bala
                kuranta)
               Di utolla dimelo tša babapadi (Mohlala: Lerato o tšhogile ebile ga a sa
                tseba gore a dire eng - Ke lefšega)
               Di bontšha maikutlo a babapadi (Mohlala: Monamudi le yena o hwa ka
                disego - o thabile)                                                          (3)

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                     Phetla

### Page 19

Downloaded from hlayiso.com
Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2                   19                                       DBE/2019
                                  SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

17.4           Mongwadi o rata go lemoša babadi gore lehufa ga le age motse
               Sebetša se segolo ka gare ga lapa ke tlhomphano, tshepano le lerato            (2)

17.5      Phekgogo ya papadi ye ke ge Ntlogeleng a hwetša dinomoro tša mogala ka
          paking ya Ntshepe.
          Mošomo: E hlola thulano ya mathomo papading ye.                                      (2)

17.6      Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
          Moya wa tlabego/pefelo.
           Ntshepe o tlabja/befedišwa ke mosadi wa gagwe ge a rogile Lerato                   (2)

SETSOPOLWA SA L

17.7      Tikologo ya sebjalebjale.
           Go bolelwa ka bookelo bja Ga-Rankuwa                                               (2)

17.8      O šomišitše ditšhupasefala go laetša gore Maditaba o maketše.                        (1)

17.9           Radithekisi o itshola ka go tlogelana le Lerato ka ge bophelo bo se sa mo
                sepelela gabotse
               Maditaba o laetša Radithekisi gore Lerato o be a mo thuša                      (2)

17.10     Radithekisi
           Mediro ya gagwe e phadima go feta ya babapadi ka moka
           O thoma le papadi a be a fetše le yona
           Morero wa papadi o theilwe godimo ga gagwe
          (TŠE PEDI fela).                                                                     (3)

17.11        Palo ya babapadi ke ya go lekanela: ke ba 14
             Polelo ke ya go amogelega: ga go mo go tšwelelago mahlapa ka gare ga
              papadi ye
           Mafoko a poledišano ga se a matelele, mohlala: poledišano ya Lerato le
              Ntshepe (letl. 1–3)
          (A MABEDI fela.)                                                                     (2)

17.12     Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana.
          Mohlala:
          Leina la papadi ke Lehufa.
           Diteng di mabapi le Lerato yo a bego a nyetšwe ke monna wa go ba le
              lehufa la go fetelela
           Ntlogeleng o be a na le lehufa go monna wa gagwe                                   (3)
                                                       PALOMOKA YA KAROLO YA C:                25
                                                        PALOMOKA YA TLHAHLOBO:                 80

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                       Phetla

### Page 20

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2
                                  Downloaded from hlayiso.com    20                                                            DBE/2019
                                                    SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DIPOTŠIŠO TŠE TELELE: THETO [MEPUTŠO YE 10]
Dinyakwa             Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo                 Bokgoni bja     Bokgoni bja motheo          Ga go bokgoni
                                                                               magareng
                                 5–6                         4                      3                    2                      1
DITENG               -Tlhalošo ye e              -Kwešišo le tlhalošo    -Tlhalošo ye e       -Tlhalošo ya sererwa     -Ga go kwešišo ya
                     tseneletšego ya sererwa ye botse ya sererwa. kgotsofatšago ya            ga e kgotsofatše.        sererwa.
Tlhalošo ya          -Tatelano ya dikgopolo      -Potšišo e arabilwe     sererwa.             -Ga go dintlha tšeo di
sererwa. Botebo      tša go ba le                ka botlalo.             -Go na le dintlha di amanago le sererwa.      -Karabo ga e
bja dikgopolo,       maatlakgogedi tša go        -Dikgopolo tšeo di      se kae tšeo di       -Ga go kwešišo ya        sepelelane le sereto.
kgonthišo le         amana thwii le temana.      filwego di a kwala      amanago le sererwa. sengwalwa le sereto.
                                                                                                                       -Morutwana ga a
kwešišo ya           -Kwešišo ye e               eupša ga se tšona ka -Tše dingwe tša
                                                                                                                       tsebe selo ka ga
setsopolwa           tseneletšego ya             moka tšeo di            dikgopolo di a
                                                                                                                       sengwalwa le sereto.
                     sengwalwa le sereto.        hlalošitšwego ka mo     kwagala eupša ga di
MEPUTSO YE 6                                     go nyakegago.           kgodiše.
                                                 -Kwešišo ya             -Kwešišo ya motheo
                                                 sengwalwa le sereto     ya sengwalo le
                                                 e bonetše.              sereto.
                                  4                          3                      2                    1                     0–1
SEBOPEGO LE          -Sebopego se tšweletša -Sebopego se                 -Sebopego se a       -Sebopego se             -Sebopego ga se sa
POLELO               tlemagano ya dikgopolo tšwelela gabotse             tšwelela.            bontšha diphošo tša      maleba.
                     ye botsebotse.              ebile se tšweletša go -Taodišo ga e na       peakanyo.
Sebopego, kelelo     -Dikgopolo di hlamegile     ela ga dikgopolo.       kelelo ye botse ya   -Dikgopolo ga se tša     -Diphošo tša polelo
le kalo ya           ebile di tšweleditšwe ka -Kelelo ye botse ya        dintlha ebile ga go  beakanywa ka             ke tše ntšintši ebile le
dikgopolo            bokgwari.                   dikgopolo.              tlemagano ya         tatelano ye botse.       setaele se fošagetše
Polelo, segalo le    -Polelo, segalo le       -PPolelo, segalo le        dikgopolo.           -Diphošo tša polelo      kudu.
setaele tšeo di      setaele di a kgahliša, ke setaele ke tša         -DDiphošo tša polelo ke ke tše ntši.
dirišitšwego ge go tša maleba ebile di           maleba.                 tše nnyane eupša     -Segalo le setaele di
ngwalwa taodišo      tšwele mahlalagading.                               segalo le setaele ke fošagetše.
                  -G-Ga go na le phošwana e                              tša maleba.
MEPUTSO YE 4         tee ya popopolelo,
                     mopeleto le
                     maswaodikga.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe                                                                                                    Phetla

### Page 21

Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2
                                  Downloaded from hlayiso.com            21                                                                  DBE/2019
                                                            SC/NSC – Tlhahlo Ya Go Swaya

KAROLO YA B LE C: RUBRIKI YA GO SWAYA DIPOTŠIŠO TŠE TELELE – PADI, KANEGELOTŠHABA LE PAPADI [MEPUTSO YE 25]

Dinyakwa                        Bokgoni bja go          Bokgoni bja maemo              Bokgoni bja           Bokgoni bja motheo          Ga go bokgoni
                                     ikgetha                                            magareng
DITENG                                12–15                      9–11                       6–8                        4–5                      0–3
                            -Karabo ye botsebotse      -Kwešišo le tlhalošo ye   -Kwešišo ya magareng       -Kwešišo ye nnyane ya    -Ga go kwešišo ya
Tlhalošo ya sererwa         go fetiša: 14–15.          botse ya sererwa.         ya sererwa eupša           sererwa.                 sererwa.
Botebo bja dikgopolo,       -Karabo ye botsebotse:     -Potšišo e arabilwe ka    ga se dintlha ka moka      -Ga go dintlha tšeo di   -Maiteko a go araba
kgonthišo le kwešišo ya     12–13.                     botlalo.                  tšeo di hlalošwago ka      hlalošwago ka botlalo.   potšišo a fokola kudu.
setsopolwa                  -Tlhalošo ye e             -Dikgopolo tšeo di        botlalo.                   -Dintlha tše nnyane di   -Ditlhalošo ga di
                            tseneletšego ya            filwego di a kwala        -Bontši bja dintlha di     amana le sererwa.        kgotsofatše.
MEPUTSO YE 15               sererwa.                   eupša ga se tšona ka      amana le sererwa.          -Tlhalošo e amana        -Morutwana ga a tsebe
                            -Tatelano ya dikgopolo     moka tšeo di              -Tše dingwe tša            gannyane le sererwa.     sengwalwa goba
                            tša go ba le               hlalošitšwego ka mo go    dikgopolo di a kwagala     -Kwešišo ye nnyane ya    setsopolwa.
                            maatlakgogedi tša go       nyakegago.                eupša ga di kgodiše.       sengwalwa le
                            amana thwii le temana.     -Kwešišo ya               -Kwešišo ya motheo ya      setsopolwa.
                            -Kwešišo ye botsebotse     sengwalwa le              sengwalwa le
                            ya sengwalwa le            setsopolwa e a bonala.    setsopolwa.
                            setsopolwa.

SEBOPEGO LE                            8–10                       6–7                      4–5                        2–3                       0–1
POLELO                      -Sebopego se               -Sebopego se tšwelela     -Sebopego se a             -Sebopego se bontšha     -Tlhokego ya peakanyo
                            tšweletša tlemagano ya     gabotse ebile se          tšwelela.                  diphošo tša peakanyo.    ye botse ya sebopego
Sebopego, kelelo le         dikgopolo ye               tšweletša go ela ga       -Peakanyo le               -Dikgopolo ga se tša     e dira gore dikgopolo di
kalo ya dikgopolo           botsebotse.                dikgopolo.                tlemagano ya dikgopolo     bewa ka tshwanelo.       se elele gabotse.
Polelo, segalo le           -Matseno le mafetšo ke     -Go na le tlemagano ye    e gona eupša e na le       -Diphošo tša polelo ke   -Diphošo tša polelo le
setaele tšeo di             a mabotse kudukudu.        botse magareng ga         mafokodi.                  tše ntši.                setaele sa go fošagala
dirišitšwego ge go          -Dikgopolo di hlamegile    matseno, mafetšo le       -Diphošo tša polelo ke     -Segalo le setaele ga    di dira gore go be
ngwalwa taodišo             ebile di tšweleditšwe ka   ditemana tše dingwe       tše nnyane eupša           se tša maleba.           bothata go bala le go
                            bokgwari.                  tša taodišo yeo.          segalo le setaele ke tša   -Peakanyo ya ditemana    kwešiša molaetša wa
MEPUTSO YE 10               -Polelo, segalo le         -Kelelo ye botse ya       maleba.                    e fošagetše.             taodišo.
                            setaele di a kgahliša,     dikgopolo.                -Peakanyo ya ditemana                               -Segalo le setaele di
                            ke tša maleba ebile di     -Polelo, segalo le        ke ya maleba.                                       fošagetše kudu.
                            tšwele mahlalagading.      setaele ke tša maleba.                                                        -Peakanyo ya ditemana
                                                                                                                                     e fošagetše kudu.

Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe

## Related documents

- [Sepedi HL P3 May June 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2019-memo/e43b0079-20de-495d-b5aa-55c0eca907ba) — Sepedi HL · Memo · 2019 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2019-memo/3492befb-7dcd-46a7-8890-ccf62df1d2ec) — Sepedi HL · Memo · 2019 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May June 2018 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2018-memo/d5e17642-1f54-43b0-b5b5-72ec50a1d1c9) — Sepedi HL · Memo · 2018 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May June 2017 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2017-memo/2b6b3143-cb98-44ad-8c08-238294f8122f) — Sepedi HL · Memo · 2017 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May June 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2016-memo/21d800cb-2eab-4e4d-b10c-4efc83eecaa3) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 June July 2015 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-june-july-2015-memo/13bc1dcd-ee12-4da3-8824-f45c2665cafd) — Sepedi HL · Memo · 2015 · Sepedi

## More from Grade 12 Sepedi HL

- [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP
- [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi
- [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Memo · 2025 · Sepedi

## Collection

- [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers)

---

Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.
