# Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Memo > Grade 12 Sepedi HL Paper 2 memorandum from the NSC November Exam 2021, 25 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available. - Page: https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2021-mg/06bf6e31-1d5e-45ab-a689-7507554271f0 - Updated: 2026-10-29 - Subject: Sepedi HL - Grade: Grade 12 - Language: Sepedi - Document type: Memorandum - Year: 2021 - Exam period: NSC November Exam - Paper: 2 - Curriculum: CAPS - Pages: 25 Breadcrumbs: [Home](https://www.hlayiso.com/) › [Library](https://www.hlayiso.com/library) › [Grade 12](https://www.hlayiso.com/library/grade-12) › [Sepedi HL](https://www.hlayiso.com/library/grade-12/sepedi-hl) › [Sepedi HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2021 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2021-mg/06bf6e31-1d5e-45ab-a689-7507554271f0) ## About this document Sepedi Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2021 · sepedi. Memorandum. Read online or download the PDF. Read it free online on the page above; download the PDF from there. ## Matching paper and memo - [Sepedi HL P2 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2021/519f9057-9e63-4c65-887e-28dd947f537e) — QP · 2021 · Sepedi ## Document text Text extracted from the PDF. Layout, diagrams and tables may not survive extraction. ### Page 1 Downloaded from hlayiso.com GRADE 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE KREITI YA 12 SEPEDI LELEME LA GAE (HL) LEPHEPHE LA BOBEDI (P2) DIBATSELA 2021 TLHAHLO YA GO SWAYA MEMORANTAMO MEPUTSO: 80 Palomoka ya matlakala a tlhahlo ya go swaya ke 25. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 2 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 2 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya DITŠHUPETŠO TŠA GO SWAYA  Ge molekwa a arabile dipotšišo tše di fetago palo yeo e nyakegago, swaya ya mathomo fela (Molekwa ga a swanela go araba potšišo ye telele le ye kopana go tšwa pukung e tee)  Karolong ya A, ge molekwa a arabile dipotšišo tše nne ka moka mo diretong tšeo di bonwego, swaya tše pedi tša mathomo  Go dikarolo tša B le C, ge molekwa a arabile dipotšišo tše kopana tše pedi goba tše telele tše pedi, swaya ya mathomo o hlokomologe ya bobedi. Ge molekwa a arabile dipotšišo ka moka tše nne, swaya fela ya pele mo karolong ye nngwe le ye nngwe ge e le gore go arabilwe potšišo ye kopana le ye telele  Ge molekwa a file dikarabo tše pedi, moo e lego gore ya mathomo e fošagetše mola ya bobedi e nepagetše, swaya ya mathomo gomme o hlokomologe ya bobedi  Ge dikarabo di sa nomorwa ka tshwanelo, swaya go ya ka memorantamo  Ge mopeleto wo o fošagetšego o ama tlhalošo, swaya phošo. Ge o sa ame tlhalošo, gona mo fe moputso  Potšišo ye telele: Ge karabo ya potšišo ye telele e le ka tlase ga botelele bjo bo nyakegago, se mo otle ka ge a šetše a ikotlile. Ge e le ye telele kudu, lekola fela mantšu ao e ka bago a 50 o hlokomologe taodišo yeo e šetšego fela o bale thumo  Dipotšišo tše kopana: Ge molekwa a sa šomiše ditsebjana moo a kgopetšwego go tsopola, se mo otle  Mabapi le dipotšišopulego, ga go meputso ye e tlogo abja go dikarabo tša Ee/Aowa goba Dumela/Go se dumele. Meputso e tlo fiwa fela go lebaka le le fiwago  Ga go meputso ye e tlogo abja go dikarabo tša NNETE/MAAKA goba NTLHA/KGOPOLO. Meputso e tlo fiwa fela go lebaka le le fiwago Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 3 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 3 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA A: THETO MONTSHEPETŠABOŠEGO – M Mamabolo POTŠIŠO YA 1 Mohlala wa karabo: THAKA YE TSHESE – MM Rakoma Morumokwano Ke kwano ya medumo/dinoko mafelelong a mantšu mo methalothetong ya go latelana. Go na le mehuta ye mmalwa ya merumokwano, e lego: morumokwanotshadi, morumokwanotia, morumokwanokgaotši, morumokwanoputla/putlanyi, morumokwanophetši, bj.bj. Mohola wa morumokwano ke go tliša mošito ka gare ga sereto.  Morumokwanotshadi Ka morumokwanotshadi ditumanoši tše di tlago pele ga dinoko tša mafelelo tša mantšu methalothetong ya go latelana ga di swane mola dinoko di swana. Mohlala: Temanatheto ya 2: Mohlodi e a o bina Ditsebe di a thibana  Morumokwanotia Ka morumokwanotia ditumanoši tše di tlago pele ga dinoko tša mafelelo tša mantšu methalothetong ya go latelana di a swana ebile le dinoko di a swana. Mohlala: Temanatheto ya 1: Tlhakahlakano ke ya eng? Tsela le tla e bona neng? Temanatheto ya 6: Tlabego e le aparetše Tahlego e le tswetše  Morumokwanokgaotši Ka morumokwanokgaotši go lebelelwa senoko sa mafelelo sa lentšu, gwa tshelwa methalotheto ye mebedi, gwa lebelelwa senoko sa mafelelo sa lentšu mothalothetong. Mohlala: Temanatheto ya 2 Koša e a kwagala, Mohlodi e a o bina, Ditsebe di a thibana Eupša modumo ke setu fela.  Morumokwanoputla/putlanyi Ka morumokwanoputla/putlanyi go lebelelwa senoko sa mafelelo sa lentšu, gwa tshelwa mothalotheto o tee gomme gwa lebelelwa senoko sa mafelelo sa lentšu la mothalotheto wa go latela. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 4 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 4 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya Mohlala: Temanatheto ya 1 Tsela le tla e bona neng? Ba le lwetše balwelatokologo, La lokologa la ba kgatelelong Temanatheto ya 5 'Bana le sa le bona Ebile le nabo, Sa bona sello ke sa lena  Morumokwanophetši Senoko se se rumago lentšu la mafelelo la mothalotheto wa mathomo se swana le seo se rumago lentšu la mafelelo la mothalotheto wa go latela. Mohlala: Temanatheto ya 6 Tlabego e le aparetše, Tahlego e le tswetše [10] GOBA POTŠIŠO YA 2 BJOLA BOPHELO KE BO KATAKATELA KA SA MORAGO – M Mamabolo 2.1 2.1.1. Ka ntakapedi ke bo bone ke thole mahlong a sehlalefi (Mothalotheto wa 1) 2.1.2. Bankane le methepa bo mpharile ka bona ka leboga (Mothalotheto wa 8). (2) 2.2  Sereto se bopilwe ka methalotheto ye 15.  Methalotheto ke ye mekopana, ya magareng le ye metelele. (2) 2.3 Sereti se šomišitše 'bo nkgalaketše wa sekgopha’ go laetša go se be bose ga bophelo. (2) 2.4 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Moya wa boitsholo  Sereti se a itshola ka gore bophelo bjo a bego a bo phela bja go nwa madila, go kgoga metšoko, go phela le bankane ba go se loke le go rata makgarebe. (2) 2.5 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Ee Bjala ga se bja loka.  Go phela ka bjala ga se gwa loka ka gore go ka hlolela motho malwetši le dikgobalo.  Go phela ka bjala go ka go kopantšha le bagwera ba go se loke. (E TEE fela) (2) [10] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 5 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 5 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya POTŠIŠO YA 3 SEROPE SA MABU A AFRIKA – LE Mphasha 3.1 Potšišoretoriki (1) 3.2 ”...re nkgišetšana mahwafa.” (1) 3.3  Ditemanatheto ke tše tshela.  Temanatheto ye nngwe le ye nngwe e bopilwe ka methalotheto ye mene. (2) 3.4 Sereti se dirišitše tlhalošothwii gore:  Batho ba tlogele diphapano le dipolayano.  Batho ba itshware setho. (2) 3.5 Thetotsholo  Sereti se sola dintwa tše di lego magareng ga Maafrika e le ge ba baka mahumo a kontinente ye. (2) 3.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Batho ge ba phela mmogo ba abelane tše ba nago le tšona.  Badudi ba swanetše go ngwathelana tše nnyane tšeo ba di hwetšago mo nageng ya bona. (2) [10] POTŠIŠO YA 4 O GOROGILE – JN Mohlamonyane 4.1 Sereti se šomišitše:  Poeletšothomi : 'O'  Poeletšogare : 'gae'/ Methalotheto ya 3 le 4 ’a’  Poeletšo ya kgopolo: 'O tsene' le 'O fihlile' (3) 4.2 Setšhaba se thabetše go lokollwa ga Mandela. (1) 4.3 Sereti se dirišitše tshwantšhanyo (go itšhophatšhopha ga noga) go laetša go se iketle/ipshine ga ba bašweu ge Mandela a lokollwa. (2) 4.4 Kgopolo ya mothalotheto wa 13 ya go lwela tokologo e tšwela pele mothalothetong wa 14 ka go laetša bagale bao ba e lwetšego. (2) 4.5 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana. Mohlala: Maikutlo a lethabo  O thabišwa ke ge a lokollotšwe a tlo ipshina le ba lapa la gagwe. (2) [10] LE Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 6 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 6 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya POTŠIŠO YA 5: MATSIKINYANE – SJ Mokaba, KP Matsho, EM Phofi, MS Machitela TSHADI ITSHWABELENG – EM Phofi 5.1 Poeletšo ya senoko mothalothetong wa 2 mo go 'Ka gore se se segotlane…'/mothalotheto wa 4 mo go Ngwana go tswalwa go pharwa (2) sethobolong?  E tšweletša mošito seretong se. 5.2 Leseana le hweditšwe le apere mankgeretla thotobolong ya ditšhila le se la iketla. (2) 5.3 Sereti se dirišitše potšišoretoriki go tšweletša maikutlo a kwelobohloko/ manyami. (2) 5.4  Metara o arotšwe ka dikarolometara tše pedi. O sathane a ipheditše – karolometara ya 1 ga wa romeletša – karolometara ya 2 Goba  Dikarolometara di arogantšwe ka sešura. O sathane a ipheditše//ga wa romeletša. (2) 5.5 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Kgopolokgolo ya sereto se ke go fediša bophelo bja lesea.  Sereti se šomišitše tumelokganetši ye 'mathomo a bofelo bja phelo bjo', go ala ditiragalo tša go thoma go fediša bophelo bja leseana le. (2) [10] PALOMOKA YA KAROLO YA A: 30 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 7 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 7 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA B: PADI/DINGWALOTŠHABA POTŠIŠO YA 6: BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele Mohlala wa karabo Teori ya tshwantšho ya baanegwa: Semelo sa moanegwa se lebane le maitshwaro a gagwe. Wo ke mokgwa wo moanegwa a phelago ka gona go ya le ka mo mongwadi a mo tšweleditšego pading. Ge re sekaseka semelo sa moanegwa gantši go lebelelwa dintlha tše di latelago:  Ditiro le dipolelo tša moanegwa.  Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena.  Mongwadi o reng ka yena.  Leina la moanegwa Semelo sa Komanyi (a) Ditiro le dipolelo tša gagwe Ga a fele pelo/O na le pelotelele.  O fela a gopotša Ditau gore ge a sa nyale Thabišo setulo sa gagwe se tlo lewa ke bjelele a se lebeletše.  Le ge Ditau a sa mo fetole gabotse o tšwela pele go mo lemoša kotsi ya go se sekegele lentšu la Mohu Tsweke tsebe. O na le maele.  O eletša Ditau gore a sekegele lentšu la tatagwe tsebe. O bogale ebile ga a rapeletše.  O re Bakone ba tlogele Ditau ka ge e le ngwana maganagobotšwa. O mmotša serokaphatla gore badimo ga ba bapale. O swara thipa ka bogaleng.  O ithwala ka sebele go ya ga Kgoši Pilošamadiba go ikgopelela sego sa meetse ka noši a re Bakone ba tla bona gore thetho yela ga se a e aparela lefela. (b) Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena Ke motho wa go ba le maikemišetšo.  Barongwa ba Komanyi ba boditše Kgoši Pilošamadiba gore Komanyi o ikemišeditše go tlogela Thabišo ka gae pele a e ya badimong. (c) Mongwadi o reng ka yena Mongwadi o mo tšweletša e le motho wa pelo ye nnyane.  Komanyi ge a kgopišegile o a lla. O rile go se kwane le Ditau ka dipolelo a tsena ka mokutwaneng mo a ilego a šipha ka megokgo. O rata nnete.  O be a sa rate go ahlola ditaba sepitša goba go tšea lehlakore ka gobane o re Bakone ba di ahlole ka gore yena o bona Ditau e sa le mošemane wa dipudi. (d) Leina la gagwe Leina la Komanyi le sepelelana le ditiro tša gagwe.  O a omana ge dilo di sa sepele gabotse.  O laetša gore ka le lengwe la matšatši go tlo nkga gwa senyega ge Ditau a iphapantšha le taelo ya badimo. O re Ditau ga a tsebe gore khwephane e tlo kgeba sona segošane ka le lengwe la matšatši. Ruri madupa a yona a tlo tamiša kgole le kgauswi. [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 8 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 8 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya GOBA POTŠIŠO YA 7: BADIMO BA BOLETŠE – MJ Mpepele SETSOPOLWA SA A 7.1  Ba bitšana ka direto: Mohlaloga/Mokone.  Go bolelwa ka kgorong ya mošate.  Go nwewa bjala ka sephokwana. (LE TŠE DINGWE) (3) 7.2 Ditau (1) 7.3 Thulanontle (1) 7.4  Mongwadi o šomišitše poledišano ya Senyama le Makgabo go re hlalošetša ditiragalo.  Mongwadi o šomišitše tebelelo ya motho wa boraro go re anegela tiragalo ya go sepela ga Senyama le Makgabo. (E TEE fela) (1) 7.5 Morero wa puku o mabapi le gore lentšu la mohu ga le tshelwe.  Dipolelo tša Senyama le Makgabo di bontšha ba tshwenyegile ka maitshwaro a Ditau a go se latele lentšu la mohu. (2) 7.6  Phekgogo ya puku ye ke ge Ditau a imiša Mpimpi.  Diteng tša setsopolwa di mabapi le Senyama le Makgabo bao ba bolelago ka Ditau yo a imišitšego Mpimpi. (2)  7.7 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana. Mohlala: Maikutlo a lethabo  Ke thabišwa ke go re batswadi gantši ba kgetha lapa leo ba tsebago maitshwaro a bana ba gona. Goba Maikutlo a manyami  Ke nyamišwa ke go re ga se ba hlokomela polelo yeo e rego mmapelo o ja serati, senyakelwa ga a se rate.  Motho yo mongwe le yo mongwe o na le tokelo ya go kgetha yo a mo ratago. (E TEE fela) (2) SETSOPOLWA SA B 7.8  Kgokolo o na le megabaru ka gore o hlohleleditše Ditau go nyala morwedi wa gagwe le ge a tseba gore ga se a mo lebana.  O na le pelo ye mpe ka gore o potile Ditau ka pele gore a ngangabale a se nyale Thabišo.  Ke moikaketši ka ge e le malome yo a tlogo ja hlogo fela a se a thaba. (3) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 9 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 9 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya 7.9  Komanyi o rometše bakgomana ga kgoši Pilošamadiba go nyala Thabišo go ba ngwetši ya lapa.  Ditau o ile a hlatšišwa diemadirile tšeo di bego di mo šira gore a se sekegele lentšu la mohu tatagwe tsebe. (2) 7.10 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana. Mohlala:  Kgokolo a ka loga maano a mangwe a go hlakahlakantšha lenyalo la Ditau.  Kgokolo a ka bolaya Thabišo gore a fe morwedi wa gagwe sebaka.  Kgokolo a ka hloya Komanyi ka la gore ke yena a šašarakantšhago ditaba tša bogoši bja Bakone. (3) 7.11  Kgokolo o be a hlohleletša Ditau gore a nyale motswalagwe Seritša.  Kgokolo o be a širile Ditau ka dihlare, gore a se ke a latela lentšu la mohu tatagwe la go nyala Thabišo, bjale lehono o maketše. (2) 7.12 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Setsopolweng se go foka moya wa lethabo.  Lenyalo la Ditau le Thabišo le hlotše moya wa lethabo ka mošate wa Bakone.  Tlemollo ya lehuto ke ge Ditau a nyala Thabišo. (3) [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 10 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 10 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya POTŠIŠO YA 8: KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela Mohlala wa karabo Teori ya tshwantšho ya baanegwa: Semelo sa moanegwa se lebane le maitshwaro a gagwe. Wo ke mokgwa wo moanegwa a phelago ka gona go ya le ka moo mongwadi a mo tšweleditšego pading. Ge re sekaseka semelo sa moanegwa gantši go lebelelwa dintlha tše di latelago:  Ditiro le dipolelo tša moanegwa.  Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena.  Mongwadi o reng ka yena.  Leina la moanegwa Ditiro le dipolelo tša gagwe O na le maikarabelo.  Ge ditaba tša lapa la gagwe di sa sepele gabotse o ya dingakeng le dikerekeng go hwetša thušo. O na le lerato.  O be a sa nyake go hlala Molatelo ka ge a be a naganela Matome. O a tshepagala.  Le ge Mphapantši a mo gokagoketša o ema senna a se obege molala. O na le kgang.  Ge Molatelo a re ba ye go nyaka setsha o ile a se dumele. O na le lerato le kwelobohloko.  Ga a nyake go botša Molatelo ka taba ya gagwe le Fiona ka ge a re e tla mo godišetša bolwetši goba go mmolaya.  O tšea sephetho sa go thekga mosadi wa gagwe bolwetšing bja gagwe bja kankere ya molomo wa popelo. Baanegwa ba bangwe ba reng ka yena Ke motho wa go se rate thetho.  Tumpu o botša Molatelo gore Mojagobedi ga se motho wa go rata basadi. Mongwadi o reng ka yena. O rata go eletšwa.  O ya go Tumpu go nyaka maele ka phedišano ya gagwe le Molatelo.  Ge sephiri se utollotšwe o ya go Tumpu go nyaka dikeletšo. Leina la gagwe Leina la gagwe le sepelelana le ditiro tša gagwe.  O nyetše, ka lehlakoreng le lengwe o ratana le Fiona. Se ke sešupo sa gore o ja gabedi. [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 11 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 11 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya POTŠIŠO YA 9: KGALAGALO TŠA SETU – MS Machitela SETSOPOLWA SA C 9.1  Bookelong  Lepayana  Baoki. (LE TŠE DINGWE) (3) 9.2 Molatelo (1) 9.3 Thulanontle (1) 9.4  Mongwadi o dirišitše tebelelo ya motho wa boraro go re anegela ditaba tša go belegwa ga Matome.  Mongwadi o dirišitše poledišano ya Mojagobedi le Molatelo go re anegela tiragalo. (E TEE fela) (1) 9.5 Morero wa puku o mabapi le gore sephiri se thuba motse.  Poledišano ya Molatelo le Mojagobedi e laetša go na le sephiri se Molatelo a se fihlago. (2) 9.6 Phekgogo ya puku ye e amana le Molatelo ge a utela Mojagobedi gore o na le bolwetši bja kankere ya molomo wa popelo.  Diteng tša setsopolwa se di mabapi le Molatelo yo a tsošago tshele ka lebaka la sephiri se a se utilego. (2) 9.7 Balekwa ba tla fa maikutlo a go fapana. Mohlala: Maikutlo a manyami  Ke nyamišwa ke go re Mojagobedi ga se a itokišetša go tšwa ka gae. Goba Maikutlo a lethabo  Ke thabišwa ke go re batho ge ba dutše ka ga bona ba ba le tokologo le go efoga dithulano. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 12 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 12 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya SETSOPOLWA SA D 9.8  Mojagobedi o na le sebete ka ge a ile a bula faele ya Molatelo mola molao o sa dumele go bula faele ya molwetši.  O na le pelo/kwešišo ka ge a kwešišitše maitshwaro a Molatelo ka morago ga go lemoga gore Molatelo o na le kankere ya molomo wa popelo.  Mojagobedi ke motho wa go ba le tshepo ka ge a sa kgolwe gore Molatelo a ka mo utela sephiri sa bolwetši bja gagwe. (3)  9.9  Molatelo o amogetšwe bookelong ka morago ga go thulwa ke sefatanaga.  Mojagobedi o etela mosadi wa gagwe bookelong. (2) 9.10 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana. Mohlala:  Mojagobedi a ka mo hlala.  A ka ratana le basadi ba bangwe.  A ka thoma go se mo hlokomele. (3) 9.11 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala:  Mojagobedi o gopola ka go fetogafetoga ga maitshwaro a Molatelo.  Mojagobedi o gopola gore Molatelo o be a gana go hweletša Matome moratho. (2) 9.12 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Setsopolweng se go foka moya wa kwelobohloko/kwešišo.  Mojagobedi o thoma go kwešiša ditiro tša mosadi wa gagwe.  Tlemollo ya lehuto ke ge Mojagobedi a tšea sephetho sa go thekga mosadi wa gagwe. (3) [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 13 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 13 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya DIKANEGELOTŠHABA POTŠIŠO YA 10: TODI YA BATLOGOLO – M Makgopa, BMT Makobe LE AP Nkadimeng Mohlala wa karabo: NONWANE Mohuta wa nonwane ya Mmakgwadi le Lejapela Ke nonwanekgogamašego  E anegwa bošego mola go etišitšwe.  Baanegwa nonwaneng ye ke batho e lego badudi ba motse wa boMmakgwadi le noga yeo e bitšwago Lejapela.  Lejapela le le na le dimelo tša bomotho ka ge le be le bolela le Mmakgwadi.  Nonwane ye e na le lefetla la ditaba tša go se kgodiše ka gore noga e latswa motho ya be ya bolela. Mehola ya dinonwane  Nonwane e tloša bodutu - moanegi o tloša batheeletši (bana) bodutu ka go ba anegela ka noga ya go bolela le motho le mosadi yo a ilego a kokomoga dimpa go fihlela di thunya.  Ke nonwane ya go thuša go gapa boroko - e anegwa bošego ge go etišitšwe.  E fa thuto ka bophelo - bohumi bja dihlare ga se bja loka ka gore Mmakgwadi o feleleditše a lobile bana ka lebaka la bohumi bja go tla ka go diriša dihlare. SERETO Mohuta wa sereto sa Modjadji (Kgošigadi ya go neša pula) Ke seretotumišo sa magoši.  Se reta le go tumiša Kgošigadi Modjadji.  Kgošigadi Modjadji o be a tumile ka go neša pula.  Se bolela ka bokgoni, botšo le leloko la gagwe – o kgona go neša pula, o tšwa bohlabatšatši bja Zimbabwe, ke ditlogolo tša Kgošikgolo Dzugudini. Mohola wa sereto  Ke go reta le go tumiša Kgošigadi Modjadji ka bokgoni, botšo le leloko la gagwe. KOŠA Mohuta wa koša Ke koša ya makgarebe.  Ge ba thakgetše ba bona masogana ba hutša e ke ba ka ba bolediša ba re ba rata nna fela. Mohola wa koša  E tloša makgarebe bodutu. [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 14 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 14 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya POTŠIŠO YA 11: TODI YA BATLOGOLO – MAKGOPA M, MAKOBE BMT LE NKADIMENG AP SETSOPOLWA SA E 11.1 Nonwane, nonwane! Keleketla! (1) 11.2 Rahodu  Ditiragalo tša nonwane di theilwe godimo ga gagwe.  Mediro ya gagwe e phadima go feta ya baanegwa ba bangwe. (3) 11.3 Ke tikologo ya sebjalebjale le segologolo.  Ditiragalo tša go utswa di direga Soweto tše dingwe di diragala Leribe.  Go ruiwa ga dikgomo. (3) 11.4 Ke lehodu.  O utswetša batho leruo la bona. (2) 11.5 Balekwa ba tla fa diponelopele tša go fapana. Mohlala:  Rahodu a ka swarwa ke maphodisa.  Setšhaba se ka mmolaya.  Setšhaba se ka raka Rahodu motseng wa sona. (3) 11.6 Balekwa ba tla fa melaetša ya go fapana. Mohlala: Tsela ya morara ga e butšwe/Lehodu la kgale le hwa le swere tsela.  Rahodu o be a utswetša batho leruo ba lla ka yena.  Mafelelong Rahodu a ba le mathata a gore kgomo e ile ya mmelega, ya sepela ka yena a se sa bonwa gape. (3) SETSOPOLWA SA F 11.7 Senaiwammele  Sebokantšu (2) 11.8 Boitsebišo (1) 11.9 Sereti se hlaloša bogale bja Kgoši Mmalebogo. (1) 11.10 Go tšweletša mošito. (1) 11.11 Setlabela se ke kelelothalo.  Kgopolo ya gore ga se moselasela mothalothetong wa 18 e felela mothalothetong wa go latela. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 15 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 15 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya 11.12 Boya bjona ka gana nnang gore ke bjona, Ka re ga se boya ke dipaki tša masogana! (1) 11.13 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Moya wa tumišo  Sereti se itumiša ka botšo, tswalano, bogale le mabobo a sona. (2) PALOMOKA YA KAROLO YA B: 25 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 16 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 16 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA C: PAPADI/TERAMA POTŠIŠO YA 12: O IPHIHLETŠENG? – LT Maphoso Mohlala wa karabo: Teori ya morero Morero ke kgopolokgolo ye mongwadi a ratago go e tšweletša ka sengwalo sa gagwe. Morero o lebane le thutokgolo ye mongwadi a ratago go e fihliša go mmadi bophelong. Morero wa puku o lebane le molwantšhwa. Tirišo Morero wa 'O iphihletšeng?' o lebane le go re go phegelela bophelong go tliša katlego/ Kgotlelelo e tswala katlego.  Rebone o hwetša dipoelo tša gagwe tša marematlou.  O hwetša a tšweletše mphatong wa marematlou.  O rata go tšwetša dithuto tša gagwe yunibesithing a ithutele tša dijo, go ba Dietician.  Tatagwe o gana go mo lefela dithuto tša yunibesithi o re yena ga a na tšhelete.  Mahunela o re Rebone a ye go nyaka mošomo goba a nyalwe.  Rebone o nyaka go ya sekolong o re thuto pele banna morago.  Morutiši Kgoroši le Moruti Shai ba hweletša Rebone mašeleng a go mo thuša go tšwetša dithuto pele.  Mahunela o tšea tšhelete ya go tšwa go boMorutiši Kgoroši le Moruti Shai o e boloka botshwelamare mme e a timela.  Rebone o a nyama, o ya go dula le Mpoti gomme o hwetša molaetša wa gore ba mo hweleditše thušo ya mašeleng.  Rebone o boa gae gomme o kgona go ingwadiša le Unisa a ithuta a le gae.  O kgona go hlokomela tatagwe le ge a sa mo thuše ka selo.  Mafelelong Rebone o a atlega dithutong tša gawe ntle le go tseba molefeledi wa mašeleng a dithuto tša gagwe. [25] POTŠIŠO YA 13: O I PHIHLETŠENG? – LT Maphoso SETSOPOLWA SA G 13.1 13.1.1. Jemina ke mmane wa Rebone. 13.1.2. Mahunela ke tatago Rebone. (2) 13.2  Di hlaloša tiragalo/Di hlahla mmadi ka tiragalo ya Jemina ya go homotša Rebone (Go kwagala motho a lla/Jemina o leka go mo homotša).  Di utolla maikutlo a Jemina a kwelobohloko go Rebone (Ka pelobohloko).  Di tšweletša semelo sa Jemina sa go hloka kholofelo (Ka go itlhoboga).  Go tšweletša nako le lefelo (Ka gare bošego ka ntlong). (TŠE THARO fela) (3) 13.3  Rebone o tšweletše mphatong wa marematlou ka dihlora o rata go tšwetša dithuto pele.  Mahunela o gana go lefela Rebone dithuto. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 17 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 17 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya 13.4  Mminorathwana ke mmino wo mokopana wo o arolago ditiragalo tše di diregago ka nako e tee, e ka ba mafelong a go fapana goba lefelong le tee (Poledišano ya temana ya bobedi le ya temana ya boraro kgaolo ya pele di arolwa ke mminorathwana-di direga ka nako e tee).  Khwelelo ke ge mmapadi a bolela a tloga segodišamantšung (Rebone o bolela le Hlogi a tloga segodišamantšung a e ya go tatagwe). (Mehlala YA MALEBA e tla amogelwa) (2) 13.5 Thulanontle  Rebone le tatagwe ba fapana ka dikgopolo le dipolelo ge Rebone a re o nyaka go tšwetša dithuto tša gagwe pele. (2) 13.6 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala:  Mahunela ga a bone bohlokwa bja thuto mola Rebone yena a phegeletše go tšwetša dithuto pele. (2) SETSOPOLWA SA H 13.7  Ga se a lefa Ngaka Thokgola tšhelete ya gagwe.  O nyaka gore motho yo a utswitšego tšhelete ya gagwe a golofale. (2) 13.8 Mahunela  O hlamilwe kgopolong e tee ya bongame.  Ga a gole ebile ga a fetošwe ke mabaka - ebile ngame go tloga mathomong go fihla mafelelong, ga se a ka a fetoga.  Mahunela ke mmapadi yo ditiro tša gagwe di sa lebalegego. (TŠE PEDI fela) (3) 13.9  Ke sedirišwa seo motšweletši a se dirišago go gatiša babapadi/ditiragalo le dipoledišano tša papadi ye.  Babapadi ba papadi ye ka moka ba šomiša segodišamantšu gore ba kgone go kwagala. (2) 13.10 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala:  Batheeletši/Babadi ba a tseba gore dikgomo tša Mahunela di utswa ke Benjamene mola Mahunela a sa tsebe.  Batheeletši/Babadi ba a tseba gore Sarinki o ratana le Mahunela mola Rebone le Benjamene ba sa tsebe.  Batheeletši/Babadi ba a tseba gore Benjamene o peiletšwe ke Sarinki mola Mahunela a sa tsebe.  Batheeletši ba a tseba gore Sarinki ke yena a bego a utswa tšhelete ya Mahunela efela yena o be a sa tsebe. (TŠE PEDI fela) (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 18 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 18 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya 13.11 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala:  Tšhelete e swanetše go šomišwa mabakeng a bohlokwa.  Tšhelete e bolokwa pankeng.  Go bohlokwa gore batho ge ba na le tšhelete ba nyake maele go baeletši ba tša mašeleng. (3) [25] POTŠIŠO YA 14: NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu Mohlala wa karabo: Teori ya morero Morero ke kgopolokgolo ye mongwadi a ratago go e tšweletša ka sengwalo sa gagwe. Morero o lebane le thutokgolo ye mongwadi a ratago go e fihliša go mmadi bophelong. Morero wa puku o lebane le molwantšhwa. Tirišo Morero wa Naga ga di etelane ke go re ga bomotho ga go na bosehlana.  Mongwadi o tšweletša Mphaka e le motho yo a thulanago le tshepedišo ya mmušo wa gabo wa Bonwatau go lebeletšwe dintlha tše di latelago: - Maemo a thuto - Maemo a dipolitiki  Thulano ya Mphaka le tše di laeditšwego ka godimo e mo hlohleletša go tšwa ka difata.  Naga ya mathomo ye a tsenelago go yona ke Takone moo a gopolago gore khutšo e tla ba gona, madimabe e ba gore ga go be bjalo.  Tshwarompe ye Mphaka a kopanago le yona Takone e mo lemoša kgonthe ya gore ga gabo motho ga go na bosehlanyana.  Mphaka le lapa la gagwe ba hlorišwa ka mešogofela ka la gore ke matšwantle.  Mathata a Takone a hlohleletša Mphaka go tšwa ka difate ka nepo ya gore o tla hwetša khutšo.  Mphaka o bona bokaone e le go fetela Letsheng la Mogadisho nepo e le go nyakana le khutšo gammogo le tharollo ya mathata a gagwe.  Bothata bja go ba motšwantle bo sa tšwelapele gammogo le go lapa la gagwe.  Tshwarompe ye a kopanago le yona e mo hlohleletša go fetola kgopolo ya gagwe.  Mafelelong Mphaka le lapa la gagwe ba tšea sephetho sa go gomela gae ka morago ga go lemoga mathata a ba kopanego le ona a bofaladi.  Go molaleng gore legae la bo motho ga le na bosehlanyana, mathata ge a le gona [25] a nyaka poledišano gore go be le tharollo. POTŠIŠO YA 15: NAGA GA DI ETELANE – MS Serudu SETSOPOLWA SA I 15.1 15.1.1. Hunadi ke mosadi wa Mphaka. 15.1.2. Raesibe ke morwedi wa Mphaka. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 19 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 19 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya 15.2  Di tšweletša semelo sa Mphaka sa go phela a befetšwe (O kgathola mahlong).  Di utolla moya wa go ngaletša wo o aparetšego Hunadi (O a ngaletša).  Di hlaloša tiragalo ya go ema, go leba lebating le go gahlana le Raesibe ga Hunadi (O a ema o leba lebating o gahlana le Raesibe a swere mangwalo). (3) 15.3  Mphaka o dirile kgetho ya go tšwa ka difate le ba lapa la gagwe go falalela Takone gore a kgone go phela ka tokologo.  Mphaka o naganišiša ka sephetho se a se tšerego sa go ya Takone. (2) 15.4 Thulanontle  Mphaka le Hunadi ba fapana ka mantšu/dipolelo. (2) 15.5 Mmadi o be a se a letela gore Mphaka a ka feleletša a fetotše sephetho sa gagwe sa go boela Bonwatau fela mafelelong o se fetotše. (1) 15.6 Balekwa ba tla fa melaetša ya go fapana. Mohlala: Balekane ge ba lebane le bothata ba swanetše go boledišana e sego go ngalelana. (1) 15.7 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Mphaka o thabela go boela Bonwatau mola Hunadi a bona gore ya boela pitšeng e a swa. (2) SETSOPOLWA SA J 15.8  O botša Mphaka gore ge a tennwe ke go dula Takone a boele gagabo.  O bitša Mphaka motšwabotšo. (2) 15.9 Mphaka  O emetše motho yo a feleletšego ka gore ge a sa swarege gabotse o laetša maikutlo. Mohlala: O tšea sephetho sa go boela gae Bonwatau.  O a gola ebile o a fetoga ka gore re bona a fetola mogopolo a boela gae Bonwatau. (3) 15.10 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Moya wa ntwa/kgethologanyo  Kala o hlohla Mphaka maikutlo gore ba lwe. (2) 15.11  Mmadi o tseba gore Kala le Mbari ba rerile go raka Mphaka Takone mola yena mong a sa tsebe.  Mmadi o tseba gore Otše, Ntlhore le Letsota ba re Mphaka a široge. Letsheng la Mogadisho gore a ba tšwele motse fela yena ga a tsebe. (2) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 20 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 20 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya 15.12 Ee  Babapadi ga se ba bantši, ke ba bararo fela (Kala, Mphaka le Mbari).  Polelo ya babapadi ga se ye telele (O bolela bjalo ka setlatla).  Go na le ditšhupasefala go hlahla mmadi (O kgathola mahlong). (3) [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 21 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 21 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya POTŠIŠO YA 16: LEHUFA – P Mothupi Mohlala wa karabo: Teori ya morero Morero ke kgopolokgolo yeo mongwadi a ratago go e tšweletša ka sengwalo sa gagwe. Morero o lebane le thutokgolo yeo mongwadi a ratago go e fihliša go mmadi bophelong. Morero wa puku o lebane le molwantšhwa. Tirišo Morero wa Lehufa ke go re lemoša go re lehufa ga le age motse. Molekane wa go ba le lehufa o naganela molekane wa gagwe gore o ratana le motho yo mongwe. Kgonono yeo e tliša manomabe a go diša molekane wa gagwe. Taba ye e tliša go se tshepane ga balekane.  Ntlogeleng o befedišwa ke go hwetša dinomoro tša Lerato ka potleng ya paki ya Ntshepe ka morago ga go e phuruputša. Ka go phuruputša diaparo tša Ntshepe o be a rata go hwetša bohlatse bja gore yo Ntshepe o ratana le mang.  Ka lebaka la dinomoro tšeo tša mogala, Ntlogeleng o napile o thoma go hlapaola Ntshepe go fihla fao a mo tshwelago ka mare ka lebaka la ge a re o ratana le Lerato.  Ntlogeleng o latelela Lerato fao a šomago gona, gomme a fihla le go roga Lerato ka ge a re o mo tšeela monna.  Ntlogeleng o ya go Mešunkwane go yo nyakela Ntshepe dihlare ka ge a re o kitima le basadi. Ka mahlatse goba madimabe Ntshepe o ile a tla a bona dihlare tšeo gomme Ntlogeleng a thoma go tšhoga ka ge a bonetšwe.  Pheletšong Ntlogeleng o itlema ka thapo gomme o a iphega - a hlokofala ka lebaka la bogale bja lehufa.  Radithekisi le ge a na le dikoloi tše mmalwa, ga a nyake go fa Lerato koloi ya go ya mošomong ka ge a re a ka nametšana le banna bao a ratanago le bona ka yona.  Radithekisi o nyakela Lerato badiši ba go diša mesepelo ya gagwe gore a tle a tsebe gore Lerato o ratana le bomang.  Radithekisi o nyakela Ntshepe babolayi ka ge a re o ratana le mosadi wa gagwe. Ka gona o nyaka gore a tloše yo Ntshepe tseleng ka ge a mo phediša boima.  Radithekisi o latelela Lerato ka kerekeng, o mo goga go sa rapelwa ka ge a re ka kerekeng o ela banna.  Lerato o hlala Radithekisi ka lebaka la lehufa leo le bego le dira gore Radithekisi a mo hloriše.  Radithekisi o fetša a ithuntšhitše ka maikemišetšo a go ipolaya gomme ka mahlatse a se ke a hlokofala. [25] Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 22 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 22 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya POTŠIŠO YA 17: LEHUFA – P Mothupi SETSOPOLWA SA K 17.1 17.1.1. Ntlogeleng ke mosadi wa Ntshepe. 17.1.2. Lerato e be e le morutwana wa Ntshepe/Lerato ke mosadi wa Ntshepe. (2) 17.2  Di hlahla mmadi ka tiragalo ya Ntshepe ya gore o bala kuranta (Ntshepe o (2) bala kuranta).  Di tšweletša maikutlo a Ntlogeleng a go ba bogale ge a bolela le Ntshephe (Ka bogale).  Di tšweletša semelo sa Ntshepe sa go ba boleta ge a bolela (Ka go iketla). (3) 17.3  Ntshepe o nameditše Lerato sefatanaga sa gagwe mesong ge a eya mošomong.  Lerato o file Ntshepe dinomoro tša mogala gore ge a ka rata go reka se sengwe lebenkeleng la bona a mo leletše. (2) 17.4 Thulanontle  Ntshepe le Ntlogeleng ba fapana ka dipolelo. (2) 17.5 Mmadi o be a se a letela gore Radithekisi a ka kgopela tshwarelo go Ntshepe le Lerato fela mafelelong o a e kgopela. (1) 17.6 Balekwa ba tla fa melaetša ya go fapana. Mohlala: Lehufa ga se la loka. (1) 17.7 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Maikutlo a Ntshepe ke a go fola ka ge a se na kamano le Lerato mola a Ntlogeleng e le a pefelo ka gore a nagana gore Ntshepe le Lerato ba a ratana. (2) SETSOPOLWA SA L 17.8  Radithekisi o re Ntshepe ke mpša.  Radithekisi o betha mosadi wa gagwe ka letswele. (2) 17.9 Radithekisi  O emetše motho yo a feleletšego ka gore o laetša maikutlo a pefelo ge a ekwa ebile a bona mosadi wa gagwe a na le monna yo mongwe.  O a gola ebile o a fetoga: re bona mafelelong a laetša boitsholo ebile a kgopela tshwarelo. (3) Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 23 Downloaded from hlayiso.com Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 23 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya 17.10 Balekwa ba tla fa dikarabo tša go fapana. Mohlala: Moya wa lehloyo  Go tlišwa ga khasete go dirile gore Radithekisi a hloye Lerato le Ntshepe. Goba Moya wa ntwa/pefelo  Radithekisi o befetšwe ebile o betha Lerato ka letswele. Goba Moya wa bohlodi/ bohwirihwiri  Tsarane le Leepo ba ja Lerato le Ntshepe leonyane. (2) 17.11  Mmadi o tseba ka maanomabe ao Radithekisi, Tsarane le Leepo ba a logago go tloša Ntshepe tšatšing mola yena a sa tsebe.  Mmadi o tseba ge Tsarane le Leepo ba e ja Lerato leonyane fela yena a sa tsebe.  Mmadi o tseba ge Tsarane le Leepo ba letetše Ntshepe ka ntle kholetšheng go tlo mmolaya mola Ntshepe a sa tsebe. (TŠE PEDI fela) (2) 17.12  Babapadi ga se ba bantši, ke ba bararo fela (Tsarane, Radithekisi le Lerato).  Polelo ya babapadi ga se ye telele (A sefatanaga sa gagwe ke se se bjang).  Go na le ditšhupasefala go hlahla mmadi (O a theeletša).  Polelonoši ya Radithekisi ke ye kopana. (TŠE THARO fela) (3) PALOMOKA YA KAROLO YA C: 25 PALOMOKA YA TLHAHLOBO: 80 Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 24 Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 Downloaded from hlayiso.com 24 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA A: RUBRIKI YA GO SWAYA DIPOTŠIŠO TŠE TELELE: THETO [MEPUTŠO YE 10] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni magareng 5–6 4 3 2 1 DITENG - Tlhalošo ye e - Kwešišo le tlhalošo ye - Tlhalošo ye e - Tlhalošo ya sererwa - Ga go kwešišo ya tseneletšego ya botse ya sererwa. kgotsofatšago ya ga e kgotsofatše. sererwa. Tlhalošo ya sererwa. sererwa. - Potšišo e arabilwe ka sererwa. - Ga go dintlha tšeo di - Karabo ga e Botebo bja dikgopolo, - Tatelano ya dikgopolo botlalo. - Go na le dintlha di se amanago le sererwa. sepelelane le sereto. kgonthišišo le kwešišo tša go ba le - Dikgopolo tšeo di kae tšeo di amanago le - Ga go kwešišo ya - Morutwana ga a tsebe ya setšweletšwa maatlakgogedi tša go filwego di a kwagala sererwa. sengwalo le sereto. selo ka ga sengwalo le amana thwii le sererwa. eupša ga se tšona ka - Tše dingwe tša sereto. - Kwešišo ye e moka tšeo di dikgopolo di a kwagala tseneletšego ya hlalošitšwego ka mo go eupša ga di kgodiše. sengwalo le sereto. nyakegago. - Kwešišo ya motheo MEPUTSO YE 6 - Kwešišo ya sengwalo ya sengwalo le sereto. le sereto e bonetše. 4 3 2 1 0 SEBOPEGO LE - Sebopego se - Sebopego se tšwelela - Sebopego se a - Sebopego se bontšha - Sebopego ga se sa POLELO tšweletša tlemagano ya gabotse ebile se tšwelela. diphošo tša peakanyo. maleba. dikgopolo ye tšweletša go ela ga -Taodišo ga e na kelelo - Dikgopolo ga se tša - Diphošo tša polelo ke Sebopego, kelelo le botsebotse. dikgopolo. ye botse ya dintlha beakanywa ka tatelano tše ntšintši ebile le kalo ya dikgopolo - Dikgopolo di - Kelelo ye botse ya ebile ga go tlemagano ye botse. setaele se fošagetše Polelo, segalo le hlamegile ebile di dikgopolo. ya dikgopolo. - Diphošo tša polelo ke kudu. setaele tšeo di tšweleditšwe ka - - Polelo, segalo le - - Diphošo tša polelo ke tše ntši. dirišitšwego ge go bokgwari. setaele ke tša maleba. tše nnyane eupša - Segalo le setaele di ngwalo taodišo - Polelo, segalo le segalo le setaele ke tša fošagetše. setaele di a kgahliša, maleba. ke tša maleba, tša go hlohla mabjoko. - - Go nyakile go se na MEPUTSO YE 4 le phošwana le e tee ya popopolelo, mopeleto le maswaodikga. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe Phetla ### Page 25 Sepedi Leleme la Gae (HL)/P2 Downloaded from hlayiso.com 25 DBE/Dibatsela 2021 NSC – Tlhahlo ya go swaya KAROLO YA B LE C: RUBRIKI YA GO SWAYA DIPOTŠIŠO TŠE TELELE – PADI, KANEGELOTŠHABA LE PAPADI [MEPUTSO YE 25] Dinyakwa Bokgoni bja go ikgetha Bokgoni bja maemo Bokgoni bja Bokgoni bja motheo Ga go bokgoni magareng 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 DITENG - Karabo ye botsebotse - Kwešišo le tlhalošo ye - Kwešišo ya magareng - Kwešišo ye nnyane ya - Ga go kwešišo ya go fetiša: 14–15. botse ya sererwa. ya sererwa eupša sererwa. sererwa. Tlhalošo ya sererwa - Karabo ye botsebotse: - Potšišo e arabilwe ka ga se dintlha ka moka - Ga go dintlha tšeo di - Maiteko a go araba Botebo bja dikgopolo, 12–13. botlalo. tšeo di hlalošwago ka hlalošwago ka botlalo. potšišo a fokola kudu. kgonthišišo le - Tlhalošo ye e - Dikgopolo tšeo di botlalo. - Dintlha tše nnyane di - Ditlhalošo ga di kwešišo ya tseneletšego ya sererwa. filwego di a kwagala - Bontši bja dintlha di amana le sererwa. kgotsofatše. setšweletšwa - Tatelano ya dikgopolo eupša ga se tšona ka amana le sererwa. - Tlhalošo e amana - Morutwana ga a tsebe tša go ba le moka tšeo di - Tše dingwe tša gannyane le sererwa. sengwalo goba maatlakgogedi tša go hlalošitšwego ka mo go dikgopolo di a kwagala - Kwešišo ye nnyane ya setšweletšwa amana thwii le temana. nyakegago. eupša ga di kgodiše. sengwalo le - Kwešišo ye botsebotse - Kwešišo ya sengwalo - Kwešišo ya motheo setšweletšwa. ya sengwalo le le setšweletšwa e a ya sengwalo le MEPUTSO YE 15 setšweletšwa. bonala. setšweletšwa. 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 SEBOPEGO LE - Sebopego se tšweletša - Sebopego se tšwelela - Sebopego se a - Sebopego se bontšha - Tlhokego ya peakanyo POLELO tlemagano ya dikgopolo gabotse ebile se tšwelela. diphošo tša peakanyo. ye botse ya sebopego e ye botsebotse. tšweletša go ela ga - Peakanyo le - Dikgopolo ga se tša dira gore dikgopolo di se Sebopego, kelelo le - Matseno le mafetšo ke dikgopolo. tlemagano ya dikgopolo bewa ka tshwanelo. elele gabotse. kalo ya dikgopolo a mabotse kudukudu. - Go na le tlemagano e gona eupša e na le - Diphošo tša polelo ke - Diphošo tša polelo le Polelo, segalo le - Dikgopolo di hlamegile ye botse magareng ga mafokodi. tše ntši. setaele sa go fošagala di setaele tšeo di ebile di tšweleditšwe ka matseno, mafetšo le - Diphošo tša polelo ke - Segalo le setaele ga dira gore go be bothata dirišitšwego ge go bokgwari. ditemana tše dingwe tše nnyane eupša se tša maleba. go bala le go kwešiša ngwalwa taodišo - Polelo, segalo le tša taodišo yeo. segalo le setaele ke tša - Peakanyo ya molaetša wa taodišo. setaele di a kgahliša, ke - Kelelo ye botse ya maleba. ditemana e fošagetše. - Segalo le setaele di tša maleba, tša go hlohla dikgopolo. - Peakanyo ya fošagetše kudu mabjoko. - Polelo, segalo le ditemana ke ya - Peakanyo ya ditemana MEPUTSO YE 10 setaele ke tša maleba. maleba. e fošagetše kudu. Tokelo ya ngwalollo e ileditšwe ## Related documents - [Sepedi HL P1 Nov 2021 MG](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2021-mg/b90c5dad-7de0-43e5-aaa1-c3a682be7dcc) — Sepedi HL · Memo · 2021 · Sepedi - [Sepedi HL P2 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-2-sepedi/febe2313-2a97-4a6a-9bdb-f1b936a9e648) — Sepedi HL · Memo · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P2 Nov 2019 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2019-memo/3492befb-7dcd-46a7-8890-ccf62df1d2ec) — Sepedi HL · Memo · 2019 · Sepedi - [Sepedi HL P2 Nov 2018 FINAL Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2018-final-memo/16449aa0-065b-4724-84a0-e61d4e904919) — Sepedi HL · Memo · 2018 · Sepedi - [Sepedi HL P2 Nov 2016 Memo](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-nov-2016-memo/18be93e0-c4cc-4cea-ac63-56d313ee9dc0) — Sepedi HL · Memo · 2016 · Sepedi - [Sepedi HL P1 Nov 2021](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-nov-2021/a915922e-3906-4d1e-a6ce-2355e7924ef6) — Sepedi HL · QP · 2021 · Sepedi ## More from Grade 12 Sepedi HL - [Gr 12 Sepedi HL ATP 2023-24](https://www.hlayiso.com/library/gr-12-sepedi-hl-atp-2023-24/1d473445-7b9b-4f2f-bcf4-e68f07348426) — ATP - [Sepedi P1 (HL) June 2025 Question Paper](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-p1-hl-june-2025-question-paper/fa2cf2ff-8300-45a4-8a8c-acdb5b17d9ef) — QP · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P1 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p1-may-june-2025/61f9a3c7-7401-4d6e-9d74-e82f112debe9) — QP · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P2 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p2-may-june-2025/e152c8a6-c923-4ee8-b1dc-0b5d26c31662) — QP · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P3 May-June 2025](https://www.hlayiso.com/library/sepedi-hl-p3-may-june-2025/32522579-8f9b-43e7-a81d-a91d253d42ee) — QP · 2025 · Sepedi - [Sepedi HL P3 Nov 2025 MG](https://www.hlayiso.com/library/grade-12-sepedi-hl-2025-nsc-november-exam-memorandum-paper-3-sepedi/f71b50bf-1152-41cf-9225-618078e26499) — Memo · 2025 · Sepedi ## Collection - [Grade 12 past papers](https://www.hlayiso.com/grade-12/past-papers) --- Hlayiso: free CAPS and IEB past papers, memos, notes and study guides for South African learners. When citing, link the page URL above, not a PDF or /api/ URL.